ഗോദാനംഭൂമിദാനംചഅന്നദാനംതഥൈവച । ഏതദ്ദാനസമം പുണ്യം ബ്രഹ്മവല്ല്യാം വിശേഷതഃ
അവിടെ പശു, ഭൂമി, അന്നം എന്നിവ ദാനം ചെയ്താൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രഹ്മവല്ലിയിൽ, അതിനുള്ള പുണ്യം അതിനോടു തുല്യമാണ്.
അത്രൈവ സനകാദ്യാസ്തു സ്നാത്വാ ച വിധിപൂര്വകമ് । പരംബ്രഹ്മപദധ്യാനാദ്വിഷ്ണുലോകമവാപ്നുയുഃ
ഇവിടെയായി സനകാദിമുനികൾ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് പരബ്രഹ്മത്തിൽ ധ്യാനം ചെയ്തപ്പോൾ, അവർ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിച്ചു.
പുഷ്കരേ ചൈവ ഗംഗായാം ക്ഷേത്രേ ചാമരകംടകേ । തത്ര ഗത്വാ തു ദേവേശി യത്ഫലം ലഭതേ നരഃ
പുഷ്കരം, ഗംഗാ, അമരകണ്ടകക്ഷേത്രം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തി മനുഷ്യൻ നേടുന്ന ഫലം, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയേ,
തത്ഫലം സമവാപ്നോതി ബ്രഹ്മവല്ല്യാം വിശേഷതഃ । ചംദ്ര സൂര്യോപരാഗേ ച ദാനം യേ ദദതേ നരാഃ
അത് ബ്രഹ്മവല്ലിയിലും പ്രത്യേകമായി ലഭിക്കും; ചന്ദ്രനോ സൂര്യനോ ഗ്രഹണസമയത്ത് ദാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക്,
തത്ഫലം സമവാപ്നോതി ബ്രഹ്മാവല്ല്യാം സുരേശ്വരി । ദിവ്യരൂപധരാസ്തേ ച ശംഖചക്രഗദാധരാഃ
അവർക്ക് അതേ ഫലവും ബ്രഹ്മവല്ലിയിൽ ലഭിക്കും, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയേ; അവർ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ എന്നിവ കൈവശമുള്ള ദിവ്യരൂപം സ്വീകരിക്കും.
തേഽപി സ്വര്ഗേ ഹി ഗച്ഛംതി സ്നാനം കൃത്വാ സുരേശ്വരി । ധൃത്വാ തുലസിജാം മാലാം നാരായണമനുസ്മരന് । വൈകുംഠം ദിവ്യമാനംദം യാതി വൈ പദമവ്യയമ്
അവർ സ്നാനം ചെയ്ത് തുളസിമാല ധരിച്ച് നാരായണനെ ഓർത്താൽ, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയേ, സ്വർഗത്തിൽ എത്തും; അവർ വൈകുണ്ഠം എന്ന ദിവ്യവും ആനന്ദകരവും ശാശ്വതവുമായ സ്ഥാനത്ത് പ്രവേശിക്കും.
ഇതി ബ്രഹ്മവല്ലീതീര്ഥമാഹാത്മ്യമ് । വൃഷതീര്ഥം തതോ ഗച്ഛേത്ഖംഡതീര്ഥേഽതിവിശ്രുതമ് । തത്ര സ്നാത്വാ ദിവം ഗാവോ ഗോലോകം ച പുരാശ്രിതാഃ
ഇതുവരെ ബ്രഹ്മവല്ലി തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം ഖണ്ഡതീർത്ഥത്തിൽ പ്രശസ്തമായ വൃഷതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത പശുക്കൾ, മുമ്പ് ഗോലോകത്തിൽ താമസിച്ചവ, സ്വർഗത്തിൽ എത്തും.
ഖംഡരൂപേണ ധര്മേണ യാ ഗാവോ ലോകമാതരഃ । ശാപാദ്ഭ്രഷ്ടാവിതാസ്തേന ഖംഡതീര്ഥമഥോച്യതേ
ഖണ്ഡതീർത്ഥത്തിലെ ധർമ്മത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ലോകമാതാക്കളായ പശുക്കൾ, ശാപം മൂലം തങ്ങളുടെ ലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തായവർ, വീണ്ടും രക്ഷപ്പെടുന്നു; അതിനാലാണ് അതിനെ ഖണ്ഡതീർത്ഥം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
പാര്വത്യുവാച। ശാപോ ഹി ലോകമാതൄണാം ഗവാം കസ്യ പുരാഽഭവത് । കഥം ലോകാത്പരിഭ്രഷ്ടാഃ കഥം ധര്മേണ രക്ഷിതാഃ
പാർവതി ചോദിച്ചു: ലോകമാതാക്കളായ പശുക്കൾക്ക് പുരാതനകാലത്ത് ആരുടെ ശാപം ലഭിച്ചു? അവർ എങ്ങനെ തങ്ങളുടെ ലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തായി? എങ്ങനെ ധർമ്മം കൊണ്ട് രക്ഷപ്പെട്ടു?
മഹാദേവ ഉവാച। പുരാ വൃഷേണ ഗോലോകേ ക്രീഡതാ സഹ മാതൃഭിഃ । മുക്തം തഥാ ശകൃന്മൂത്രം പതിതം ഹരമൂര്ദ്ധനി
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ ഗോലോകത്തിൽ അമ്മകളോടൊപ്പം കളിക്കുമ്പോൾ ഒരു കാള ദേഹവിസർജ്ജനം ചെയ്തു; അതിന്റെ അശുദ്ധികൾ ഹരന്റെ തലയിൽ വീണു.
തതസ്താസാം ദദൌ ശാപം തേന ദോഷേണ വൈ ഹരഃ । നഷ്ടസംജ്ഞാ സ്വലോകാച്ച ഗാവോ യാസ്യഥ മേദിനീമ്
അതിനാൽ ഹരൻ ആ കുറ്റത്തിന് ശാപം നൽകി: 'നിങ്ങൾക്ക് ബോധം നഷ്ടമാകും, നിങ്ങളുടെ ലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി ഭൂമിയിൽ എത്തും.'
ഗാവഃ ശപ്താ ഭഗവതാ സംപ്രസാദ്യ പുനര്ഹരമ് । പ്രാപ്സ്യാമഹേ പുനര്ലോകം ഇതി ദേവം യയാചിരേ
പശുക്കൾ ഭഗവാന്റെ ശാപം ഏറ്റ ശേഷം ഹരനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് വീണ്ടും തങ്ങളുടെ ലോകം ലഭിക്കണമെന്നു ദേവനോട് അപേക്ഷിച്ചു.
യദാ സാഭ്രമതീ തീര്ഥേ ബ്രഹ്മവല്ലീ സമീപതഃ । ഖംഡസംജ്ഞഹ്രദേ സ്നാത്വാ സ്വര്ഗം വൈ പ്രാപ്സ്യഥ ധ്രുവമ്
ബ്രഹ്മവല്ലിക്ക് സമീപമുള്ള സാബ്രഹ്മതീർത്ഥത്തിൽ ഖണ്ഡം എന്ന തടാകത്തിൽ നിങ്ങൾ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഉറപ്പായും സ്വർഗം പ്രാപിക്കും.
തതസ്തസ്മിന്ഹ്രദേ സ്നാത്വാ ഗാവോ ഗോപതിനാ സഹ । സ്വര്ഗം ഗതാ ശുദ്ധതമാ മഹാദേവസമീപതഃ
അതിനുശേഷം, ആ തടാകത്തിൽ ഗോപ്പതിയോടൊപ്പം സ്നാനം ചെയ്ത പശുക്കൾ, ശുദ്ധരായി, മഹാദേവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സ്വർഗത്തിൽ എത്തി.
ഗോഹ്രദേ തു നരഃ സ്നാത്വാ കൃത്വാ വൈ പിതൃതര്പണമ് । ഗവാം ലോകമവാപ്നോതി ദാഹപ്രലയവര്ജിതമ്
ഗോവിന്റെ കുളത്തിൽ स्नാനം ചെയ്ത് പിതൃകർമ്മം ചെയ്താൽ, ആ മനുഷ്യന് ദഹനവും നാശവും ഇല്ലാത്ത ഗോവുകളുടെ ലോകം ലഭിക്കും.
തത്ര സ്ഥിത്വാ നിരാഹാരോ ഗോപിംഡം ച ദദാതി വൈ । സ നരഃ സുഖമേധേത യാവദിംദ്രാശ്ചതുര്ദശ
അവിടെ ഉപവാസം പാലിച്ച്, പശുവിന്റെ ചാണകക്കണ്ടി അർപ്പിച്ചാൽ, ആ മനുഷ്യൻ പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ ഭരിക്കുന്ന കാലം മുഴുവൻ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
ഗവാംകോടിപ്രദാനേന യത്ഫലം പ്രാപ്യതേ ധ്രുവമ് । തത്ഫലം സമവാപ്നോതി ഖംഡതീര്ഥേ ന സംശയഃ
പത്ത് ലക്ഷം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്താൽ കിട്ടുന്ന ഫലം, ഖണ്ഡതീർത്ഥത്തിൽ ലഭിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
ഗൃഹീത്വാ വൃഷമൂത്രം ച തീര്ഥം യഃ പിബതേ നരഃ । തത്ക്ഷണാദേവ ശുദ്ധിഃ സ്യാത്ഖംഡതീര്ഥേ ന സംശയഃ
ഖണ്ഡതീർത്ഥത്തിൽ കാളയുടെ മൂത്രം ചേർത്ത തീർത്ഥം ആരെങ്കിലും കുടിച്ചാൽ, ഉടൻ തന്നെ ശുദ്ധി ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഖംഡതീര്ഥാത്പരം തീര്ഥം ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി । യേ ഗച്ഛംതി സുരശ്രേഷ്ഠ തേ നരാഃ പുണ്യഭാഗിനഃ
ഖണ്ഡതീർത്ഥത്തേക്കാൾ വലിയ തീർത്ഥം മുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഭാവിയിലും ഉണ്ടാകില്ല; അവിടെ പോകുന്നവർ ഭാഗ്യശാലികളാണ്.
തത്ര ഗത്വാ സുരശ്രേഷ്ഠേ ഗവാം പൂജനമാചരേത് । വൃഷഭം ച തതഃ പൂജ്യ സ്നാനം കൃത്വാ സമാഹിതഃ
അവിടെ ചെന്നാൽ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ആദ്യം പശുക്കളെ ആരാധിക്കണം, പിന്നെ കാളയെ ആരാധിച്ച്, മനസ്സോടെ സ്നാനം ചെയ്യണം.
പൂജനാദ്വൈ ന സംദേഹോ ഗോലോകേ തു വസേച്ചിരമ് । തത്ര ഗത്വാ വിശേഷേണ സൌവര്ണീ ഗാം ദദംതി യേ
ഇങ്ങനെ ആരാധിച്ചാൽ, ഗോലോകത്തിൽ ദീർഘകാലം പാർക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് സംശയമില്ല; പ്രത്യേകിച്ച് അവിടെ സ്വർണ്ണപശു ദാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക്—
തേ നരാ ഭുംജതേ സൌഖ്യം യാവദിംദ്രാശ്ചതുര്ദശ । ദശധേനും തതഃ കൃത്വാ യോ ദദാതി ദ്വിജാതയേ
അവർ പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ ഭരിക്കുന്ന കാലം മുഴുവൻ സുഖം അനുഭവിക്കും; അവിടെ പത്തു പശു ദ്വിജനു ദാനം ചെയ്യുന്നവനും—
ഖംഡതീര്ഥേ സുരശ്രേഷ്ഠേ തദനംതഫലം സ്മൃതമ് । തത്ര ഗത്വാ തു കര്ത്തവ്യം പിപ്പലാരോപണം ബുധൈഃ
ഖണ്ഡതീർത്ഥത്തിൽ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അതിന് അനന്തഫലമാണ്; അവിടെ ബുദ്ധിമാന്മാർ അശ്വത്ത്വം നട്ടാൽ നല്ലതാണ്.
തത്കൃതേ സതി ദേവേശി പിതൃലോകം സ ഗച്ഛതി । പംച വാമലകീര്ദിവ്യാ യേ കുര്വംതി പ്രരോപണമ്
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയേ, പിതൃലോകം ലഭിക്കും; ദിവ്യമായ അഞ്ചു നെല്ലിക്കമരങ്ങൾ നട്ടവർ—
ഇഹലോകേ സുഖം ഭുക്ത്വാ ഹരിലോകം വ്രജംതി തേ
ഈ ലോകത്ത് സുഖം അനുഭവിച്ച്, അവർ ഹരിയുടെ ലോകത്തേക്ക് പോകും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേമഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാമുത്തരഖംഡേ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ ഖംഡതീര്ഥംനാമ ചതുശ്ചത്വാരിംശദധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മമഹാപുരാണത്തിൽ, അയ്യായിരത്തിയഞ്ചായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ, ഉമാമഹേശ്വരസംഭാഷണത്തിൽ, ഖണ്ഡതീർത്ഥം എന്ന നാമമുള്ള നൂറ്റിനാല്പത്തിനാലാം അധ്യായം.
മഹാദേവഉവാച। ജംബൂതീര്ഥം തതോ ഗച്ഛേത്സ്നാനാര്ഥം പാപനാശനമ് । കലികാലേ ച യത്പുംസാം സ്വര്ഗസോപാനവത്സ്ഥിതമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: അതിന് ശേഷം ജാംബൂതീർത്ഥത്തിൽ പോയി, പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്ന സ്നാനം ചെയ്യണം; കലിയുഗത്തിൽ, അത് മനുഷ്യർക്കു സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള പടിക്കല്ലുപോലെയാണ്.
യത്ര ജാംബവതാ പൂര്വം ദശാംഗേ പര്വതോത്തമേ । സ്ഥാപിതം ഋക്ഷരാജേശം ലിഗം സുരഗണാര്ചിതമ്
അവിടെ, ദശാംഗപർവതത്തിൽ, ജാംബവാൻ മുമ്പ്, കരടികളുടെ രാജാവായ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു; അതാണ് ദേവതകൾ ആരാധിച്ചത്.
രാമേണ ഹി യദാ പൂര്വം ഹതോ വൈ രാവണോഽസുരഃ । തദാ ജാംബവതാ ദിക്ഷു ഭേരീഘോഷൈഃ പ്രഘോഷിതമ്
രാമൻ മുമ്പ് രാവണനെ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ജാംബവാൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും മദ്ധളമടിച്ച് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ജിതം വൈ രാമചംദ്രേണ രാവണോ നിഹതോ രണേ । ലബ്ധ്വാ സീതേതി സംഘുഷ്യ സ്നാതം തീര്ഥവരേ ശുഭേ
'രാമചന്ദ്രൻ ജയിച്ചു, രാവണൻ യുദ്ധത്തിൽ വീണു, സീതയെ വീണ്ടെടുത്തു' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച്, അവർ ആ പുണ്യമായ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു.