താവത്പ്രത്യക്ഷരൂപേണ ബദ്ധ്വാ തസ്യ പിതാമഹാന് । പുരതസ്തസ്യ സംബ്രൂതേ നഹി തേ പുണ്യമുത്തമമ്
അപ്പോൾ തന്നെ അവന്റെ പിതാമഹന്മാർ ദൃശ്യരൂപത്തിൽ അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, അവരെ ബന്ധിച്ച നിലയിൽ നേരിട്ട് പറഞ്ഞു: നിനക്ക് അത്യുത്തമമായ പുണ്യം ലഭിച്ചിട്ടില്ല.
ദിവ്യരൂപോ മഹാകായഃ കൃകലം വാക്യമബ്രവീത് । തവ തീര്ഥഫലം നാസ്തി ശ്രമമേവ വൃഥാ കൃഥാഃ
ദിവ്യമായ രൂപവും വലിയ ശരീരവുമുള്ള അവന്റെ പിതാമഹൻ കൃകലനോട് പറഞ്ഞു: നിനക്ക് തീർത്ഥാടനത്തിന്റെ ഫലം ലഭിച്ചില്ല; നിന്റെ പരിശ്രമം എല്ലാം വെറുതെയായി.
സ്വയം സംതോഷമാപ്നോഷി നഹി തേ പുണ്യമുത്തമമ് । ഏവം ശ്രുത്വാ തതോ വൈശ്യഃ കൃകലോ ദുഃഖപീഡിതഃ
നീ സ്വയം തൃപ്തനായി, പക്ഷേ അത്യുത്തമമായ പുണ്യം നിനക്ക് ലഭിച്ചില്ല. ഇതു കേട്ടപ്പോൾ, വൈശ്യനായ കൃകലൻ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി.
ഭവാന്കഃ സംവദസ്യേവം കസ്മാദ്ബദ്ധാഃ പിതാമഹാഃ । കേന ദോഷപ്രഭാവേണ തന്മേത്വം കാരണം വദ
അവൻ ചോദിച്ചു: ആരാണ് നീ, ഇങ്ങനെ എന്നോട് സംസാരിക്കുന്നത്? എന്റെ പിതാമഹന്മാർ എങ്ങനെ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു? ഏത് ദോഷത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇത്? ദയവായി കാരണം പറയൂ.
കസ്മാത്തീര്ഥഫലം നാസ്തി മമ യാത്രാ കഥം നഹി । സര്വമേവ സമാചക്ഷ്വ യദി ജാനാസി സംസ്ഫുടമ്
എനിക്ക് തീർത്ഥഫലം ലഭിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? എന്റെ യാത്ര വിജയിച്ചില്ലേ? നീ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ എല്ലാം വ്യക്തമായി പറഞ്ഞുതരൂ.
ധര്മ ഉവാച- പൂതാം പുണ്യതമാം സ്വീയാം ഭാര്യാം ത്യക്ത്വാ പ്രയാതി യഃ । തസ്യ പുണ്യഫലം സര്വം വൃഥാ ഭവതി നാന്യഥാ
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: തന്റെ സ്വന്തം ശുദ്ധിയുള്ള പുണ്യവതിയായ ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിച്ച് യാത്രയാകുന്നവന്റെ എല്ലാ പുണ്യഫലവും നഷ്ടമാകും; ഇതിന് മറ്റൊന്നുമില്ല.
ധര്മാചാരപരാം പുണ്യാം സാധുവ്രതപരായണാമ് । പതിവ്രതരതാം ഭാര്യാം സുഗുണാം പുണ്യവത്സലാമ്
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ള, പുണ്യവതിയായ, നല്ല വ്രതങ്ങളിൽ ഉറച്ച, ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ള, നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ള, പുണ്യത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ള ഭാര്യ—
താമേവാപി പരിത്യജ്യ ധര്മകാര്യം പ്രയാതി യഃ । വൃഥാ തസ്യ കൃതഃ സര്വോ ധര്മോ ഭവതി നാന്യഥാ
അത്തരം ഭാര്യയെ പോലും ഉപേക്ഷിച്ച് ധാർമ്മികകാര്യത്തിനായി യാത്രയാകുന്നവന്റെ എല്ലാ ധർമ്മവും വെറുതെയാകും; ഇതിന് മറ്റൊന്നുമില്ല.
സര്വാചാരപരാ ഭവ്യാ ധര്മസാധനതത്പരാ । പതിവ്രതരതാ നിത്യം സര്വദാ ജ്ഞാനവത്സലാ
എല്ലാ നല്ല ആചാരങ്ങളിലും ഉറച്ച, ഉത്തമമായ, ധർമ്മസാധനയിൽ താൽപര്യമുള്ള, ഭർത്താവിനോടു എപ്പോഴും വിശ്വസ്തയായ, ജ്ഞാനത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ള ഭാര്യ—
ഏവം ഗുണാ ഭവേദ്ഭാര്യാ യസ്യ പുണ്യാ മഹാസതീ । തസ്യ ഗേഹേ സദാ ദേവാസ്തിഷ്ഠംതി ച മഹൌജസഃ
ഇങ്ങനെയുള്ള മഹാസതിയായ പുണ്യവതിയായ ഭാര്യ ഒരാളുടെ വീട്ടിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ, മഹാശക്തിയുള്ള ദേവന്മാർ അവിടെ എപ്പോഴും വസിക്കും.
പിതരോ ഗേഹമധ്യസ്ഥാഃ ശ്രേയോ വാംഛംതി തസ്യ ച । ഗംഗാദ്യാഃ പുണ്യനദ്യശ്ച സാഗരാസ്തത്ര നാന്യഥാ
പിതാക്കന്മാർ വീട്ടിന്റെ നടുവിൽ വസിച്ച് അവന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഗംഗാദി എല്ലാ പുണ്യനദികളും സമുദ്രങ്ങളും അവിടെ തന്നെയാണ്.
പുണ്യാ സതീ യസ്യ ഗേഹേ വര്തതേ സത്യതത്പരാ । തത്ര യജ്ഞാശ്ച ഗാവശ്ച ഋഷയസ്തത്ര നാന്യഥാ
പുണ്യവതിയായ, സത്യത്തിൽ ഉറച്ച, ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ള ഭാര്യ വീട്ടിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവിടെ യജ്ഞങ്ങളും പശുക്കളും ഋഷികളും ഉണ്ടാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
തത്ര സര്വാണി തീര്ഥാനി പുണ്യാനി വിവിധാനി ച । ഭാര്യായോഗേന തിഷ്ഠംതി സര്വാണ്യേതാനി നാന്യഥാ
ഭാര്യയുടെ സാന്നിധ്യത്തിലൂടെ എല്ലാ തിര്ഥങ്ങളും വിവിധ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും അവിടെ നിലനിൽക്കും; അവയെല്ലാം അവളുടെ കാരണമാണ്.
പുണ്യഭാര്യാപ്രയോഗേണ ഗാര്ഹസ്ഥ്യം സംപ്രജായതേ । ഗാര്ഹസ്ഥ്യാത്പരമോ ധര്മോ ദ്വിതീയോ നാസ്തി ഭൂതലേ
പുണ്യവതിയായ ഭാര്യയുമായി ചേർന്ന് ഗാർഹസ്ഥ്യം നിലനിൽക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ ഗാർഹസ്ഥ്യത്തേക്കാൾ വലിയ ധർമ്മം ഒന്നുമില്ല.
ഗൃഹസ്ഥസ്യ ഗൃഹഃ പുണ്യഃ സത്യപുണ്യസമന്വിതഃ । സര്വതീര്ഥമയോ വൈശ്യ സര്വദേവസമന്വിതഃ
ഗൃഹസ്ഥന്റെ വീട് പുണ്യവും സത്യപുണ്യത്തോടുകൂടിയതുമാണ്; വൈശ്യൻ എല്ലാ തിര്ഥങ്ങളുടെയും രൂപവും എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും സാന്നിധ്യവുമാണ്.
ഗാര്ഹസ്ഥ്യം ച സമാശ്രിത്യ സര്വേ ജീവംതി ജംതവഃ । താദൃശം നൈവ പശ്യാമി അന്യമാശ്രമമുത്തമമ്
ഗാർഹസ്ഥ്യത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് എല്ലാ ജീവികളും ജീവിക്കുന്നത്; ഇതിനേക്കാൾ ഉത്തമമായ മറ്റൊരു ആശ്രമം ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
മംത്രാഗ്നിഹോത്രം ദേവാശ്ച സര്വേ ധര്മാഃ സനാതനാഃ । ദാനാചാരാഃ പ്രവര്തംതേ യസ്യ പുംസശ്ച വൈ ഗൃഹേ
ഒരു പുരുഷന്റെ വീട്ടിൽ ദാനം ചെയ്യുകയും നല്ല പെരുമാറ്റം പാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നിടത്ത്, എല്ലാ പുരാതന കർമങ്ങളും—മന്ത്രങ്ങൾ, ഹോമങ്ങൾ, ദേവതകൾ, ധർമ്മങ്ങൾ—എല്ലാം അവിടെ സജീവമാകുന്നു.
ഏവം യോ ഭാര്യയാ ഹീനസ്തസ്യഗേഹം വനായതേ । യജ്ഞാശ്ച വൈ ന സിധ്യംതി ദാനാനി വിവിധാനി ച
പത്നിയില്ലാത്തവന്റെ വീട് കാട്ടുപോലെയാകും; അവിടെ യാഗങ്ങളും വിവിധ തരത്തിലുള്ള ദാനങ്ങളും വിജയിക്കാറില്ല.
ഭാര്യാഹീനസ്യ പുംസോപി ന സിധ്യതി മഹാവ്രതമ് । ധര്മകര്മാണി സര്വാണി പുണ്യാനി വിവിധാനി ച
പത്നിയില്ലാത്ത പുരുഷനും വലിയ വ്രതങ്ങളും എല്ലാ ധർമ്മകൃത്യങ്ങളും വിവിധ പുണ്യങ്ങളും ഫലപ്രദമാവില്ല.
നാസ്തി ഭാര്യാസമം തീര്ഥം ധര്മസാധനഹേതവേ । ശൃണുഷ്വ ത്വം ഗൃഹസ്ഥസ്യ നാന്യോ ധര്മോ ജഗത്ത്രയേ
ധർമ്മം നേടാൻ ഭാര്യയെപ്പോലെയുള്ള തീർത്ഥം ഇല്ല; കേൾക്കൂ, ഗൃഹസ്ഥനു മൂന്നു ലോകത്തിലും മറ്റൊരു ധർമ്മം ഇല്ല.
യത്ര ഭാര്യാ ഗൃഹം തത്ര പുരുഷസ്യാപി നാന്യഥാ । ഗ്രാമേ വാപ്യഥവാരണ്യേ സര്വധര്മസ്യ സാധനമ്
പത്നി ഉള്ളിടത്ത് മാത്രമേ പുരുഷനു വീട് ഉണ്ടാകൂ; ഗ്രാമത്തിലോ കാട്ടിലോ എവിടെയായാലും, എല്ലാ ധർമ്മത്തിനും അവളാണ് കാരണം.
നാസ്തി ഭാര്യാസമം തീര്ഥം നാസ്തി ഭാര്യാസമം സുഖമ് । നാസ്തി ഭാര്യാസമം പുണ്യം താരണായ ഹിതായ ച
ഭാര്യയെപ്പോലെയുള്ള തീർത്ഥം ഇല്ല, ഭാര്യയെപ്പോലെയുള്ള സന്തോഷം ഇല്ല, ഭാര്യയെപ്പോലെയുള്ള പുണ്യം ഇല്ല—രക്ഷയ്ക്കും ഭാവുകത്തിനും.
ധര്മയുക്താം സതീം ഭാര്യാം ത്യക്ത്വാ യാസി നരാധമ । ഗൃഹം ധര്മം പരിത്യജ്യ ക്വാസ്തേ ധര്മസ്യ തേ ഫലമ്
ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച വിശ്വസ്തയായ ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിച്ച് നീ വീട്ടും ധർമ്മവും വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, നിന്റെ ധർമ്മഫലം എവിടെയാണ്?
തയാ വിനാ യദാ തീര്ഥേ ശ്രാദ്ധദാനം കൃതം ത്വയാ । തേന ദോഷേണ വൈ ബദ്ധാസ്തവ പൂര്വപിതാമഹാഃ
അവളില്ലാതെ നീ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധവും ദാനവും ചെയ്താൽ, ആ പാപം മൂലം നിന്റെ പൂർവ്വപിതാക്കന്മാർ ബന്ധിക്കപ്പെടും.
ഭവാംശ്ചൌരോ ഹ്യമീ ചൌരാ യൈസ്തു ഭുക്തം സുലോലുപൈഃ । ത്വയാ ദത്തസ്യ ശ്രാദ്ധസ്യ അന്നമേവം തയാ വിനാ
നീയും, നീ നൽകിയ ശ്രാദ്ധഭക്ഷണം അവളില്ലാതെ ആസ്വദിക്കുന്ന അത്യാഗ്രഹികളായവർയും—allവരും കള്ളന്മാരാണ്.
സുപുത്രഃ ശ്രദ്ധയാ യുക്തഃ ശ്രാദ്ധദാനം ദദാതി യഃ । ഭാര്യാ ദത്തേന പിംഡേന തസ്യ പുണ്യം വദാമ്യഹമ്
ശ്രദ്ധയോടെ നല്ല മകൻ ഭാര്യ നൽകിയ അന്നംകൊണ്ട് ശ്രാദ്ധവും ദാനവും ചെയ്യുമ്പോൾ, അവന്റെ പുണ്യം ഞാൻ പറയുന്നു.
യഥാഽമൃതസ്യ പാനേന നൃണാം തൃപ്തിര്ഹി ജായതേ । തഥാ പിതൄണാം ശ്രാദ്ധേന സത്യംസത്യം വദാമ്യഹമ്
അമൃതം കുടിച്ചാൽ മനുഷ്യർക്കു തൃപ്തി ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ശ്രാദ്ധംകൊണ്ട് പിതാക്കന്മാർക്കും അങ്ങനെ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു—ഇത് ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നു.
ഗാര്ഹസ്ഥ്യസ്യ ച ധര്മസ്യ ഭാര്യാ ഭവതി സ്വാമിനീ । ത്വയൈഷാ വംചിതാ മൂഢ ചൌരകര്മകൃതം വൃഥാ
ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തിൽ ഭാര്യയാണ് പ്രധാനി; നീ അവളെ വഞ്ചിച്ചുവെങ്കിൽ, നിന്റെ പ്രവൃത്തി കള്ളന്റെ പ്രവൃത്തി പോലെ വിഫലമായിരിക്കും.
അമീ പിതാമഹാശ്ചൌരാ യൈര്ഭുക്തം തു തയാ വിനാ । ഭാര്യാ പചതി ചേദന്നം സ്വഹസ്തേനാമൃതോപമമ്
അവളില്ലാതെ അന്നം കഴിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാരും കള്ളന്മാരാണ്; പക്ഷേ, ഭാര്യ സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് അന്നം പാകം ചെയ്താൽ, അത് അമൃതംപോലെയാണ്.
തദന്നമേവഭുംജംതി പിതരോ ഹൃഷ്ടമാനസാഃ । തേനൈവ തൃപ്തിമായാംതി സംതുഷ്ടാശ്ച ഭവംതി തേ
അത്തന്നെ അന്നം പിതാക്കന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ കഴിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവർ തൃപ്തരായി സംതൃപ്തരാകുന്നു.