സ്വര്ഗമിച്ഛംതി യേ ലോകാസ്തേ വൈ സ്നാത്വാ പുനഃപുനഃ । ഇഹലോകേ സുഖം ഭുക്ത്വാ യാംതി വിഷ്ണോഃ സനാതനമ്
സ്വർഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നാനം ചെയ്ത് ഈ ലോകത്ത് സന്തോഷം അനുഭവിച്ച്, പിന്നെ വിഷ്ണുവിന്റെ ശാശ്വതലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
സൂര്യവംശേ ച യേ ജാതാഃ സോമവംശേ തഥൈവ ച । ആഗതാ വേത്രവത്യാം തു സ്നാത്വാ നിര്വൃതിമാഗതാഃ
സൂര്യവംശത്തിലും ചന്ദ്രവംശത്തിലും ജനിച്ചവർ വേത്രവതിയിലേക്ക് വന്ന് സ്നാനം ചെയ്താൽ പരമസന്തോഷം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ദര്ശനാദ്ധരതേ ദുഃഖം സ്പര്ശനാന്മാനസം ഹ്യഘമ് । സ്നാത്വാ ഭുക്ത്വാ തഥാ ദേവി മുക്തിഭാഗീ ന സംശയഃ
അത് കാണുമ്പോൾ ദു:ഖം അകറ്റപ്പെടുന്നു; സ്പർശിച്ചാൽ മനസ്സിലെ പാപം നശിക്കുന്നു; അങ്ങ് സ്നാനം ചെയ്ത് ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ മോക്ഷം ഉറപ്പാണ്, അമ്മേ.
സ്നാനാജ്ജപാത്തഥാഹോമാദനംതം ഫലമശ്നുതേ । ഗത്വാ വാരാണസീതീര്ഥം ഭക്ത്യാ ചാംദ്രായണം ചരേത്
സ്നാനം ചെയ്യുകയും ജപവും ഹോമവും നടത്തുകയും ചെയ്താൽ അനന്തഫലം ലഭിക്കും; വാരാണസി തീർത്ഥത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ചെന്നു ചാന്ദ്രായണ വ്രതം ആചരിക്കണം.
തത്ര ഗത്വാ മഹത്പുണ്യം തത്പുണ്യം സുരസത്തമേ । വേത്രവത്യാം വിശേഷേണ പംചത്വം യദി ഗച്ഛതി
അവിടെ ചെന്നാൽ മഹാപുണ്യം ലഭിക്കും, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ; പ്രത്യേകിച്ച് വേത്രവതിയിൽ മരണമുണ്ടായാൽ അത്യന്തം പുണ്യമാണ്.
സ വൈ ചതുര്ഭുജോ ഭൂത്വാ യാതി വിഷ്ണോഃ പരം പദമ് । പൃഥിവ്യാം യാനി തീര്ഥാനി യേ ദേവാഃ പിതരസ്തഥാ
അവൻ നാലു കൈകളോടെ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം പ്രാപിക്കും; ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ദേവന്മാരും പിതാക്കളും കൂടെ—
തേ സര്വേ ച വസംതീഹ വേത്രവത്യാം സുരേശ്വരി । കിമന്യദ്ബഹുനോക്തേന ഭൂയോ ഭൂയോ വരാനനേ
അവരൊക്കെയും ദേവരാജ്ഞിയായ അമ്മേ, വേത്രവതിയിൽ വസിക്കുന്നു; ഇതിലും കൂടുതൽ വീണ്ടും വീണ്ടും പറയേണ്ടതില്ല, മനോഹരമുഖിയായവളേ.
വേത്രവത്യാഃ സമം തീര്ഥം പൃഥിവ്യാം ന സനാതനി । അഹം വിഷ്ണുസ്തഥാ ബ്രഹ്മാ ദേവാശ്ച പരമര്ഷയഃ
വേത്രവതിക്ക് സമം ഭൂമിയിൽ മറ്റൊരു തീർത്ഥമില്ല, ശാശ്വതിയായവളേ; ഞാനും വിഷ്ണുവും ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും—
തിഷ്ഠംതി ദേവതാഃ സര്വേ വേത്രവത്യാം മഹേശ്വരി । ഏകകാലം ദ്വികാലം വാ ത്രികാലം ച വിശേഷതഃ
എല്ലാ ദേവതകളും വേത്രവതിയിൽ വസിക്കുന്നു, മഹേശ്വരിയേ; ഒരിക്കൽ, രണ്ടിക്കൽ, പ്രത്യേകിച്ച് മൂന്നിക്കൽ ആയാലും—
സ്നാനം കുര്വംതി യേ തത്ര തേ വൈ മുക്താ ന സംശയഃ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് മോക്ഷം ഉറപ്പാണ്, സംശയമില്ല.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ പംചപംചാശത്സാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ഉത്തരഖംഡേ വേത്രവതീ മാഹാത്മ്യേ ചതുസ്ത്രിംശാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ പദ്മമഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ വേത്രവതീമാഹാത്മ്യത്തിൽ നൂറിലൊന്നും മുപ്പത്തിയൊന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച। സാഭ്രമത്യാസ്തു മാഹാത്മ്യം വക്ഷ്യേ ദേവി യഥാതഥമ് । കശ്യപോ വൈ മുനിശ്രേഷ്ഠസ്തപോ വൈ തപ്തവാന്മഹത്
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: അമ്മേ, സാഭ്രമതിയുടെ മഹത്വം ഞാൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയുന്നു; മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കശ്യപൻ വലിയ തപസ്സ് ചെയ്തു.
അനേകവര്ഷപര്യംതം തേന തപ്തം മഹത്തപഃ । അര്ബുദേ പര്വതേ രമ്യേ നാനാദ്രുമസമാകുലേ
അവൻ അനേകം വർഷങ്ങൾ അർബുദപർവതത്തിലെ മനോഹരമായ, വിവിധ വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് കഠിനമായ തപസ്സ് നടത്തി.
തത്ര ഗത്വാ തപസ്തപ്തം ഋഷിണാ കശ്യപേന വൈ । സരസ്വതീ യത്ര രമ്യാ പവിത്രാ പാപനാശിനീ
അവിടെ കശ്യപമുനി തപസ്സ് ചെയ്തു; അവിടെ തന്നെയാണ് പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്ന വിശുദ്ധിയും മനോഹാരിതയും ഉള്ള സരസ്വതീ നദി ഒഴുകുന്നത്.
ഏകസ്മിന്ദിവസേ ദേവി ഗതോഽസൌ നൈമിഷം പ്രതി । തദാ തേ ഋഷയഃ സര്വേ കഥാം ചക്രുരനേകശഃ
ഒരു ദിവസം, അമ്മേ, അവൻ നൈമിഷക്ഷേത്രത്തേക്കു പോയി; അപ്പോൾ എല്ലാ ഋഷിമാരും പലവിധം സംഭാഷണം നടത്തി.
തദാ തൈസ്തു ദ്വിജൈഃ സമ്യക്പൃഷ്ടോഽസൌ കശ്യപോ മുനിഃ । അഹോ കശ്യപ നഃ പ്രീത്യൈ ഗംഗേഹാനീയതാം പ്രഭോ
അപ്പോൾ ആ ദ്വിജന്മാർ കശ്യപമുനിയെ ചോദിച്ചു: 'കശ്യപാ, ഞങ്ങളുടെ സന്തോഷത്തിനായി ഭഗവൻ ഗംഗയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരണം.'
ഭവന്നാമ്നാ തു സാ ഗംഗാ ഭവിഷ്യതി സരിദ്വരാ । തേഷാം വാക്യമുപാകര്ണ്യ നമസ്കൃത്യ ദ്വിജാംശ്ച താന്
'നിന്റെ പേരിൽ ആ ഗംഗ, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവൾ അറിയപ്പെടും.' അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ ദ്വിജന്മാരെ നമസ്കരിച്ചു.
ആഗതോ ഹ്യര്ബുദാരണ്യേ സരസ്വതീതീരസംനിധൌ । തത്ര തപ്തം തദാ തേന തപഃ പരമദുഷ്കരമ്
അവൻ അർബുദവനത്തിൽ, സരസ്വതീ തീരത്തടുത്ത് എത്തി; അവിടെ അവൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സ് നടത്തി.
ആരാധിതോ ഹ്യഹം തേന കശ്യപേന ദ്വിജേന വൈ । പ്രത്യക്ഷോഽഹം തദാ ജാതസ്തസ്യ ദ്വിജവരസ്യ ച
അവൻ എന്നെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു. അപ്പോൾ ഞാൻ ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ മുന്നിൽ നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷമായി.
വരം വരയ ഭദ്രം തേ യത്തേ മനസി വര്ത്തതേ
നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ അതു ചോദിക്കൂ, ഭാഗ്യവതിയേ, ഒരു വരം തേടൂ.
കശ്യപ ഉവാച। വരം ദാതും സമര്ഥോഽസി ദേവദേവ ജഗത്പതേ । ശിരഃസ്ഥിതാ യാ ഗംഗേയം പവിത്രാ പാപഹാരിണീ
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: ദേവദേവനേ, ലോകത്തിന്റെ നാഥനേ, നീ വരങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്. നിന്റെ തലയിൽ വസിക്കുന്ന പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന വിശുദ്ധ ഗംഗയെ—
മമ ദേയാ വിശേഷേണ മഹാദേവ നമോസ്തുതേ । തദാ ദേവി മയോക്തം ച ഗൃഹ്ണീഷ്വ ത്വം ദ്വിജോത്തമ
മഹാദേവാ, അതിനെ പ്രത്യേകമായി എനിക്ക് നൽകണമേ എന്ന് ഞാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. നമസ്കാരം. പിന്നെ, ദേവിയേ, ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'നല്ല ബ്രാഹ്മണനേ, നീ അവളെ സ്വീകരിക്കൂ.'
ജടാമേകാം പരിത്യജ്യ ദത്താ ഗംഗാ തദാ മയാ । താം ഗൃഹീത്വാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠഃ സ്വസ്ഥാനം ഹര്ഷതോ യയൌ
ഞാൻ ഒരു ജട മാത്രം വിട്ട് ഗംഗയെ അവനു നൽകി. അതു ഏറ്റെടുത്ത് ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി.
കേശരന്ധ്രം നാമ തീര്ഥം വാസോ വൈ കശ്യപസ്യ ച । ഗതസ്തത്ര തു ദേവേശി മുനിഭിഃ പരിവാരിതഃ
കേശരന്ധ്രം എന്ന തീർത്ഥം കശ്യപന്റെ വാസസ്ഥലമായി. അവിടെ, ദേവികളുടെ ഇശ്വരിയേ, സന്യാസിമാരോടൊപ്പം അവൻ പോയി.
കശ്യപേന സമാനീതാ കാശ്യപീ സാ സരിദ്വരാ । യസ്യാ ദര്ശനമാത്രേണ ബ്രഹ്മഹാ മുച്യതേ കില
കശ്യപൻ കൊണ്ടുവന്നതുകൊണ്ട് ആ മഹാനദി കശ്യപിയായി അറിയപ്പെട്ടു. അവളെ കണ്ടു മാത്രം ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവനും മോചിതനാകുമെന്നു പറയുന്നു.
പാര്വത്യുവാച। സ്നാനമാത്രേണ കിം പുണ്യം തത്ര തീര്ഥേ വദസ്വ മേ । വിശ്വനാഥ കൃപാലുസ്ത്വം ദയാം കുരു മമോപരി
പാർവതി ചോദിച്ചു: ആ തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചാൽ മാത്രം എന്ത് പുണ്യം ലഭിക്കും? വിശ്വനാഥാ, ദയാനിധിയേ, ദയവായി എനിക്കു പറയൂ.
ദര്ശനേ കിം ഭവേത്പുണ്യം സ്നാനേ കിം വദ ദേവരാട് । മഹിമാ കീദൃശോ ബ്രഹ്മന്സര്വം ത്വം വക്തുമര്ഹസി
കാണുമ്പോൾ എന്ത് പുണ്യം, കുളിക്കുമ്പോൾ എന്ത് ഫലം, ദേവരാജാ, ദയവായി പറയൂ. ബ്രാഹ്മണനേ, അതിന്റെ മഹത്വം മുഴുവനും എനിക്കു വിശദീകരിക്കണം.
മഹാദേവ ഉവാച। മയാ ശ്രുതാന്യനേകാനി തീര്ഥാന്യായതനാനി ച । ശ്രീവിഷ്ണോശ്ച പ്രസാദാച്ച നദ്യഃ സാഗരഗാഃ പ്രഭോഃ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ അനേകം തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും കേട്ടിട്ടുണ്ട്. ശ്രീവിഷ്ണുവിന്റെ കൃപയാൽ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദികളും കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഗംഗാ ച യമുനാ രേവാ താപീ ചൈവ മഹാനദീ । ഗോദാവരീ തുംഗഭദ്രാ കൌശികീ ഗല്ലികാ തഥാ
ഗംഗ, യമുന, രേവ, മഹാനദിയായ താപി, ഗോദാവരി, തുങ്ഗഭദ്ര, കൗശികി, ഗല്ലികാ ഇവയും.
കാവേരീ വേദികാ ഭദ്രാ സരയൂഃ പാപഹാരിണീ । അന്യാശ്ച വിവിധാ നദ്യഃ സര്വപാപഹരാ ഭുവി
കാവേരി, വേദികാ, ഭദ്രാ, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന ശരയു, ഭൂമിയിൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന മറ്റു പലവിധ നദികളും.