പ്രയാഗസ്തീര്ഥരാജശ്ച കാശീ പുഷ്കര ഏവ ച । നൈമിഷാരണ്യസംജ്ഞം തു തീര്ഥം ചാമരകംടകമ്
പ്രയാഗം എന്ന തീർത്ഥരാജാവ്, കാശി, പുഷ്കരം, നൈമിഷാരണ്യം എന്ന തീർത്ഥം, അമരകണ്ഠകം എന്നിവയും.
ഉത്തമം ദ്വാരകാക്ഷേത്രമര്ബുദാരണ്യമുത്തമമ് । ഏവംവിധാനി ദിവ്യാനി ക്ഷേത്രാണി വിവിധാനി ച
ഉത്തമമായ ദ്വാരകാക്ഷേത്രം, ശ്രേഷ്ഠമായ അർബുദാരണ്യം, ഇങ്ങനെ ദൈവികവും വിശിഷ്ടവുമായ പലവിധ ക്ഷേത്രങ്ങളും.
ശ്രുതാനി തത്ര ദേവേശി മായാ വിഷ്ണോഃ പ്രസാദതഃ । പൂര്വം ഭഗീരഥേനൈവ യാചിതോഽഹം തു പാര്വതി
ദേവികളുടെ ഇശ്വരിയേ, ഇവയെല്ലാം ഞാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ മായയുടെ കൃപയാൽ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് ഭഗീരഥൻ എന്നെ അപേക്ഷിച്ചിരുന്നു, പാർവതിയേ.
തദാ ദത്താ ഇയം ഗംഗാ വിഷ്ണോര്ലോകമഭീപ്സുനാ । കശ്യപായ പുനര്ദത്താ ഋഷീണാം വചനാന്മയാ
അപ്പോൾ വിഷ്ണുലോകം ആഗ്രഹിച്ച ഭഗീരഥന് ഞാൻ ഈ ഗംഗയെ നൽകി. പിന്നെ, ഋഷിമാരുടെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം ഞാൻ കശ്യപനു വീണ്ടും നൽകി.
ഇയം വൈ കാശ്യപീ ഗംഗാ രോഗദോഷഹരാ സദാ । ഇയം യാ കഥ്യതേ ലോകേ യുഗേ വൈ നാമപൂര്വകമ്
ഈ കശ്യപീ ഗംഗ എപ്പോഴും രോഗങ്ങളും ദോഷങ്ങളും നീക്കുന്നു. ഓരോ യുഗത്തിലും അവൾക്ക് വേറേ പേരാണ് ലോകത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
തദഹം കഥയിഷ്യാമി ശൃണു സുംദരി തത്വതഃ । കൃതേ കൃതവതീ നാമ ത്രേതായാം ഗിരികര്ണികാ
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സത്യമായി പറയാം, സുന്ദരിയേ, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ: കൃതയുഗത്തിൽ അവളെ കൃതവതിയായി, ത്രേതായുഗത്തിൽ ഗിരികർണികയായി വിളിച്ചു.
ദ്വാപരേ ചംദനാ നാമ കലൌ സാഭ്രമതീ സ്മൃതാ । ദിനേദിനേ വിശേഷേണ സ്നാനാര്ഥം തു നരാശ്ച യേ
ദ്വാപരയുഗത്തില് അതിനെ ചന്ദന എന്നായിരുന്നു വിളിച്ചത്, കലിയുഗത്തില് അതിന് സാഭ്രമതി എന്ന പേരാണ്. ഓരോ ദിവസവും പ്രത്യേകിച്ച് നരന്മാര് അവിടെ കുളിക്കാനെത്തുന്നു.
സര്വപാപവിനിര്മുക്താ യാംതി വിഷ്ണോഃ സനാതനമ് । പ്ലക്ഷാവതരണേ തീര്ഥേ സരസ്വത്യാം തഥേശ്വരി
എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചിതരായി, സരസ്വതിയുടെ പ്ലക്ഷാവതരണ തീര്ത്ഥത്തില് കുളിച്ചവര് വിഷ്ണുവിന്റെ ശാശ്വതലോകം പ്രാപിക്കുന്നു, ദേവി.
കേദാരേ ച കുരുക്ഷേത്രേ യത്ഫലം സ്നാനതോ ഭവേത് । തത്ഫലം തു നൃണാം നൂനം സാഭ്രമത്യാ ദിനേ ദിനേ
കേദാരം, കുറുക്ഷേത്രം എന്നിവിടങ്ങളില് കുളിച്ചാല് ലഭിക്കുന്ന ഫലം, സാഭ്രമതിയില് ഓരോ ദിവസവും കുളിക്കുന്നവര്ക്ക് അതേ ഫലമാണ് ഉറപ്പായി ലഭിക്കുന്നത്.
ഭവതീതി ന സംദേഹോ വ്യാസസ്യ വചനം യഥാ । നഭസ്യേപരപക്ഷേ തു പ്രത്യഹം വാ സുരേശ്വരി
ഇതില് യാതൊരു സംശയവുമില്ല, വ്യാസന്റെ വാക്കുപോലെ. ഭാദ്രപദ മാസത്തിന്റെ രണ്ടാംപകുതിയിലും, അല്ലെങ്കില് ഓരോ ദിവസവും, ദേവതകളുടെ ഇശ്വരിയേ,
അമാവാസ്യാദിനേ സമ്യക്ശ്രാദ്ധദാനേ ച യത്ഫലമ് । നരസ്തത്ഫലമാപ്നോതി സാഭ്രമത്യാവഗാഹനാത്
അമാവാസ്യ ദിനത്തില് ശരിയായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്താല് ലഭിക്കുന്ന ഫലമോ, അതുപോലുള്ള ഫലമോ, സാഭ്രമതിയില് കുളിച്ചാല് മനുഷ്യന് നേടും.
കാര്തിക്യാം കൃത്തികായോഗേ ശ്രീസ്ഥലേ മാധവാഗ്രതഃ । തത്ഫലം ലഭതേ മര്ത്യോ സാഭ്രമത്യാവഗാഹനാത്
കാര്ത്തികമാസത്തില് കൃതികാനക്ഷത്രം കൂടിയപ്പോള്, ശ്രീസ്ഥലത്തില് മാധവന്റെ മുമ്പില് കുളിച്ചാല് ലഭിക്കുന്ന ഫലം, സാഭ്രമതിയില് കുളിച്ചാല് മനുഷ്യന് നേടും.
ഏഷാ ശ്രേഷ്ഠതമാ ദേവി സര്വലോകേഷു പാവനീ । ഇയം ധന്യതമാ ദേവി പവിത്രാ ഹ്യഘനാശിനീ
ഇത് എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠവും പാവനവുമാണ്, ദേവി. ഈ സാഭ്രമതി ഏറ്റവും ഭാഗ്യവതിയും പവിത്രവും പാപനാശിനിയുമാണ്, ദേവി.
യസ്യാം വൈ സാഭ്രമത്യാം ച ഏതേ തിഷ്ഠംതി നിത്യശഃ । പൂര്വം സംബംധിനോ യേ ച ഉത്തരേ യേ തഥാ പുനഃ
ഈ സാഭ്രമതിയില് പൂർവ്വദിശയിലും ഉത്തരദിശയിലും ബന്ധമുള്ളവര് എല്ലായ്പ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു.
പാശ്ചാത്യാ ദാക്ഷിണാത്യാശ്ച സര്വേ യാംതി ച നിത്യശഃ । തീര്ഥയാത്രാമിഷേണൈവ ഖേടകേ ബ്രഹ്മസന്നിധൌ
പശ്ചിമത്തിലും തെക്കിലും നിന്നുള്ളവര് തീര്ത്ഥയാത്രക്കായി, ക്ഷേടക നഗരത്തില് ബ്രഹ്മാവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തില് എല്ലായ്പ്പോഴും എത്തുന്നു.
ആയാംതി സര്വദാ ദേവി കാര്തിക്യാം ച ന സംശയഃ । തത്ര ശ്രാദ്ധം പ്രകുര്വംതി തഥാ വൈ വിപ്രഭോജനമ്
അവര് എല്ലായ്പ്പോഴും, പ്രത്യേകിച്ച് കാര്ത്തികമാസത്തില്, സംശയമില്ലാതെ അവിടെ എത്തുന്നു; അവിടെ ശ്രാദ്ധവും ബ്രാഹ്മണഭോജനവും നടത്തുന്നു.
നാനാ ധര്മാന്പ്രകുര്വംതി നാനായജ്ഞാംശ്ച നിത്യശഃ । വിവിധാനി ച ദാനാനി പ്രകുര്വംതി ജനാഃ സദാ
വിവിധ ധര്മ്മകര്മ്മങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളും അവര് ദിവസേന നടത്തുന്നു; ജനങ്ങള് എപ്പോഴും പലവിധ ദാനങ്ങളും ചെയ്യുന്നു.
ചതുര്യുഗേഷു സര്വേഷു നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ । യവക്രീതോഽഥ രൈഭ്യശ്ച കാക്ഷീവാനുശിജസ്തഥാ
നാല് യുഗങ്ങളിലും ഇതില് യാതൊരു സംശയവുമില്ല. യവക്രീതന്, റൈഭ്യന്, കാക്ഷീവാന് ഉശിജന് എന്നിവരും,
ഭൃഗ്വംഗിരാസ്തഥാ കണ്വോ മേധാവീ ച പുനര്വസുഃ । ബംദീ ച ഗുണസംപന്നഃ പ്രാച്യാം ദിശി ഉപശ്രിതാഃ
ഭൃഗു, അങ്കിരാസ്, കണ്വന്, പുണര്വസു എന്ന ജ്ഞാനി, ഗുണസമ്പന്നനായ ബന്ദിനി ഇവരും പൂർവ്വദിശയില് അഭയം പ്രാപിച്ചു.
ഉദീച്യാം യേ മഹാഭാഗാ മധുമത്പ്രമുഖാസ്തഥാ । സുബംധുശ്ച മഹാഭാഗോ ദത്താത്രേയശ്ച വീര്യവാന്
ഉത്തരദിശയില് മധുമത് മുതലായ മഹാന്മാരും, മഹാഭാഗനായ സുബന്ധുവും വീര്യശാലിയായ ദത്താത്രേയനും,
ശിഖീ ദീര്ഘതമാശ്ചൈവ ഗൌതമഃ കശ്യപസ്തഥാ । ശ്വേതകേതുഃ കഹോഡശ്ച പുലഹോ ദേവലസ്തഥാ
ശിഖി, ദീര്ഘതമസ്, ഗൗതമന്, കശ്യപന്, ശ്വേതകേതു, കഹോട, പുലഹന്, ദേവലന് എന്നിവരും,
വിശ്വാമിത്ര ഭരദ്വാജൌ ജമദഗ്നിശ്ച വീര്യവാന് । ഋചീകപുത്രോ ഗര്ഗശ്ച ഋഷിരുദ്ദാലകസ്തഥാ
വിശ്വാമിത്രന്, ഭരദ്വാജന്, വീര്യശാലിയായ ജമദഗ്നി, ഋചികന്റെ മകനായ ഗര്ഗന്, ഋഷിയായ ഉദ്ദാലകനും,
ദേവശര്മാഽഥ ധൌമ്യശ്ച ആസ്തീകഃ കശ്യപസ്തഥാ । ലോമശോ നാഭികേതുശ്ച ലോമഹര്ഷണ ഏവ ച
ദേവശര്മ, ധൗമ്യന്, ആസ്തീകന്, കശ്യപന്, ലോമശന്, നാഭികേതു, ലോമഹർഷണന് ഇവരും,
ഋഷിരുഗ്രശ്രവാശ്ചൈവ ഭാര്ഗവശ്ച്യവനസ്തഥാ । വാലഖില്യാദയോ യേ ച സര്വേ ഗച്ഛംതി തത്ര വൈ
ഋഷിയായ ഉഗ്രശ്രവാസ്, ഭാര്ഗവനായ ച്യവനന്, വാലഖില്യന്മാര് എന്നിവരും അവിടെ എത്തുന്നു.
കൃതസ്നാനാ നിരാഹാരാഃ സദാ വിഷ്ണുപരായണാഃ । ശംഖചക്രഗദാധരാസ്തടേ തിഷ്ഠംതി നിത്യശഃ
കുളിച്ചശേഷം അഹാരം ഉപവസിച്ച്, എപ്പോഴും വിഷ്ണുവിനേയ്ക്ക് ഭക്തിയോടെ, ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ളവർ നദീതീരത്ത് സ്ഥിരമായി നില്ക്കുന്നു.
പിതൃതീര്ഥം ഗയാനാമ സര്വതീര്ഥവരം ശുഭമ് । യത്രാസ്തേ ദേവദേവേശഃ സ്വയമേവ പിതാമഹഃ
പിതൃക്കൾക്കായി ഏറ്റവും ഉത്തമവും ശുഭകരവും ആയ ഗയ എന്ന പുണ്യസ്ഥലമാണ്, അവിടെയാണ് ദേവന്മാരുടെ ദേവനായ ബ്രഹ്മാവു സ്വയം വസിക്കുന്നത്.
ഗീതായാഃ പിതൃഭിര്ഗാഥാ ശ്രാദ്ധഭാഗമപീപ്സുഭിഃ । ഏഷ്ടവ്യാ ബഹവഃ പുത്രാ യദ്യേകോഽപി ഗയാം വ്രജേത്
ഗീതയിൽ, പിതാക്കന്മാർ ശ്രാദ്ധഭാഗം ആഗ്രഹിച്ച് ഗാഥകൾ പാടുന്നു; അനേകം പുത്രന്മാർ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യേണ്ടതാണെങ്കിലും, ഒരാൾ പോലും ഗയയിലേക്ക് പോയാൽ മതിയാകും.
യജേത വാശ്വമേധേന നീലം വാ വൃഷമുത്സൃജേത് । തഥാ വാരാണസീ പുണ്യാ പിതൄണാം വല്ലഭാ സദാ
ആശ്വമേധയാഗം നടത്തുകയോ നീല കാളയെ വിടുകയോ ചെയ്യാം; അതുപോലെ തന്നെ, വാരാണസി എന്നും പിതാക്കന്മാർക്ക് പ്രിയവും പുണ്യവുമാണ്.
യാ ചൈവ മമ സാംനിധ്യാദ്ഭുക്തിമുക്തിഫലപ്രദാ । മമാജ്ഞയാ തു ദേവേശോ ബിംദുമാധവസംജ്ഞകഃ
എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ആ സ്ഥലം ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു; എന്റെ ആജ്ഞയാൽ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവം ബിന്ദുമാധവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
നിത്യം തിഷ്ഠതി ദേവേശി വാരാണസ്യാം വിശേഷതഃ । അതോ ധന്യതമാ ശ്രേഷ്ഠാ പുരീയം മമ സര്വദാ
ദേവതകളുടെ ദേവിയായേ, വാരാണസിയിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ദൈവം എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഈ നഗരം എപ്പോഴും എന്റെ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാനും ഉത്തമവുമാണ്.