കുംഡലസ്യാപി പുത്രേണ സുകര്മണാ മഹാത്മനാ । ആഗതം പിപ്പലം ദൃഷ്ട്വാ ദ്വാരദേശേ മഹാമതിമ്
കുണ്ടലന്റെ പുത്രനായ മഹാത്മാവായ സുകർമൻ, വലിയ ജ്ഞാനമുള്ള പിപ്പലൻ വാതിൽക്കൽ എത്തുന്നതു കണ്ടു.
ആസനാത്തൂര്ണമുത്ഥായ അഭ്യുത്ഥാനം കൃതം പുനഃ । ആഗച്ഛ ത്വം മഹാഭാഗ വിദ്യാധര മഹാമതേ
അവൻ ഉടൻ ഇരിപ്പിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു, യോജിച്ച ആദരം വീണ്ടും നടത്തി, 'മഹാഭാഗ്യവാനായ വിദ്യാധരാ, മഹാമതിയായവനേ, വരിക' എന്നു പറഞ്ഞു.
ആസനം പാദ്യമര്ഘം ച ദദൌ തസ്മൈ മഹാമതിഃ । നിര്വിഘ്നോഽസി മഹാപ്രാജ്ഞ കുശലേന പ്രവര്ത്തസേ
മഹാമതിയായ സുകർമൻ അവനു ഇരിപ്പിടം, പാദം കഴുകാൻ വെള്ളം, അർഘ്യം എന്നിവ നൽകി; 'നിനക്ക് യാതൊരു തടസ്സവും ഇല്ല, മഹാപണ്ഡിതാ, നീ നന്നായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
നിരാമയം ച പപ്രച്ഛ പിപ്പലം തം സമാഗതമ് । യസ്മാദാഗമനം തേദ്യ തത്സര്വം പ്രവദാമ്യഹമ്
അവൻ എത്തിയ പിപ്പലനോട് ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു; 'നീ ഇന്ന് എന്തിനാണ് വന്നത്, അതെല്ലാം ഞാൻ പറയും' എന്നു പറഞ്ഞു.
വര്ഷാണാം ച സഹസ്രാണി ത്രീണി യാവത്ത്വയാ തപഃ । തപ്തമേവ മഹാഭാഗ സുരേഭ്യഃ പ്രാപ്തവാന്വരമ്
മൂവായിരം വർഷം നീ തപസ്സു ചെയ്തതുകൊണ്ടു, മഹാഭാഗ്യവാനേ, ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ചു.
വശ്യത്വം ച ത്വയാ പ്രാപ്തം കാമചാരസ്തഥൈവ ച । തേന മത്തോ ന ജാനാസി ഗര്വമുദ്വഹസേ വൃഥാ
നീ ഇച്ഛാനുസൃതമായി നടത്താനും എല്ലാം വശീകരിക്കാനും കഴിവ് നേടിയിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് നീ എന്നെ അറിയുന്നില്ല, വെറുതെ അഹങ്കാരം പുലർത്തുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ തേ ചേഷ്ടിതം സര്വം സാരസേന മഹാത്മനാ । മമാഭിധാനം കഥിതം മമ ജ്ഞാനമനുത്തമമ്
സാരസേനൻ മഹാത്മാവ് നിന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും കണ്ടു; എന്റെ പേര് പറഞ്ഞതും, എന്റെ പരമജ്ഞാനം നൽകിയതുമാണ്.
പിപ്പല ഉവാച- യോസൌ മാം സാരസോ വിപ്ര സരിത്തീരേ പ്രയുക്തവാന് । സര്വം ജ്ഞാനം വദേന്മാം ഹി സ തു കഃ പ്രഭുരീശ്വരഃ
പിപ്പലൻ പറഞ്ഞു: ആ സാരസേനൻ എന്നെ നദീതീരത്ത് ചേർത്ത്, എല്ലാ ജ്ഞാനവും നല്കുമെന്ന് പറഞ്ഞു—അവൻ ആരാണ്, ആ പ്രഭു, ആ ഈശ്വരൻ ആരാണ്?
സുകര്മോവാച- ഭവംതമുക്തവാന്യോ വൈ സരിത്തീരേ തു സാരസഃ । ബ്രഹ്മാണം ത്വം മഹാജ്ഞാനം തം വിദ്ധി പരമേശ്വരമ്
സുകർമൻ പറഞ്ഞു: നദീതീരത്ത് നിന്നോട് സംസാരിച്ച സാരസേനൻ ബ്രഹ്മാവാണ്; അവൻ മഹാജ്ഞാനിയുമാണ്, പരമേശ്വരനാണെന്നും നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
അന്യത്കിം പൃച്ഛസേ ബ്രൂഹി തമേവം പ്രവദാമ്യഹമ് । വിഷ്ണുരുവാച- ഏവമുക്തഃ സ ധര്മാത്മാ സുകര്മാ നൃപനംദന
മറ്റെന്തെങ്കിലും ചോദിക്കണമെങ്കിൽ പറയൂ; ഞാൻ അതിനുത്തരം പറയും. വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ സുകർമൻ, രാജകുമാരന്മാരുടെ ആനന്ദം—
പിപ്പല ഉവാച- ത്വയി വശ്യം ജഗത്സര്വമിതി ശുശ്രുമ ഭൂതലേ । തന്മേ ത്വം കൌതുകം വിപ്ര ദര്ശയസ്വ പ്രയത്നതഃ
പിപ്പലൻ പറഞ്ഞു: ഭൂമിയിൽ മുഴുവൻ ലോകവും നിന്റെ വശത്താണെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ബ്രാഹ്മണാ, ഈ അത്ഭുതം എനിക്ക് പരിശ്രമത്തോടെ കാണിക്കൂ.
പശ്യ കൌതുകമേവാദ്യ ത്വം വശ്യാവശ്യകാരണമ് । തമുവാച സ ധര്മാത്മാ സുകര്മാ പിപ്പലം പ്രതി
ഇന്ന് നീ ഈ അത്ഭുതം കാണുക, വശീകരണത്തിന്റെയും അവശീകരണത്തിന്റെയും കാരണം. അങ്ങനെ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ സുകർമൻ പിപ്പലനോട് പറഞ്ഞു.
അഥ സസ്മാര വൈ ദേവാന്സുകര്മാ പ്രത്യയായ വൈ । ഇംദ്രാദ്യാ ലോകപാലാശ്ച ദേവാശ്ചാഗ്നിപുരോഗമാഃ
അപ്പോൾ സുകർമ്മൻ ഉറപ്പാക്കാൻ ദേവന്മാരെ ഓർത്തു; ഇന്ദ്രനും മറ്റു ലോകപാലകന്മാരും, അഗ്നിയെ മുന്നിൽ വെച്ചുള്ള ദേവന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സമാഗതാഃ സമാഹൂതാ നാനാ വിദ്യാധരാസ്തഥാ । സുകര്മാണം തതഃ പ്രോചുര്ദേവാശ്ചാഗ്നിപുരോഗമാഃ
ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടതോടെ ദേവന്മാരും വിവിധ വിദ്യാധരന്മാരും ഒത്തുചേർന്നു; പിന്നെ അഗ്നിയെ മുന്നിൽ വെച്ച ദേവന്മാർ സുകർമ്മനോട് പറഞ്ഞു.
കസ്മാത്സ്മൃതാസ്ത്വയാ വിപ്ര തതോര്ഥകാരണം വദ । സുകര്മോവാച- അയമേഷ സുസംപ്രാപ്തോ വിദ്യാധരോ ഹി പിപ്പലഃ
“നിനക്ക് ഞങ്ങളെ ഓർക്കാൻ എന്താണ് കാരണമെന്നു പറയൂ, ബ്രാഹ്മണാ.” സുകർമ്മൻ പറഞ്ഞു: “ഇവിടെ പിപ്പല എന്ന വിദ്യാധരൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു.”
മാമേവം ഭാഷതേ വിപ്ര വശ്യാവശ്യത്വകാരണമ് । പ്രത്യയാര്ഥം സമാഹൂതാ അസ്യൈവ ച മഹാത്മനഃ
“ബ്രാഹ്മണാ, ഇദ്ദേഹം എന്നോട് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് കീഴടക്കലിന്റെ കാരണമാണ്; ഉറപ്പാക്കാൻ ഇവരെ വിളിച്ചു വരുത്തിയതും ഈ മഹാത്മാവിനുവേണ്ടിയാണ്.”
സ്വംസ്വം സ്ഥാനം പ്രഗച്ഛധ്വമിത്യുവാച സുരാന്പ്രതി । തമൂചുസ്തേ തതോ ദേവാഃ സുകര്മാണം മഹാമതിമ്
ദേവന്മാരോട് സുകർമ്മൻ പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ ഓരോരുത്തരും നിങ്ങളുടെ സ്ഥാനം തിരിച്ചുപോകൂ.” അതിനുശേഷം മഹാമതിയായ ദേവന്മാർ സുകർമ്മനോട് പറഞ്ഞു.
അസ്മാകം ദര്ശനം വ്രിപ്ര ന മോഘം ജായതേ വരമ് । വരം വരയ ഭദ്രം തേ മനസാ യദ്ധിരോചതേ
“ബ്രാഹ്മണാ, ഞങ്ങൾ നിനക്കു പ്രത്യക്ഷമായത് വ്യർത്ഥമാകില്ല. നിന്റെ മനസ്സിന് ഇഷ്ടമുള്ള ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ; നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ.”
തത്തേ ദദ്മോ ന സംദേഹസ്ത്വേവമൂചുഃ സുരോത്തമാഃ । ഭക്ത്യാ പ്രണമ്യ താന്ദേവാന്യയാചേ സ ദ്വിജോത്തമഃ
“അതെ, ഞങ്ങൾ അതു നിനക്കു നൽകും; സംശയിക്കേണ്ട.” ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. ഭക്തിപൂർവ്വം ദേവന്മാരെ നമസ്കരിച്ച് ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ അപേക്ഷിച്ചു:
അചലാം ദത്ത ദേവേംദ്രാ സുഃഭക്തിം ഭാവസംയുതാമ് । മാതാപിത്രോശ്ച മേ നിത്യം തദ്വൈ വരമനുത്തമമ്
“ദേവേന്ദ്രാദികൾ, ദേവന്മാരോടും എന്റെ അമ്മയോടും അച്ഛനോടും എന്നും ഭാവപൂർവ്വമായ അചഞ്ചലമായ ഭക്തി എന്നെക്കൊണ്ട് ഉണ്ടാകട്ടെ — ഇതാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും വലിയ വരം.”
പിതാ മേ വൈഷ്ണവം ലോകം പ്രയാത്വേതദ്വരോത്തമമ് । തദ്വന്മാതാ ച ദേവേശാ വരമന്യം ന യാചയേ
“എന്റെ അച്ഛൻ വൈഷ്ണവലോകത്തേക്ക് എത്തണം — ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വരം; അതുപോലെ എന്റെ അമ്മയും, ദേവേശന്മാരേ. മറ്റേതെങ്കിലും വരം ഞാൻ ചോദിക്കില്ല.”
ദേവാ ഊചുഃ- പിതൃഭക്തോസി വിപ്രേംദ്ര ഭക്ത്യാ തവ വയം ദ്വിജ । സുകര്മഞ്ഛ്രൂയതാം വാക്യം പ്രീത്യാ യുക്താ സദൈവ തേ
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: “ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നീ അച്ഛനോടു ഭക്തിയുള്ളവനാണ്; നിന്റെ ഭക്തിയാൽ ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ നിന്നോടൊപ്പം ഉണ്ട്. സുകർമ്മാ, സ്നേഹപൂർവ്വം പറയുന്ന ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.”
ഏവമുക്ത്വാ ഗതാ ദേവാഃ സ്വര്ലോകം നൃപനംദന । സര്വമൈശ്വര്യമേതേന തസ്യാഗ്രേ പരിദര്ശിതമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ദേവന്മാർ സ്വർഗലോകത്തേക്ക് മടങ്ങി. രാജകുമാരാ, അവന്റെ മുന്നിൽ സർവ്വ ഐശ്വര്യങ്ങളും പ്രകടമായി.
ദൃഷ്ടം തു പിപ്പലേനാപി കൌതുകം ച മഹാദ്ഭുതമ് । തമുവാച സ ധര്മാത്മാ പിപ്പലം കുംഡലാത്മജമ്
പിപ്പലനും അതു കണ്ടു; അതൊരു അത്ഭുതകരമായ ദൃശ്യമായിരുന്നു. അപ്പോൾ ധർമ്മാത്മാവായ സുകർമ്മൻ കുണ്ടലപുത്രനായ പിപ്പലനോട് പറഞ്ഞു.
അര്വാചീനം ത്വിദം രൂപം പരാചീനം ച കീദൃശമ് । പ്രഭാവമുഭയോശ്ചൈവ വദസ്വ വദതാം വര
“ഇത് പ്രകടമായ രൂപമാണ്; അപ്രകടം എങ്ങനെയാണ്? ഇരുവരുടെയും ശക്തി എത്രത്തോളം എന്നെ പറയൂ, വാഗ്മികളിൽ ശ്രേഷ്ഠാ.”
സുകര്മോവാച- പരാചീനസ്യ രൂപസ്യ ലിംഗമേവ വദാമി തേ । യേനലോകാഃ പ്രമോദംതേ ഇംദ്രാദ്യാഃ സചരാചരാഃ
സുകർമ്മൻ പറഞ്ഞു: “അപ്രകടരൂപത്തിന്റെ ലക്ഷണം മാത്രം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും; അതിനാൽ ഇന്ദ്രാദികൾ ഉൾപ്പെടെ ചലനശീലികളും അചലന്മാരും സന്തോഷിക്കുന്നു.”
അയമേവ ജഗന്നാഥഃ സര്വഗോ വ്യാപകഃ പ്രഭുഃ । അസ്യ രൂപം ന ദൃഷ്ടം ഹി കേനാപ്യേവ ഹി യോഗിനാ
“ഇവൻ തന്നെയാണ് ലോകനാഥൻ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പരമേശ്വരൻ; അവന്റെ രൂപം യാതൊരു യോഗിക്കും ഇതുവരെ കണ്ടിട്ടില്ല.”
ശ്രുതിരേവ വദത്യേവം തം വക്തും ശംകിതേവ സാ । അപാണിപാദനാസശ്ച അകര്ണോ മുഖവര്ജിതഃ
“വേദങ്ങൾ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു, പക്ഷേ അവൻയെ വിവരിക്കാൻ പോലും ഭയപ്പെടുന്നു; അവനു കൈകാൽ ഇല്ല, ചെവിയില്ല, വായുമില്ല.”
സര്വം പശ്യതി വൈ കര്മ കൃതം ത്രൈലോക്യവാസിനാമ് । തേഷാമുക്തമകര്ണശ്ച സ ശൃണോതി സുസാക്ഷ്യദഃ
“മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ സകലജീവികളുടെ പ്രവൃത്തികളും അവൻ കാണുന്നു; ചെവിയില്ലെങ്കിലും അവൻ കേൾക്കുന്നു, അത്യന്തം സൂക്ഷ്മസാക്ഷിയാണ് അവൻ.”
ഗതിഹീനോ വ്രജേത്സോപി സ ഹി സര്വത്ര ദൃശ്യതേ । പാണിഹീനോപി ഗൃഹ്ണാതി പാദഹീനഃ പ്രധാവതി
“ചലനം ഇല്ലെങ്കിലും അവൻ പോകുന്നു; കാരണം അവൻ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്നു. കൈയില്ലെങ്കിലും പിടിക്കുന്നു, കാലില്ലെങ്കിലും ഓടുന്നു.”