ശിഖീ ദീര്ഘതമാശ്ചൈവ ഗൌതമഃ കശ്യപസ്തഥാ । ശ്വേതകേതുഃ കഹോഡശ്ച പുലഹോ ദേവലസ്തഥാ
ശിഖി, ദീര്ഘതമസ്, ഗൗതമന്, കശ്യപന്, ശ്വേതകേതു, കഹോട, പുലഹന്, ദേവലന് എന്നിവരും,
വിശ്വാമിത്ര ഭരദ്വാജൌ ജമദഗ്നിശ്ച വീര്യവാന് । ഋചീകപുത്രോ ഗര്ഗശ്ച ഋഷിരുദ്ദാലകസ്തഥാ
വിശ്വാമിത്രന്, ഭരദ്വാജന്, വീര്യശാലിയായ ജമദഗ്നി, ഋചികന്റെ മകനായ ഗര്ഗന്, ഋഷിയായ ഉദ്ദാലകനും,
ദേവശര്മാഽഥ ധൌമ്യശ്ച ആസ്തീകഃ കശ്യപസ്തഥാ । ലോമശോ നാഭികേതുശ്ച ലോമഹര്ഷണ ഏവ ച
ദേവശര്മ, ധൗമ്യന്, ആസ്തീകന്, കശ്യപന്, ലോമശന്, നാഭികേതു, ലോമഹർഷണന് ഇവരും,
ഋഷിരുഗ്രശ്രവാശ്ചൈവ ഭാര്ഗവശ്ച്യവനസ്തഥാ । വാലഖില്യാദയോ യേ ച സര്വേ ഗച്ഛംതി തത്ര വൈ
ഋഷിയായ ഉഗ്രശ്രവാസ്, ഭാര്ഗവനായ ച്യവനന്, വാലഖില്യന്മാര് എന്നിവരും അവിടെ എത്തുന്നു.
കൃതസ്നാനാ നിരാഹാരാഃ സദാ വിഷ്ണുപരായണാഃ । ശംഖചക്രഗദാധരാസ്തടേ തിഷ്ഠംതി നിത്യശഃ
കുളിച്ചശേഷം അഹാരം ഉപവസിച്ച്, എപ്പോഴും വിഷ്ണുവിനേയ്ക്ക് ഭക്തിയോടെ, ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവർ നദീതീരത്ത് സ്ഥിരമായി നില്ക്കുന്നു.
പിതൃതീര്ഥം ഗയാനാമ സര്വതീര്ഥവരം ശുഭമ് । യത്രാസ്തേ ദേവദേവേശഃ സ്വയമേവ പിതാമഹഃ
പിതൃക്കൾക്കായി ഏറ്റവും ഉത്തമവും ശുഭകരവും ആയ ഗയ എന്ന പുണ്യസ്ഥലമാണ്, അവിടെയാണ് ദേവന്മാരുടെ ദേവനായ ബ്രഹ്മാവു സ്വയം വസിക്കുന്നത്.
ഗീതായാഃ പിതൃഭിര്ഗാഥാ ശ്രാദ്ധഭാഗമപീപ്സുഭിഃ । ഏഷ്ടവ്യാ ബഹവഃ പുത്രാ യദ്യേകോഽപി ഗയാം വ്രജേത്
ഗീതയിൽ, പിതാക്കന്മാർ ശ്രാദ്ധഭാഗം ആഗ്രഹിച്ച് ഗാഥകൾ പാടുന്നു; അനേകം പുത്രന്മാർ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യേണ്ടതാണെങ്കിലും, ഒരാൾ പോലും ഗയയിലേക്ക് പോയാൽ മതിയാകും.
യജേത വാശ്വമേധേന നീലം വാ വൃഷമുത്സൃജേത് । തഥാ വാരാണസീ പുണ്യാ പിതൄണാം വല്ലഭാ സദാ
ആശ്വമേധയാഗം നടത്തുകയോ നീല കാളയെ വിടുകയോ ചെയ്യാം; അതുപോലെ തന്നെ, വാരാണസി എന്നും പിതാക്കന്മാർക്ക് പ്രിയവും പുണ്യവുമാണ്.
യാ ചൈവ മമ സാംനിധ്യാദ്ഭുക്തിമുക്തിഫലപ്രദാ । മമാജ്ഞയാ തു ദേവേശോ ബിംദുമാധവസംജ്ഞകഃ
എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ആ സ്ഥലം ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു; എന്റെ ആജ്ഞയാൽ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവം ബിന്ദുമാധവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
നിത്യം തിഷ്ഠതി ദേവേശി വാരാണസ്യാം വിശേഷതഃ । അതോ ധന്യതമാ ശ്രേഷ്ഠാ പുരീയം മമ സര്വദാ
ദേവതകളുടെ ദേവിയായേ, വാരാണസിയിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ദൈവം എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഈ നഗരം എപ്പോഴും എന്റെ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാനും ഉത്തമവുമാണ്.
പിതൄണാം വല്ലഭം തീര്ഥം പുണ്യം വൈ വിമലേശ്വരമ് । പിതൃതീര്ഥം പ്രയാഗം ച സര്വതീര്ഥസമന്വിതമ് 6.135.
പിതാക്കന്മാർക്ക് പ്രിയമായ പുണ്യസ്ഥലമായ വിമലേശ്വരം, പിതൃതീർഥമായ പ്രയാഗം, എല്ലാപുണ്യസ്ഥലങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണ്.
സാഭ്രമത്യുദകേ ദേവി ആയാംതി വചനാന്മമ । വടേശ്വരശ്ച ഭഗവാന്മാധവേന സമന്വിതഃ
ദേവിയേ, എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് അവർ ജലത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു; വടേശ്വരൻ മഹാവിഷ്ണുവിനൊപ്പം അവിടെ വസിക്കുന്നു.
ദശാശ്വമേധകം പുണ്യം ഗംഗാദ്വാരം തഥൈവ ച । മന്നിയോഗാച്ച ദേവേശി സാഭ്രമത്യാം വസംതി ഹി
പത്ത് ആശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടന്ന പുണ്യസ്ഥലവും, അതുപോലെ തന്നെ ഗംഗയുടെ വാതായനവും; എന്റെ ആജ്ഞയാൽ, ദേവതകളുടെ ദേവിയായേ, അവർ സാബ്രമതിയിൽ വസിക്കുന്നു.
നദാഥ ലലിതാദേവീ തീര്ഥം യത്സപ്തധാരകമ് । തഥാ മിത്രപദം നാമ കേദാരം ശംകരാലയമ്
ലളിതാദേവി എന്ന നദിയും, ഏഴു ശാഖകളുള്ള പുണ്യസ്ഥലവും, അതുപോലെ തന്നെ മിത്രപദം, ശങ്കരന്റെ വാസസ്ഥലമായ കേദാരം എന്നിവയും.
ഗംഗാസാഗരമിത്യാഹുഃ സര്വതീര്ഥമയം ശുഭമ് । തീര്ഥം ബ്രഹ്മസരസ്തദ്വച്ഛതദ്രു സലിലേ ഹ്രദേ
അത് ഗംഗാസാഗരം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ശുഭസ്ഥലമായത്; അതുപോലെ ബ്രഹ്മസരസ്, ശതദ്രുവിന്റെ ജലമുള്ള തടാകവും.
തീര്ഥം തു നൈമിഷം നാമ ആജ്ഞയാ മമ സര്വദാ । സാഭ്രമത്യുദകേ ദേവി നിവസംതി ന സംശയഃ
നൈമിഷം എന്ന പുണ്യസ്ഥലം എന്നും എന്റെ ആജ്ഞയാൽ; ദേവിയേ, അവർ സാബ്രമതിയുടെ ജലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു, സംശയമില്ല.
ശ്വേതാ വല്കലിനീ പുണ്യാ തതഃ ശ്വേതാ ഹിരണ്മയീ । ഹസ്തിമത്യഥവാര്ത്തഘ്നീ നദീ സാഗരഗാമിനീ
ശ്വേതാ എന്ന വല്കലധാരിണിയായ പുണ്യനദി, പിന്നെ സ്വർണ്ണംപോലെയുള്ള ശ്വേതാ, ഹസ്തിമതിയും വാർത്തഘ്നിയും സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദികളുമാണ്.
പിതൄണാം വല്ലഭാ ഹ്യേതാഃ ശ്രാദ്ധകോടിഫലപ്രദഃ । തത്ര ശ്രാദ്ധാനി ദേയാനി പുത്രൈഃ പിതൃഹിതായ വൈ
ഇവ പിതാക്കന്മാർക്ക് പ്രിയമായവയും, അനേകം ശ്രാദ്ധഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവയുമാണ്; അവിടെ പുത്രന്മാർ പിതാക്കന്മാരുടെ ഭലത്തിനായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം.
പാടലം വാഡവാഖ്യം ച നഗരം തത്ര സുംദരി । സാഭ്രമത്യാം സദാ ഏതാഃ പ്രാപ്താ നദ്യോ വിശേഷതഃ
പാടലവും വാഡവ എന്ന പേരിലുള്ള നഗരവും, സുന്ദരിയേ; ഈ നദികൾ പ്രത്യേകിച്ച് സാബ്രമതിയിൽ എപ്പോഴും എത്തുന്നു.
തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച യേ കുര്വംതി നരാ ഭുവി । ഇഹലോകേ സുഖം ഭുക്ത്വാ യാംതി വിഷ്ണോഃ സനാതനമ്
അവിടെ കുളിക്കുകയും ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ, ഈ ലോകത്ത് സന്തോഷം അനുഭവിച്ച് ശേഷം, വിഷ്ണുവിന്റെ ശാശ്വതലോകത്തിൽ എത്തുന്നു.
ജംബൂദ്വീപം മഹാപുണ്യം യത്ര പുണ്യം വിവര്ദ്ധതേ । തത്രാര്യാഖ്യം മഹാപുണ്യം സര്വകാമഫലപ്രദമ്
ജംബുദ്വീപം മഹാപുണ്യമായിടമാണ്, അവിടെ പുണ്യം വർദ്ധിക്കുന്നു; അവിടെയാണ് ആര്യ എന്ന മഹാപുണ്യസ്ഥലം, എല്ലാകാമങ്ങളും ഫലപ്രദമായത്.
നീലകംഠമിതി ഖ്യാതം തീര്ഥം നംദഹ്രദസ്തഥാ । തഥാ രുദ്രഹ്രദസ്തീര്ഥം പുണ്യം രുദ്ര മഹാലയമ്
നീലകണ്ഠം എന്നറിയപ്പെടുന്ന പുണ്യസ്ഥലവും, അതുപോലെ തന്നെ നന്ദഹ്രദം; അതുപോലെ രുദ്രഹ്രദം, പുണ്യമായ രുദ്രന്റെ വലിയ ആലയം.
മംദാകിനീ മഹാപുണ്യാ തഥാച്ഛോദാ മഹാനദീ । സാഭ്രമത്യാം വഹംത്യേതേ സ്വാത്മനാ ദര്ശനീകൃതേ
മന്ദാകിനി എന്ന അതിപവിത്രമായ നദിയും, അതുപോലെ ച്ഛോദാ എന്ന വലിയ നദിയും, ഇവ രണ്ടും ഇവിടെ സ്വയം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, ദർശനത്തിനായി ഒഴുകുന്നു.
ധൂമ്രാ മിത്രപദം തദ്വദ്വൈജനാഥം ദൃഷദ്വരമ് । ക്ഷിപ്രാ നദീ മഹാകാലം തഥാ കാലിംജരോ ഗിരിഃ
ധൂമ്രാ എന്നത് മിത്രന്റെ പീഠം പോലെ, വൈജനാഥം എന്ന ഉത്തമമായ ശില, ക്ഷിപ്രാ എന്ന നദി, മഹാകാലം, പിന്നെ കാലിഞ്ചരോ എന്ന പർവ്വതം—ഇവയും ഇവിടെ ഉണ്ട്.
ഗംഗോദ്ഭൂതം ഹരോദ്ഭേദം നര്മദാകാരമേവ ച । ഗംഗാപിംഡപ്രദാനേന സമാന്യാഹുര്മനീഷിണഃ
ഗംഗയുടെ ഉദ്ഭവം, ഹരിയുടെ പ്രത്യക്ഷത, നർമദയുടെ രൂപം—ഗംഗയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നത് ചെയ്താൽ, ഇവയെല്ലാം തുല്യമായതായി ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ഏതാനി ബ്രഹ്മതീര്ഥാനി സാഭ്രമത്യുത്തരേ തടേ । ഗുപ്തീകൃതാനി ദേവേശി ദേവൈര്ബ്രഹ്മപുരോഗമൈഃ
ഇവയാണ് ബ്രഹ്മതീർഥങ്ങൾ, സാബ്രമതിയുടെ വടക്കേ കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവ. ദേവതകളിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തി ഇവ മറച്ചു വച്ചിരിക്കുന്നു, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയേ.
സ്മരണാദപി ലോകാനാം പാപഘ്നാനി മഹേശ്വരി । കിം പുനഃ ശ്രാദ്ധദാതൄണാം മാനവാനാം സുരേശ്വരി
മഹേശ്വരിയേ, ഇവയെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രം കൊണ്ടും മനുഷ്യരുടെ പാപങ്ങൾ അകറ്റാം. പിന്നെ, ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർക്കു എത്രയോ കൂടുതൽ ഫലം ലഭിക്കും, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയേ.
ഓംകാരം പിതൃതീര്ഥം ച കാവേരീ കപിലോദകമ് । സംഭേദശ്ചംഡവേഗായാസ്തഥൈവാമരകംടകമ്
ഓംകാരവും, പിതൃതീർഥവും, കാവേരി, കപിലയുടെ ജലം, ചണ്ഡവേഗയുടെ സംഗമം, അതുപോലെ അമരകണ്ഠകവും ഇവിടെയുണ്ട്.
കുരുക്ഷേത്രാച്ഛതഗുണമസ്മിന്സ്നാനാദികം ഭവേത് । വാര്തഘ്നീസംഗമേ ദേവി ഗണേശ്വരപുരഃസരമ്
വാർതഘ്നി എന്ന നദിയുടെ സംഗമത്തിൽ, ഗണേശനെ മുൻനിർത്തി, ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ചെയ്യുന്നതിന്റെ നൂറിരട്ടിയോളം ഫലം ലഭിക്കും, ദേവിയേ.
സാഭ്രമത്യാം പുരാ നീതം ഗണൈസ്തീര്ഥകദംകബമ് । ഏഷ തൂദ്ദേശതഃ പ്രോക്തസ്തീര്ഥാനാം സംഗമോ മയാ
പണ്ടുകാലത്ത് ഗണങ്ങൾ സാബ്രമതിയിലേക്കു തീർഥങ്ങളുടെ കൂട്ടം കൊണ്ടുവന്നു. ഇതാണ് ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന തീർഥങ്ങളുടെ സംഗമം.