ദേവാന്മുനിഗണാന്സര്വാന്ദൈത്യാന്ഗംധര്വകിന്നരാന് । താം ദൃഷ്ട്വാ സ വിശാലാക്ഷീം രൂപതേജോപശാലിനീമ്
അവളെ, അതായത് വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള, സൗന്ദര്യത്തിലും തേജസ്സിലും തിളങ്ങുന്ന ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാരും, മഹർഷിമാരും, അസുരന്മാരും, ഗാന്ധർവന്മാരും, കിന്നരന്മാരും എല്ലാവരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
സംസാരേ നാസ്തി ചൈവാന്യാ നാരീദൃശീ ചരാചരേ । പുരാ നടോ ജരായുക്തോ നൃപതേഃ കായമേവ ഹി
ഈ ലോകത്ത് ചലിക്കുന്നതിലോ അചലമായതിലോ ഇങ്ങനെയൊരു സ്ത്രീയെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല. മുമ്പ് ഒരു വയോധികനായ നടൻ രാജാവിന്റെ ശരീരത്തിൽ ജീവൻ പകർന്നതുപോലെയാണ്.
സംചാരിതോ മഹാകാമസ്തദാസൌ പ്രകടോഭവത് । ഘൃതം സ്പൃഷ്ട്വാ യഥാ വഹ്നീ രശ്മിവാന്സംപ്രജായതേ
അപ്പോൾ മഹത്തായ ആസക്തി അവനിൽ ഉണർന്നു, വെളിവായി. നെയ്യ് സ്പർശിച്ചപ്പോൾ അഗ്നി പ്രകാശം പകരുന്നതുപോലെയാണ്.
താം ച ദൃഷ്ട്വാ തഥാ കാമസ്തത്കായാത്പ്രകടോഽഭവത് । മന്മഥാവിഷ്ടചിത്തോസൌ താം ദൃഷ്ട്വാ ചാരുലോചനാമ്
അവളെ അങ്ങനെ കണ്ടപ്പോൾ ആഗ്രഹം അവന്റെ ശരീരത്തിൽ വ്യക്തമായി. മനസ്സിൽ കാമം നിറഞ്ഞ്, ആ മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളെ നോക്കി അവൻ ആകൃഷ്ടനായി.
ഈദൃഗ്രൂപാ ന ദൃഷ്ടാ മേ യുവതീ വിശ്വമോഹിനീ । ചിംതയിത്വാ ക്ഷണം രാജാ കാമസംസക്തമാനസഃ
ഇത്ര മനോഹരമായ, ലോകത്തെ മുഴുവൻ മോഹിപ്പിക്കുന്ന യുവതിയെ ഞാൻ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല. രാജാവ്, കാമത്തിൽ മുഴുകിയ മനസ്സോടെ, ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ചു.
തസ്യാഃ സവിരഹേണാപി ലുബ്ധോഭൂന്നൃപതിസ്തദാ । കാമാഗ്നിനാ ദഹ്യമാനഃ കാമജ്വരേണപീഡിതഃ
അവളില്ലാത്തപ്പോഴും രാജാവിന് അവളോടുള്ള ആഗ്രഹം കുറഞ്ഞില്ല. കാമാഗ്നിയിൽ കത്തിയും, കാമജ്വരത്തിൽ പീഡിതനുമായി.
കഥം സ്യാന്മമ ചൈവേയം കഥം ഭാവോ ഭവിഷ്യതി । യദാ മാം ഗൂഹതേ ബാലാ പദ്മാസ്യാ പദ്മലോചനാ
എങ്ങനെ ഈ സ്ത്രീ എനിക്ക് സ്വന്തമാകും? എങ്ങനെ ഈ അനുഭൂതി സഫലമാകും? ആ പദ്മമുഖിയായ, പദ്മനയനായ ബാലിക എന്നെ അണകെട്ടുമ്പോൾ.
യദീയം പ്രാപ്യതേ തര്ഹി സഫലം ജീവിതം ഭവേത് । ഏവം വിചിംത്യ ധര്മാത്മാ യയാതിഃ പൃഥിവീപതിഃ
അവളെ നേടാൻ കഴിഞ്ഞാൽ മാത്രമേ ജീവിതം ഫലപ്രദമാവൂ. ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ധർമ്മപരനായ ഭൂമിയുടെ രാജാവായ യയാതി—
താമുവാച വരാരോഹാം കാ ത്വം കസ്യാപി വാ ശുഭേ । പൂര്വം ദൃഷ്ടാ തു യാ നാരീ സാ ദൃഷ്ടാ പുനരേവ ച
അവളോടു പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരിയായവളേ, നീ ആരാണ്? ആരുടെ മകളാണ്? ഞാൻ മുമ്പ് കണ്ട aquela സ്ത്രീ, ഇപ്പോഴും ഞാൻ കാണുന്നു.'
താം പപ്രച്ഛ സ ധര്മാത്മാ കാ ചേയം തവ പാര്ശ്വഗാ । സര്വം കഥയ കല്യാണി അഹം ഹി നഹുഷാത്മജഃ
ധർമ്മപരനായ അവൻ അവളോടു ചോദിച്ചു: 'നിന്റെ കൂടെ നിൽക്കുന്ന ഈ സ്ത്രീ ആരാണ്? സുഖമായവളേ, എല്ലാം പറഞ്ഞുതരിക. ഞാൻ നഹുഷന്റെ മകനാണ്.'
സോമവംശപ്രസൂതോഹം സപ്തദ്വീപാധിപഃ ശുഭേ । യയാതിര്നാമ മേ ദേവി ഖ്യാതോഹം ഭുവനത്രയേ
'ഞാൻ സോമവംശത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, ഏഴു ദ്വീപുകളുടെ രാജാവ്, സുമംഗലിയായവളേ. എന്റെ പേര് യയാതി. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഞാൻ പ്രശസ്തനാണ്, ദേവിയേ.'
തവ സംഗമനേ ചേതോ ഭാവമേവം പ്രവാംഛതേ । ദേഹി മേ സംഗമം ഭദ്രേ കുരു സുപ്രിയമേവ ഹി
'നിനക്കൊപ്പമാകാൻ എന്റെ ഹൃദയം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദയവായി എനിക്ക് ഈ ഐക്യം സമ്മാനിക്കണം. എനിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യണം.'
യം യം ഹി വാംഛസേ ഭദ്രേ തദ്ദദാമി ന സംശയഃ । ദുര്ജയേനാപി കാമേന ഹതോഹം വരവര്ണിനി
'നിനക്ക് എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിലും ഞാൻ അത് നൽകും, സംശയമില്ല. ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത കാമത്തിൽ ഞാൻ കീഴടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, സുന്ദരിയേ.'
തസ്മാത്ത്രാഹി സുദീനം മാം പ്രപന്നം ശരണം തവ । രാജ്യം ച സകലാമുര്വീം ശരീരമപി ചാത്മനഃ
'അതിനാൽ, ദയനീയനായ എനിക്ക്, നിന്റെ ശരണം തേടിയവനായി, രക്ഷ നൽകണം. എന്റെ രാജ്യം, ഭൂമി മുഴുവൻ, എന്റെ ശരീരം പോലും—'
സംഗമേ തവ ദാസ്യാമി ത്രൈലോക്യമിദമേവ തേ । തസ്യ രാജ്ഞോ വചഃ ശ്രുത്വാ സാ സ്ത്രീ പദ്മനിഭാനനാ
'നിനക്കൊപ്പമാകാൻ ഈ മൂന്നു ലോകവും ഞാൻ നിനക്ക് നൽകാം.' രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, പദ്മസദൃശമുഖിയായ ആ സ്ത്രീ—
വിശാലാം സ്വസഖീം പ്രാഹ ബ്രൂഹി രാജാനമാഗതമ് । നാമ ചോത്പത്തിസ്ഥാനം ച പിതരം മാതരം ശുഭേ
അവളുടെ സുഹൃത്ത് വിശാലയോട് പറഞ്ഞു: 'വന്നിരിക്കുന്ന രാജാവിനോട് നിന്റെ പേര്, ജന്മസ്ഥലം, അച്ഛൻ, അമ്മ എന്നിവയെല്ലാം പറയണം, സുമംഗലിയായവളേ.'
മമാപി ഭാവമേകാഗ്രമസ്യാഗ്രേ ച നിവേദയ । തസ്യാശ്ച വാംഛിതം ജ്ഞാത്വാ വിശാലാ ഭൂപതിം തദാ
'എന്റെ ഏകാഗ്രമായ മനസ്സും അവന്റെ മുമ്പിൽ അറിയിക്കണം. അവളുടെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, വിശാല പിന്നീട് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു—'
ഉവാച മധുരാലാപൈഃ ശ്രൂയതാം നൃപനംദന । വിശാലോവാച- കാമ ഏഷ പുരാ ദഗ്ധോ ദേവദേവേന ശംഭുനാ
അവൾ മധുരമായ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞു: 'രാജകുമാരാ, ശ്രദ്ധിക്കണം.' വിശാല പറഞ്ഞു: 'ഈ കാമം മുമ്പ് ദേവദേവനായ ശംഭുവാൽ ദഹിക്കപ്പെട്ടതാണ്—'
രുരോദ സാ രതിര്ദുഃഖാദ്ഭര്ത്രാഹീനാപി സുസ്വരമ് । അസ്മിന്സരസി രാജേംദ്ര സാ രതിര്ന്യവസത്തദാ
ഭർത്താവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട രതി അതീവ ദുഃഖത്തിൽ, രാജാവേ, ആ തടാകത്തിൽ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു. അവിടെ തന്നെയാണ് രതി താമസിച്ചത്.
തസ്യ പ്രലാപമേവം സാ സുസ്വരം കരുണാന്വിതമ് । സമാകര്ണ്യ തതോ ദേവാഃ കൃപയാ പരയാന്വിതാഃ
അവളുടെ ദയനീയവും മധുരവുമായ വിലാപം കേട്ട ദേവന്മാർക്ക് അത്യന്തം കരുണ തോന്നി.
സംജാതാ രാജരാജേംദ്ര ശംകരം വാക്യമബ്രുവന് । ജീവയസ്വ മഹാദേവ പുനരേവ മനോഭവമ്
അപ്പോൾ, രാജാധിരാജാ, അവർ ശങ്കരനോടു സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു: 'മഹാദേവാ, മനോഭവനെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കണമേ.'
വരാകീയം മഹാഭാഗ ഭര്തൃഹീനാ ഹി കീദൃശീ । കാമേനാപി സമായുക്താമസ്മത്സ്നേഹാത്കുരുഷ്വ ഹി
'ഭർത്താവില്ലാതെ ഈ മഹാഭാഗ്യവതിക്ക് എത്ര ദുർഭാഗ്യമാണ്! ഞങ്ങളോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ, ദയവായി ഈ വരം അവള്ക്ക് നൽകണമേ.'
തച്ഛ്രുത്വാ ച വചഃ പ്രാഹ ജീവയാമി മനോഭവമ് । കായേനാപി വിഹീനോയം പംചബാണോ മനോഭവഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ശങ്കരൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ മനോഭവനെ ജീവിപ്പിക്കും. ശരീരം ഇല്ലെങ്കിലും, അഞ്ചു അമ്പുകളുള്ള മനോഭവൻ ജീവിക്കും.'
ഭവിഷ്യതി ന സംദേഹോ മാധവസ്യ സഖാ പുനഃ । ദിവ്യേനാപി ശരീരേണ വര്തയിഷ്യതി നാന്യഥാ
അവൻ വീണ്ടും മാധവന്റെ സുഹൃത്ത് ആകും, സംശയമില്ല; ദിവ്യമായ ശരീരത്തിൽ മാത്രമേ അവൻ നിലനിൽക്കൂ.
മഹാദേവപ്രസാദാച്ച മീനകേതുഃ സ ജീവിതഃ । ആശീര്ഭിരഭിനംദ്യൈവം ദേവ്യാഃ കാമം നരോത്തമ
മഹാദേവന്റെ കൃപയാൽ മീനകേതു ജീവൻ ലഭിച്ചു; അങ്ങനെ, ദേവി ആശീർവാദങ്ങൾ നൽകി കാമനിൽ സന്തോഷിച്ചു, മഹാനുഭാവാ.
ഗച്ഛ കാമ പ്രവര്തസ്വ പ്രിയയാ സഹ നിത്യശഃ । ഏവമാഹ മഹാതേജാഃ സ്ഥിതിസംഹാരകാരകഃ
'കാമാ, നീ പ്രിയയോടൊപ്പം എപ്പോഴും ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കൂ,' എന്ന് സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും ചെയ്യുന്ന മഹാതേജസ്വി പറഞ്ഞു.
പുനഃ കാമഃ സരഃപ്രാപ്തോ യത്രാസ്തേ ദുഃഖിതാ രതിഃ । ഇദം കാമസരോ രാജന്രതിരത്ര സുസംസ്ഥിതാ
കാമൻ വീണ്ടും ആ തടാകത്തിൽ എത്തി, ദുഃഖിതയായ രതി അവിടെ താമസിച്ചു. രാജാവേ, ഇതാണ് കാമസരസ്, രതി ഇവിടെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.
ദഗ്ധേ സതി മഹാഭാഗേ മന്മഥേ ദുഃഖധര്ഷിതാ । രത്യാഃ കോപാത്സമുത്പന്നഃ പാവകോ ദാരുണാകൃതിഃ
മഹാഭാഗ്യവതിയായ രതി, മന്മഥൻ ദഹിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ ആകി, തന്റെ കോപത്തിൽ നിന്നു ഒരു ഭയങ്കരമായ അഗ്നി ഉദിച്ചുവന്നു.
അതീവദഗ്ധാ തേനാപി സാ രതിര്മോഹമൂര്ഛിതാ । അശ്രുപാതം മുമോചാഥ ഭര്തൃഹീനാ നരോത്തമ
ആ അഗ്നിയിൽ രതിയും അതീവ ദഹിക്കപ്പെട്ടു; ഭർത്താവില്ലാതെ, അവൾ മോഹത്തിൽ മുങ്ങി കണ്ണുനീർ ചൊരിഞ്ഞു, മഹാനുഭാവാ.
നേത്രാഭ്യാം ഹി ജലേ തസ്യാഃ പതിതാ അശ്രുബിംദവഃ । തേഭ്യോ ജാതോ മഹാശോകഃ സര്വസൌഖ്യപ്രണാശകഃ
അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ തുള്ളികൾ വീണു; അവയിൽ നിന്ന് വലിയ ദുഃഖം, എല്ലാ സന്തോഷവും നശിപ്പിക്കുന്നതായത്, ഉദിച്ചു.