സര്വാഭരണശോഭാംഗഃ സര്വഭോഗസമന്വിതഃ । ഭോഗലീലാസമാകീര്ണഃ സര്വദൌദാര്യസംയുതഃ
എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ, എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നവൻ, ആനന്ദവും വിനോദവും നിറഞ്ഞവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും ഉദാരതയുള്ളവൻ.
യത്ര സാ തിഷ്ഠതേ ദേവീ കൃകലസ്യ പ്രിയാ നൃപ । ആത്മലീലാം സ്വരൂപം ച ഗുണം ഭാവം പ്രദര്ശയേത്
അവിടെ, കൃകലസ്യയുടെ പ്രിയയായ ദേവി താമസിക്കുന്നിടത്ത്, രാജാവേ, അവൻ തന്റെ കളിയും, സ്വഭാവവും, ഗുണങ്ങളും അവിടെ കാണിച്ചു.
നൈവ പശ്യതി സാ തം തു പുരുഷം രൂപസംപദമ് । യത്രയത്ര വ്രജേത്സാ ഹി തത്ര താം പശ്യതേ നൃപ
എന്നാൽ, സുന്ദരനും ഭംഗിയുള്ളവനുമായ ആ പുരുഷനെ അവൾ കാണുന്നില്ല; അവൾ എവിടെയേയ്ക്കു പോയാലും, രാജാവേ, അവൾ കാണുന്നത് താനേ മാത്രം.
സാഭിലാഷേണ മനസാ താമേവം പരിപശ്യതി । കാമചേഷ്ടാം സഹസ്രാക്ഷോഽദര്ശയത്സര്വഭാവകൈഃ
ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ അവൾ താനേ മാത്രം നോക്കുന്നു; ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ എല്ലാ ആഗ്രഹചിഹ്നങ്ങളും അവൾക്കു കാണിച്ചു.
ചതുഷ്പഥേ പഥേ തീര്ഥേ യത്ര ദേവീ പ്രയാതി സാ । തത്രതത്ര സഹസ്രാക്ഷസ്താമേവ പരിപശ്യതി
നാലുവഴിച്ചുരുക്കിലും, വഴികളിലും, തീർത്ഥങ്ങളിലും—ദേവി എവിടെയേയ്ക്കു പോയാലും, അവിടെ എല്ലായിടത്തും ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ അവളെ നോക്കുന്നു.
ഇംദ്രേണ പ്രേഷിതാ ദൂതീ സുകലാം പ്രതി സാ ഗതാ । സുകലാം സുമഹാഭാഗാം പ്രത്യുവാച പ്രഹസ്യ വൈ
ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഒരു ദൂതി സുകലയെ കാണാൻ പോയി; വലിയ ഭാഗ്യമുള്ള സുകളയുടെ അടുത്ത് ചെന്നു, അവളോട് പുഞ്ചിരിയോടെ സംസാരിച്ചു.
അഹോ സത്യമഹോധൈര്യമഹോ കാംതിരഹോ ക്ഷമാ । അസ്യാ രൂപേണ സംസാരേ നാസ്തി നാരീ വരാനനാ
ഏത്ര സത്യവും, എത്ര വലിയ ധൈര്യവും, എത്ര പ്രകാശവും, എത്ര ക്ഷമയും! ഈ രൂപത്തിൽ ലോകത്ത് ഇങ്ങനെ ഒരു സ്ത്രീയില്ല, സുന്ദരമുഖിയായവളേ.
കാ ത്വം ഭവസി കല്യാണി കസ്യ ഭാര്യാ ഭവിഷ്യസി । യസ്യ ത്വം സഗുണാ ഭാര്യാ സ ധന്യഃ പുണ്യഭാഗ്ഭുവി
ആരാണു നീ, സൗഭാഗ്യവതിയായവളേ? ആരുടെ ഭാര്യയാകും നീ? നീ പോലൊരു ഗുണവതിയായ ഭാര്യയുള്ളവൻ ഭൂമിയിൽ ഭാഗ്യവാനാണ്.
തസ്യാസ്തു വചനം ശ്രുത്വാ താമുവാച മനസ്വിനീ । വൈശ്യജാത്യാം സമുത്പന്നോ ധര്മാത്മാ സത്യവത്സലഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മനസ്സുള്ള സ്ത്രീ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'വൈശ്യകുലത്തിൽ ജനിച്ച, ധർമ്മനിഷ്ഠനും സത്യസന്ധനുമായ ഒരാൾ ഉണ്ട്.'
തസ്യാഹം ഹി പ്രിയാ ഭാര്യാ സത്യസംധസ്യ ധീമതഃ । കൃകലസ്യാപി വൈശ്യസ്യ സത്യമേവ വദാമി തേ
ഞാൻ ആ സത്യസന്ധനും ബുദ്ധിമാനുമായ വൈശ്യനായ കൃകലന്റെ പ്രിയഭാര്യയാണ്; ഞാൻ നിന്നോട് സത്യം മാത്രം പറയുന്നു.
മമ ഭര്താ സ ധര്മാത്മാ തീര്ഥയാത്രാം ഗതഃ സുധീഃ । തസ്മിന്ഗതേ മഹാഭാഗേ മമ ഭര്തരി സംപ്രതി
എന്റെ ഭർത്താവ്, ആ ധർമ്മനിഷ്ഠനും വിവേകിയുമായവൻ, തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോയിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ, ഭാഗ്യവതിയായവളേ, എന്റെ ഭർത്താവ് അകലെ ആണ്.
അതിക്രാംതാഃ ശൃണുഷ്വ ത്വം ത്രയശ്ചൈവാപി വത്സരാഃ । തതോഹം ദുഃഖിതാ ജാതാ വിനാ തേന മഹാത്മനാ
കേൾക്കൂ, മൂന്നു വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ആ മഹാത്മാവായ ഭർത്താവ് പോയതിനു ശേഷം ഞാൻ ദുഃഖിതയായി.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതമാത്മവൃത്താംതമേവ തേ । ഭവതീ പൃച്ഛതേ മാം കാ ഭവിഷ്യതി വദസ്വ മേ
ഇതെല്ലാം, എന്റെ ജീവിതകഥ, ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; നീ എന്നെ ആരാവുമെന്ന് ചോദിക്കുന്നു—ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
സുകലായാ വചഃ ശ്രുത്വാ ദൂത്യാ ആഭാഷിതം പുനഃ । മാമേവം പൃച്ഛസേ ഭദ്രേ തത്തേ സര്വം വദാമ്യഹമ്
സുകലയുടെ വാക്കുകൾ ദൂതിയായി വീണ്ടും കേട്ടു, നീ എന്നോട് ഇങ്ങനെ ചോദിക്കുന്നു, നല്ലവളേ; അതിനാൽ ഞാൻ എല്ലാം പറയാം.
അഹം തവാംതികം പ്രാപ്താ കാര്യാര്ഥം വരവര്ണിനി । ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി ശ്രുത്വാ ചൈവാവ ധാര്യതാമ്
സുന്ദരിയായവളേ, ഒരു കാര്യം ചെയ്യാനായി ഞാൻ നിന്നിടത്തേക്ക് വന്നു; കേൾക്കൂ, ഞാൻ പറയാം, കേട്ടശേഷം അതു മനസ്സിലാക്കണം.
ഗതസ്തേ നിര്ഘൃണോ ഭര്താ ത്വാം ത്യക്ത്വാ തു വരാനനേ । കിം കരിഷ്യസി തേനാപി പ്രിയാഘാതകരേണ ച
നിന്റെ കനിഞ്ഞില്ലാത്ത ഭർത്താവ് നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയിരിക്കുന്നു, മനോഹരമുഖിയായവളേ; പ്രിയപ്പെട്ടവളെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്നവനുമായി നീ എന്ത് ചെയ്യും?
യസ്ത്വാം ത്യക്ത്വാ ഗതഃ പാപീ സാധ്വ്യാചാരസമന്വിതാമ് । കിം വാ സ തേ ഗതോ ബാലേ തത്ര ജീവതി വൈ മൃതഃ
നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ള നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയവൻ പാപിയാണ്; ബാലേ, അവൻ പോയോ, ജീവിച്ചിരിക്കുകയോ മരിച്ചിരിക്കുകയോ ചെയ്യട്ടെ, അതിനാൽ നിനക്ക് അവൻ എന്താണ്?
കിം കരിഷ്യതി തേനൈവം ഭവതീ ഖിദ്യതേ വൃഥാ । കസ്മാന്നാശയതേ ചാംഗം ദിവ്യം ഹേമസമപ്രഭമ്
അങ്ങനെ ഒരാളെക്കുറിച്ച് ഭവതി വെറുതെ ദുഃഖിക്കുന്നത് എന്തിന്? പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്ന ദിവ്യമായ ശരീരം നശിപ്പിക്കുന്നത് എന്തിന്?
ബാല്യേ വയസി സംപ്രാപ്തേ മാനവോ ന ച വിംദതി । ഏകം സുഖം മഹാഭാഗേ ബാലക്രീഡാം വിനാ ശുഭേ
ബാല്യത്തിൽ, ഭാഗ്യവതിയായവളേ, ബാല്യക്രീഡയൊഴികെ മറ്റൊന്നിലും മനുഷ്യന് സന്തോഷം കിട്ടില്ല, യൗവനം വന്നാലും.
വാര്ദ്ധകേ ദുഃഖസംപ്രാപ്തിര്ജരാ കായം പ്രഹിംസയേത് । താരുണ്യേ ഭുജ്യതേ ഭോഗഃ സുഖാത്സര്വോ വരാനനേ
വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ ദുഃഖം വരും; ജര ശരീരത്തെ ബാധിക്കും. യൗവനത്തിൽ, മനോഹരമുഖിയായവളേ, എല്ലാ സുഖങ്ങളും ആസ്വദിക്കാം.
യാവത്തിഷ്ഠതി താരുണ്യം താവദ്ഭുംജംതി മാനവാഃ । സുഖഭോഗാദികം സര്വം സ്വേച്ഛയാ രമതേ നരഃ
യൗവനം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യർ എല്ലാ സുഖങ്ങളും ആസ്വദിക്കും; ഇഷ്ടംപോലെ എല്ലാറ്റിലും ആനന്ദം കണ്ടെത്തും.
യാവത്തിഷ്ഠതി താരുണ്യം താവദ്ഭോഗാന്പ്രഭുംജതേ । വയസ്യപി ഗതേ ഭദ്രേ താരുണ്യേ കിം കരിഷ്യതി
യൗവനം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അവർ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കും; എന്നാൽ വയസ്സായാൽ, നല്ലവളേ, അപ്പോൾ യൗവനത്തിന് എന്ത് പ്രയോജനം?
സംപ്രാപ്തേ വാര്ദ്ധകേ ദേവി കിംചിത്കാര്യം ന സിധ്യതി । സ്ഥവിരശ്ചിംതയേന്നിത്യം സുഖകാര്യം ന ഗച്ഛതി
വൃദ്ധാവസ്ഥ വന്നാൽ, ദേവി, ഒന്നും വിജയിക്കില്ല; വൃദ്ധൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ചിന്തയിലാകും, സുഖം കിട്ടാൻ കഴിയില്ല.
വയസ്യപി ഗതേ ബാലേ ക്രിയതേ സേതുബംധനമ് । താദൃശോയം ഭവേത്കായസ്താരുണ്യേ തു ഗതേ ശുഭേ
വയസ്സായാൽ, ബാലേ, പാലം പണിയാൻ ശ്രമിക്കും; യൗവനം പോയാൽ ശരീരം അങ്ങനെ ആയിരിക്കും, ഭാഗ്യവതിയായവളേ.
തസ്മാദ്ഭുംക്ഷ്വ സുഖേനാപി പിബസ്വ മധുമാധവീമ് । കാമാബാണാ ദഹംത്യംഗം തവേമേ ചാരുലോചനേ
അതുകൊണ്ട്, സുഖമായി ഇരുന്ന് ആ മധുരമായ പാനീയവും ആസ്വദിക്കൂ. മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ആഗ്രഹത്തിന്റെ അമ്പുകൾ നിന്റെ ശരീരം കത്തിക്കുന്നു.
അയമേകഃ സമായാതഃ പുരുഷോ രൂപവാന്ഗുണീ । അയം ഹി പുരുഷവ്യാഘ്രഃ സര്വജ്ഞോ ഗുണവാന്ധനീ
ഇവിടെ ഒരാൾ മാത്രം എത്തിയിരിക്കുന്നു, സുന്ദരനും ഗുണവാനുമാണ്. ഈ മനുഷ്യൻ മനുഷ്യരിൽ ശൂരനാണ്, എല്ലാം അറിയുന്നവനും ഗുണസമ്പന്നനും ധനികനും ആണവൻ.
തവാര്ഥേ നിത്യസംയുക്തഃ സ്നേഹേന വരവര്ണിനി । സുകലോവാച- ബാല്യം നാസ്ത്യപി ജീവസ്യ താരുണ്യം നാസ്തി ജീവിതേ
നിന്റെ കാരണത്താൽ എന്നും സ്നേഹത്തോടെ അർപ്പിതനായവനാണ്, ഉജ്ജ്വലവർണ്ണമുള്ളവളേ. സുകല പറഞ്ഞു: ജീവിക്ക് ബാല്യം ഇല്ല, ജീവിതത്തിൽ യൗവനം ഇല്ല.
വൃദ്ധത്വം നാസ്തി ചൈവാസ്യ സ്വയംസിദ്ധഃ സുസിദ്ധിദഃ । അമരോ നിര്ജരോ വ്യാപീ സുസിദ്ധഃ സര്വവിത്തമഃ
അവനു വൃദ്ധതയും ഇല്ല; സ്വയം സിദ്ധനായവൻ, പരിപൂർണമായ സിദ്ധി നൽകുന്നവൻ, അമരനും ജരയില്ലാത്തവനും എല്ലിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, പൂർണമായ സിദ്ധിയുള്ളവനും ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്.
അകാമഃ കാമദോ ലോകേ ആത്മരൂപേണ വര്തതേ । യഥാ ഗേഹസ്യ സംസ്ഥാനം തഥാ കായസ്യ ദൃശ്യതേ
ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനാണ്, എങ്കിലും ലോകത്തിൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നവനാണ്; സ്വരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. വീടിന്റെ രൂപം എങ്ങിനെയാണോ, അതുപോലെയാണ് ശരീരത്തിന്റെ രൂപവും.
യഥാ വാര്ദ്ധകിനാ കായസ്തഥാ സൂത്രേണ മംദിരമ് । അനേകകാഷ്ഠസംഘാതൈര്നാനാ ദാരുസമുച്ചയൈഃ
വീടു എങ്ങിനെയാണ് തൂണുകളും പലതരം മരങ്ങളും കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, നൂലുകൊണ്ടുള്ള ഘടനയാൽ പണിയപ്പെടുന്നത്,