ആകൃഷ്ടഃ സ സമാനേന നീതസ്തേനാപി വായുനാ । സ്ഥാനം ന ലഭതേ വീര്യം ചംചലത്വേന വര്തതേ
അത് സമവായുവിനാൽ ആകർഷിക്കപ്പെടുകയും, അതിന്റെ വഴി കൊണ്ടുപോകപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു; എന്നാൽ അതിന് സ്ഥിരമായ സ്ഥലം ലഭിക്കാതെ, അസ്ഥിരമായി തുടരുന്നു.
പ്രാണിനാം ഹി കപാലേഷു കൃമയഃ സംതി പംച വൈ । ദ്വാവേതൌ കര്ണമൂലേ തു നേത്രസ്ഥാനേ തതഃ പുനഃ
ജീവികളുടെ തലയിലെ അസ്ഥികളിൽ അഞ്ചു പുഴുക്കളുണ്ട്; രണ്ടെണ്ണം ചെവിയുടെ വേർഭാഗത്തും, മറ്റൊന്നുകൾ കണ്ണിന്റെ ഭാഗത്തും.
കനിഷ്ഠാംഗുലിമാനേന രക്തപുച്ഛാശ്ച ദൂതികേ । നവനീതസ്യ വര്ണേന കൃഷ്ണപുച്ഛാ ന സംശയഃ
അവയുടെ വലിപ്പം ചെറുവിരലിന്റെ അളവാണ്, ചിലത് ചുവന്ന വാലും, ചിലത് പുതിയ വെണ്ണയുടെ നിറവും, ചിലത് കറുത്ത വാലുമാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
തേഷാം നാമാപി ഭദ്രേ ത്വം മത്തോ നിഗദിതം ശൃണു । പിംഗലീ ശൃംഖലീ നാമ ദ്വൌ കൃമീ കര്ണമൂലയോഃ
ഭാഗ്യവതിയേ, അവയുടെ പേരുകളും ഞാൻ പറയാം: പിംഗളി, ശ്രിങ്കളി എന്നിങ്ങനെ രണ്ടുപുഴുക്കൾ ചെവിയുടെ വേർഭാഗത്തുണ്ട്.
ചപലഃ പിപ്പലശ്ചൈവ ദ്വാവേതൌ നാസികാഗ്രയോഃ । ശൃംഗലീ ജംഗലീ ചാന്യൌ നേത്രയോരംതരസ്ഥിതൌ
ചപലനും പിപ്പലനും മൂക്കിന്റെ അറ്റത്തുള്ള രണ്ടുപുഴുക്കളാണ്; ശ്രിംഗലി, ജംഗലി എന്നിങ്ങനെ മറ്റൊരുവിഭാഗം കണ്ണിനിടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
കൃമീണാം ശതപംചാശത്താദൃഗ്ഭൂതാ ന സംശയഃ । ഭാലാംതേവസ്ഥിതാഃ സര്വേ രാജികായാഃ പ്രമാണതഃ
അത്തരം പുഴുക്കൾ നൂറിനും അമ്പതിനും തുല്യമാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല; അവയെല്ലാം നെറ്റിയുടെ അറ്റത്താണ്, ഓരോന്നും കടുക് വലിപ്പം മാത്രം.
കപാലരോഗിണഃ സര്വേ വികുര്വംതി ന സംശയഃ । കേശദ്വയം മുഖേ തസ്യ വിദ്യതേ ശൃണു ദൂതികേ
തലയിലെ രോഗം ബാധിച്ചവർക്കെല്ലാം ശരീരവികലത ഉണ്ടാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല; ദൂതിയേ, അവന്റെ വായിൽ രണ്ട് രോമങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നു കേൾക്കൂ.
പ്രാണിനാം സംക്ഷയം വിദ്ധി തത്ക്ഷണേ ഹി ന സംശയഃ । സ്വസ്ഥാനേ സംസ്ഥിതസ്യാപി പ്രാജാപത്യസ്യ വൈ മുഖേ
ആ സമയത്ത് തന്നെ, ജീവികൾക്ക് നാശം സംഭവിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല; പ്രജാപതിയുടെ സന്തതിയായവൻ തൻ്റെ യഥസ്ഥിതിയിൽ ഇരുന്നാലും അവന്റെ വായിൽ അതുണ്ടാകും.
തദ്വീര്യം രസരൂപേണ പതതേ നാത്ര സംശയഃ । മുഖേന പിബതേ വീര്യം തേന മത്തഃ പ്രജായതേ
അവളുടെ വീര്യം സാരമായ് വീഴുന്നു, ഇതിൽ സംശയമില്ല; വായിലൂടെ ആ സാരം കുടിച്ചാൽ അതിനാൽ മദം ഉണരുന്നു.
താലുമധ്യപ്രദേശേ ച ചംചലത്വേന വര്തതേ । ഇഡാ ച പിംഗലാ നാഡീ സുഷുമ്ണാഖ്യാ ച സംസ്ഥിതാ
താലുവിന്റെ നടുവിൽ അതിന്റെ ചഞ്ചലത്വം നിലനിൽക്കുന്നു; അവിടെ ഇടയും പിംഗലയും സുഷുമ്ണ എന്നൊരു നാഡിയും ഉണ്ട്.
സുബലേനാപി തസ്യൈവ നാഡികാ ജാലപംജരേ । കാമകംഡൂര്ഭവേദ്ദൂതി സര്വേഷാം പ്രാണിനാം കില
വലിയ ശക്തിയോടും ആ നാഡികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ആഗ്രഹത്തിന്റെ കുരു ദൂതിയായി ഉണരുന്നു.
പുംസശ്ച സ്ഫുരതേ ലിംഗം നാര്യാ യോനിശ്ച ദൂതികേ । സ്ത്രീപുംസൌ സംപ്രമത്തൌ തു വ്രജതഃ സംഗമം തതഃ
പുരുഷന്റെ ലിംഗം ഉണരുന്നു, സ്ത്രീയുടെ യോനി ദൂതിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു; പിന്നെ ആ പുരുഷനും സ്ത്രീയും ആകുലരായി സംയോജനത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു.
കായേന കായസംഘൃഷ്ടിര്മൈഥുനേന ഹി ജായതേ । ക്ഷണമാത്രം സുഖം കായേ പുനഃ കംഡൂശ്ച താദൃശീ
ശരീരങ്ങൾ തമ്മിൽ സ്പർശിച്ചാൽ സംയോജനം ഉണ്ടാകുന്നു; ഒരു നിമിഷം മാത്രം ശരീരത്തിൽ ആനന്ദം, പിന്നെയും അത്തരം കുരു വീണ്ടും ഉണരുന്നു.
സര്വത്ര ദൃശ്യതേ ദൂതി ഭാവ ഏവംവിധഃ കില । വ്രജ ത്വമാത്മനഃ സ്ഥാനം നൈവാസ്ത്യത്ര അപൂര്വതാ
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും ഇങ്ങനെയുള്ള ദൂതിയുടെ സ്വഭാവം കാണാം; നീ നിന്റെ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകൂ, ഇവിടെ ഒന്നും പുതുമയില്ല.
അപൂര്വം നാസ്തി മേ കിംചിത്കരോമ്യേവ ന സംശയഃ
എനിക്ക് ഒന്നും പുതുമയല്ല; ഞാൻ ചെയ്യുന്നത് ചെയ്യുന്നു, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
വിഷ്ണുരുവാച- ഏവമുക്താ ഗതാ ദൂതീ തയാ സുകലയാ തദാ । സമാസേന സുസംപ്രോക്തമവധാര്യ പുരംദരഃ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ ദൂതി പോയി; അവളുടെ നൈപുണ്യപൂർവമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് പുരന്ദരൻ ആ സന്ദേശം മനസ്സിലാക്കി.
തദര്ഥം ഭാഷിതം തസ്യാഃ സത്യധര്മസമന്വിതമ് । ആലോച്യ സാഹസം ധൈര്യം ജ്ഞാനമേവ പുരംദരഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ സത്യവും ധർമ്മവും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു; അവളുടെ ധൈര്യവും സ്ഥിരതയും ജ്ഞാനവും പുരന്ദരൻ ആലോചിച്ചു.
ഈദൃശം ഹി വദേത്കാ ഹി നാരീ ഭൂത്വാ മഹീതലേ । യോഗരൂപം സുസംശിഷ്ടം ന്യായോദൈഃ ക്ഷാലിതം വചഃ
ഭൂമിയിൽ ആരാണ് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കാൻ കഴിയുക? യോഗത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ നല്ലപോലെ പഠിച്ച വാക്കുകൾ നീതിയുടെ വെള്ളത്തിൽ കഴുകിയതുപോലെയായിരുന്നു.
പവിത്രേയം മഹാഭാഗാ സത്യരൂപാ ന സംശയഃ । ത്രൈലോക്യസ്യ സമസ്തസ്യ ധുരം ധര്തും ഭവേത്ക്ഷമാ
അവൾ വിശുദ്ധയും മഹാഭാഗ്യവതിയുമാണ്, സത്യസ്വഭാവം ഉണ്ട്, സംശയമില്ല; മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും ഭാരമേറ്റെടുക്കാൻ അവൾക്ക് കഴിയും.
ഏതദര്ഥം വിചാര്യൈവ ജിഷ്ണുഃ കംദര്പമബ്രവീത് । ത്വയാ സഹ ഗമിഷ്യാമി ദ്രഷ്ടും താം കൃകലപ്രിയാമ്
ഇതെല്ലാം ആലോചിച്ച് ജിഷ്ണു കാമദേവനോട് പറഞ്ഞു: കുയിലിന്റെ പ്രിയയായ അവളെ കാണാൻ ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം പോകും.
പ്രത്യുവാച സഹസ്രാക്ഷം മന്മഥോ ബലദര്പിതഃ । ഗമ്യതാം തത്ര ദേവേശ യത്രാസ്തേ സാ പതിവ്രതാ
ശക്തിയിൽ അഭിമാനിച്ച മന്മഥൻ സഹസ്രാക്ഷനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ രാജാവേ, ആ പതിവ്രതയുള്ളവൾ എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ പോകാം.
മാനം വീര്യം ബലം ധൈര്യം തസ്യാഃ സത്യം പതിവ്രതമ് । ഗത്വാഹം നാശയിഷ്യാമി കിയന്മാത്രാ സുരേശ്വര
അവളുടെ മാനവും വീര്യവും ശക്തിയും ധൈര്യവും സത്യവും, പതിവ്രതത്വവും—ദേവന്മാരുടെ രാജാവേ, അവിടെ പോയാൽ കുറച്ച് നേരംകൊണ്ട് ഞാൻ അവയെല്ലാം നശിപ്പിക്കും.
സമാകര്ണ്യ സഹസ്രാക്ഷോ വചനം മന്മഥസ്യ ച । ഭോ ഭോനംഗ ശൃണുഷ്വ ത്വമധികം ഭാഷിതം മുധാ
മന്മഥന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട സഹസ്രാക്ഷൻ പറഞ്ഞു: അയ്യോ, പാമ്പേ, നീ കേട്ടതിൽ കൂടുതൽ വെറുതെ പറയപ്പെട്ടതും കേൾക്കു.
സുദൃഢാ സത്യവീര്യേണ സുസ്ഥിരാ ധര്മകര്മഭിഃ । സുകലേയമജേയാ വൈ തത്ര തേ പൌരുഷം നഹി
സത്യവീര്യത്തിൽ ദൃഢമായും ധർമ്മകർമ്മങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായും അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു; ഈ സുകലയെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല—നിനക്കവിടെ പുരുഷത്വം ഇല്ല.
ഇത്യാകര്ണ്യ തതഃ ക്രുദ്ധോ മന്മഥസ്ത്വിന്ദ്രമബ്രവീത് । ഋഷീണാം ദേവതാനാം ച ബലം മയാ പ്രണാശിതമ്
ഇത് കേട്ട മന്മഥൻ കോപത്തോടെ ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഋഷിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ശക്തി നശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അസ്യാ ബലം കിയന്മാത്രം ഭവതാ മമ കഥ്യതേ । പശ്യതസ്തവ ദേവേശ നാശയിഷ്യാമി താം സ്ത്രിയമ്
അവൾക്ക് എത്ര ശക്തിയാണെന്ന് നീ എന്നോട് പറയുന്നു? ദേവന്മാരുടെ രാജാവേ, നീ കാണുമ്പോൾ ഞാൻ ആ സ്ത്രീയെ നശിപ്പിക്കും.
നവനീതം യഥാ ചാഗ്നേസ്തേജോ ദൃഷ്ട്വാ ദ്രവം വ്രജേത് । തഥേമാം ദ്രാവയിഷ്യാമി സ്വേന രൂപേണ തേജസാ
എങ്ങനെ അഗ്നിയുടെ ചൂട് കാണുമ്പോൾ വെണ്ണ ഉരുകുന്നുവോ, അതുപോലെ എന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് അവളെ ഞാൻ ഉരുക്കും.
ഗച്ഛ തത്ര മഹത്കാര്യമുപസ്ഥം സാംപ്രതം ധ്രുവമ് । കസ്മാത്കുത്സസി മേ തേജസ്ത്രൈലോക്യസ്യ വിനാശനമ്
നീ അവിടെ പോകൂ; ഇപ്പോൾ ഒരു വലിയ കാര്യം നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു. എന്റെ തേജസ്സിനെ — മൂന്നു ലോകവും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശക്തിയെ — നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് അവഹേളിക്കുന്നത്?
വിഷ്ണുരുവാച- ആകര്ണ്യ വാക്യം തു മനോഭവസ്യ ഏതാമസാധ്യാം തവ കാമജാനേ । ധൈര്യം സമുദ്യമ്യ ച പുണ്യദേഹാം പുണ്യേന പുണ്യാം ബഹുപുണ്യചാരാമ്
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: മനോഭവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, നിന്നെ സംബന്ധിച്ച ആ ദുഷ്കരമായ ആഗ്രഹം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി. ധൈര്യം കൂട്ടി, നല്ല പുണ്യത്താൽ ശുദ്ധമായ ശരീരവും, പുണ്യപ്രവൃത്തികളും ഉള്ള, പുണ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആ സ്ത്രീയെ ഞാൻ കണ്ടു.
പശ്യാമി തേ പൌരുഷമുഗ്രവീര്യമിതോ ഹി ഗത്വാ തു ധനുഷ്മതാ വൈ । തേനാപി സാര്ധം പ്രജഗാമ ഭൂയോ രത്യാ ച ദൂത്യാ ച പതിവ്രതാം താമ്
നിന്റെ ശക്തിയും ഉഗ്രതയും ഞാൻ കണ്ടു. പിന്നെ, അമ്പുകൊണ്ടുള്ളവനോടൊപ്പം, രതിയെയും ദൂതിയായി കൂട്ടി, ആ ഭർത്തൃനിഷ്ഠയായ സ്ത്രീയോട് വീണ്ടും ഞാൻ പോയി.