പിപ്പല ഉവാച- ത്വയി വശ്യം ജഗത്സര്വമിതി ശുശ്രുമ ഭൂതലേ । തന്മേ ത്വം കൌതുകം വിപ്ര ദര്ശയസ്വ പ്രയത്നതഃ
പിപ്പലൻ പറഞ്ഞു: ഭൂമിയിൽ മുഴുവൻ ലോകവും നിന്റെ വശത്താണെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ബ്രാഹ്മണാ, ഈ അത്ഭുതം എനിക്ക് പരിശ്രമത്തോടെ കാണിക്കൂ.
പശ്യ കൌതുകമേവാദ്യ ത്വം വശ്യാവശ്യകാരണമ് । തമുവാച സ ധര്മാത്മാ സുകര്മാ പിപ്പലം പ്രതി
ഇന്ന് നീ ഈ അത്ഭുതം കാണുക, വശീകരണത്തിന്റെയും അവശീകരണത്തിന്റെയും കാരണം. അങ്ങനെ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ സുകർമൻ പിപ്പലനോട് പറഞ്ഞു.
അഥ സസ്മാര വൈ ദേവാന്സുകര്മാ പ്രത്യയായ വൈ । ഇംദ്രാദ്യാ ലോകപാലാശ്ച ദേവാശ്ചാഗ്നിപുരോഗമാഃ
അപ്പോൾ സുകർമ്മൻ ഉറപ്പാക്കാൻ ദേവന്മാരെ ഓർത്തു; ഇന്ദ്രനും മറ്റു ലോകപാലകന്മാരും, അഗ്നിയെ മുന്നിൽ വെച്ചുള്ള ദേവന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സമാഗതാഃ സമാഹൂതാ നാനാ വിദ്യാധരാസ്തഥാ । സുകര്മാണം തതഃ പ്രോചുര്ദേവാശ്ചാഗ്നിപുരോഗമാഃ
ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടതോടെ ദേവന്മാരും വിവിധ വിദ്യാധരന്മാരും ഒത്തുചേർന്നു; പിന്നെ അഗ്നിയെ മുന്നിൽ വെച്ച ദേവന്മാർ സുകർമ്മനോട് പറഞ്ഞു.
കസ്മാത്സ്മൃതാസ്ത്വയാ വിപ്ര തതോര്ഥകാരണം വദ । സുകര്മോവാച- അയമേഷ സുസംപ്രാപ്തോ വിദ്യാധരോ ഹി പിപ്പലഃ
“നിനക്ക് ഞങ്ങളെ ഓർക്കാൻ എന്താണ് കാരണമെന്നു പറയൂ, ബ്രാഹ്മണാ.” സുകർമ്മൻ പറഞ്ഞു: “ഇവിടെ പിപ്പല എന്ന വിദ്യാധരൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു.”
മാമേവം ഭാഷതേ വിപ്ര വശ്യാവശ്യത്വകാരണമ് । പ്രത്യയാര്ഥം സമാഹൂതാ അസ്യൈവ ച മഹാത്മനഃ
“ബ്രാഹ്മണാ, ഇദ്ദേഹം എന്നോട് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് കീഴടക്കലിന്റെ കാരണമാണ്; ഉറപ്പാക്കാൻ ഇവരെ വിളിച്ചു വരുത്തിയതും ഈ മഹാത്മാവിനുവേണ്ടിയാണ്.”
സ്വംസ്വം സ്ഥാനം പ്രഗച്ഛധ്വമിത്യുവാച സുരാന്പ്രതി । തമൂചുസ്തേ തതോ ദേവാഃ സുകര്മാണം മഹാമതിമ്
ദേവന്മാരോട് സുകർമ്മൻ പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ ഓരോരുത്തരും നിങ്ങളുടെ സ്ഥാനം തിരിച്ചുപോകൂ.” അതിനുശേഷം മഹാമതിയായ ദേവന്മാർ സുകർമ്മനോട് പറഞ്ഞു.
അസ്മാകം ദര്ശനം വ്രിപ്ര ന മോഘം ജായതേ വരമ് । വരം വരയ ഭദ്രം തേ മനസാ യദ്ധിരോചതേ
“ബ്രാഹ്മണാ, ഞങ്ങൾ നിനക്കു പ്രത്യക്ഷമായത് വ്യർത്ഥമാകില്ല. നിന്റെ മനസ്സിന് ഇഷ്ടമുള്ള ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ; നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ.”
തത്തേ ദദ്മോ ന സംദേഹസ്ത്വേവമൂചുഃ സുരോത്തമാഃ । ഭക്ത്യാ പ്രണമ്യ താന്ദേവാന്യയാചേ സ ദ്വിജോത്തമഃ
“അതെ, ഞങ്ങൾ അതു നിനക്കു നൽകും; സംശയിക്കേണ്ട.” ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. ഭക്തിപൂർവ്വം ദേവന്മാരെ നമസ്കരിച്ച് ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ അപേക്ഷിച്ചു:
അചലാം ദത്ത ദേവേംദ്രാ സുഃഭക്തിം ഭാവസംയുതാമ് । മാതാപിത്രോശ്ച മേ നിത്യം തദ്വൈ വരമനുത്തമമ്
“ദേവേന്ദ്രാദികൾ, ദേവന്മാരോടും എന്റെ അമ്മയോടും അച്ഛനോടും എന്നും ഭാവപൂർവ്വമായ അചഞ്ചലമായ ഭക്തി എന്നെക്കൊണ്ട് ഉണ്ടാകട്ടെ — ഇതാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും വലിയ വരം.”
പിതാ മേ വൈഷ്ണവം ലോകം പ്രയാത്വേതദ്വരോത്തമമ് । തദ്വന്മാതാ ച ദേവേശാ വരമന്യം ന യാചയേ
“എന്റെ അച്ഛൻ വൈഷ്ണവലോകത്തേക്ക് എത്തണം — ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വരം; അതുപോലെ എന്റെ അമ്മയും, ദേവേശന്മാരേ. മറ്റേതെങ്കിലും വരം ഞാൻ ചോദിക്കില്ല.”
ദേവാ ഊചുഃ- പിതൃഭക്തോസി വിപ്രേംദ്ര ഭക്ത്യാ തവ വയം ദ്വിജ । സുകര്മഞ്ഛ്രൂയതാം വാക്യം പ്രീത്യാ യുക്താ സദൈവ തേ
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: “ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നീ അച്ഛനോടു ഭക്തിയുള്ളവനാണ്; നിന്റെ ഭക്തിയാൽ ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ നിന്നോടൊപ്പം ഉണ്ട്. സുകർമ്മാ, സ്നേഹപൂർവ്വം പറയുന്ന ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.”
ഏവമുക്ത്വാ ഗതാ ദേവാഃ സ്വര്ലോകം നൃപനംദന । സര്വമൈശ്വര്യമേതേന തസ്യാഗ്രേ പരിദര്ശിതമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ദേവന്മാർ സ്വർഗലോകത്തേക്ക് മടങ്ങി. രാജകുമാരാ, അവന്റെ മുന്നിൽ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങളും പ്രകടമായി.
ദൃഷ്ടം തു പിപ്പലേനാപി കൌതുകം ച മഹാദ്ഭുതമ് । തമുവാച സ ധര്മാത്മാ പിപ്പലം കുംഡലാത്മജമ്
പിപ്പലനും അതു കണ്ടു; അതൊരു അത്ഭുതകരമായ ദൃശ്യമായിരുന്നു. അപ്പോൾ ധർമ്മാത്മാവായ സുകർമ്മൻ കുണ്ടലപുത്രനായ പിപ്പലനോട് പറഞ്ഞു.
അര്വാചീനം ത്വിദം രൂപം പരാചീനം ച കീദൃശമ് । പ്രഭാവമുഭയോശ്ചൈവ വദസ്വ വദതാം വര
“ഇത് പ്രകടമായ രൂപമാണ്; അപ്രകടം എങ്ങനെയാണ്? ഇരുവരുടെയും ശക്തി എത്രത്തോളം എന്നെ പറയൂ, വാഗ്മികളിൽ ശ്രേഷ്ഠാ.”
സുകര്മോവാച- പരാചീനസ്യ രൂപസ്യ ലിംഗമേവ വദാമി തേ । യേനലോകാഃ പ്രമോദംതേ ഇംദ്രാദ്യാഃ സചരാചരാഃ
സുകർമ്മൻ പറഞ്ഞു: “അപ്രകടരൂപത്തിന്റെ ലക്ഷണം മാത്രം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും; അതിനാൽ ഇന്ദ്രാദികൾ ഉൾപ്പെടെ ചലനശീലികളും അചലന്മാരും സന്തോഷിക്കുന്നു.”
അയമേവ ജഗന്നാഥഃ സര്വഗോ വ്യാപകഃ പ്രഭുഃ । അസ്യ രൂപം ന ദൃഷ്ടം ഹി കേനാപ്യേവ ഹി യോഗിനാ
“ഇവൻ തന്നെയാണ് ലോകനാഥൻ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പരമേശ്വരൻ; അവന്റെ രൂപം യാതൊരു യോഗിക്കും ഇതുവരെ കണ്ടിട്ടില്ല.”
ശ്രുതിരേവ വദത്യേവം തം വക്തും ശംകിതേവ സാ । അപാണിപാദനാസശ്ച അകര്ണോ മുഖവര്ജിതഃ
“വേദങ്ങൾ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു, പക്ഷേ അവൻയെ വിവരിക്കാൻ പോലും ഭയപ്പെടുന്നു; അവനു കൈകാൽ ഇല്ല, ചെവിയില്ല, വായുമില്ല.”
സര്വം പശ്യതി വൈ കര്മ കൃതം ത്രൈലോക്യവാസിനാമ് । തേഷാമുക്തമകര്ണശ്ച സ ശൃണോതി സുസാക്ഷ്യദഃ
“മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ സകലജീവികളുടെ പ്രവൃത്തികളും അവൻ കാണുന്നു; ചെവിയില്ലെങ്കിലും അവൻ കേൾക്കുന്നു, അത്യന്തം സൂക്ഷ്മസാക്ഷിയാണ് അവൻ.”
ഗതിഹീനോ വ്രജേത്സോപി സ ഹി സര്വത്ര ദൃശ്യതേ । പാണിഹീനോപി ഗൃഹ്ണാതി പാദഹീനഃ പ്രധാവതി
“ചലനം ഇല്ലെങ്കിലും അവൻ പോകുന്നു; കാരണം അവൻ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്നു. കൈയില്ലെങ്കിലും പിടിക്കുന്നു, കാലില്ലെങ്കിലും ഓടുന്നു.”
സര്വത്ര ദൃശ്യതേ വിപ്ര വ്യാപകഃ പാദവര്ജിതഃ । യം ന പശ്യംതി ദേവേംദ്രാ മുനയസ്തത്ത്വദര്ശിനഃ
എവിടെയും കാണപ്പെടുന്നത്, പാദങ്ങളില്ലാത്തവനും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനുമാണ്. ദേവന്മാരുടെയും സത്യം കാണുന്ന മഹർഷിമാരുടെയും കണ്ണുകൾക്കു പോലും അവനെ കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല, ബ്രാഹ്മണാ.
സ ച പശ്യതി താന്സര്വാന്സത്യാസത്യപദേ സ്ഥിതാന് । വ്യാപകം വിമലം സിദ്ധം സിദ്ധിദം സര്വനായകമ്
സത്യം അല്ലെങ്കിൽ അസത്യം എന്ന നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എല്ലാവരെയും ആ വ്യാപകനും കളങ്കമില്ലാത്തവനും സിദ്ധനും സിദ്ധികൾ നൽകുന്നവനും എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും കാണുന്നു.
യം ജാനാതി മഹായോഗീ വ്യാസോ ധര്മാര്ഥകോവിദഃ । തേജോമൂര്തിഃ സ ചാകാശമേകവര്ണമനംതകമ്
ധർമ്മത്തിലും അർത്ഥത്തിലും പ്രഗത്ഭനായ മഹായോഗിയായ വ്യാസൻ അറിയുന്നവനാണ് അവൻ. അവന്റെ രൂപം പ്രകാശമാണ്, ആകാശംപോലെയും ഒരേ നിറമുള്ളതും അനന്തവുമാണ്.
തദേതന്നിര്മലം രൂപം ശ്രുതിരാഖ്യാതി നിശ്ചിതമ് । വ്യാസശ്ചൈവ ഹി ജാനാതി മാര്കംഡേയശ്ച തത്പദമ്
ഈ നിർമ്മലമായ രൂപം വേദങ്ങൾ ഉറപ്പോടെ പറയുന്നു. വ്യാസനും, ആ നിലയിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുന്ന മാർകണ്ടേയനും അതിനെ അറിയുന്നു.
അര്വാചീനം പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണുഷ്വൈകാഗ്രമാനസഃ । യദാ സംഹൃത്യ ഭൂതാത്മാ സ്വയമേകഃ പ്രഗച്ഛതി
ഇപ്പോൾ ഞാൻ അടുത്ത കാലത്തെ കഥ പറയാം; മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി കേൾക്കൂ: എല്ലാം പിൻവലിച്ച് ജീവാത്മാവ് ഒറ്റയ്ക്കായി മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ...
അപ്സു ശയ്യാം സമാസ്ഥായ ശേഷഭോഗാസനസ്ഥിതഃ । തമാശ്രിത്യ സ്വപിത്യേകോ ബഹുകാലം ജനാര്ദനഃ
ജലത്തിൽ ശേഷനാഗത്തിന്റെ ആസനത്തിൽ കിടന്നുറങ്ങുന്ന ജനാർദ്ദനൻ, അവിടെ ആശ്രയിച്ച്, ഒരാളായി ദീർഘകാലം വിശ്രമിക്കുന്നു.
ജലാംധകാരസംതപ്തോ മാര്കംഡേയോ മഹാമുനിഃ । സ്ഥാനമിച്ഛന്സ യോഗാത്മാ നിര്വിണ്ണോ ഭ്രമണേന സഃ
ജലത്തിലെ ഇരുണ്ടത്വത്തിൽ കത്തിപ്പോകുന്ന മഹാമുനിയായ മാർകണ്ടേയൻ, ഒരു സ്ഥലം ആഗ്രഹിച്ച്, സഞ്ചാരത്തിൽ തളർന്നു, യോഗത്തിൽ ലീനനായി നിരാശനായി.
ഭ്രമമാണഃ സ ദദൃശേ ശേഷപര്യംകശായിനമ് । സൂര്യകോടിപ്രതീകാശം ദിവ്യാഭരണഭൂഷിതമ്
അവൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ശേഷനാഗത്തിന്റെ പന്തലിൽ കിടക്കുന്നവനെയും, കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശവും ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചവനെയും കണ്ടു.
ദിവ്യമാല്യാംബരധരം സര്വവ്യാപിനമീശ്വരമ് । യോഗനിദ്രാ ഗതം കാംതം ശംഖചക്രഗദാധരമ്
ദിവ്യമായ പുഷ്പമാലയും വസ്ത്രവും ധരിച്ച, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈശ്വരനെയും, യോഗനിദ്രയിൽ ലീനനായി, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ള മനോഹരനെയും കണ്ടു.
ഏകാ നാരീ മഹാഭാഗാ കൃഷ്ണാംജനചയോപമാ । ദംഷ്ട്രാകരാലവദനാ ഭീമരൂപാ ദ്വിജോത്തമ
അവിടെ ഒരൊറ്റ സ്ത്രീ ഉണ്ടായിരുന്നു, മഹാഭാഗ്യശാലി, കറുത്ത അഞ്ജനത്തിന്റെ കൂട്ടംപോലെയുള്ള നിറം, കുരിശ്ശുള്ള ഭയങ്കരമായ വായും ഭയാനകമായ രൂപവും ഉള്ളവൾ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.