താം ഹസന്പ്രാഹ ധര്മാത്മാ ശിവശര്മാ മഹാമതിഃ । ഇയം ഹി ദുര്ബലാ പ്രാപ്താ ഭിക്ഷാര്ഥം ദ്വാരമാഗതാ
പുണ്യാത്മാവും ധീരനുമായ ശിവശർമ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'ഈ ദുർബലയായ സ്ത്രീ ഭിക്ഷയ്ക്കായി വാതിലിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
സമാഹൂയ പ്രിയേ ചൈനാം ദേഹി ത്വം ഭോജനം ശുഭേ । കൃപയാ പരയാവിഷ്ടാ ജ്ഞാത്വാ മാം തു സമാഗതാമ്
'പ്രിയേ, അവളെ അകത്തേക്ക് വിളിച്ച് നല്ല ഭക്ഷണം കൊടുക്കൂ, ശുഭേ. അവൾ നമ്മളെ സമീപിച്ചുവെന്നറിഞ്ഞ്, വലിയ കാരുണ്യത്തോടെ പെരുമാറണം.'
പ്രോവാച മംഗലാ കാംതം ദാസ്യാമി പ്രിയ ഭോജനമ് । ഏവമുക്ത്വാ ച ഭര്താരം മംഗലാ മംഗലാന്വിതാ
മംഗളാ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു: 'പ്രിയനേ, ഞാൻ അവള്ക്ക് ഭക്ഷണം കൊടുക്കാം.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മംഗളപൂർണയായ മംഗളാ ഭർത്താവിനോട് അകന്നു.
പുനര്മാം ഭോജയാമാസ മിഷ്ടാന്നേന സുദുര്ബലാമ് । മാമുവാച സ ധര്മാത്മാ ശിവശര്മാ മഹാമുനിഃ
പിന്നെയും അത്യന്തം ദുർബലയായ എന്നെ രുചികരമായ ഭക്ഷണത്തോടെ പരിപാലിച്ചു. പിന്നെ ആ ധർമ്മാത്മാവായ ശിവശർമ എന്നോട് പറഞ്ഞു—
കാ ത്വമത്ര സമായാതാ കസ്യ വാ ഭ്രമസേ ജഗത് । കേന കാര്യേണ സര്വത്ര കഥയസ്വ മമാഗ്രതഃ
'നീ ആരാണ്, ഇവിടെ വന്നത് എന്തിന്? ആര്ക്ക് വേണ്ടി ലോകം ചുറ്റുന്നു? എന്ത് ആവശ്യത്തിനാണ് നീ വന്നത്? എല്ലാം എനിക്കു തുറന്നു പറയൂ.'
ഏവമാകര്ണ്യ തദ്വാക്യം ഭര്തുശ്ചൈവ മഹാത്മനഃ । സ്വരേണ ലക്ഷിതഃ കാംതോ മയാ വൈ പാപയാ തദാ
ഭർത്താവിന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, പാപിനിയായ ഞാൻ അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ അവളുടെ ശബ്ദം കേട്ട് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
വ്രീഡയാധോമുഖീജാതാ ദൃഷ്ടോ ഭര്താ യദാ മയാ । മംഗലാ ചാരുസര്വാംഗീ ഭര്താരമിദമബ്രവീത്
ഭർത്താവിനെ കണ്ടപ്പോൾ ലജ്ജയിൽ ഞാൻ തലകുനിഞ്ഞു. അതേസമയം, സുന്ദരമായ അവയവങ്ങളുള്ള മംഗളാ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു:
കാ ചേയം ഹി സമാചക്ഷ്വ ത്വാം ദൃഷ്ട്വാ ഹി വിലജ്ജതി । കഥയസ്വ പ്രസാദേന കാ ച ഏഷാ ഭവിഷ്യതി
'ഇവൾ ആരാണ് എന്ന് പറയൂ. നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ ലജ്ജിച്ചു. ദയവായി പറഞ്ഞ് അറിയിക്കൂ, ഇവൾ ആരാണ്, ആരായി മാറും എന്നും.'
ശിവശര്മോവാച-। മംഗലേ ശ്രൂയതാം വാക്യം യദി പൃച്ഛസി സാംപ്രതമ് । യദര്ഥം ഹി ത്വയാ പൃഷ്ടം തന്നിബോധ വരാനനേ
ശിവശർമ പറഞ്ഞു: 'മംഗളേ, നീ ഇപ്പോൾ ചോദിച്ചതിനാൽ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. നീ ചോദിച്ചതെന്താണോ, അതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കൂ, മനോഹരമുഖിയേ.'
ഇയം ഹി സാംപ്രതം പ്രാപ്താ വരാകീ ഭിക്ഷുരൂപിണീ । വസുദത്തസ്യ വിപ്രസ്യ സുതേയം ചാരുലോചനേ
'ഇപ്പോൾ ഭിക്ഷുക്കളുടെ രൂപത്തിൽ വന്നിരിക്കുന്ന ഈ ദരിദ്ര സ്ത്രീ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, വസുദത്തൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണന്റെ മകളാണ്.'
സുദേവാ നാമ ഭദ്രേയം മമ ജായാ പ്രിയാ സദാ । കേനാപി കാരണേനൈവ ദേശം ത്യക്ത്വാ സമാഗതാ
'സുദേവയാണ് ഇവളുടെ പേര്, സ്നേഹമുള്ളവളേ. ഇവൾ എപ്പോഴും എന്റെ പ്രിയഭാര്യയാണ്. ഏതോ കാരണത്താൽ വീട്ടുവിട്ട് ഇവൾ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
മമദുഃഖേന ദഗ്ധേയം വിയോഗേന വരാനനേ । മാം ജ്ഞാത്വാ തു സമായാതാ ഭിക്ഷുരൂപേണ തേ ഗൃഹമ്
'എന്റെ ദുഃഖത്താൽ, വേർപാടിന്റെ വേദനകൊണ്ട്, മനോഹരമുഖിയേ, ഇവൾ ഭിക്ഷുക്കളുടെ വേഷത്തിൽ നിന്നെ കണ്ടു മനസ്സിലാക്കി, നിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് വന്നു.'
ഏവം ജ്ഞാത്വാ ത്വയാ ഭദ്രേ ആതിഥ്യം പരിശോഭിതമ് । കര്ത്തവ്യം ന ച സംദേഹ ഇച്ഛംത്യാ മമ സുപ്രിയമ്
'ഇത് മനസ്സിലാക്കി, സ്നേഹമുള്ളവളേ, നീ ഇവളെ ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കണം. സംശയമില്ലാതെ, ഇവൾ എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്, അതിനാൽ അവളുടെ ഇഷ്ടം നിറവേറ്റണം.'
ഭര്തുര്വാക്യം നിശമ്യൈവ മംഗലാ പതിദേവതാ । ഹര്ഷേണ മഹതാവിഷ്ടാ സ്വയമേവ സുമംഗലാ
ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മംഗളാ, ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയാൽ നിറഞ്ഞവളായി, വലിയ സന്തോഷത്തിൽ മുങ്ങി, സ്വയം സുമംഗളിയായിത്തീർന്നു.
സ്നാനാച്ഛാദന ഭോജ്യം ച മമ ചക്രേ വരാനനേ । രത്നകാംചനയുക്തൈശ്ചാഭരണൈശ്ച പതിവ്രതാ
സുന്ദരമുഖിയേ, ഭക്തിയോടെ ഉള്ള ഭാര്യ എനിക്ക് സ്നാനം, വസ്ത്രം, ഭക്ഷണം എന്നിവയും, രത്നങ്ങളും പൊന്നും ചേർത്ത അലങ്കാരങ്ങളും ഒരുക്കി തന്നു.
അഹം ഹി ഭൂഷിതാ ഭദ്രേ തയൈവ പതികാമ്യയാ । തയാഹം ഭൂഷിതാ ദേവി മാനസ്നാനൈശ്ച ഭോജനൈഃ
മംഗളമായവളേ, ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിച്ച അവൾ എന്നെ അലങ്കാരങ്ങൾകൊണ്ടും മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയുള്ള സ്നാനവും ഭക്ഷണവുംകൊണ്ടും അലങ്കരിച്ചു.
ഭര്ത്രാഹം മാനിതാ ദേവി ജാതം ദുഃഖമനംതകമ് । മമോരസി മഹാതീവ്രം സര്വപ്രാണവിനാശനമ്
ദേവിയേ, ഭർത്താവ് എന്നെ ആദരിച്ചെങ്കിലും, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അതികഠിനമായ, ജീവൻ തന്നെ നഷ്ടമാകുന്ന തരത്തിലുള്ള ദു:ഖം ഉദിച്ചുവന്നു.
തസ്യാ മാനോ മയാ ദൃഷ്ടോ ദുഃഖമാത്മഗതം തഥാ । ചിംതാ മേ ദാരുണാ ജാതാ യയാ പ്രാണാ വ്രജംതി മേ
അവളുടെ അഹങ്കാരം ഞാൻ കണ്ടു, അതുപോലെ തന്നെ എന്റെ ഉള്ളിൽ ദു:ഖവും. അതിനാൽ എന്റെ മനസ്സിൽ ഭയങ്കരമായ ഉത്കണ്ഠ പിറന്നു, അതുകൊണ്ട് തന്നെ ജീവൻ വിട്ടുപോകാൻ തുടങ്ങി.
കദാപി വചനം ദത്തം ന മയാ പാപയാ ശുഭമ് । അസ്യൈവ വിപ്രവര്യസ്യ ആചരംത്യാ ച ദുഷ്കൃതമ്
പാപിനിയായ ഞാൻ ഒരിക്കലും ഈ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനു നല്ല വാക്ക് പറഞ്ഞിട്ടില്ല, നല്ല പ്രവൃത്തിയും ചെയ്തിട്ടില്ല.
പാദപ്രക്ഷാലനം നൈവ അംഗസംവാഹനം നഹി । ഏകാംതം ന മയാ ദത്തം തസ്യൈവ ഹി മഹാത്മനഃ
അവൻ്റെ കാലുകൾ കഴുകിയതുമില്ല, ശരീരം മസാജ് ചെയ്തതുമില്ല, ആ മഹാത്മാവിന് ഒരിക്കൽ പോലും ഞാൻ എന്റെ മുഴുവൻ ശ്രദ്ധ നൽകിയതുമില്ല.
സംഭാഷാം കഥമസ്യൈവ കരിഷ്യേ പാപനിശ്ചയാ । രാത്രൌ ചൈവ തദാ തത്ര പതിതാ ദുഃഖസാഗരേ
പാപത്തിൽ ഉറച്ച ഞാൻ എങ്ങനെ അവനോട് സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുമായിരുന്നു? രാത്രിയിൽ ഞാൻ ദു:ഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി കിടന്നു.
ഏവം ഹി ചിംതമാനായാഃ സ്ഫുടിതം ഹൃദയം മമ । ഗതാഃ പ്രാണാസ്തദാ കായം പരിത്യജ്യ വരാനനേ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, സുന്ദരമുഖിയേ, എന്റെ ഹൃദയം പൊട്ടിപ്പോയി, പിന്നെ എന്റെ ജീവൻ ശരീരം വിട്ടുപോയി.
തത്ര ദൂതാഃ സമായാതാ ധര്മരാജസ്യ വൈ തദാ । വീരാശ്ച ദാരുണാഃ ക്രൂരാ ഗദാചക്രാസിധാരിണഃ
അപ്പോൾ തന്നെ, ധർമ്മരാജാവായ യമന്റെ ദൂതന്മാർ, ഭയങ്കരരും ക്രൂരരുമായ വീരന്മാർ, ഗദ, ചക്രം, വാൾ എന്നിവ കൈവശം വെച്ചവരും അവിടെ എത്തി.
തൈസ്തു ബദ്ധാ മഹാഭാഗേ ശൃംഖലൈര്ദൃഢബംധനൈഃ । നീതാ യമപുരം തൈസ്തു രുദമാനാ സുദുഃഖിതാ
മഹാഭാഗേ, അവർ കനത്ത ചങ്ങലകളിൽ എന്നെ കെട്ടി, ഞാൻ കരയുകയും അതീവ ദു:ഖിതയാകുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് യമപുരിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
മുദ്ഗരൈസ്താഡ്യമാനാഹം ദുര്ഗമാര്ഗേണ പീഡിതാ । ഭര്ത്സ്യമാനാ യമസ്യാഗ്രേ തൈസ്തത്രാഹം പ്രവേശിതാ
അവർ വടികൊണ്ട് അടിക്കുകയും, കഠിനമായ വഴിയിൽ വേദനിപ്പിക്കുകയും, യമന്റെ മുന്നിൽ ശപിക്കുകയും ചെയ്തു; അങ്ങനെ അവർ എന്നെ അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
ദൃഷ്ടാഹം യമരാജേന സക്രോധേന മഹാത്മനാ । അംഗാരസംചയേ ക്ഷിപ്താ ക്ഷിപ്താ നരകസംചയേ
മഹാത്മാവായ യമൻ കോപത്തോടെ എന്നെ നോക്കി, ചൂടുള്ള ചാമ്പൽക്കൂട്ടിലേക്കും നരകക്കൂട്ടിലേക്കും എറിഞ്ഞു.
ലോഹസ്യ പുരുഷം കൃത്വാ അഗ്നിനാ പരിതാപിതഃ । മമോരസി സമുത്ക്ഷിപ്തോ നിജഭര്തുശ്ച വംചനാത്
ഇരുമ്പ് കൊണ്ട് ഒരു മനുഷ്യൻ ഉണ്ടാക്കി, അതു തീയിൽ ചൂടാക്കി, എന്റെ ഭർത്താവിനെ വഞ്ചിച്ചതിനാൽ എന്നെ അവന്റെ നെഞ്ചിൽ എറിഞ്ഞു.
നാനാപീഡാതിസംതപ്താ നരകാഗ്നിപ്രതാപിതാ । തൈലദ്രോണ്യാം പരിക്ഷിപ്താ കരമ്ഭവാലുകോപരി
നാനാവിധ കഠിന വേദനകളാൽ പീഡിതയായി, നരകാഗ്നിയിൽ ചുട്ടുപൊള്ളിച്ച്, എണ്ണക്കടവിൽ, കഞ്ഞിയോടുകൂടിയ മണലിന്മേൽ എറിഞ്ഞു.
അസിപത്രൈശ്ച സംച്ഛിന്നാ ജലമംത്രേണ വാഹിതാ । കൂടശാല്മലിവൃക്ഷേഷു ക്ഷിപ്താ തേന മഹാത്മനാ
കത്തിയിലപോലുള്ള ഇലകൾകൊണ്ട് കത്തി, വെള്ളം ഒഴുകുന്ന പ്രവാഹത്തിൽ ഒഴുക്കി, ആ മഹാത്മാവ് എന്നെ മൂർച്ചയുള്ള ശാൽമലി മരങ്ങളിൽ എറിഞ്ഞു.
പൂയശോണിതവിഷ്ഠായാം പതിതാ കൃമിസംകുലേ । സര്വേഷു നരകേഷ്വേവം ക്ഷിപ്താഹം നൃപനംദിനി
പൂ, രക്തം, മല എന്നിവയിൽ കീടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതിൽ ഞാൻ വീണു; രാജകുമാരിയേ, ഇങ്ങനെ എല്ലാ നരകങ്ങളിലും എറിഞ്ഞു.