മത്തൈര്മധുകരൈശ്ചപി സര്വത്ര പരിനാദിതമ് । ഏവം സര്വഗുണോപേതം ദദര്ശ സര ഉത്തമമ്
മദത്തിൽ മയങ്ങുന്ന തേൻകൂട്ടുകൾ എല്ലായിടത്തും ഗംഭീരമായി ഗംഭീരമായി മുഴങ്ങുന്ന, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ ആ ഉത്തമ സരസ്സു അവൻ കണ്ടു.
പംചയോജനവിസ്തീര്ണം ദശയോജനദീര്ഘകമ് । തഡാഗം സര്വതോഭദ്രം ദിവ്യഭാവൈരലംകൃതമ്
അഞ്ചു യോജനങ്ങൾ വീതിയും, പത്ത് യോജനങ്ങൾ ദൈർഘ്യവും ഉള്ള, എല്ലാ ദിശകളിലും മംഗളമുള്ള, ദിവ്യഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച സരസ്സായിരുന്നു.
രഥവേഗേന സംഖിന്നഃ കിംചിച്ഛ്രമനിപീഡിതഃ । നിഷസാദ തടേ തസ്യ ചൂതച്ഛായാം സുശീതലാമ്
രഥത്തിന്റെ വേഗത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചും അല്പം ക്ഷാമം അനുഭവിച്ചും അവൻ ആ നദിയുടെ കരയിൽ, ആമ്പൽമരത്തിന്റെ തണലിൽ, ശീതളമായ ഇടത്ത് ഇരുന്നു വിശ്രമിച്ചു.
സ്നാത്വാ പീത്വാ ജലം ശീതം പദ്മസൌഗംധ്യവാസിതമ് । സര്വശ്രമോപശമനമമൃതോപമമേവ തത്
ശീതളവും കമലസൗഗന്ധ്യവുമുള്ള വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചും കുടിച്ചും അവൻ്റെ എല്ലാ ക്ഷീണവും അകന്നു, അമൃതം പോലെ ആശ്വാസം അനുഭവപ്പെട്ടു.
വൃക്ഷച്ഛായേ തതസ്തസ്മിന്നുപവിഷ്ടേന ഭൂഭൃതാ । ഗീതധ്വനിഃ സമാകര്ണി ഗീയമാനോ യഥാ തഥാ
അവിടെ ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ രാജാവ് ഇരിക്കുമ്പോൾ, പാട്ടിന്റെ ശബ്ദം അവൻ കേട്ടു, ആ സമയത്ത് ആരോ പാടുന്നതുപോലെ.
യഥാ സ്ത്രീ ഗായതേ ദിവ്യാ തഥായം ശ്രൂയതേ ധ്വനിഃ । ഗീതപ്രിയോ മഹാരാജ ഏവ ചിംതാം പരാം ഗതഃ
ദിവ്യസ്ത്രി പാടുന്നതുപോലെ ആ ശബ്ദം കേൾക്കപ്പെട്ടു; സംഗീതം പ്രിയമായ മഹാരാജാവ് ആലോചനയിൽ മുഴുകി.
ചിംതാകുലസ്തു ധര്മാത്മാ യാവച്ചിംതയതേ ക്ഷണമ് । താവന്നാരീ വരാ കാചിത്പീനശ്രോണീ പയോധരാ
ധാർമ്മികനായ രാജാവ് ആലോചനയിൽ ആകുലനായി ഒരു നിമിഷം ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, അതേ സമയം പുഷ്ടമായ കമറും വക്ഷസ്സും ഉള്ള മനോഹരിയായൊരു സ്ത്രീ അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
നൃപതേഃ പശ്യതസ്തസ്യ വനേ തസ്മിന്സമാഗതാ । സര്വാഭരണശോഭാംഗീ ശീലലക്ഷണസംപദാ
രാജാവ് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ആ വനത്തിൽ അവൾ എത്തി; എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും നല്ല സ്വഭാവം പ്രകടിപ്പിച്ചും അവൾ നില്ക്കുന്നു.
തസ്മിന്വനേ സമായാതാ നൃപതേഃ പുരതഃ സ്ഥിതാ । താമുവാച മഹാരാജഃ കാ ഹി കസ്യ ഭവിഷ്യസി
വനത്തിൽ എത്തി, അവൾ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിൽ നിന്നു; രാജാവ് അവളോട് ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്, ആരുടേതാവും?'
കിമര്ഥം ഹി സമായാതാ തന്മേ ത്വം കാരണം വദ । പൃഷ്ടാ സതീ തദാ തേന ന കിംചിദപി പിപ്പല
'നീ എന്തിനാണ് വന്നത്? അതിന്റെ കാരണം പറയൂ.' രാജാവ് ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, പിപ്പല, അവൾ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
ശുഭാശുഭം ച ഭൂപാലം പ്രത്യവോചദ്വരാനനാ । പ്രഹസ്യൈവ ഗതാ ശീഘ്രം വീണാദംഡകരാഽബലാ
മനോഹരമായ മുഖത്തോടെ അവൾ രാജാവിനോട് നല്ലതും ചീത്തയും പറഞ്ഞു; പിന്നെ പുഞ്ചിരിച്ച്, വീണയുടെ ദണ്ഡം കൈവശമുള്ള ആ സ്ത്രീ വേഗത്തിൽ അകലപ്പെട്ടു.
വിസ്മയേനാപി രാജേംദ്രോ മഹതാ വ്യാപിതസ്തദാ । മയാ സംഭാഷിതാ ചേയം മാം ന ബ്രൂതേ സ്മ സോത്തരമ്
വലിയ അത്ഭുതത്തിൽ രാജാവ് ആകി; ഞാൻ അവളോട് സംസാരിച്ചിട്ടും അവൾ എനിക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.
പുനശ്ചിംതാം സമാപേദേ യയാതിഃ പൃഥിവീപതിഃ । യോ വൈ മൃഗോ മയാ ദൃഷ്ടശ്ചതുഃശൃംഗഃ സുവര്ണകഃ
പുനരാലോചനയിൽ മുങ്ങി, യയാതി രാജാവ് ചിന്തിച്ചു: 'ഞാൻ കണ്ട ആ നാലു കൊമ്പും പൊന്നുപോലെയുള്ള മൃഗം—'
തസ്മാന്നാരീ സമുദ്ഭൂതാ തത്സത്യം പ്രതിഭാതി മേ । മായാരൂപമിദം സത്യം ദാനവാനാം ഭവിഷ്യതി
'അത് കൊണ്ട് തന്നെയാണ് ഈ സ്ത്രീ ഉദിച്ചത്; ഇത് സത്യമാണെന്നു എനിക്ക് തോന്നുന്നു. ഇതൊരു മായാരൂപം, ദാനവർക്കുള്ളതായിരിക്കണം.'
ചിംതയിത്വാ ക്ഷണം രാജാ യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ । യാവച്ചിംതയതേ രാജാ താവന്നാരീ മഹാവനേ
ഒരു നിമിഷം ചിന്തിച്ച ശേഷം, നഹുഷപുത്രനായ യയാതി രാജാവ് ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ആ വലിയ വനത്തിൽ ആ സ്ത്രീ—
അംതര്ധാനം ഗതാ വിപ്ര പ്രഹസ്യ നൃപനംദനമ് । ഏതസ്മിന്നംതരേ ഗീതം സുസ്വരം പുനരേവ തത്
—അവിടെ നിന്നു അപ്രത്യക്ഷമായി, ബ്രാഹ്മണാ, രാജകുമാരനോട് പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട്. അതേ സമയം വീണ്ടും മധുരമായ പാട്ട് കേൾക്കപ്പെട്ടു.
ശുശ്രുവേ പരമം ദിവ്യം മൂര്ഛനാതാനസംയുതമ് । ജഗാമ സത്വരം രാജാ യത്ര ഗീതധ്വനിര്മഹാന്
അവൻ അത്യുത്തമവും ദിവ്യമായും മൂർഛനയും താളവും നിറഞ്ഞ സംഗീതം കേട്ടു; രാജാവ് ഉടൻ തന്നെ ആ വലിയ സംഗീതശബ്ദം ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് പോയി.
ജലാംതേ പുഷ്കരം ചൈവ സഹസ്രദലമുത്തമമ് । തസ്യോപരി വരാ നാരീ ശീലരൂപഗുണാന്വിതാ
ജലത്തീരത്ത് ആയിരം മനോഹരമായ ദളങ്ങളുള്ള കമലം ഉണ്ടായിരുന്നു; അതിന്മേൽ ഗുണവും സൌന്ദര്യവും ഉള്ള ഒരു ഉത്തമസ്ത്രീ ഇരുന്നു.
ദിവ്യലക്ഷണസംപന്നാ ദിവ്യാഭരണഭൂഷിതാ । ദിവ്യൈര്ഭാവൈഃ പ്രഭാത്യേകാ വീണാദംഡകരാവിലാ
ദിവ്യലക്ഷണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയും ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, ദിവ്യഭാവങ്ങളിൽ പ്രകാശിച്ചും, വീണയുടെ ദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവളായി അവൾ അവിടെ ഇരുന്നു.
ഗായംതീ സുസ്വരം ഗീതം താലമാനലയാന്വിതമ് । തേന ഗീതപ്രഭാവേണ മോഹയംതീ ചരാചരാന്
അവൾ മധുരസ്വരത്തിൽ താളവും ലയവും ചേർത്ത് പാട്ട് പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു; ആ സംഗീതശക്തിയാൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെയും അചഞ്ചലരെയും ആകർഷിച്ചു.
ദേവാന്മുനിഗണാന്സര്വാന്ദൈത്യാന്ഗംധര്വകിന്നരാന് । താം ദൃഷ്ട്വാ സ വിശാലാക്ഷീം രൂപതേജോപശാലിനീമ്
അവളെ, അതായത് വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള, സൗന്ദര്യത്തിലും തേജസ്സിലും തിളങ്ങുന്ന ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാരും, മഹർഷിമാരും, അസുരന്മാരും, ഗാന്ധർവന്മാരും, കിന്നരന്മാരും എല്ലാവരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
സംസാരേ നാസ്തി ചൈവാന്യാ നാരീദൃശീ ചരാചരേ । പുരാ നടോ ജരായുക്തോ നൃപതേഃ കായമേവ ഹി
ഈ ലോകത്ത് ചലിക്കുന്നതിലോ അചലമായതിലോ ഇങ്ങനെയൊരു സ്ത്രീയെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല. മുമ്പ് ഒരു വയോധികനായ നടൻ രാജാവിന്റെ ശരീരത്തിൽ ജീവൻ പകർന്നതുപോലെയാണ്.
സംചാരിതോ മഹാകാമസ്തദാസൌ പ്രകടോഭവത് । ഘൃതം സ്പൃഷ്ട്വാ യഥാ വഹ്നീ രശ്മിവാന്സംപ്രജായതേ
അപ്പോൾ മഹത്തായ ആസക്തി അവനിൽ ഉണർന്നു, വെളിവായി. നെയ്യ് സ്പർശിച്ചപ്പോൾ അഗ്നി പ്രകാശം പകരുന്നതുപോലെയാണ്.
താം ച ദൃഷ്ട്വാ തഥാ കാമസ്തത്കായാത്പ്രകടോഽഭവത് । മന്മഥാവിഷ്ടചിത്തോസൌ താം ദൃഷ്ട്വാ ചാരുലോചനാമ്
അവളെ അങ്ങനെ കണ്ടപ്പോൾ ആഗ്രഹം അവന്റെ ശരീരത്തിൽ വ്യക്തമായി. മനസ്സിൽ കാമം നിറഞ്ഞ്, ആ മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളെ നോക്കി അവൻ ആകൃഷ്ടനായി.
ഈദൃഗ്രൂപാ ന ദൃഷ്ടാ മേ യുവതീ വിശ്വമോഹിനീ । ചിംതയിത്വാ ക്ഷണം രാജാ കാമസംസക്തമാനസഃ
ഇത്ര മനോഹരമായ, ലോകത്തെ മുഴുവൻ മോഹിപ്പിക്കുന്ന യുവതിയെ ഞാൻ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല. രാജാവ്, കാമത്തിൽ മുഴുകിയ മനസ്സോടെ, ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ചു.
തസ്യാഃ സവിരഹേണാപി ലുബ്ധോഭൂന്നൃപതിസ്തദാ । കാമാഗ്നിനാ ദഹ്യമാനഃ കാമജ്വരേണപീഡിതഃ
അവളില്ലാത്തപ്പോഴും രാജാവിന് അവളോടുള്ള ആഗ്രഹം കുറഞ്ഞില്ല. കാമാഗ്നിയിൽ കത്തിയും, കാമജ്വരത്തിൽ പീഡിതനുമായി.
കഥം സ്യാന്മമ ചൈവേയം കഥം ഭാവോ ഭവിഷ്യതി । യദാ മാം ഗൂഹതേ ബാലാ പദ്മാസ്യാ പദ്മലോചനാ
എങ്ങനെ ഈ സ്ത്രീ എനിക്ക് സ്വന്തമാകും? എങ്ങനെ ഈ അനുഭൂതി സഫലമാകും? ആ പദ്മമുഖിയായ, പദ്മനയനായ ബാലിക എന്നെ അണകെട്ടുമ്പോൾ.
യദീയം പ്രാപ്യതേ തര്ഹി സഫലം ജീവിതം ഭവേത് । ഏവം വിചിംത്യ ധര്മാത്മാ യയാതിഃ പൃഥിവീപതിഃ
അവളെ നേടാൻ കഴിഞ്ഞാൽ മാത്രമേ ജീവിതം ഫലപ്രദമാവൂ. ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ധർമ്മപരനായ ഭൂമിയുടെ രാജാവായ യയാതി—
താമുവാച വരാരോഹാം കാ ത്വം കസ്യാപി വാ ശുഭേ । പൂര്വം ദൃഷ്ടാ തു യാ നാരീ സാ ദൃഷ്ടാ പുനരേവ ച
അവളോടു പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരിയായവളേ, നീ ആരാണ്? ആരുടെ മകളാണ്? ഞാൻ മുമ്പ് കണ്ട aquela സ്ത്രീ, ഇപ്പോഴും ഞാൻ കാണുന്നു.'
താം പപ്രച്ഛ സ ധര്മാത്മാ കാ ചേയം തവ പാര്ശ്വഗാ । സര്വം കഥയ കല്യാണി അഹം ഹി നഹുഷാത്മജഃ
ധർമ്മപരനായ അവൻ അവളോടു ചോദിച്ചു: 'നിന്റെ കൂടെ നിൽക്കുന്ന ഈ സ്ത്രീ ആരാണ്? സുഖമായവളേ, എല്ലാം പറഞ്ഞുതരിക. ഞാൻ നഹുഷന്റെ മകനാണ്.'