സകംഠലഗ്നപാശം ച ന പശ്യേദ്ദൈവമോഹിതഃ । കാലഃ സമവിഷമകൃത്കാലഃ സന്മാനഹാനിദഃ
കഴുത്തിൽ പാശം കുടുങ്ങിയിട്ടും, ദൈവം ഭ്രമിപ്പിച്ചാൽ അതു കാണുന്നില്ല; കാലം ഒരുപോലെയോ വ്യത്യസ്തമായോ പ്രവർത്തിച്ച് മാനഭംഗം വരുത്തും.
പരിഭാവകരഃ കാലോ യത്രകുത്രാപി തിഷ്ഠതഃ । നരം കരോതി ദാതാരം യാചിതാരം ച വൈ പുനഃ
കാലം എവിടെയായാലും അപമാനം വരുത്തും; ഒരാളെ ദാനിയാക്കാനും വീണ്ടും യാചകനാക്കാനും കാലം കഴിയും.
ഭൂതാനി സ്ഥാവരാദീനി ദിവി വാ യദി വാ ഭുവി । സര്വം കലയതേ കാലഃ കാലോ ഹ്യേക ഇദം ജഗത്
സ്ഥാവരജംഗമങ്ങളായ എല്ലാ ജീവികളും സ്വർഗ്ഗത്തോ ഭൂമിയിലോ എവിടെയായാലും, എല്ലാം കാലം അളക്കുന്നു; ഈ ലോകം മുഴുവൻ കാലം തന്നെയാണ്.
അനാദിനിധനോ ധാതാ ജഗതഃ കാരണം പരമ് । ലോകാന്കാലഃ സ പചതി വൃക്ഷേ ഫലമിവാഹിതമ്
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത സ്രഷ്ടാവാണ് കാലം, ലോകത്തിന്റെ പരമകാരണം; വൃക്ഷത്തിലെ പഴംപോലെ ലോകങ്ങളെ കാലം പാകമാക്കുന്നു.
ന മംത്രാ ന തപോ ദാനം ന മിത്രാണി ന ബാംധവാഃ । ശക്നുവംതി പരിത്രാതും നരം കാലേന പീഡിതമ്
മന്ത്രങ്ങൾ, തപസ്സുകൾ, ദാനങ്ങൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ, ബന്ധുക്കൾ — ഇവയൊന്നും കാലത്തിന്റെ കഠിനതയിൽ പെട്ട മനുഷ്യനെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ത്രയഃ കാലകൃതാഃ പാശാഃ ശക്യംതേ നാതിവര്തിതുമ് । വിവാഹോ ജന്മമരണം യദാ യത്ര തു യേന ച
കാലം സൃഷ്ടിച്ച മൂന്ന് ബന്ധങ്ങൾ മനുഷ്യൻ മറികടക്കാൻ കഴിയില്ല: വിവാഹം, ജനനം, മരണം — ഇവ എപ്പോൾ, എവിടെ, ആരിൽ സംഭവിക്കും എന്നത് അവന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ഇല്ല.
യഥാ ജലധരാ വ്യോമ്നി ഭ്രാമ്യംതേ മാതരിശ്വനാ । തഥേദം കര്മയുക്തേന കാലേന ഭ്രാമ്യതേ ജഗത്
വായു ആകാശത്ത് മേഘങ്ങളെ ഇങ്ങോട്ടിങ്ങോട്ട് തള്ളുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം കർമ്മത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു കാലം ഇഷ്ടം പോലെ ചലിപ്പിക്കുന്നു.
സുകര്മോവാച-। കാലോഽയം കര്മയുക്തസ്തു യോ നരൈഃ സമുപാസിതഃ । കാലസ്തു പ്രേരയേത്കര്മ ന തം കാലഃ കരോതി സഃ
സുകർമൻ പറഞ്ഞു: ഈ കാലം കർമ്മത്തിൽ ചേർന്ന് മനുഷ്യർ ആരാധിക്കുന്നു; കാലം കർമ്മം നടത്താൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, എന്നാൽ അതു തന്നെ നേരിട്ട് ചെയ്യുന്നില്ല.
ഉപദ്രവാ ഘാതദോഷാഃ സര്പാശ്ച വ്യാധയസ്തതഃ । സര്വേ കര്മനിയുക്താസ്തേ പ്രചരംതി ച മാനുഷേ
ഉപദ്രവങ്ങൾ, മരണകാരകമായ ദോഷങ്ങൾ, പാമ്പുകൾ, രോഗങ്ങൾ — ഇവയൊക്കെയും കർമ്മത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു മനുഷ്യരിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സുഖസ്യ ഹേതവോ യേ ച ഉപായാഃ പുണ്യമിശ്രിതാഃ । തേ സര്വേ കര്മസംയുക്താ ന പശ്യേയുഃ ശുഭാശുഭമ്
സുഖത്തിന് കാരണങ്ങളായും മാർഗങ്ങളായും ഉള്ളവ, പുണ്യത്തിൽ കലർന്നവ, എല്ലാം കർമ്മത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു തന്നെയാണ്; അവയ്ക്ക് നല്ലതോ ചീത്തയോ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല.
കര്മദാ യദി വാ ലോകേ കര്മസംബധി ബാംധവാഃ । കര്മാണി ചോദയംതീഹ പുരുഷം സുഖദുഃഖയോഃ
ഈ ലോകത്ത് കർമ്മം നൽകുന്നവരായാലും, കർമ്മത്തിൽ ബന്ധമുള്ള ബന്ധുക്കളായാലും, കർമ്മങ്ങൾ മനുഷ്യനെ സുഖത്തിലും ദുഃഖത്തിലും നയിക്കുന്നു.
സുവര്ണം രജതം വാപി യഥാ രൂപം വിനിശ്ചിതമ് । തഥാ നിബധ്യതേ ജംതുഃ സ്വകര്മണി വശാനുഗഃ
പൊന്നോ വെള്ളിയോ അതിന്റെ രൂപം അനുസരിച്ച് ആകൃതിയാകുന്നതുപോലെ, ജീവിയും തനിക്കുള്ള കർമ്മത്തിന്റെ ശക്തിക്ക് കീഴിൽ അതിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു പോകുന്നു.
പംചൈതാനീഹ സൃജ്യംതേ ഗര്ഭസ്ഥസ്യൈവ ദേഹിനഃ । ആയുഃ കര്മ ച വിത്തം ച വിദ്യാനിധനമേവ ച
ഗർഭത്തിൽ തന്നെ ജീവിക്ക് ഈ അഞ്ചു കാര്യങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു: ആയുസ്സ്, കർമ്മം, സമ്പത്ത്, വിജ്ഞാനം, മരണം.
യഥാ മൃത്പിംഡതഃ കര്താ കുരുതേ യദ്യദിച്ഛതി । തഥാ പൂര്വകൃതം കര്മ കര്താരമനുഗച്ഛതി
കുമ്മിയൻ മണ്ണ് കൊണ്ടു തനിക്കിഷ്ടമുള്ള രൂപം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ, മുമ്പ് ചെയ്ത കർമ്മം ചെയ്യുന്നവനെ പിന്തുടരുന്നു.
ദേവത്വമഥ മാനുഷ്യം പശുത്വം പക്ഷിതാ തഥാ । തിര്യക്ത്വം സ്ഥാവരത്വം ച പ്രാപ്യതേ ച സ്വകര്മഭിഃ
ദൈവത്വം, മനുഷ്യത്വം, മൃഗത്വം, പക്ഷിത്വം, കീടങ്ങളായിരിക്കുക, സ്താവരമായിരിക്കുക — ഇവയൊക്കെ സ്വകർമ്മം കൊണ്ടാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
സ ഏവ തത്തഥാ ഭുംക്തേ നിത്യം വിഹിതമാത്മനാ । ആത്മനാ വിഹിതം ദുഃഖം ചാത്മനാ വിഹിതം സുഖമ്
സ്വയം നിർണ്ണയിച്ചതു പോലെ ആൾക്കാർ അനുഭവിക്കുന്നു; സ്വയം നിർണ്ണയിച്ച ദുഃഖവും സ്വയം നിർണ്ണയിച്ച സുഖവും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ഗര്ഭശയ്യാമുപാദായ ഭുംജതേ പൂര്വദൈഹികമ് । സംത്യജംതി സ്വകം കര്മ ന ക്വചിത്പുരുഷാ ഭുവി
ഗർഭശയ്യയിൽ പ്രവേശിച്ചവൻ മുമ്പത്തെ ശരീരത്തിൽ ചെയ്ത കർമ്മഫലം അനുഭവിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ ആരും തങ്ങളുടെ കർമ്മം എവിടെയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.
ബലേന പ്രജ്ഞയാ വാപി സമര്ഥാഃ കര്തുമന്യഥാ । സുകൃതാന്യുപഭുംജംതി ദുഃഖാനി ച സുഖാനി ച
ശക്തിയാലോ ജ്ഞാനത്താലോ വേറേതു ചെയ്യാൻ കഴിവുണ്ടായാലും, മനുഷ്യർ നല്ല കർമ്മഫലവും ദുഃഖവും സുഖവും അനുഭവിക്കുന്നു.
ഹേതും പ്രാപ്യ നരോ നിത്യം കര്മബംധൈസ്തു ബധ്യതേ । യഥാ ധേനുസഹസ്രേഷു വത്സോ വിംദതി മാതരമ്
കാരണം ലഭിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും കർമ്മബന്ധത്തിൽ കുടുങ്ങുന്നു; ആയിരം പശുക്കളിൽ കിടാവിന് അമ്മയെ കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ.
തഥാ ശുഭാശുഭം കര്മ കര്താരമനുഗച്ഛതി । ഉപഭോഗാദൃതേ യസ്യ നാശ ഏവ ന വിദ്യതേ
അങ്ങനെ തന്നെ, നല്ലതും ചീത്തയും കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനെ പിന്തുടരുന്നു; അനുഭവം ഒഴികെ അവയ്ക്ക് നാശം ഇല്ല.
പ്രാക്തനം ബംധനം കര്മ കോന്യഥാ കര്തുമര്ഹതി । സുശീഘ്രമപി ധാവംതം വിധാനമനുധാവതി
മുമ്പ് ചെയ്ത കർമ്മബന്ധം ആരാണ് മാറ്റാൻ കഴിയുക? വേഗത്തിൽ ഓടിയാലും വിധി പിന്തുടരും.
ശേതേ സഹ ശയാനേന പുരാ കര്മ യഥാകൃതമ് । ഉപതിഷ്ഠതി തിഷ്ഠംതം ഗച്ഛംതമനുഗച്ഛതി
മുൻപ് ചെയ്ത കർമ്മം പോലെ, ഒരാൾ കൂട്ടുകാരനോടൊപ്പം കിടക്കുന്നു; അത് നില്ക്കുന്നവനോടു സമീപിക്കുന്നു, പോകുന്നവനെ പിന്തുടരുന്നു.
കരോതി കുര്വതഃ കര്മച്ഛായേവാനു വിധീയതേ । യഥാ ഛായാതപൌ നിത്യം സുസംബദ്ധൌ പരസ്പരമ്
ഒരു മനുഷ്യന് ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം അവനെ പിന്തുടരുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, നിഴലും സൂര്യപ്രകാശവും എപ്പോഴും തമ്മില് ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
തദ്വത്കര്മ ച കര്താ ച സുസംബദ്ധൌ പരസ്പരമ് । ഗ്രഹാ രോഗാ വിഷാഃ സര്പാഃ ശാകിന്യോ രാക്ഷസാസ്തഥാ
അങ്ങനെ തന്നെ, പ്രവൃത്തിയും അതു ചെയ്യുന്നവനും തമ്മില് ഉറച്ച ബന്ധമുണ്ട്; ഗ്രഹങ്ങള്, രോഗങ്ങള്, വിഷം, പാമ്പുകള്, കാട്ടുമരുന്ന്, ഭൂതങ്ങള് ഇവയും അങ്ങനെ തന്നെ.
പീഡയംതി നരം പശ്ചാത്പീഡിതം പൂര്വകര്മണാ । യേന യത്രോപഭോക്തവ്യം സുഖം വാ ദുഃഖമേവ വാ
ഇവയെല്ലാം മനുഷ്യനെ പിന്നീട് previous karma മൂലം പീഡിപ്പിക്കുന്നു; അവന് എവിടെയോ അനുഭവിക്കേണ്ട സന്തോഷമോ ദുഃഖമോ അവിടെ ഉണ്ടാകും.
സ തത്ര ബദ്ധ്വാ രജ്ജ്വാ വൈ ബലാദ്ദൈവേന നീയതേ । ദൈവഃ പ്രഭുര്ഹി ഭൂതാനാം സുഖദുഃഖോപപാദനേ
അവിടെ അവനെ കയറുകൊണ്ട് കെട്ടി, വിധിയുടെ ശക്തിയാല് കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു; കാരണം, സുഖവും ദുഃഖവും നല്കുന്നതില് വിധിയാണ് എല്ലാ ജീവികള്ക്കും അധിപതി.
അന്യഥാ ചിംത്യതേ കര്മ ജാഗ്രതാ സ്വപതാപി വാ । അന്യഥാ സ തഥാ പ്രാജ്ഞ ദൈവ ഏവം ജിഘാംസതി
ജാഗ്രതയിലോ ഉറക്കത്തിലോ പ്രവൃത്തി വ്യത്യസ്തമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാല് ജ്ഞാനികള് അറിയുന്നത് വിധിയാണു് എല്ലാം നടത്തുന്നതെന്ന്.
ശസ്ത്രാഗ്നി വിഷ ദുര്ഗേഭ്യോ രക്ഷിതവ്യം ച രക്ഷതി । അരക്ഷിതം ഭവേത്സത്യം തദേവം ദൈവരക്ഷിതമ്
ശസ്ത്രം, അഗ്നി, വിഷം, കോട്ടകള് എന്നിവയില് നിന്ന് സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത് സംരക്ഷിതമാണ്; സംരക്ഷണം ഇല്ലാത്തത് യാഥാര്ഥ്യമായിത്തീരും, അതാണ് വിധിയുടെ സംരക്ഷണം.
ദൈവേന നാശിതം യത്തു തസ്യ രക്ഷാ ന ദൃശ്യതേ । യഥാ പൃഥിവ്യാം ബീജാനി ഉപ്താനി ച ധനാനി ച
വിഭവം വിധിയാല് നശിച്ചാല് അതിന് സംരക്ഷണം ഉണ്ടാവില്ല; മണ്ണില് വിതച്ച വിത്തുകളും ധനവും പോലെ.
തഥൈവാത്മനി കര്മാണി തിഷ്ഠംതി പ്രഭവംതി ച । തൈലക്ഷയാദ്യഥാ ദീപോ നിര്വാണമധിഗച്ഛതി
അങ്ങനെ തന്നെയാണ്, പ്രവൃത്തികള് ആത്മാവില് നിലനില്ക്കുകയും ഉദയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; എണ്ണ തീരുമ്പോള് വിളക്ക് അണയുന്നതുപോലെ.