ഏവം ശ്രുത്വാ ഗതാ സാ ച മേനകാ തത്ര പ്രേഷിതാ । സമാചഷ്ട തു തത്സര്വം ദേവരാജസ്യ ഭാഷിതമ്
ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം അയച്ച മേനക അവിടെ പോയി ദേവരാജാവിന്റെ എല്ലാ വാക്കുകളും പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്താ ഗതാ സാ ച മേനകാ തത്പ്രചോദിതാ । ഗതായാം മേനകായാം തു രതിപുത്രീ മനസ്വിനീ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ട മേനക അവിടെ പോയി; മേനക പോയ ശേഷം രതിയുടെ മകളും ബുദ്ധിമതിയുമായ അവൾ—
രാജാനം ധര്മസംകേതം പ്രത്യുവാച യശസ്വിനീ । രാജംസ്ത്വയാഹമാനീതാ സത്യവാക്യേന വൈ പുരാ
—രാജാവിനോട് ധർമ്മസ്ഥലത്ത് പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, സത്യവാക്യത്തോടെ നീ എന്നെ ഒരിക്കൽ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നതല്ലേ."
സ്വകരശ്ചാംതരേ ദത്തോ ഭവനം ച സമാഹൃതാ । യദ്യദ്വദാമ്യഹം രാജംസ്തത്തത്കാര്യം ഹി വൈ ത്വയാ
"നിന്റെ കൈ എന്റെ കൈയിൽ വെച്ചു എന്നെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; ഞാൻ പറയുന്നതെല്ലാം നീ ചെയ്യണം രാജാവേ."
തദേവം ഹി ത്വയാ വീര ന കൃതം ഭാഷിതം മമ । ത്വാമേവം തു പരിത്യക്ഷ്യേ യാസ്യാമി പിതൃമംദിരമ്
"എന്നാൽ വീരനായ രാജാവേ, ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ നീ ചെയ്തിട്ടില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ വിട്ട് എന്റെ പിതാവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നു."
രാജോവാച- യഥോക്തം ഹി ത്വയാ ഭദ്രേ തത്തേ കര്ത്താ ന സംശയഃ । അസാധ്യം തു പരിത്യജ്യ സാധ്യം ദേവി വദസ്വ മേ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: "ഭാഗ്യശാലിയേ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ നിർഭാഗ്യവശാൽ നിർബന്ധമായും ചെയ്യും; സാധിക്കാത്തത് വിട്ട് സാധ്യമായത് പറയൂ ദേവിയേ."
അശ്രുബിംദുമത്യുവാച- ഏതദര്ഥേ മഹീകാംത ഭവാനിഹ മയാ വൃതഃ । സര്വലക്ഷണസംപന്നഃ സര്വധര്മസമന്വിതഃ
അശ്രുബിന്ദുമതി പറഞ്ഞു: "ഭൂമിയുടെ പ്രിയനായവനേ, ഇതിനായാണ് ഞാൻ നിന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്; എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും ധർമ്മങ്ങളോടും നിറഞ്ഞവനാണ് നീ."
സര്വം സാധ്യമിതി ജ്ഞാത്വാ സര്വധര്താരമേവ ച । കര്ത്താരം സര്വധര്മാണാം സ്രഷ്ടാരം പുണ്യകര്മണാമ്
"എല്ലാം സാധ്യമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, എല്ലാം താങ്ങുന്നവനും എല്ലാ ധർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതും പുണ്യപ്രവൃത്തികളുടെ സ്രഷ്ടാവും ആയവനാണ് നീ എന്ന് ഞാൻ അറിഞ്ഞു."
ത്രൈലോക്യസാധകം ജ്ഞാത്വാ ത്രൈലോക്യേഽപ്രതിമം ച വൈ । വിഷ്ണുഭക്തമഹം ജാനേ വൈഷ്ണവാനാം മഹാവരമ്
"മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും വിജയിക്കാനുള്ളവനായി, അതിലൊന്നിലും തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവനായി, വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ളവനായി, വൈഷ്ണവന്മാരിൽ ഏറ്റവും വലിയവനായി നിന്നെ ഞാൻ അറിയുന്നു."
ഇത്യാശയാ മയാ ഭര്ത്താ ഭവാനംഗീകൃതഃ പുരാ । യസ്യ വിഷ്ണുപ്രസാദോഽസ്തി സ സര്വത്ര പരിവ്രജേത്
"ഈ ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ മുമ്പ് നിന്നെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിച്ചത്; വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപയുള്ളവൻ എവിടെയും പോകാൻ കഴിയും."
ദുര്ലഭം നാസ്തി രാജേംദ്ര ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ । സര്വേഷ്വേവ സുലോകേഷു വിദ്യതേ തവ സുവ്രത
"രാജാധിരാജാവേ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ചലനശീലികളിലോ അചലങ്ങളിലോ ലഭിക്കാൻ കഴിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല; എല്ലാ ഉത്തമലോകങ്ങളിലും അങ്ങയ്ക്ക് ലഭ്യമാണ്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനേ."
വിഷ്ണോശ്ചൈവ പ്രസാദേന ഗഗനേ ഗതിരുത്തമാ । മര്ത്യലോകം സമാസാദ്യ ത്വയൈവ വസുധാധിപ
"വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപയാൽ ആകാശത്തിലെ ഉന്നതമായ വഴി ലഭ്യമാണ്; മനുഷ്യലോകം എത്തി, ഭൂമിയുടെ രാജാവായ നീ—"
ജരാപലിതഹീനാസ്തു മൃത്യുഹീനാ ജനാഃ കൃതാഃ । ഗൃഹദ്വാരേഷു സര്വേഷു മര്ത്യാനാം ച നരര്ഷഭ
"മുതിർന്നതും ചാരമുടിയുമില്ലാത്തവരെയും മരണരഹിതരെയും മനുഷ്യരുടെ വീടുകളുടെ വാതിലുകളിൽ നീ സൃഷ്ടിച്ചു, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായവനേ."
കല്പദ്രുമാ അനേകാശ്ച ത്വയൈവ പരികല്പിതാഃ । യേഷാം ഗൃഹേഷു മര്ത്യാനാം മുനയഃ കാമധേനവഃ
"നീ തന്നെ അനേകം കൽപവൃക്ഷങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു; മനുഷ്യരുടെ വീടുകളിൽ മുനികളും കാമധേനുക്കളും കാണപ്പെടുന്നു."
ത്വയൈവ പ്രേഷിതാ രാജന്സ്ഥിരീഭൂതാഃ സദാ കൃതാഃ । സുഖിനഃ സര്വകാമൈശ്ച മാനവാശ്ച ത്വയാ കൃതാഃ
"രാജാവേ, നീ തന്നെയാണ് അവയെ അയച്ചു സ്ഥിരമായി ഉണ്ടാക്കി; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി മനുഷ്യരെ സന്തോഷികളാക്കി."
ഗൃഹൈകമധ്യേ സാഹസ്രം കുലീനാനാം പ്രദൃശ്യതേ । ഏവം വംശവിവൃദ്ധിശ്ച മാനവാനാം ത്വയാ കൃതാ
"ഒരു വീട്ടിനകത്ത് ആയിരം ഉന്നതകുലങ്ങൾ കാണാം; അങ്ങനെ മനുഷ്യവംശത്തിന്റെ വർദ്ധനയും നീ തന്നെയാണ് നടത്തിയത്."
യമസ്യാപി വിരോധേന ഇംദ്രസ്യ ച നരോത്തമ । വ്യാധിപാപവിഹീനസ്തു മര്ത്യലോകസ്ത്വയാ കൃതഃ
യമനും ഇന്ദ്രനും എതിരായിട്ടും, മനുഷ്യരിലെ ശ്രേഷ്ഠനായോ, നീ ഈ ഭൂമിയിൽ രോഗവും പാപവും ഇല്ലാതാക്കി.
സ്വതേജസാഹംകാരേണ സ്വര്ഗരൂപം തു ഭൂതലമ് । ദര്ശിതം ഹി മഹാരാജ ത്വത്സമോ നാസ്തി ഭൂപതിഃ
നിന്റെ തേജസ്സും അഭിമാനവും കൊണ്ട്, മഹാരാജാവേ, നീ ഭൂമിയെ സ്വർഗംപോലെയാക്കി; നിന്നെപോലൊരു രാജാവില്ലെന്ന് സത്യമാണ്.
നരോ നൈവ പ്രസൂതോ ഹി നോത്പത്സ്യതി ഭവാദൃശഃ । ഭവംതമിത്യഹം ജാനേ സര്വധര്മപ്രഭാകരമ്
നിനക്ക് തുല്യനായ മനുഷ്യൻ മുമ്പ് ജനിച്ചിട്ടില്ല, ഇനി ജനിക്കാനും ഇല്ല; നീ എല്ലാ ധർമ്മത്തിന്റെയും പ്രകാശകനാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു.
തസ്മാന്മയാ കൃതോ ഭര്താ വദസ്വൈവം മമാഗ്രതഃ । നര്മമുക്ത്വാ നൃപേംദ്ര ത്വം വദ സത്യം മമാഗ്രതഃ
അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിച്ചു; എന്റെ മുമ്പിൽ സത്യമായി പറയണം; രാജാധിരാജാവേ, തമാശയില്ലാതെ സത്യം പറയണം.
യദി തേ സത്യമസ്തീഹ ധര്മമസ്തി നരാധിപ । ദേവലോകേഷു മേ നാസ്തി ഗഗനേ ഗതിരുത്തമാ
നിനക്കിവിടെ സത്യമോ ധർമ്മമോ ഉണ്ടെങ്കിൽ, മനുഷ്യരാജാവേ, എനിക്ക് സ്വർഗ്ഗലോകത്തോ ആകാശത്തോ വലിയൊരു മാർഗ്ഗം ഇല്ല.
സത്യം ത്യക്ത്വാ യദാ ച ത്വം നൈവ സ്വര്ഗം ഗമിഷ്യസി । തദാ കൂടം തവ വചോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
നീ സത്യം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, നീ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകാൻ കഴിയില്ല; അപ്പോൾ നിന്റെ വാക്ക് കള്ളമാകും, അതിൽ സംശയമില്ല.
പൂര്വംകൃതം ഹി യച്ഛ്രേയോ ഭസ്മീഭൂതം ഭവിഷ്യതി । രാജോവാച- സത്യമുക്തം ത്വയാ ഭദ്രേ സാധ്യാസാധ്യം ന ചാസ്തി മേ
മുമ്പ് ചെയ്ത എല്ലാ നല്ല കാര്യങ്ങളും അശേഷം നശിക്കും; രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്; എനിക്ക് സാധിക്കാത്തതോ പ്രാപിക്കാനാവാത്തതോ ഒന്നുമില്ല.
സര്വംസാധ്യം സുലോകം മേ സുപ്രസാദാജ്ജഗത്പതേ । സ്വര്ഗം ദേവി യതോ നൈമി തത്ര മേ കാരണം ശൃണു
ലോകത്തിലെ എല്ലാം എനിക്ക് സാധ്യമാണ്, ജഗത്പതിയുടെ മഹാനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ്; ദേവി, ഞാൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകാത്തതിന്റെ കാരണം കേൾക്കു.
ആഗംതും തു ന ദാസ്യംതി ലോകേ മര്ത്യേ ച ദേവതാഃ । തതോ മേ മാനവാഃ സര്വേ പ്രജാഃ സര്വാ വരാനനേ
ദേവന്മാർ എനിക്ക് ഭൂമിയിൽ വരാൻ അനുവദിക്കില്ല; അതുകൊണ്ട്, മനോഹരമുഖിയായേ, എന്റെ എല്ലാ ജനങ്ങളും എന്നെ നഷ്ടപ്പെടും.
മൃത്യുയുക്താ ഭവിഷ്യംതി മയാ ഹീനാ ന സംശയഃ । ഗംതും സ്വര്ഗം ന വാഞ്ഛാമി സത്യമുക്തം വരാനനേ
എനിക്ക് ഇല്ലാതെ അവർ മരണമുണ്ടാകും, അതിൽ സംശയമില്ല; സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല—ഇതാണ് സത്യം, മനോഹരമുഖിയായേ.
ദേവ്യുവാച-। ലോകാന്ദൃഷ്ട്വാ മഹാരാജ ആഗമിഷ്യസി വൈ പുനഃ । പൂരയസ്വ മമാദ്യത്വം ജാതാം ശ്രദ്ധാം മഹാതുലാമ്
ദേവി പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, ലോകങ്ങൾ കണ്ടിട്ട് നീ വീണ്ടും തിരിച്ചു വരും; ഇപ്പോൾ എന്റെ ഉള്ളിൽ ഉണർന്ന വലിയ വിശ്വാസം നീ നിറവേറ്റണം.
രാജോവാച-। സര്വമേവം കരിഷ്യാമി യത്ത്വയോക്തം ന സംശയഃ । സമാലോക്യ മഹാതേജാ യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ നിർവഹിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല; മഹാതേജസ്വിയായ നഹുഷപുത്രൻ യയാതി എല്ലാം കണ്ടു പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്ത്വാ പ്രിയാം രാജാ ചിംതയാമാസ വൈ തദാ । അംതര്ജലചരോ മത്സ്യഃ സോപി ജാലേ ന ബധ്യതേ
പ്രിയയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം രാജാവ് ആലോചിച്ചു; വെള്ളത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന മീനും ചിലപ്പോൾ വലയിലാകരുത് പിടിക്കപ്പെടാറില്ല.
മരുത്സമാനവേഗോപി മൃഗഃ പ്രാപ്നോതി ബംധനമ് । യോജനാനാം സഹസ്രസ്ഥമാമിഷം വീക്ഷതേ ഖഗഃ
വായുവിനെപ്പോലെയുള്ള വേഗമുള്ള മൃഗവും പിടിക്കപ്പെടും; ആയിരം യോജന ദൂരത്ത് ഇര കാണുന്ന പക്ഷിയും ഉണ്ട്.