ശുഭാശുഭം ച ഭൂപാലം പ്രത്യവോചദ്വരാനനാ । പ്രഹസ്യൈവ ഗതാ ശീഘ്രം വീണാദംഡകരാഽബലാ
മനോഹരമായ മുഖത്തോടെ അവൾ രാജാവിനോട് നല്ലതും ചീത്തയും പറഞ്ഞു; പിന്നെ പുഞ്ചിരിച്ച്, വീണയുടെ ദണ്ഡം കൈവശമുള്ള ആ സ്ത്രീ വേഗത്തിൽ അകലപ്പെട്ടു.
വിസ്മയേനാപി രാജേംദ്രോ മഹതാ വ്യാപിതസ്തദാ । മയാ സംഭാഷിതാ ചേയം മാം ന ബ്രൂതേ സ്മ സോത്തരമ്
വലിയ അത്ഭുതത്തിൽ രാജാവ് ആകി; ഞാൻ അവളോട് സംസാരിച്ചിട്ടും അവൾ എനിക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.
പുനശ്ചിംതാം സമാപേദേ യയാതിഃ പൃഥിവീപതിഃ । യോ വൈ മൃഗോ മയാ ദൃഷ്ടശ്ചതുഃശൃംഗഃ സുവര്ണകഃ
പുനരാലോചനയിൽ മുങ്ങി, യയാതി രാജാവ് ചിന്തിച്ചു: 'ഞാൻ കണ്ട ആ നാലു കൊമ്പും പൊന്നുപോലെയുള്ള മൃഗം—'
തസ്മാന്നാരീ സമുദ്ഭൂതാ തത്സത്യം പ്രതിഭാതി മേ । മായാരൂപമിദം സത്യം ദാനവാനാം ഭവിഷ്യതി
'അത് കൊണ്ട് തന്നെയാണ് ഈ സ്ത്രീ ഉദിച്ചത്; ഇത് സത്യമാണെന്നു എനിക്ക് തോന്നുന്നു. ഇതൊരു മായാരൂപം, ദാനവർക്കുള്ളതായിരിക്കണം.'
ചിംതയിത്വാ ക്ഷണം രാജാ യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ । യാവച്ചിംതയതേ രാജാ താവന്നാരീ മഹാവനേ
ഒരു നിമിഷം ചിന്തിച്ച ശേഷം, നഹുഷപുത്രനായ യയാതി രാജാവ് ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ആ വലിയ വനത്തിൽ ആ സ്ത്രീ—
അംതര്ധാനം ഗതാ വിപ്ര പ്രഹസ്യ നൃപനംദനമ് । ഏതസ്മിന്നംതരേ ഗീതം സുസ്വരം പുനരേവ തത്
—അവിടെ നിന്നു അപ്രത്യക്ഷമായി, ബ്രാഹ്മണാ, രാജകുമാരനോട് പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട്. അതേ സമയം വീണ്ടും മധുരമായ പാട്ട് കേൾക്കപ്പെട്ടു.
ശുശ്രുവേ പരമം ദിവ്യം മൂര്ഛനാതാനസംയുതമ് । ജഗാമ സത്വരം രാജാ യത്ര ഗീതധ്വനിര്മഹാന്
അവൻ അത്യുത്തമവും ദിവ്യമായും മൂർഛനയും താളവും നിറഞ്ഞ സംഗീതം കേട്ടു; രാജാവ് ഉടൻ തന്നെ ആ വലിയ സംഗീതശബ്ദം ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് പോയി.
ജലാംതേ പുഷ്കരം ചൈവ സഹസ്രദലമുത്തമമ് । തസ്യോപരി വരാ നാരീ ശീലരൂപഗുണാന്വിതാ
ജലത്തീരത്ത് ആയിരം മനോഹരമായ ദളങ്ങളുള്ള കമലം ഉണ്ടായിരുന്നു; അതിന്മേൽ ഗുണവും സൌന്ദര്യവും ഉള്ള ഒരു ഉത്തമസ്ത്രീ ഇരുന്നു.
ദിവ്യലക്ഷണസംപന്നാ ദിവ്യാഭരണഭൂഷിതാ । ദിവ്യൈര്ഭാവൈഃ പ്രഭാത്യേകാ വീണാദംഡകരാവിലാ
ദിവ്യലക്ഷണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയും ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, ദിവ്യഭാവങ്ങളിൽ പ്രകാശിച്ചും, വീണയുടെ ദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവളായി അവൾ അവിടെ ഇരുന്നു.
ഗായംതീ സുസ്വരം ഗീതം താലമാനലയാന്വിതമ് । തേന ഗീതപ്രഭാവേണ മോഹയംതീ ചരാചരാന്
അവൾ മധുരസ്വരത്തിൽ താളവും ലയവും ചേർത്ത് പാട്ട് പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു; ആ സംഗീതശക്തിയാൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെയും അചഞ്ചലരെയും ആകർഷിച്ചു.
ദേവാന്മുനിഗണാന്സര്വാന്ദൈത്യാന്ഗംധര്വകിന്നരാന് । താം ദൃഷ്ട്വാ സ വിശാലാക്ഷീം രൂപതേജോപശാലിനീമ്
അവളെ, അതായത് വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള, സൗന്ദര്യത്തിലും തേജസ്സിലും തിളങ്ങുന്ന ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാരും, മഹർഷിമാരും, അസുരന്മാരും, ഗാന്ധർവന്മാരും, കിന്നരന്മാരും എല്ലാവരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
സംസാരേ നാസ്തി ചൈവാന്യാ നാരീദൃശീ ചരാചരേ । പുരാ നടോ ജരായുക്തോ നൃപതേഃ കായമേവ ഹി
ഈ ലോകത്ത് ചലിക്കുന്നതിലോ അചലമായതിലോ ഇങ്ങനെയൊരു സ്ത്രീയെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല. മുമ്പ് ഒരു വയോധികനായ നടൻ രാജാവിന്റെ ശരീരത്തിൽ ജീവൻ പകർന്നതുപോലെയാണ്.
സംചാരിതോ മഹാകാമസ്തദാസൌ പ്രകടോഭവത് । ഘൃതം സ്പൃഷ്ട്വാ യഥാ വഹ്നീ രശ്മിവാന്സംപ്രജായതേ
അപ്പോൾ മഹത്തായ ആസക്തി അവനിൽ ഉണർന്നു, വെളിവായി. നെയ്യ് സ്പർശിച്ചപ്പോൾ അഗ്നി പ്രകാശം പകരുന്നതുപോലെയാണ്.
താം ച ദൃഷ്ട്വാ തഥാ കാമസ്തത്കായാത്പ്രകടോഽഭവത് । മന്മഥാവിഷ്ടചിത്തോസൌ താം ദൃഷ്ട്വാ ചാരുലോചനാമ്
അവളെ അങ്ങനെ കണ്ടപ്പോൾ ആഗ്രഹം അവന്റെ ശരീരത്തിൽ വ്യക്തമായി. മനസ്സിൽ കാമം നിറഞ്ഞ്, ആ മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളെ നോക്കി അവൻ ആകൃഷ്ടനായി.
ഈദൃഗ്രൂപാ ന ദൃഷ്ടാ മേ യുവതീ വിശ്വമോഹിനീ । ചിംതയിത്വാ ക്ഷണം രാജാ കാമസംസക്തമാനസഃ
ഇത്ര മനോഹരമായ, ലോകത്തെ മുഴുവൻ മോഹിപ്പിക്കുന്ന യുവതിയെ ഞാൻ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല. രാജാവ്, കാമത്തിൽ മുഴുകിയ മനസ്സോടെ, ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ചു.
തസ്യാഃ സവിരഹേണാപി ലുബ്ധോഭൂന്നൃപതിസ്തദാ । കാമാഗ്നിനാ ദഹ്യമാനഃ കാമജ്വരേണപീഡിതഃ
അവളില്ലാത്തപ്പോഴും രാജാവിന് അവളോടുള്ള ആഗ്രഹം കുറഞ്ഞില്ല. കാമാഗ്നിയിൽ കത്തിയും, കാമജ്വരത്തിൽ പീഡിതനുമായി.
കഥം സ്യാന്മമ ചൈവേയം കഥം ഭാവോ ഭവിഷ്യതി । യദാ മാം ഗൂഹതേ ബാലാ പദ്മാസ്യാ പദ്മലോചനാ
എങ്ങനെ ഈ സ്ത്രീ എനിക്ക് സ്വന്തമാകും? എങ്ങനെ ഈ അനുഭൂതി സഫലമാകും? ആ പദ്മമുഖിയായ, പദ്മനയനായ ബാലിക എന്നെ അണകെട്ടുമ്പോൾ.
യദീയം പ്രാപ്യതേ തര്ഹി സഫലം ജീവിതം ഭവേത് । ഏവം വിചിംത്യ ധര്മാത്മാ യയാതിഃ പൃഥിവീപതിഃ
അവളെ നേടാൻ കഴിഞ്ഞാൽ മാത്രമേ ജീവിതം ഫലപ്രദമാവൂ. ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ധർമ്മപരനായ ഭൂമിയുടെ രാജാവായ യയാതി—
താമുവാച വരാരോഹാം കാ ത്വം കസ്യാപി വാ ശുഭേ । പൂര്വം ദൃഷ്ടാ തു യാ നാരീ സാ ദൃഷ്ടാ പുനരേവ ച
അവളോടു പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരിയായവളേ, നീ ആരാണ്? ആരുടെ മകളാണ്? ഞാൻ മുമ്പ് കണ്ട aquela സ്ത്രീ, ഇപ്പോഴും ഞാൻ കാണുന്നു.'
താം പപ്രച്ഛ സ ധര്മാത്മാ കാ ചേയം തവ പാര്ശ്വഗാ । സര്വം കഥയ കല്യാണി അഹം ഹി നഹുഷാത്മജഃ
ധർമ്മപരനായ അവൻ അവളോടു ചോദിച്ചു: 'നിന്റെ കൂടെ നിൽക്കുന്ന ഈ സ്ത്രീ ആരാണ്? സുഖമായവളേ, എല്ലാം പറഞ്ഞുതരിക. ഞാൻ നഹുഷന്റെ മകനാണ്.'
സോമവംശപ്രസൂതോഹം സപ്തദ്വീപാധിപഃ ശുഭേ । യയാതിര്നാമ മേ ദേവി ഖ്യാതോഹം ഭുവനത്രയേ
'ഞാൻ സോമവംശത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, ഏഴു ദ്വീപുകളുടെ രാജാവ്, സുമംഗലിയായവളേ. എന്റെ പേര് യയാതി. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഞാൻ പ്രശസ്തനാണ്, ദേവിയേ.'
തവ സംഗമനേ ചേതോ ഭാവമേവം പ്രവാംഛതേ । ദേഹി മേ സംഗമം ഭദ്രേ കുരു സുപ്രിയമേവ ഹി
'നിനക്കൊപ്പമാകാൻ എന്റെ ഹൃദയം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദയവായി എനിക്ക് ഈ ഐക്യം സമ്മാനിക്കണം. എനിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യണം.'
യം യം ഹി വാംഛസേ ഭദ്രേ തദ്ദദാമി ന സംശയഃ । ദുര്ജയേനാപി കാമേന ഹതോഹം വരവര്ണിനി
'നിനക്ക് എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിലും ഞാൻ അത് നൽകും, സംശയമില്ല. ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത കാമത്തിൽ ഞാൻ കീഴടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, സുന്ദരിയേ.'
തസ്മാത്ത്രാഹി സുദീനം മാം പ്രപന്നം ശരണം തവ । രാജ്യം ച സകലാമുര്വീം ശരീരമപി ചാത്മനഃ
'അതിനാൽ, ദയനീയനായ എനിക്ക്, നിന്റെ ശരണം തേടിയവനായി, രക്ഷ നൽകണം. എന്റെ രാജ്യം, ഭൂമി മുഴുവൻ, എന്റെ ശരീരം പോലും—'
സംഗമേ തവ ദാസ്യാമി ത്രൈലോക്യമിദമേവ തേ । തസ്യ രാജ്ഞോ വചഃ ശ്രുത്വാ സാ സ്ത്രീ പദ്മനിഭാനനാ
'നിനക്കൊപ്പമാകാൻ ഈ മൂന്നു ലോകവും ഞാൻ നിനക്ക് നൽകാം.' രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, പദ്മസദൃശമുഖിയായ ആ സ്ത്രീ—
വിശാലാം സ്വസഖീം പ്രാഹ ബ്രൂഹി രാജാനമാഗതമ് । നാമ ചോത്പത്തിസ്ഥാനം ച പിതരം മാതരം ശുഭേ
അവളുടെ സുഹൃത്ത് വിശാലയോട് പറഞ്ഞു: 'വന്നിരിക്കുന്ന രാജാവിനോട് നിന്റെ പേര്, ജന്മസ്ഥലം, അച്ഛൻ, അമ്മ എന്നിവയെല്ലാം പറയണം, സുമംഗലിയായവളേ.'
മമാപി ഭാവമേകാഗ്രമസ്യാഗ്രേ ച നിവേദയ । തസ്യാശ്ച വാംഛിതം ജ്ഞാത്വാ വിശാലാ ഭൂപതിം തദാ
'എന്റെ ഏകാഗ്രമായ മനസ്സും അവന്റെ മുമ്പിൽ അറിയിക്കണം. അവളുടെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, വിശാല പിന്നീട് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു—'
ഉവാച മധുരാലാപൈഃ ശ്രൂയതാം നൃപനംദന । വിശാലോവാച- കാമ ഏഷ പുരാ ദഗ്ധോ ദേവദേവേന ശംഭുനാ
അവൾ മധുരമായ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞു: 'രാജകുമാരാ, ശ്രദ്ധിക്കണം.' വിശാല പറഞ്ഞു: 'ഈ കാമം മുമ്പ് ദേവദേവനായ ശംഭുവാൽ ദഹിക്കപ്പെട്ടതാണ്—'
രുരോദ സാ രതിര്ദുഃഖാദ്ഭര്ത്രാഹീനാപി സുസ്വരമ് । അസ്മിന്സരസി രാജേംദ്ര സാ രതിര്ന്യവസത്തദാ
ഭർത്താവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ട രതി അതീവ ദുഃഖത്തിൽ, രാജാവേ, ആ തടാകത്തിൽ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു. അവിടെ തന്നെയാണ് രതി താമസിച്ചത്.
തസ്യ പ്രലാപമേവം സാ സുസ്വരം കരുണാന്വിതമ് । സമാകര്ണ്യ തതോ ദേവാഃ കൃപയാ പരയാന്വിതാഃ
അവളുടെ ദയനീയവും മധുരവുമായ വിലാപം കേട്ട ദേവന്മാർക്ക് അത്യന്തം കരുണ തോന്നി.