ഗംധര്വാണാം ച വായവ്യം യാക്ഷം ച സകലം സ്മൃതമ് । പാംചഭൌതികമിംദ്രസ്യ ചത്വാരിംശദ്ഗുണം മഹത്
ഗന്ധർവരുടെ ലോകം വായുവിൽ നിലകൊള്ളുന്നതാണ്; യക്ഷന്മാരുടേത് മുഴുവൻ അതുപോലെയാണ്. ഇന്ദ്രന്റെ പാഞ്ചഭൗതിക ലോകം നാല്പത് ഇരട്ടി വലിയതും മഹത്തായതുമാണ്.
സോമസ്യ മാനസം ദിവ്യം വിശ്വേശം പാംചഭൌതികമ് । സൌമ്യം പ്രജാപതീശാനാമഹംകാരഗുണാധികമ്
ചന്ദ്രന്റെ മനസ്സിൽ ജനിച്ച ദിവ്യലോകം, വിശ്വത്തിന്റെ പാഞ്ചഭൗതിക ലോകം, പ്രജാപതിമാരുടെ സൗമ്യമായ ലോകം—ഇവയ്ക്ക് അഹങ്കാരത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ കൂടുതലാണ്.
ചതുഷ്ഷഷ്ടിഗുണം ബ്രാഹ്മം ബൌധമൈശ്വര്യമുത്തമമ് । വിഷ്ണോഃ പ്രാധാനികം തംത്രമൈശ്വര്യം ബ്രഹ്മണഃ പദമ്
ബ്രഹ്മലോകം അറുപത്തിയൊന്ന് ഇരട്ടി ശക്തിയുള്ളതും, ബുദ്ധന്മാരുടെ പരമശക്തിയും, വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രധാനമായ തന്ത്രശക്തിയും ബ്രഹ്മപദവിയാണ്.
ശ്രീമച്ഛിവപുരേ ദിവ്യേ ഐശ്വര്യം സര്വകാമികമ് । അനംതഗുണമൈശ്വര്യം ശിവസ്യാത്മഗുണം മഹത്
ശിവന്റെ ദിവ്യമായ മഹാനഗരത്തിൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന ഐശ്വര്യമാണ്. ശിവന്റെ അതുല്യമായ മഹത്വം അവന്റെ സ്വന്തം പരമഗുണമാണ്.
ആദിമധ്യാംതരഹിതം വിശുദ്ധം തത്ത്വലക്ഷണമ് । സര്വാവഭാസകം സൂക്ഷ്മമനൌപമ്യം പരാത്പരമ്
ആ ഐശ്വര്യം ആരംഭവും നടുവും അവസാനം ഇല്ലാത്തതും, ശുദ്ധവും, തത്ത്വസ്വഭാവം നിറഞ്ഞതും, എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതും, സൂക്ഷ്മവും ഉപമയില്ലാത്തതും പരമത്തിനും അതീതവുമാണ്.
സുസംപൂര്ണം ജഗദ്വേഷം പശുപാശാവിമോക്ഷണമ് । യോ യത്സ്ഥാനമനുപ്രാപ്തസ്തസ്യ ഭോഗസ്തദാത്മകഃ
അത് പൂർണ്ണമായും സമ്പൂർണ്ണവും, ലോകത്തിന്റെ രൂപവും, ജീവികളുടെ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതമായതുമാണ്. ഓരോരുത്തരും സ്വന്തമായി നേടിയ സ്ഥിതിയിൽ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു.
വിമാനം തത്സമാനം ച ഭവേദീശപ്രസാദതഃ । നാനാരൂപാണി താരാണാം ദൃശ്യംതേ കോടയസ്ത്വിമാ
ഭഗവാന്റെ കൃപയാൽ, അതിനോട് തുല്യമായ ഒരു വിമാനം ലഭിക്കും; നക്ഷത്രങ്ങൾ അനേകം രൂപങ്ങളിലായി, കോടിക്കണക്കിന് ഇവിടെയുണ്ട്.
അഷ്ടവിംശതിരേവം തേ സംദീപ്താഃ സുകൃതാത്മനാമ് । യേ കുര്വംതി നമസ്കാരമീശ്വരായ ക്വചിത്ക്വചിത്
ഇങ്ങനെ, സദാചാരമുള്ളവർക്കായി ഇരുപത്തിയെട്ട് പ്രകാശമുള്ള ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവർ എപ്പോഴെങ്കിലും ഭഗവാനെ നമസ്കരിക്കുന്നവരാണ്.
സംപര്കാത്കൌതുകാല്ലോഭാത്തദ്വിമാനം ലഭംതി തേ । നാമസംകീര്തനാദ്വാപി പ്രസംഗേന ശിവസ്യ യഃ
സമ്പർക്കം, കൗതുകം, ആഗ്രഹം എന്നിവയാൽ അവർക്ക് ആ വിമാനം ലഭിക്കും. അല്ലെങ്കിൽ, ശിവന്റെ നാമം ഉച്ചരിച്ചാലും അതു ലഭിക്കും.
കുര്യാദ്വാപി നമസ്കാരം ന തസ്യ വിലയോ ഭവേത് । ഇത്യേതാ ഗതയസ്തത്ര മഹത്യഃ ശിവകര്മണി
നമസ്കാരം ചെയ്താലും അവനു നാശം ഉണ്ടാകില്ല. ശിവനോടുള്ള ഭക്തിയിൽ നിന്നുള്ള മഹത്തായ ഗതികൾ ഇവയാണ്.
കര്മണാഭ്യംതരേണാപി പുംസാമീശാനഭാവതഃ । പ്രസംഗേനാപി യേ കുര്യുഃ ശംകരസ്മരണം നരാഃ
കർമ്മം ചെയ്യാതിരുന്നാലും, ഭഗവാനെ ഭാവത്തോടെ ഓർക്കുന്നവർക്കും, അല്ലെങ്കിൽ യാദൃശ്ചികമായി ശങ്കരനെ സ്മരിക്കുന്നവർക്കും ഈ ഗതികൾ ലഭിക്കും.
തൈര്ലഭ്യം ത്വതുലം സൌഖ്യം കിം പുനസ്തത്പരായണൈഃ । വിഷ്ണുചിംതാം പ്രകുര്വംതി ധ്യാനേന ഗതമാനസാഃ
അവർക്കു അതുല്യമായ സൗഖ്യം ലഭിക്കും. അതിനോട് സമർപ്പിതരായവർക്കു എത്രയോ അധികം! വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ച് മനസ്സിൽ ആലോചിക്കുന്നവർക്കും അതുപോലെ.
തേ യാംതി പരമം സ്ഥാനം തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ് । ശൈവം ച വൈഷ്ണവം രൂപമേകരൂപം നരോത്തമ
അവര് വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദമായ അത്യുത്തമമായ സ്ഥാനം നേടുന്നു; ശൈവവും വൈഷ്ണവവും ഒരേ രൂപമാണ്, മഹാനായ മനുഷ്യനേ.
ദ്വയോശ്ച അംതരം നാസ്തി ഏകരൂപമഹാത്മനോഃ । ശിവായ വിഷ്ണുരൂപായ ശിവരൂപായ വിഷ്ണവേ
ഈ മഹാത്മാക്കളായ ഇരുവര്ക്കും യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല; ശിവന് വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപവും, വിഷ്ണു ശിവന്റെ രൂപവും ആണു.
ശിവസ്യ ഹൃദയം വിഷ്ണുര്വിഷ്ണോശ്ച ഹൃദയം ശിവഃ । ഏകമൂര്തിസ്ത്രയോ ദേവാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
ശിവന്റെ ഹൃദയം വിഷ്ണുവാണ്, വിഷ്ണുവിന്റെ ഹൃദയം ശിവനാണ്; ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും ഒരേ രൂപമാണ്.
ത്രയാണാമംതരം നാസ്തി ഗുണഭേദാഃ പ്രകീര്തിതാഃ । ശിവഭക്തോസി രാജേംദ്ര തഥാ ഭാഗവതോസി വൈ
ഈ മൂന്നിലുമൊന്നും യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല; ഗുണഭേദങ്ങള് മാത്രമേ പറയപ്പെടുന്നുള്ളൂ. രാജാവേ, നീ ശിവഭക്തനാണ്, അതുപോലെ ഭഗവാന്റെ ഭക്തനുമാണ്.
തേന ദേവാഃ പ്രസന്നാസ്തേ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ । സുപ്രീതാ വരദാ രാജന്കര്മണസ്തവ സുവ്രത
അതുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും സന്തുഷ്ടരാണ്; വ്രതത്തില് ഉറച്ച രാജാവേ, നിന്റെ കര്മ്മങ്ങള് കൊണ്ടു ദേവന്മാര് അതീവ സന്തോഷത്തോടെ വരങ്ങള് നല്കുന്നു.
ഇംദ്രാദേശാത്സമായാതഃ സന്നിധൌ തവ മാനദ । ഐംദ്രമേനം പദം യാഹി പശ്ചാദ്ബ്രാഹ്മം മഹേശ്വരമ്
ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാന് നിന്റെ സന്നിധിയില് എത്തിയിരിക്കുന്നു, മാനദാനേ; ആദ്യം ഇന്ദ്രന്റെ ലോകത്തേക്കു പോയിട്ട്, പിന്നെ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും മഹേശ്വരന്റെയും ലോകങ്ങളിലേക്കു പോ.
വൈഷ്ണവം ച പ്രയാഹി ത്വം ദാഹപ്രലയവര്ജിതമ് । അനേനാപി വിമാനേന ദിവ്യേന സര്വഗാമിനാ
പിന്നീട് നീ ദാഹവും പ്രളയവും ഇല്ലാത്ത വൈഷ്ണവലോകത്തേക്കു പോവും, ഈ ദിവ്യമായ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും പോകുന്ന വിമാനത്തിലൂടെ.
ദിവ്യമൂര്തിരതോ ഭുംക്ഷ്വ ദിവ്യഭോഗാന്മനോരമാന് । സമാരുഹ്യ വിമാനം ത്വം പുഷ്പകം സുഖഗാമിനമ്
ദിവ്യമായ രൂപത്തോടെ മനോഹരമായ ദിവ്യസുഖങ്ങള് അനുഭവിക്കൂ; സുഖമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ പുഷ്പകവിമാനത്തില് കയറി പോ.
സുകര്മോവാച- ഏവമുക്ത്വാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ മൌനവാന്മാതലിസ്തദാ । രാജാനം ധര്മതത്ത്വജ്ഞം യയാതിം നഹുഷാത്മജമ്
സുകര്മന് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ മാതലി മൗനം പാലിച്ചു; ധര്മത്തിന്റെ സാരാംശം അറിയുന്ന നഹുഷപുത്രനായ രാജാവായ യയാതി-
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ ഭൂമിഖംഡേ വേനോപാഖ്യാനേ മാതാപിതൃതീര്ഥവര്ണനേ യയാതിചരിത്രേ ഏകസപ്തതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിലെ വേനുപാഖ്യാനത്തില്, മാതാപിതൃതീർത്ഥങ്ങളുടെ വിവരണത്തിലും യയാതിയുടെ കഥയിലുമുള്ള എഴുപത്തൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
പിപ്പല ഉവാച- മാതലേശ്ച വചഃ ശ്രുത്വാ സ രാജാ നഹുഷാത്മജഃ । കിം ചകാര മഹാപ്രാജ്ഞസ്തന്മേ വിസ്തരതോ വദ
പിപ്പലന് ചോദിച്ചു: മാതലിയുടെ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം, മഹാപ്രജ്ഞനായ നഹുഷപുത്രന് എന്ത് ചെയ്തു? അതു വിശദമായി പറയൂ.
സര്വപുണ്യമയീ പുണ്യാ കഥേയം പാപനാശിനീ । ശ്രോതുമിച്ഛാമ്യഹം പ്രാജ്ഞ നൈവ തൃപ്യാമി സര്വദാ
ഈ കഥ മുഴുവനും പുണ്യത്തോടെ നിറഞ്ഞതും പാപം നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; ജ്ഞാനിയേ, ഞാന് ഇതു കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു, എനിക്ക് ഒരിക്കലും തൃപ്തിയില്ല.
സുകര്മോവാച- സര്വധര്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠോ യയാതിര്നൃപസത്തമഃ । തമുവാചാഗതം ദൂതം മാതലിം ശക്രസാരഥിമ്
സുകര്മന് പറഞ്ഞു: എല്ലാ ധര്മങ്ങളെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവരില് ശ്രേഷ്ഠനായ യയാതി, മഹാരാജാവേ, എത്തിയ ദൂതനായ ശക്രന്റെ സാരഥിയായ മാതലിയെ ചോദിച്ചു.
യയാതിരുവാച- ശരീരം നൈവ ത്യക്ഷ്യാമി ഗമിഷ്യേ ന ദിവം പുനഃ । ശരീരേണ വിനാ ദൂത പാര്ഥിവേന ന സംശയഃ
യയാതി പറഞ്ഞു: ഞാന് എന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുകയില്ല, ശരീരമില്ലാതെ വീണ്ടും സ്വര്ഗത്തിലേക്കു പോകുകയുമില്ല, ദൂതനേ; രാജാവിന് ഇതില് യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
യദ്യപ്യേവം മഹാദോഷാഃ കായസ്യൈവ പ്രകീര്തിതാഃ । പൂര്വം ചാപി സമാഖ്യാതം ത്വയാ സര്വം ഗുണാഗുണമ്
ശരീരത്തിന്റെ വലിയ ദോഷങ്ങള് നീ പറഞ്ഞതുമാണ്, അതുപോലെ അതിന്റെ ഗുണങ്ങളും ദോഷങ്ങളും നീ മുന്പ് വിശദമായി പറഞ്ഞതുമാണ്.
നാഹം ത്യക്ഷ്യേ ശരീരം വൈ നാഗമിഷ്യേ ദിവം പുനഃ । ഇത്യാചക്ഷ്വ ഇതോ ഗത്വാ ദേവദേവം പുരംദരമ്
എങ്കിലും ഞാന് ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കില്ല, വീണ്ടും സ്വര്ഗത്തിലേക്കു പോകുകയുമില്ല; ഇതു നീ പോയി ദേവദേവനായ പുരന്ദരനോട് പറയൂ.
ഏകാകിനാ ഹി ജീവേന കായേനാപി മഹാമതേ । നൈവ സിദ്ധിം പ്രയാത്യേവം സാംസാരികമിഹൈവ ഹി
മഹാമതിയേ, ഒരുവന് ശരീരത്തോടൊപ്പം ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നാലും, ഈ ലോകത്തില് ഒരിക്കലും സിദ്ധി നേടാന് കഴിയില്ല; ഇതാണ് ഈ സാംസാരികജീവിതത്തിന്റെ സ്വഭാവം.
നൈവ പ്രാണം വിനാ കായോ ജീവഃ കായം വിനാ നഹി । ഉഭയോശ്ചാപി മിത്രത്വം നയിഷ്യേ നാശമിംദ്ര ന
ശരീരം ജീവന് ഇല്ലാതെ നിലനില്ക്കില്ല, ജീവനും ശരീരമില്ലാതെ നിലനില്ക്കില്ല; ഈ രണ്ടിനും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദം ഞാന് നശിപ്പിക്കില്ല, ഇന്ദ്രാ.