ജാതകര്മാദിയോഗശ്ച ഔര്വേണ ച തഥാ കൃതഃ । ഉപവീതാദികം സര്വം ജാതം തത്ര മഹാമുനേഃ
ജനനചടങ്ങ് തുടങ്ങിയ എല്ലാ ചടങ്ങുകളും ഔർവൻ നടത്തി. ഉപവീതം തുടങ്ങി എല്ലാം ആ മഹർഷി അവിടെ നിർവഹിച്ചു.
തത്ര വേദാദികം സര്വം പഠിതം ചൌര്വയോഗതഃ । അധ്യാപ്യ വേദശാസ്ത്രാണി തതോഽസ്ത്രം പ്രത്യപാദയത്
അവിടെ വേദം തുടങ്ങിയ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും ഔർവന്റെ ഉപദേശത്തിൽ പഠിച്ചു. വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും പഠിപ്പിച്ച ശേഷം, ആയുധവിദ്യയും അവൻ നൽകി.
ആഗ്നേയം തം മഹാഭാഗ അമരൈരപി ദുഃസഹമ് । സ തേനാസുബലേനാജൌ ബലേന ച സമന്വിതഃ
ദേവന്മാർക്കും സഹിക്കാനാവാത്ത അഗ്നിയാസ്ത്രം അവൻ അവനു് നൽകി. അതിനെയും സ്വന്തം ശക്തിയെയും കൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ ശക്തനായവനായി.
ഹൈഹയാന്വൈ ജഘാനാശു സംക്രുദ്ധഃ സ്വബലേന ച । ആജഹാര ച ലോകേഷു സ ച കീര്തിമവാപ സഃ
കോപത്തോടെ, സഗരൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ ഹേഹയന്മാരെ വേഗത്തിൽ തോല്പിച്ചു. അങ്ങനെ അവൻ ലോകത്ത് പ്രശസ്തനായി.
തതഃ ശകാഃ സയവനാഃ കാംബോജാഃ പല്ലവാസ്തഥാ । ഹന്യമാനാസ്തദാ തേ തു വസിഷ്ഠം ശരണം യയുഃ
അപ്പോൾ ശകന്മാർ, യവനന്മാർ, കാംബോജന്മാർ, പല്ലവന്മാർ എന്നിവരും അന്നത്തെ ആക്രമണത്തിൽ വീഴുമ്പോൾ, അവർ വസിഷ്ഠന്റെ അഭയം തേടി.
വസിഷ്ഠോഽപി ച താന്കൃത്വാ സമയേന മഹാദ്യുതിഃ । സഗരം വാരയാമാസ തേഷാം ദത്ത്വാഽഭയം നൃപഃ
വസിഷ്ഠൻ, മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ, അവരുമായി ഉടമ്പടി ചെയ്തു. രാജാവേ, അവർക്കു് അഭയം നൽകി സഗരനെ തടഞ്ഞു.
സഗരഃ സ്വാം പ്രതിജ്ഞാംതു ഗുരോര്വാക്യം നിശമ്യ ച । ധര്മൈര്ജഘാന താംശ്ചൈഷാം വികൃതത്വം ചകാര ഹ
സഗരൻ ഗുരുവിന്റെ വാക്കും സ്വന്തം പ്രതിജ്ഞയും ഓർത്ത്, ധർമ്മപാതത്തിൽ അവരെ കീഴടക്കി, അവരിൽ മാറ്റം വരുത്തി.
അര്ദ്ധംശകനാംശിരസോ മുംഡം കൃത്വാ വിസര്ജയത് । യവനാനാം ശിരഃ സര്വം കാംബോജാനാം തഥൈവ ച
ശകന്മാരുടെ തലയുടെ പാതി മുണ്ഡനം ചെയ്ത് അവരെ വിട്ടയച്ചു. യവനന്മാരുടെയും കാംബോജന്മാരുടെയും തല മുഴുവനും മുണ്ഡനം ചെയ്തു.
പാരദാ മുംഡകേശാശ്ച പല്ല്വാഃ ശ്മശ്രുരക്ഷകാഃ । ഏവം വിജിത്യ സര്വാന്വൈ കൃതവാന്ധര്മസംഗ്രഹമ്
പാരദന്മാരെയും മുണ്ടശിരസ്സുകാരെയും പല്ലവന്മാരെയും താടിയും മീശവും വളർത്തുന്നവരെയും ജയിച്ച്, അവൻ എല്ലാവരെയും കീഴടക്കി ധർമ്മങ്ങളുടെ സമാഹാരം സ്ഥാപിച്ചു.
സര്വധര്മജയീ രാജാ വിജിത്യേമാം വസുംധരാമ് । ആശു സംസ്കാരയാമാസ വാജിമേധായ പാര്ഥിവഃ
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും വിജയിച്ച രാജാവ് ഈ ഭൂമിയെ കീഴടക്കി, വേഗത്തിൽ വാജപേയയാഗത്തിന് ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങി.
തസ്യ ചാരയതഃസോഽശ്വഃ സമുദ്രേ പൂര്വദക്ഷിണേ । വേലാ സമീപേഽപഹൃതോ ഭൂമിം ചൈവ പ്രവേശിതഃ
യാഗം നടത്തുമ്പോൾ, അവന്റെ കുതിര കിഴക്കും തെക്കുമുള്ള സമുദ്രത്തിൻ സമീപം തീരത്തോട് ചേർന്ന് കാണാതായി, ഭൂമിയിലേക്ക് കടന്നുപോയി.
സ തം ദേശം തദാ പുത്രൈഃ ഖാനയാമാസ സര്വതഃ । നാശ്വം പ്രാപുസ്തദാതേവൈ ഖന്യമാനേ മഹാര്ണവേ
അപ്പോൾ അവൻ തന്റെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ആ പ്രദേശം എല്ലാടും ഖനനം ചെയ്തു; വലിയ സമുദ്രം വരെ തുഴഞ്ഞിട്ടും അവർക്ക് ആ കുതിരയെ കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തത്രൈകമാദിപുരുഷം ദദൃശുസ്തേ ത്വരാന്വിതാഃ । തമാദിപുരുഷം ദേവം കപിലം ജഗതാം പ്രഭുമ്
അവർ അതിവേഗത്തിൽ അവിടെ ആദിപുരുഷനായ കപിലദേവനെ, ലോകങ്ങളുടെ പ്രഭുവായ ദൈവത്തെ, കണ്ടു.
തസ്യ ചക്ഷുഃ സമുത്പന്ന വഹ്നിനാ പ്രതിബുധ്യതഃ । ദഗ്ധാഃ ഷഷ്ടി സഹസ്രാണി ചത്വാരസ്തേഽവശേഷിതാഃ
അവൻ ഉണർന്നപ്പോൾ അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നു തീ പടർന്നു; അറുപതിനായിരം പേർ അഗ്നിയിൽ ചുട്ടുപോയി, നാലുപേർ മാത്രം ശേഷിച്ചു.
ഹൃഷീകേതുഃ സുകേതുശ്ച തഥാ ധര്മരഥോപരഃ । ശൂരഃ പംചജനശ്ചൈവ തസ്യ വംശകരാ ദ്വിജ
ഹൃഷീകേതു, സുകേതു, ധർമ്മരഥോപരൻ, ശൂരൻ, പഞ്ചജനൻ ഇവരാണ് അവന്റെ വംശത്തിൻ്റെ തുടക്കം.
പ്രാദാച്ച തസ്മൈ ഭഗവാന്ഹരിഃ പംചവരാന്സ്വയമ് । വംശം മോക്ഷം സുകീര്തിഞ്ച സമുദ്രം തനയം വിഭുഃ
ഭഗവാൻ ഹരിഃ അവന് സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് അഞ്ചു വരങ്ങൾ നൽകിയിരിക്കുന്നു: വംശം, മോക്ഷം, നല്ല കീർത്തി, സമുദ്രം, ഒരു പുത്രൻ.
സാഗരത്വം ച ലേഭേഥ കര്മണാ തേന തസ്യ വൈ । തമാശ്വമേധികം സോഽശ്വം സമുദ്രാദുപലബ്ധവാന് । ആജഹാരാശ്വമേധാനാം ശതം സ ച മഹായശാഃ
അവൻ ചെയ്ത ആ പ്രവർത്തനത്താൽ സമുദ്രമായ സ്ഥാനം ലഭിച്ചു; സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് യാഗത്തിനുള്ള കുതിരയെ വീണ്ടെടുത്തു, അപ്രശസ്തൻ നൂറ് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തി.
മഹാദേവ ഉവാച-। ഗാംഗം വക്ഷ്യാമി മാഹാത്മ്യം യഥോക്തം മുനിസത്തമ । യസ്യ ശ്രവണമാത്രേണ അഘം നശ്യതി തത്ക്ഷണാത്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ ഗംഗയുടെ മഹാത്മ്യം പറയാം; അതു കേൾക്കുന്നയാൾക്ക് പാപം ഉടൻ തന്നെ നശിക്കും.
ഗംഗാഗംഗേതി യോബ്രൂയാദ്യോജനാനാം ശതൈരപി । മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യോ വിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി
ആയിരക്കണക്കിന് യോജനങ്ങൾ അകലെ നിന്നാലും 'ഗംഗ, ഗംഗ' എന്ന് ഉച്ചരിക്കുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിലും നിന്ന് മോചിതനായി വിഷ്ണുലോകത്തിലെത്തും.
ചരണാബ്ജസമുദ്ഭൂതാ ഗംഗാ നാമേതി വിശ്രുതാ । പാപാനാം സ്ഥൂലരാശീനാം നാശിനീ ചേതി നാരദ
കാൽപാദത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവളാണ് ഗംഗ എന്ന് പ്രശസ്തി; വലിയ വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്, നാരദാ.
നര്മദാ സരയൂശ്ചൈവ തഥാ വേത്രവതീ നദീ । താപീ പയോഷ്ണീ ചംദ്രാ ച വിപാശാ കര്മനാശിനീമ്
നർമദ, ശരയു, വെത്രവതീ, താപി, പയോഷ്ണി, ചന്ദ്രാ, വിപാശാ എന്നീ നദികളും കർമഫലങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്.
പുഷ്യാ പൂര്ണാ തഥാ ദീപാ വിദീപാ സൂര്യതേജസാ । സഹസ്രവൃഷദാനാത്തു യത്ഫലം ലഭതേ ധ്രുവമ്
പുഷ്യ, പൂർണ, ദീപ, വിദീപ എന്നീ സൂര്യപ്രഭയുള്ള നദികളിൽ, ആയിരം കാളകൾ ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലമത്രേ,
തത്ഫലം സമവാപ്നോതി ഗംഗാദര്ശനതഃ ക്ഷണാത് । ഇയം ഗംഗാ മഹാപുണ്യാ ബ്രഹ്മഘ്നാനാം വിശേഷതഃ
ആ ഫലം ഗംഗയെ ഒരു നിമിഷം കാണുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ ലഭിക്കും; ഗംഗ വളരെ പുണ്യമുള്ളവളാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവർക്കും.
തേഷാം നിരയയുക്താനാം ഗംഗാ പാപപ്രഹാരിണീ । ചംദ്ര സൂര്യോപരാഗേ ച യത്ഫലം വിദ്യതേഽനഘ
നരകത്തിൽ കുടുങ്ങിയവർക്കും ഗംഗ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നു; ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹണങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലമത്രേ, പാപരഹിതനായവനേ,
തത്ഫലം സമവാപ്നോതി ഗംഗാദര്ശനമാത്രതഃ । യഥാ സൂര്യോദയേ താത തമോ ഗച്ഛതി ദൂരതഃ
ആ ഫലം ഗംഗയെ കാണുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ ലഭിക്കും; സൂര്യോദയത്തിൽ ഇരുട്ട് അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ,
തഥാ ഗംഗാപ്രഭാവേന വിലയം യാതി പാതകമ് । മാന്യേയം സര്വദാ ലോകേ പവിത്രാ പാപനാശിനീ
അങ്ങനെ തന്നെ ഗംഗയുടെ ശക്തിയിൽ പാപം അകന്നു നശിക്കും; ഈ ഗംഗയെ ലോകത്ത് എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കണം, അവൾ വിശുദ്ധിയും പാപനാശിനിയുമാണ്.
കല്യാണരൂപാ സതതം വിഷ്ണുനാ നിര്മിതാ പുരാ । ദിവ്യരൂപാ തു ജനനീ ദീനാനാം പാവനീ സ്മൃതാ
സദാ മംഗളരൂപിണിയായ അമ്മയെ വിഷ്ണു പുരാതനകാലത്ത് സൃഷ്ടിച്ചു. ദീനരായവരുടെ പാവനിയായ ദിവ്യമായ അമ്മയെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
ദേവാനാം ച യഥാ വിഷ്ണുസ്തഥാ ഗംഗോത്തമാ നദീ । യേ കുര്വംതി നരാഃ സ്നാനം മാഘമാസേ നിരംതരമ്
ദേവന്മാരിൽ വിഷ്ണു എങ്ങനെ ശ്രേഷ്ഠനോ, അതുപോലെ നദികളിൽ ഗംഗയും ഏറ്റവും ഉത്തമയാണു. മാഘമാസത്തിൽ നിരന്തരം സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ—
ന തേഷാം വിദ്യതേ ദുഃഖം കല്പാനാം ച ശതത്രയമ് । യത്ര ഗംഗാ ച യമുനാ യത്ര ചൈവ സരസ്വതീ । തത്ര സ്നാത്വാ ച പീത്വാ ച മുക്തിഭാഗീ ന സംശയഃ
അവർക്കു മൂവായിരം കല്പങ്ങൾക്കു ദു:ഖം ഉണ്ടാവില്ല. എവിടെ ഗംഗയും യമുനയും സർസ്വതിയും കൂടിയിരിക്കുന്നു, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് വെള്ളം കുടിച്ചാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും—ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
മഹാദേവ ഉവാച-। ത്വദ്വാര്താം പ്രിയതോ ബ്രവീമി യദഹം സാ സ്തുസ്തുതിസ്തേ പ്രഭോ യദ്ഭുംജേ തവ തന്നിവേദനമഥോ യദ്യാമി സാ പ്രേഷ്യതാ । യച്ഛാംതഃ സ്വപിമി ത്വദംഘ്രിയുഗലേ ദംഡപ്രണാമോഽസ്തു നഃ। സ്വാമിന്യച്ച കരോമി തേന സ ഭവാന്വിശ്വേശ്വരഃ പ്രീയതാമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ സ്നേഹത്തോടെ നിന്നെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു; ഞാൻ പാടുന്ന സ്തുതി എല്ലാം നിന്റെ മഹത്വം തന്നെയാണ്, പ്രഭോ. ഞാൻ ഭക്ഷിക്കുന്നതൊക്കെയും നിനക്ക് അർപ്പിച്ചതാണു. ഞാൻ എവിടെയെങ്കിലും പോകുമ്പോൾ അതും നിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം തന്നെയാണ്. ഞാൻ മനസ്സിലൊരു സമാധാനത്തോടെ ഉറങ്ങുമ്പോൾ, നിന്റെ ഇരുകാലിൽ എന്റെ വന്ദനം ഉണ്ടാകട്ടെ. ഞാൻ ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം, വിശ്വേശ്വരാ, നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കട്ടെ.