തമേവ നാശയേദ്ഗത്വാ കാമ ഏഷ പ്രമത്തധീഃ । രിപുരൂപഃ സുദുഷ്ടാത്മാ അസ്മാകം ഹി ന സംശയഃ
അവനാണ് കാമൻ, ശ്രദ്ധയില്ലാത്ത മനസ്സുള്ളവൻ, അവിടെ ചെന്നു അതിനെ നശിപ്പിക്കും; അവൻ നമ്മുടെ ശത്രുവാണ്, ദുഷ്ടഹൃദയൻ, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
പതിസ്തപോധനോ വിപ്രഃ സുസതീ യാ പതിവ്രതാ । സുസത്യോ ഭൂപതിര്ധര്മമമഗേഹാനസംശയഃ
ഭർത്താവ് തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായ ബ്രാഹ്മണൻ, ഭാര്യ സത്യസന്ധയായ പതിവ്രത, ഭൂപതി ധാർമ്മികൻ—ഇവരാണ് എന്റെ വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവർ, സംശയമില്ല.
യത്രാഹം വൃദ്ധിസംപുഷ്ടസ്തത്ര വാസോ ഹി തേ ഭവേത് । തത്ര പുണ്യം സമായാതി ശ്രദ്ധയാ സഹ ക്രീഡതേ
എനിക്ക് വളർച്ചയും സമൃദ്ധിയും ഉണ്ടാകുന്നിടത്ത് തന്നെയാണ് നിന്റെ വാസവും; അവിടെ പുണ്യവും വിശ്വാസത്തോടൊപ്പം വന്നു സന്തോഷിക്കുന്നു.
ക്ഷമാ ശാംത്യാ സമായുക്താ ആയാതി മമ മംദിരമ് । യഥാ സത്യോ ദമശ്ചൈവ ദയാ സൌഹൃദമേവ ച
ക്ഷമയും ശാന്തിയും ചേർന്ന് എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് വരുന്നു; സത്യവും ദമവും ദയയും സൗഹൃദവും അവിടെയുണ്ട്.
പ്രജ്ഞായുക്തഃ സ നിര്ലോഭോ യത്രാഹം തത്ര സംസ്ഥിതഃ । ശുചിഃ സ്വഭാവസ്തത്രൈവ അമീ ച മമ ബാംധവാഃ
അവിടെ ജ്ഞാനവും ലാഭമില്ലായ്മയും ഉണ്ടെങ്കിൽ ഞാൻ അവിടെ വസിക്കുന്നു; അവിടെ ശുദ്ധത സ്വാഭാവികമാണ്, ഇവരാണ് എന്റെ ബന്ധുക്കൾ.
അസ്തേയമപ്യഹിംസാ ച തിതിക്ഷാ വൃദ്ധിരേവ ച । മമ ഗേഹേ സമായാതാ ധന്യതാം ശൃണു ധര്മരാട്
ചോരയെടുക്കാതിരിക്കുക, അഹിംസ, ക്ഷമ, വളർച്ച—ഇവയെല്ലാം എന്റെ വീട്ടിൽ എത്തുന്നു; ധർമ്മരാജാ, ഈ ഭാഗ്യം കേൾക്കു.
ഗുരൂണാം ചാപി ശുശ്രൂഷാ വിഷ്ണുര്ലക്ഷ്മ്യാ സമാവൃതഃ । മദ്ഗേഹം തു സമായാംതി ദേവാശ്ചാഗ്നിപുരോഗമാഃ
മുതിർന്നവരെ സേവിക്കുകയും, ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം വിഷ്ണുവും, അഗ്നിയെ മുൻനിർത്തി ദേവന്മാരും എന്റെ വീട്ടിൽ എത്തുന്നു.
മോക്ഷമാര്ഗം പ്രകാശേദ്യോ ജ്ഞാനോദീപ്ത്യാ സമന്വിതഃ । ഏതൈഃ സാര്ധം വസാമ്യേവ സതീഷു ധര്മവത്സു ച
മോക്ഷമാർഗ്ഗം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന, ജ്ഞാനപ്രകാശം ഉള്ളവൻ, സതികളും ധാർമ്മികരും കൂടെ, അവൻ എന്റെ കൂടെ വസിക്കുന്നു.
സാധുഷ്വേതേഷു സര്വേഷു ഗൃഹരൂപേഷു മേ സദാ । ഉക്തേനാപി കുടുംബേന വസാമ്യേവ ത്വയാ സഹ
സകല സത്പുരുഷന്മാരുടെയും രൂപമായ വീടുകളിൽ ഞാൻ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു; മുമ്പ് പറഞ്ഞ കുടുംബത്തോടും കൂടെ ഞാൻ നിന്റെ കൂടെ വസിക്കുന്നു.
സസത്വാഃ സാധുരൂപാസ്തേ വേധസാ മേ ഗൃഹീകൃതാഃ । സംചരാമി മഹാഭാഗ സ്വച്ഛംദേന ച ലീലയാ
സത്വം നിറഞ്ഞ സത്പുരുഷന്മാരെ സ്രഷ്ടാവ് എന്റെ വീട്ടിൽ സ്ഥാപിച്ചു; മഹാഭാഗവ, ഞാൻ അവരോടൊപ്പം സ്വേച്ഛയോടെ സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഈശ്വരശ്ച ജഗത്സ്വാമീ ത്രിനേത്രോ വൃഷവാഹനഃ । മമ ഗേഹേ സ്വരൂപേണ വര്തതേ ശിവയാ യുതഃ
ലോകത്തിന്റെ ഉടമയും, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവനും, കാളയെ കുതിരയാക്കി സഞ്ചരിക്കുന്നവനും ആയ ഈശ്വരൻ, ശിവയോടൊപ്പം എന്റെ വീട്ടിൽ തന്നെ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
തദിദം സംസൃതേഃ സാരം ഗൃഹരൂപം മഹേശ്വരമ് । സദനം ശംകരേത്യാഖ്യം നാശിതം മന്മഥേന വൈ
ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ സാരം മഹേശ്വരന്റെ ഗൃഹരൂപമാണ്; ശംകരന്റെ ഭവനമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ആലയം മന്മഥൻ നശിപ്പിച്ചു.
വിശ്വാമിത്രം മഹാത്മാനം തപംതം തപ ഉത്തമമ് । മേനകാം ഹി സമാശ്രിത്യ കാമോയം ജിതവാന്പുരാ
മഹാത്മാവായ വിശ്വാമിത്രൻ ഉത്തമമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മേനകയുടെ സഹായത്തോടെ മന്മഥൻ അവനെ കീഴടക്കി.
സതീ പതിവ്രതാഹല്യാ ഗൌതമസ്യ പ്രിയാ ശുഭാ । സുസത്യാച്ചാലിതാ തേന മന്മഥേന ദുരാത്മനാ
സതിയായ, ഭർത്താവിനോടു വിശ്വസ്തയായ അഹല്യ, ഗൗതമന്റെ പ്രിയയും ശുഭയുമായ അവളും, ആ ദുഷ്ടനായ മന്മഥന്റെ കാരണത്താൽ മനസ്സിൽ ചലിച്ചു.
മുനയഃ സത്യധര്മജ്ഞാ നാനാസ്ത്രിയഃ പതിവ്രതാഃ । മദ്ഗൃഹാസ്താ ഇമാഃ സര്വാ ദീപിതാഃ കാമവഹ്നിനാ
സത്യവും ധർമ്മവും അറിയുന്ന മുനിമാർ, വിവിധ ഭർത്തൃഭക്തരായ സ്ത്രീകൾ, ഇവർ എല്ലാവരും എന്റെ വീട്ടിൽ കാമാഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയിരിക്കുന്നു.
ദുര്ധരോ ദുഃസഹോ വ്യാപീ യോതിസത്യേഷു നിഷ്ഠുരഃ । മാമേവം പശ്യതേ നിത്യം ക്വ സത്യഃ പരിതിഷ്ഠതി
അവനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്, സഹിക്കാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സത്യനിഷ്ഠരോടും ക്രൂരനാണ്; എന്നെ ഇങ്ങനെ എപ്പോഴും നോക്കുന്നു, സത്യം എവിടെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്?
സമാം ജ്ഞാത്വാ സമായാതി ബാണപാണിര്ധനുര്ധരഃ । നാശയേന്മദ്ഗൃഹം പാപോ വീതിഹോത്രൈശ്ച നാമകൈഃ
സമത്വം മനസ്സിലാക്കി, വില്ലും അമ്പും കൈവശം വച്ച്, ആ പാപി എന്റെ വീടും യാഗനാമം ഉള്ളവരെയും നശിപ്പിക്കാൻ വരുന്നു.
പാപലേശാശ്ച യേ ക്രൂരാ അന്യേ പാഖംഡസംശ്രയാഃ । തേ തു ബുദ്ധ്യാഽഹിതാഃ സര്വേ സത്യഗേഹം വിശംതി ഹി
പാപത്തിന്റെ കുറവുള്ള ക്രൂരന്മാർ, വ്യാജം ആശ്രയിക്കുന്ന മറ്റുള്ളവർ, ഇവർ എല്ലാവരും മനസ്സിൽ ദ്വേഷം നിറച്ച് സത്യത്തിന്റെ വീട്ടിൽ കടക്കുന്നു.
സേനാധ്യക്ഷൈരസത്യൈസ്തു ഛദ്മനാ തേന സാധിതഃ । പാതയേദര്ദയേദ്ഗേഹം പാപഃ ശസ്ത്രൈര്ദുരാത്മഭിഃ
അസത്യമായ സേനാധിപന്മാരുടെ ചതിയിലൂടെ അവൻ ഇതെല്ലാം നടപ്പിലാക്കുന്നു; പാപികൾ ദുഷ്ടന്മാരുടെ ആയുധങ്ങളാൽ ഈ വീടിനെ തകർക്കുകയും വേദനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
മാമേവം താഡയേത്പാപോ മഹാബല മനോഭവഃ । അസ്യ ധാമ്നാ പ്രദഗ്ധോഹം ശൂന്യതാം ഹി വ്രജാമി വൈ
മഹാബലശാലിയായ മനോഭവൻ എന്നെ ഇങ്ങനെ അടിക്കുന്നു; അവന്റെ ശക്തിയിൽ ഞാൻ കത്തിപ്പോകുന്നു, ശൂന്യനാകുന്നു.
നൂതനം ഗൃഹമിച്ഛാമി സ്ത്രിയാഖ്യം പതിഭൂപതിമ് । കൃകലസ്യാപി പുണ്യസ്യ പ്രിയേയം ശിവമംഗലാ
പുതിയൊരു വീട് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, സ്ത്രീകളും ഭർത്താക്കളും പേരായതൊരു വീട്; ഈ പ്രിയപ്പെട്ട ശിവമംഗളാ, കൃകലസ്യയുടെ ധർമ്മനിഷ്ഠയായ ഭാര്യയാണ്.
തദ്ഗൃഹം സുകലാഖ്യം മേ ദഗ്ധും പാപഃ സമുദ്യതഃ । അയമേഷ സഹസ്രാക്ഷഃ കാമേന സഹിതോ ബലീ
സുകലാ എന്ന പേരിലുള്ള ആ വീട് എനിക്ക് സ്വന്തമാണ്; പാപി അതിനെ കത്തിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു; ഈ ആയിരം കണ്ണുള്ള ശക്തനായവൻ കാമനോടൊപ്പം ഉണ്ട്.
കാമസ്യ കാരണാത്കസ്മാത്പൂര്വവൃത്തം ന വിംദതി । അഹല്യായാഃ പ്രസംഗേന മേഷോപസ്ഥോ വ്യജായത
കാമന്റെ കാരണത്താൽ, അവൻ മുമ്പ് സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഓർക്കുന്നില്ല; അഹല്യയുടെ സംഭവത്തിലൂടെ ആടിന്റെ രൂപം ഉണ്ടായി.
പൌരുഷം ഹി മുനേര്ദൃഷ്ട്വാ സത്യാശ്ചൈവ പ്രധഷര്ണാത് । നഷ്ടഃ കാമസ്യ ദോഷേണ സുരരാട്തത്ര സംസ്ഥിതഃ
മുനിയുടെ പുരുഷാർത്ഥവും സതിയുടെ ലംഘനവും കണ്ടു, കാമന്റെ ദോഷത്താൽ ദേവേന്ദ്രൻ അവിടെ നശിച്ചു നിന്നു.
ഭുക്തവാന്ദാരുണം ശാപം ദുഃഖേന മഹതാന്വിതഃ । കൃകലസ്യ പ്രിയാമേനാം സുകലാം പുണ്യചാരിണീമ്
അവൻ ഭയാനകമായ ശാപം വലിയ ദുഃഖത്തോടെ അനുഭവിച്ചു; ഈ സുകലാ, സദാചാരമുള്ളവളാണ്, കൃകലസ്യയുടെ പ്രിയഭാര്യ.
ഏഷ ഹംതും സഹസ്രാക്ഷ ഉദ്യതഃ കാമസംയുതഃ । യഥാ ചേംദ്രേണ നായാതി കാമ ഏഷ തഥാ കുരു
ഈ ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ കാമനോടൊപ്പം ചേർന്ന് കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രൻ കാമനോട് സമീപിക്കാത്തതുപോലെ, നീയും അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
ധര്മരാജ മഹാപ്രാജ്ഞ ഭവാന്മതിമതാം വരഃ । ധര്മരാജ ഉവാച- ഊനം തേജഃ കരിഷ്യാമി കാമസ്യ മരണം തഥാ
ധർമ്മരാജാവേ, മഹാപണ്ഡിതനേ, നീ ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്; ധർമ്മരാജാവ് പറഞ്ഞു: ഞാൻ കാമന്റെ ശക്തി കുറയ്ക്കും, അവനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യും.
ഏകോപായോ മയാ ദൃഷ്ടസ്തമിഹൈവ പ്രപശ്യതു । പ്രജ്ഞാ ചൈഷാ മഹാപ്രാജ്ഞാ ശകുനീരൂപചാരിണീ
ഒരു മാർഗം ഞാൻ കണ്ടു; അവൻ ഇതു ഇവിടെ കാണട്ടെ; ഈ ജ്ഞാനം മഹാപ്രജ്ഞയുള്ളതും പക്ഷിരൂപത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതുമാണ്.
ഭര്തുരാഗമനം പുണ്യം ശബ്ദേനാഖ്യാതു ഖേ യതഃ । ശകുനസ്യ പ്രഭാവേണ ഭര്തുശ്ചാഗമനേന ച
ഭർത്താവിന്റെ വരവ് പുണ്യമെന്നു ആകാശത്തിൽ ഉച്ചത്തിൽ അറിയിക്കപ്പെട്ടു, പക്ഷിയുടെ ശക്തിയാലും ഭർത്താവിന്റെ വരവിനാലുമാണ് അങ്ങനെ സംഭവിച്ചത്.
ദുഷ്ടൈര്നഷ്ടാ ന ഭൂയേത സ്വസ്ഥചിത്താ ന സംശയഃ । പ്രജ്ഞാ സംപ്രേഷിതാ തേന ഗതാ സാ സുകലാഗൃഹമ്
ദുഷ്ടന്മാരാൽ ഇനി അവൾ നഷ്ടമാവില്ല, മനസ്സ് സമാധാനത്തോടെ ഇരിക്കും, സംശയമില്ല; വിവേകത്തോടെ അവൾ സുകലയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.