നേപഥ്യാംതശ്ചരീ രാജന്സാ തസ്മിന്നൃത്യകര്മണി । മകരംദോ മഹാപ്രാജ്ഞഃ ക്ഷോഭയാമാസ ഭൂപതിമ്
അവൾ ആ നൃത്തപ്രകടനത്തിൽ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു; മഹാപണ്ഡിതനായ മകരന്ദൻ രാജാവിനെ ഉണർത്താൻ തുടങ്ങി.
യഥായഥാ പശ്യതി നൃത്യമുത്തമം ഗീതം സമാകര്ണതി സ ക്ഷിതീശഃ । തഥാതഥാ മോഹിതവാന്സ ഭൂപതിം നടീപ്രണീതേന മഹാനുഭാവഃ
രാജാവ് അത്യുത്തമമായ നൃത്തവും ഗീതവും കാണുംതോറും, ആ നടിയുടെ അഭിനയത്തിൽ കൂടുതൽ ആകർഷിതനായി.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ ഭൂമിഖംഡേ വേനോപാഖ്യാനേ മാതാപിതൃതീര്ഥേ യയാതിചരിത്രേ ഷട്സപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ വേനോപ്പാഖ്യാനത്തിൽ മാതാപിതൃതീർത്ഥത്തിൽ യയാതിയുടെ കഥയിലെ എഴുപത്താറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
സുകര്മോവാച- കാമസ്യ ഗീതലാസ്യേന ഹാസ്യേന ലലിതേന ച । മോഹിതോ രാജരാജേംദ്രോ നടരൂപേണ പിപ്പല
സുകർമൻ പറഞ്ഞു: കാമന്റെ ഗാനം, നൃത്തം, ഹാസ്യം, ലാളിത്യം എന്നിവകൊണ്ട് രാജാധിരാജൻ പിപ്പലൻ നടന്റെ രൂപത്തിൽ ആകർഷിതനായി.
കൃത്വാ മൂത്രം പുരീഷം ച സ രാജാ നഹുഷാത്മജഃ । അകൃത്വാ പാദയോഃ ശൌചമാസനേ ഉപവിഷ്ടവാന്
മൂത്രവും മലവും ഒഴിച്ച ശേഷം, നഹുഷന്റെ മകനായ ആ രാജാവ്, കാലുകൾ കഴുകാതെ തന്നെ തന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു.
തദംതരം തു സംപ്രാപ്യ സംചചാര ജരാ നൃപമ് । കാമേനാപി നൃപശ്രേഷ്ഠ ഇംദ്രകാര്യം കൃതം ഹിതമ്
അത്ക്കിടയിൽ, വൃദ്ധത രാജാവിൽ പ്രവേശിച്ചു; എങ്കിലും, ആഗ്രഹം ഉള്ളപ്പോഴും, രാജാക്കന്മാരിൽ മികച്ചവനായോ, ഇന്ദ്രന്റെ കാര്യം അവന്റെ ഗുണത്തിനായി പൂർത്തിയായി.
നിവൃത്തേ നാടകേ തസ്മിന്ഗതേഷു തേഷു ഭൂപതിഃ । ജരാഭിഭൂതോ ധര്മാത്മാ കാമസംസക്തമാനസഃ
ആ നാടകവും തീർന്നു, ആളുകൾ പോയപ്പോൾ, വൃദ്ധതയാൽ ബാധിച്ച, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച രാജാവ്, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞു.
മോഹിതഃ കാമമോഹേന വിഹ്വലോ വികലേംദ്രിയഃ । അതീവ മുഗ്ധോ ധര്മാത്മാ വിഷയൈശ്ചാപവാഹിതഃ
ആഗ്രഹത്തിന്റെ മായയിൽ അകപ്പെട്ട്, മനസ്സിൽ കലഹം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ദുർബലമായ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച രാജാവ്, അത്യന്തം ആകർഷിതനായി, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ഒഴുകിപ്പോയി.
ഏകദാ തു ഗതോ രാജാ മൃഗയാ വ്യസനാതുരഃ । വനേ ച ക്രീഡതേ സോപി മോഹരാഗവശം ഗതഃ
ഒരു ദിവസം, വേട്ടയിലേക്കുള്ള ആസക്തിയിൽ കുഴപ്പെട്ട രാജാവ്, കാടിലേക്ക് പോയി, അവിടെയുമാണ് മായയും ആഗ്രഹവും പിടിച്ചെടുത്ത് കളിച്ചു.
സരസം ക്രീഡമാനസ്യ നൃപതേശ്ച മഹാത്മനഃ । മൃഗശ്ചൈകഃ സമായാതശ്ചതുഃശൃംഗോ ഹ്യനൌപമഃ
സരസ്സിന്റെ സമീപത്ത് കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ മുന്നിൽ, നാലു കൊമ്പുള്ള, അപൂർവമായ ഒരു മൃഗം എത്തി.
സര്വാംഗസുംദരോ രാജന്ഹേമരൂപതനൂരുഹഃ । രത്നജ്യോതിഃ സുചിത്രാംഗോ ദര്ശനീയോ മനോഹരഃ
രാജാവേ, ആ മൃഗം ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും മനോഹരമായിരുന്നു; പൊൻ നിറമുള്ള毛, രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശം, അത്ഭുതമായ രൂപം, കാണാൻ ആകർഷകവും മനോഹരവുമായിരുന്നു.
അഭ്യധാവത്സ വേഗേന ബാണപാണിര്ധനുര്ദ്ധരഃ । ഇത്യമന്യത മേധാവീ കോപി ദൈത്യഃ സമാഗതഃ
ധനുസും അമ്പും കൈയിൽ പിടിച്ച്, അതിലേക്ക് വേഗത്തിൽ ഓടിയപ്പോൾ, 'ഇവിടെ ഒരു ചതിയുള്ള ദാനവൻ വന്നിരിക്കുന്നു' എന്ന് ബുദ്ധിമാനായ രാജാവ് വിചാരിച്ചു.
മൃഗേണ ച സ തേനാപി ദൂരമാകര്ഷിതോ നൃപഃ । ഗതഃ സരഥവേഗേന ശ്രമേണ പരിഖേദിതഃ
ആ മൃഗം രാജാവിനെ ദൂരത്തേക്ക് വലിച്ചു; രാജാവ് രഥം വേഗത്തിൽ ഓടിച്ചു, ശ്രമത്തിൽ തളർന്ന് പോയി.
വീക്ഷമാണസ്യ തസ്യാപി മൃഗശ്ചാംതരധീയത । സ പശ്യതി വനം തത്ര നംദംനോപമമദ്ഭുതമ്
അവൻ ചുറ്റും നോക്കിയപ്പോൾ, മൃഗം കാണാതായി; അവിടെ, നന്ദനവനം പോലെയുള്ള അത്ഭുതമായ ഒരു കാട് അവൻ കണ്ടു.
ചാരുവൃക്ഷസമാകീര്ണം ഭൂതപംചകശോഭിതമ് । ഗുരുഭിശ്ചംദനൈഃ പുണ്യൈഃ കദലീഖംഡമംഡിതൈഃ
അത് മനോഹരമായ വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, അഞ്ചു ഭൂതങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ഉത്തമവും പുണ്യവുമായ ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങളും, വാഴക്കൂട്ടങ്ങളും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ബകുലാശോകപുംനാഗൈര്നാലികേരൈശ്ച തിംദുകൈഃ । പൂഗീഫലൈശ്ച ഖര്ജൂരൈഃ കുമുദൈഃ സപ്തപര്ണകൈഃ
ബകുലം, അശോകം, പുന്നാഗം, നാളികേരം, തിന്ദുകം, പൂഗീഫലം, ഖർജൂരവും, കുമുദം, സപ്തപർണവൃക്ഷവും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
പുഷ്പിതൈഃ കര്ണികാരൈശ്ച നാനാവൃക്ഷൈഃ സദാഫലൈഃ । പുഷ്പിതാമോദസംയുക്തൈഃ കേതകൈഃ പാടലൈസ്തതഃ
പുഷ്പിച്ച കർണികാരവൃക്ഷങ്ങളും, പലതരം സദാ ഫലമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും, പൂപ്പരിമളമുള്ള കെതകയും പാടലയും എല്ലായിടത്തും വിരിഞ്ഞിരുന്നു.
വീക്ഷമാണോ മഹാരാജ ദദര്ശ സര ഉത്തമമ് । പുണ്യോദകേന സംപൂര്ണം വിസ്തീര്ണം പംചയോജനമ്
ഇതെല്ലാം കണ്ട മഹാരാജാവ്, പുണ്യജലത്തിൽ നിറഞ്ഞ, അഞ്ചു യോജനങ്ങൾ വീതിയുള്ള, വിശാലമായ ഒരു ഉത്തമ സരസ്സു കണ്ടു.
ഹംസകാരംഡവാകീര്ണം ജലപക്ഷിവിനാദിതമ് । കമലൈശ്ചാപി മുദിതം ശ്വേതോത്പലവിരാജിതമ്
ഹംസങ്ങളും കരണ്ടവകളും നിറഞ്ഞ, ജലപക്ഷികളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന, കമലങ്ങളും വെള്ളിയുള്ളപലങ്ങളും പ്രകാശമുള്ള സരസ്സായിരുന്നു.
രക്തോത്പലൈഃ ശോഭമാനം ഹാടകോത്പലമംഡിതമ് । നീലോത്പലൈഃ പ്രകാശിതം കല്ഹാരൈരതിശോഭിതമ്
ചുവന്നുള്ളപലങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭംഗിയുള്ള, പൊൻ ഉള്ളപലങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, നീല ഉള്ളപലങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രകാശമുള്ള, കലഹാരപൂക്കൾ കൊണ്ട് കൂടുതൽ ഭംഗിയുള്ള സരസ്സായിരുന്നു.
മത്തൈര്മധുകരൈശ്ചപി സര്വത്ര പരിനാദിതമ് । ഏവം സര്വഗുണോപേതം ദദര്ശ സര ഉത്തമമ്
മദത്തിൽ മയങ്ങുന്ന തേൻകൂട്ടുകൾ എല്ലായിടത്തും ഗംഭീരമായി ഗംഭീരമായി മുഴങ്ങുന്ന, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ ആ ഉത്തമ സരസ്സു അവൻ കണ്ടു.
പംചയോജനവിസ്തീര്ണം ദശയോജനദീര്ഘകമ് । തഡാഗം സര്വതോഭദ്രം ദിവ്യഭാവൈരലംകൃതമ്
അഞ്ചു യോജനങ്ങൾ വീതിയും, പത്ത് യോജനങ്ങൾ ദൈർഘ്യവും ഉള്ള, എല്ലാ ദിശകളിലും മംഗളമുള്ള, ദിവ്യഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച സരസ്സായിരുന്നു.
രഥവേഗേന സംഖിന്നഃ കിംചിച്ഛ്രമനിപീഡിതഃ । നിഷസാദ തടേ തസ്യ ചൂതച്ഛായാം സുശീതലാമ്
രഥത്തിന്റെ വേഗത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചും അല്പം ക്ഷാമം അനുഭവിച്ചും അവൻ ആ നദിയുടെ കരയിൽ, ആമ്പൽമരത്തിന്റെ തണലിൽ, ശീതളമായ ഇടത്ത് ഇരുന്നു വിശ്രമിച്ചു.
സ്നാത്വാ പീത്വാ ജലം ശീതം പദ്മസൌഗംധ്യവാസിതമ് । സര്വശ്രമോപശമനമമൃതോപമമേവ തത്
ശീതളവും കമലസൗഗന്ധ്യവുമുള്ള വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചും കുടിച്ചും അവൻ്റെ എല്ലാ ക്ഷീണവും അകന്നു, അമൃതം പോലെ ആശ്വാസം അനുഭവപ്പെട്ടു.
വൃക്ഷച്ഛായേ തതസ്തസ്മിന്നുപവിഷ്ടേന ഭൂഭൃതാ । ഗീതധ്വനിഃ സമാകര്ണി ഗീയമാനോ യഥാ തഥാ
അവിടെ ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ രാജാവ് ഇരിക്കുമ്പോൾ, പാട്ടിന്റെ ശബ്ദം അവൻ കേട്ടു, ആ സമയത്ത് ആരോ പാടുന്നതുപോലെ.
യഥാ സ്ത്രീ ഗായതേ ദിവ്യാ തഥായം ശ്രൂയതേ ധ്വനിഃ । ഗീതപ്രിയോ മഹാരാജ ഏവ ചിംതാം പരാം ഗതഃ
ദിവ്യസ്ത്രി പാടുന്നതുപോലെ ആ ശബ്ദം കേൾക്കപ്പെട്ടു; സംഗീതം പ്രിയമായ മഹാരാജാവ് ആലോചനയിൽ മുഴുകി.
ചിംതാകുലസ്തു ധര്മാത്മാ യാവച്ചിംതയതേ ക്ഷണമ് । താവന്നാരീ വരാ കാചിത്പീനശ്രോണീ പയോധരാ
ധാർമ്മികനായ രാജാവ് ആലോചനയിൽ ആകുലനായി ഒരു നിമിഷം ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, അതേ സമയം പുഷ്ടമായ കമറും വക്ഷസ്സും ഉള്ള മനോഹരിയായൊരു സ്ത്രീ അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
നൃപതേഃ പശ്യതസ്തസ്യ വനേ തസ്മിന്സമാഗതാ । സര്വാഭരണശോഭാംഗീ ശീലലക്ഷണസംപദാ
രാജാവ് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ആ വനത്തിൽ അവൾ എത്തി; എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും നല്ല സ്വഭാവം പ്രകടിപ്പിച്ചും അവൾ നില്ക്കുന്നു.
തസ്മിന്വനേ സമായാതാ നൃപതേഃ പുരതഃ സ്ഥിതാ । താമുവാച മഹാരാജഃ കാ ഹി കസ്യ ഭവിഷ്യസി
വനത്തിൽ എത്തി, അവൾ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിൽ നിന്നു; രാജാവ് അവളോട് ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്, ആരുടേതാവും?'
കിമര്ഥം ഹി സമായാതാ തന്മേ ത്വം കാരണം വദ । പൃഷ്ടാ സതീ തദാ തേന ന കിംചിദപി പിപ്പല
'നീ എന്തിനാണ് വന്നത്? അതിന്റെ കാരണം പറയൂ.' രാജാവ് ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, പിപ്പല, അവൾ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.