മമ ഭര്താ സ ധര്മാത്മാ തീര്ഥയാത്രാം ഗതഃ സുധീഃ । തസ്മിന്ഗതേ മഹാഭാഗേ മമ ഭര്തരി സംപ്രതി
എന്റെ ഭർത്താവ്, ആ ധർമ്മനിഷ്ഠനും വിവേകിയുമായവൻ, തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോയിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ, ഭാഗ്യവതിയായവളേ, എന്റെ ഭർത്താവ് അകലെ ആണ്.
അതിക്രാംതാഃ ശൃണുഷ്വ ത്വം ത്രയശ്ചൈവാപി വത്സരാഃ । തതോഹം ദുഃഖിതാ ജാതാ വിനാ തേന മഹാത്മനാ
കേൾക്കൂ, മൂന്നു വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ആ മഹാത്മാവായ ഭർത്താവ് പോയതിനു ശേഷം ഞാൻ ദുഃഖിതയായി.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതമാത്മവൃത്താംതമേവ തേ । ഭവതീ പൃച്ഛതേ മാം കാ ഭവിഷ്യതി വദസ്വ മേ
ഇതെല്ലാം, എന്റെ ജീവിതകഥ, ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; നീ എന്നെ ആരാവുമെന്ന് ചോദിക്കുന്നു—ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
സുകലായാ വചഃ ശ്രുത്വാ ദൂത്യാ ആഭാഷിതം പുനഃ । മാമേവം പൃച്ഛസേ ഭദ്രേ തത്തേ സര്വം വദാമ്യഹമ്
സുകലയുടെ വാക്കുകൾ ദൂതിയായി വീണ്ടും കേട്ടു, നീ എന്നോട് ഇങ്ങനെ ചോദിക്കുന്നു, നല്ലവളേ; അതിനാൽ ഞാൻ എല്ലാം പറയാം.
അഹം തവാംതികം പ്രാപ്താ കാര്യാര്ഥം വരവര്ണിനി । ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി ശ്രുത്വാ ചൈവാവ ധാര്യതാമ്
സുന്ദരിയായവളേ, ഒരു കാര്യം ചെയ്യാനായി ഞാൻ നിന്നിടത്തേക്ക് വന്നു; കേൾക്കൂ, ഞാൻ പറയാം, കേട്ടശേഷം അതു മനസ്സിലാക്കണം.
ഗതസ്തേ നിര്ഘൃണോ ഭര്താ ത്വാം ത്യക്ത്വാ തു വരാനനേ । കിം കരിഷ്യസി തേനാപി പ്രിയാഘാതകരേണ ച
നിന്റെ കനിഞ്ഞില്ലാത്ത ഭർത്താവ് നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയിരിക്കുന്നു, മനോഹരമുഖിയായവളേ; പ്രിയപ്പെട്ടവളെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്നവനുമായി നീ എന്ത് ചെയ്യും?
യസ്ത്വാം ത്യക്ത്വാ ഗതഃ പാപീ സാധ്വ്യാചാരസമന്വിതാമ് । കിം വാ സ തേ ഗതോ ബാലേ തത്ര ജീവതി വൈ മൃതഃ
നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ള നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയവൻ പാപിയാണ്; ബാലേ, അവൻ പോയോ, ജീവിച്ചിരിക്കുകയോ മരിച്ചിരിക്കുകയോ ചെയ്യട്ടെ, അതിനാൽ നിനക്ക് അവൻ എന്താണ്?
കിം കരിഷ്യതി തേനൈവം ഭവതീ ഖിദ്യതേ വൃഥാ । കസ്മാന്നാശയതേ ചാംഗം ദിവ്യം ഹേമസമപ്രഭമ്
അങ്ങനെ ഒരാളെക്കുറിച്ച് ഭവതി വെറുതെ ദുഃഖിക്കുന്നത് എന്തിന്? പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്ന ദിവ്യമായ ശരീരം നശിപ്പിക്കുന്നത് എന്തിന്?
ബാല്യേ വയസി സംപ്രാപ്തേ മാനവോ ന ച വിംദതി । ഏകം സുഖം മഹാഭാഗേ ബാലക്രീഡാം വിനാ ശുഭേ
ബാല്യത്തിൽ, ഭാഗ്യവതിയായവളേ, ബാല്യക്രീഡയൊഴികെ മറ്റൊന്നിലും മനുഷ്യന് സന്തോഷം കിട്ടില്ല, യൗവനം വന്നാലും.
വാര്ദ്ധകേ ദുഃഖസംപ്രാപ്തിര്ജരാ കായം പ്രഹിംസയേത് । താരുണ്യേ ഭുജ്യതേ ഭോഗഃ സുഖാത്സര്വോ വരാനനേ
വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ ദുഃഖം വരും; ജര ശരീരത്തെ ബാധിക്കും. യൗവനത്തിൽ, മനോഹരമുഖിയായവളേ, എല്ലാ സുഖങ്ങളും ആസ്വദിക്കാം.
യാവത്തിഷ്ഠതി താരുണ്യം താവദ്ഭുംജംതി മാനവാഃ । സുഖഭോഗാദികം സര്വം സ്വേച്ഛയാ രമതേ നരഃ
യൗവനം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യർ എല്ലാ സുഖങ്ങളും ആസ്വദിക്കും; ഇഷ്ടംപോലെ എല്ലാറ്റിലും ആനന്ദം കണ്ടെത്തും.
യാവത്തിഷ്ഠതി താരുണ്യം താവദ്ഭോഗാന്പ്രഭുംജതേ । വയസ്യപി ഗതേ ഭദ്രേ താരുണ്യേ കിം കരിഷ്യതി
യൗവനം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അവർ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കും; എന്നാൽ വയസ്സായാൽ, നല്ലവളേ, അപ്പോൾ യൗവനത്തിന് എന്ത് പ്രയോജനം?
സംപ്രാപ്തേ വാര്ദ്ധകേ ദേവി കിംചിത്കാര്യം ന സിധ്യതി । സ്ഥവിരശ്ചിംതയേന്നിത്യം സുഖകാര്യം ന ഗച്ഛതി
വൃദ്ധാവസ്ഥ വന്നാൽ, ദേവി, ഒന്നും വിജയിക്കില്ല; വൃദ്ധൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ചിന്തയിലാകും, സുഖം കിട്ടാൻ കഴിയില്ല.
വയസ്യപി ഗതേ ബാലേ ക്രിയതേ സേതുബംധനമ് । താദൃശോയം ഭവേത്കായസ്താരുണ്യേ തു ഗതേ ശുഭേ
വയസ്സായാൽ, ബാലേ, പാലം പണിയാൻ ശ്രമിക്കും; യൗവനം പോയാൽ ശരീരം അങ്ങനെ ആയിരിക്കും, ഭാഗ്യവതിയായവളേ.
തസ്മാദ്ഭുംക്ഷ്വ സുഖേനാപി പിബസ്വ മധുമാധവീമ് । കാമാബാണാ ദഹംത്യംഗം തവേമേ ചാരുലോചനേ
അതുകൊണ്ട്, സുഖമായി ഇരുന്ന് ആ മധുരമായ പാനീയവും ആസ്വദിക്കൂ. മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ആഗ്രഹത്തിന്റെ അമ്പുകൾ നിന്റെ ശരീരം കത്തിക്കുന്നു.
അയമേകഃ സമായാതഃ പുരുഷോ രൂപവാന്ഗുണീ । അയം ഹി പുരുഷവ്യാഘ്രഃ സര്വജ്ഞോ ഗുണവാന്ധനീ
ഇവിടെ ഒരാൾ മാത്രം എത്തിയിരിക്കുന്നു, സുന്ദരനും ഗുണവാനുമാണ്. ഈ മനുഷ്യൻ മനുഷ്യരിൽ ശൂരനാണ്, എല്ലാം അറിയുന്നവനും ഗുണസമ്പന്നനും ധനികനും ആണവൻ.
തവാര്ഥേ നിത്യസംയുക്തഃ സ്നേഹേന വരവര്ണിനി । സുകലോവാച- ബാല്യം നാസ്ത്യപി ജീവസ്യ താരുണ്യം നാസ്തി ജീവിതേ
നിന്റെ കാരണത്താൽ എന്നും സ്നേഹത്തോടെ അർപ്പിതനായവനാണ്, ഉജ്ജ്വലവർണ്ണമുള്ളവളേ. സുകല പറഞ്ഞു: ജീവിക്ക് ബാല്യം ഇല്ല, ജീവിതത്തിൽ യൗവനം ഇല്ല.
വൃദ്ധത്വം നാസ്തി ചൈവാസ്യ സ്വയംസിദ്ധഃ സുസിദ്ധിദഃ । അമരോ നിര്ജരോ വ്യാപീ സുസിദ്ധഃ സര്വവിത്തമഃ
അവനു വൃദ്ധതയും ഇല്ല; സ്വയം സിദ്ധനായവൻ, പരിപൂർണമായ സിദ്ധി നൽകുന്നവൻ, അമരനും ജരയില്ലാത്തവനും എല്ലിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, പൂർണമായ സിദ്ധിയുള്ളവനും ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്.
അകാമഃ കാമദോ ലോകേ ആത്മരൂപേണ വര്തതേ । യഥാ ഗേഹസ്യ സംസ്ഥാനം തഥാ കായസ്യ ദൃശ്യതേ
ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനാണ്, എങ്കിലും ലോകത്തിൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നവനാണ്; സ്വരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. വീടിന്റെ രൂപം എങ്ങിനെയാണോ, അതുപോലെയാണ് ശരീരത്തിന്റെ രൂപവും.
യഥാ വാര്ദ്ധകിനാ കായസ്തഥാ സൂത്രേണ മംദിരമ് । അനേകകാഷ്ഠസംഘാതൈര്നാനാ ദാരുസമുച്ചയൈഃ
വീടു എങ്ങിനെയാണ് തൂണുകളും പലതരം മരങ്ങളും കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, നൂലുകൊണ്ടുള്ള ഘടനയാൽ പണിയപ്പെടുന്നത്,
മൃത്തികയോദകേനാപി സമംതാത്പരിണാമയേത് । ലിപിതം ലേപകൈഃ കാഷ്ഠം ചിത്രം ഭവതി ചിത്രകൈഃ
മണ്ണും വെള്ളവും ചേർത്ത് ചുറ്റും രൂപം കൊടുക്കുന്നു; മരച്ചിലകൾ ലേപനം പുരട്ടുമ്പോൾ, അതിൽ അലങ്കാരങ്ങൾ വരുമ്പോൾ അതു മനോഹരമാവുന്നു.
പ്രഥമം രൂപമായാതി ഗൃഹം സൂത്രേണ സൂത്രിതമ് । പുഷ്ണംതി ച സ്വയം തത്തു ലേപനാദ്വൈ ദിനേ ദിനേ
ആദ്യം രൂപം കാണപ്പെടുന്നു, വീട് നൂലുകൊണ്ട് അളക്കുന്നു; പിന്നെ ദിവസേന ലേപനം പുരട്ടുന്നതിലൂടെ അത് പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
വായുനാംദോലിതം നിത്യം ഗൃഹം ച മലിനായതേ । മധ്യമോ വര്തുതഃ കാലോ ഗൃഹസ്യ പരികഥ്യതേ
കാറ്റ് എല്ലായ്പ്പോഴും കുലുക്കുമ്പോൾ വീട് മലിനമാവുന്നു; ഇടക്കാലത്ത് ആ വീടിന്റെ പ്രായം പറയപ്പെടുന്നു.
രൂപഹാനിര്ഭവേത്തസ്യ ഗൃഹസ്വാമീ വിലേപയേത് । സ്വേച്ഛയാ ച ഗൃഹസ്വാമീ രൂപവത്ത്വം നയേദ്ഗൃഹമ്
അത് മനോഹാരിത നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, വീടുടമ ലേപനം പുരട്ടുന്നു; തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം, വീടിനെ വീണ്ടും മനോഹരമാക്കുന്നു.
താരുണ്യം തസ്യ ഗേഹസ്യ ദൂതികേ പരികഥ്യതേ । കാഷ്ഠസംഘൈശ്ച ജീര്ണത്വം ബഹുകാലൈഃ പ്രയാതി സഃ
ആ വീടിന്റെ യൗവനം, ദൂതിയേ, അങ്ങനെ പറയപ്പെടുന്നു; പലകാലം കഴിഞ്ഞ് മരക്കൂട്ടങ്ങൾ മൂലം അത് പഴയതായിത്തീരും.
സ്ഥാനഭ്രഷ്ടാഃ പ്രജായംതേ മൂലാഗ്രേ പ്രചലംതി തേ । ന സഹേല്ലേപനാഭാരമാധാരേണ പ്രതിഷ്ഠതി
അടിത്തറയിലെ ഭാഗങ്ങൾ ദുർബലമായി ഇളകിത്തുടങ്ങുന്നു; ലേപത്തിന്റെ ഭാരമേറ്റെടുക്കാൻ കഴിയാതെ, അത് ഉറപ്പോടെ നിലനിൽക്കില്ല.
ഏതദ്ഗൃഹസ്യ വാര്ദ്ധക്യം കഥിതം ശൃണു ദൂതികേ । പതമാനം ഗൃഹം ദൃഷ്ട്വാ ഗൃഹസ്വാമീ പരിത്യജേത്
വീടിന്റെ വൃദ്ധത ഇതാണ്, കേൾക്കൂ ദൂതിയേ; വീട് വീഴുന്നതു കണ്ടാൽ വീടുടമ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കും.
ഗൃഹമന്യം പ്രവേശായ പ്രയാത്യേവ ഹി സത്വരമ് । തഥാ ബാല്യം ച താരുണ്യം നൃണാം വൃദ്ധത്വമേവ ച
അവൻ ഉടൻ മറ്റൊരു വീടിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ പോകും; അതുപോലെ തന്നെ, മനുഷ്യർക്കു ബാല്യവും യൗവനവും വൃദ്ധതയും വരുന്നു.
സ ബാല്യേ ബാലരൂപശ്ച ജ്ഞാനഹീനം പ്രകാരയേത് । ചിത്രയേത്കായമേവാപി വസ്ത്രാലംകാരഭൂഷണൈഃ
ബാല്യത്തിൽ, അവൻ ബാലന്റെ രൂപം കാണിക്കും, ജ്ഞാനം ഇല്ലാത്തവനായി; വസ്ത്രവും ആഭരണങ്ങളും കൊണ്ടു ശരീരത്തെ അലങ്കരിക്കും.
ലേപനൈശ്ചംദനൈശ്ചാന്യൈസ്താംബൂലപ്രഭവാദിഭിഃ । കായസ്തരുണതാം യാതി അതിരൂപോ വിജായതേ
ലേപനങ്ങൾ, ചന്ദനം, താമ്പൂലത്തിൽ നിന്നുള്ള മറ്റു വസ്തുക്കൾ എന്നിവയാൽ ശരീരം യൗവനത്തിലേക്ക് എത്തി അത്യന്തം സുന്ദരമാവുന്നു.