അഗ്നിം ച പിതരം ചൈവ ന ത്യജേത്സ്വാമിനം ശുഭേ । സദാ വിപ്രഃ സുതോ ഭൃത്യഃ സത്യം സത്യം വദാമ്യഹമ്
ശുദ്ധമായവളേ, അഗ്നിയും പിതാവും യജമാനനും ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്; ബ്രാഹ്മണനും പുത്രനും ഭൃത്യനും എപ്പോഴും സത്യം പാലിക്കണം; ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു.
പരിത്യജ്യ പ്രഗച്ഛംതി തേ യാംതി നരകാര്ണവമ് । പതിതം വ്യാധിതം ദേവി വികലം കുഷ്ഠിനം തഥാ
അവരെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോകുന്നവർ നരകസമുദ്രത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; വീണുപോയവനാണെങ്കിലും, രോഗമുള്ളവനാണെങ്കിലും, വികലമായവനാണെങ്കിലും, കുഷ്ഠരോഗമുള്ളവനാണെങ്കിലും—
സര്വകര്മവിഹീനം ച ഗതവിത്താദിസംചയമ് । ഭര്താരം ന ത്യജേന്നാരീ യദി ശ്രേയ ഇഹേച്ഛതി
എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ധനം മുതലായവയും നഷ്ടമായിട്ടും, സ്ത്രീക്ക് ഈ ലോകത്തിൽ ഭദ്രതയുണ്ടാകണമെന്നു ആഗ്രഹിച്ചാൽ ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
ത്യക്ത്വാ കാംതം വ്രജേന്നാരീ അന്യത്കാര്യമിഹേച്ഛതി । സാ മതാ പുംശ്ചലീ ലോകേ സര്വധര്മബഹിഷ്കൃതാ
സ്നേഹമുള്ള ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, മറ്റൊന്നിനെ ആഗ്രഹിച്ച് പോകുന്ന സ്ത്രീ, ലോകത്തിൽ പുംശ്ചലി എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അവൾ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിൽ നിന്നും പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു.
ഗതേ ഭര്തരി യാ ഗ്രാമം ഭോഗം ശൃംഗാരമേവ ച । ലൌല്യാച്ച കുരുതേ നാരീ പുംശ്ചലീ വദതേ ജനഃ
ഭർത്താവ് ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ഒരു സ്ത്രീ ഗ്രാമത്തിൽ സുഖങ്ങളും രസതന്ത്രങ്ങളും ആസ്വദിക്കുന്നു; അവളുടെ ചഞ്ചലത കൊണ്ടാണ് ആളുകൾ അവളെ ദുഷ്ടയായി വിളിക്കുന്നത്.
ഏവം ധര്മം വിജാനാമി വേദശാസ്ത്രൈശ്ച സംമതമ് । ദാനവാ രാക്ഷസാഃ പ്രേതാ ധാത്രാ സൃഷ്ടാ യദാദിതഃ
വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ധർമ്മം ഞാൻ ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കുന്നു: ദാനവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, പ്രേതന്മാർ എന്നിവയെ സൃഷ്ടാവ് ആദിയിൽ സൃഷ്ടിച്ചു.
തത്രേഹ കാരണം സര്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ന സംശയഃ । ബ്രാഹ്മണാ ദാനവാശ്ചൈവ പിശാചാശ്ചൈവ രാക്ഷസാഃ
ഇതിന്റെ മുഴുവൻ കാരണവും ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കുന്നു, സംശയമില്ല: ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ദാനവന്മാർ, പിശാചുകൾ, രാക്ഷസന്മാർ.
ധര്മാര്ഥം സകലം പ്രോക്തമധീതം തൈസ്തു സുംദരി । വിംദംതി സകലം സര്വേ ആചരംതി ന ദാനവാഃ
സുന്ദരിയേ, എല്ലാ ധർമ്മവും അർത്ഥവും ഇവർ പഠിക്കുകയും പറയുകയും ചെയ്തു; എല്ലാവരും അതിനെ മനസ്സിലാക്കുന്നു, പക്ഷേ ദാനവന്മാർ മാത്രം അതിനെ ആചരിക്കുന്നില്ല.
വിധിഹീനം പ്രകുര്വംതി ദാനവാ ജ്ഞാനവര്ജിതാഃ । അന്യായേന വ്രജംത്യേതേ മാനവാ വിധിവര്ജിതാഃ
ജ്ഞാനം ഇല്ലാത്ത ദാനവന്മാർ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; നിയമങ്ങൾ ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മനുഷ്യർ അന്യായമായി നടക്കുന്നു.
തേഷാം ശാസനഹേത്വര്ഥം കൃതാ ഏതേപി നാന്യഥാ । വിധിഹീനം പ്രകുര്വംതി യേ ഹി ധര്മം നരാധമാഃ
ഇവരെ നിയന്ത്രിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് ഈ നിയമങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയതും, മറ്റെന്തിനുമല്ല; നിയമം പാലിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരാണ് മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവർ.
താന്വയം ശാസയാമോ വൈ ദംഡേന മഹതാ കില । ഭവത്യാ ദാരുണം കര്മ കൃതമേവ സുനിര്ഘൃണമ്
നാം അവരെ കടുത്ത ശിക്ഷയോടെ ശാസിക്കുന്നു; നീ ചെയ്ത പ്രവൃത്തി വളരെ കഠിനവും ദയയില്ലാത്തതുമാണ്.
ഗാര്ഹസ്ഥ്യം ച പരിത്യജ്യ അത്രായാതാ കിമര്ഥതഃ । വദസ്യേവം മുഖേനാപി അഹം ഹി പതിദേവതാ
ഗാർഹസ്ഥ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് നീ ഇവിടെ വന്നതെന്തിനാണ്? തുറന്നുമാത്രം പറയൂ, ഞാൻ ഭർത്താവിനോട് ഭക്തിയുള്ളവളാണ്.
കര്മണാ നാസ്തി തദ്ദൃഷ്ടം പതിദൈവത്യമേവ തേ । ഭര്താരം തം പരിത്യജ്യ കിമര്ഥം ത്വമിഹാഗതാ
നിന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തി കാണുന്നില്ല; ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് നീ ഇവിടെ വന്നതെന്തിനാണ്?
ശൃംഗാരം ഭൂഷണം വേഷം കൃത്വാ തിഷ്ഠസി നിര്ഘൃണാ । കിമര്ഥം ഹി കൃതം പാപേ കസ്യഹേതോര്വദസ്വ മേ
നീ രസതന്ത്രത്തിനായി അലങ്കാരവും വസ്ത്രവും ധരിച്ചു ദയയില്ലാതെ ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു; നീ ഇത് പാപത്തിനായി ആരുടെ خاطر ചെയ്തതാണെന്ന് പറയൂ.
നിഃശംകാ വര്ത്തസേ ചാപി പ്രമത്താ ഗിരികാനനേ । മയാ ത്വം സാധിതാ പാപാ ദംഡേന മഹതാ ശൃണു
നീ നിർഭയം, അനാസക്തമായി, മലക്കാടുകളിൽ നടക്കുന്നു; പാപിനിയായ നീയെ ഞാൻ കടുത്ത ശിക്ഷയോടെ കീഴടക്കി — കേൾക്കു.
അധര്മചാരിണീ ദുഷ്ടാ പതിം ത്യക്ത്വാ സമാഗതാ । ക്വാസ്തേ തത്പതിദേവത്വം ദര്ശയ ത്വം മമാഗ്രതഃ
ധർമ്മം പാലിക്കാതെ ദുഷ്ടമായി, ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് നീ ഇവിടെ എത്തിയതാണല്ലോ; നിന്റെ ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തി എവിടെയാണ്? എന്റെ മുന്നിൽ കാണിക്കൂ.
ഭവതീ പുംശ്ചലീ നാമ യയാ ത്യക്തഃ സ്വകഃ പതിഃ । പൃഥക്ഛയ്യാ യദാ നാരീ തദാ സാ പുംശ്ചലീ മതാ
നീ ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ചവളാണ്, അതുകൊണ്ട് പുംശ്ചലി എന്ന പേരിലാണ് നിന്നെ വിളിക്കുന്നത്; സ്ത്രീ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞ് ഉറങ്ങുമ്പോൾ അവളെ പുംശ്ചലി എന്നു കരുതുന്നു.
യോജനാനാം ശതൈകസ്യ സോന്തരേണ പ്രവര്ത്തതേ । ക്വാസ്തി തേ പതിദൈവത്യം പുംശ്ചല്യാചാരചാരിണീ
നിന്റെ ഭർത്താവിനും നിനക്കും നൂറ് യോജന ദൂരമുണ്ടായപ്പോൾ, നിന്റെ ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തി എവിടെയാണ്, പുംശ്ചലിയുടെ നടപ്പിൽ നടക്കുന്നവളേ?
നിര്ലജ്ജേ നിര്ഘൃണേ ദുഷ്ടേ കിം മേ വദസി സംമുഖീ । തപസഃ ക്വാസ്തി തേ ഭാവഃ ക്വ തേജോബലമേവ ച
നിർലജ്ജയും ദയയില്ലാത്തതും ദുഷ്ടയുമായ നീ, നേരിട്ട് എനിക്ക് എന്താണ് പറയുന്നത്? നിന്റെ തപസ്സും ശക്തിയും ഉജ്ജ്വലതയും എവിടെയാണ്?
ദര്ശയസ്വ മമാദ്യൈവ ബലവീര്യപരാക്രമമ് । പദ്മാവത്യുവാച- സ്നേഹേനാപി സമാനീതാ ശ്രൂയതാമസുരാധമ
ഇന്ന് തന്നെ നിന്റെ ശക്തിയും വീര്യവും ധൈര്യവും എനിക്ക് കാണിക്കൂ. പത്മാവതി പറഞ്ഞു: സ്നേഹത്താൽ തന്നെ ഞാൻ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നതാണു — കേൾക്കു, അസുരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനേ.
ഭര്തുര്ഗേഹാദഹം പിത്രാ ക്വാസ്തേ തത്ര ച പാതകമ് । നൈവ കാമാന്ന ലോഭാച്ച ന മോഹാന്ന ച മത്സരാത്
ഭർത്താവിന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പിതാവാണ് എന്നെ കൊണ്ടുവന്നത്; അതിൽ പാപം എവിടെയാണ്? ആഗ്രഹം കൊണ്ടല്ല, ലോഭം കൊണ്ടല്ല, മായ കൊണ്ടല്ല, അസൂയ കൊണ്ടുമല്ല.
ആഗതാഹം പതിം ത്യക്ത്വാ പതിഭാവേന സംസ്ഥിതാ । ഭര്തൃരൂപച്ഛലേനാപി ത്വയൈവ പരിവംചിതാ
ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും ഞാൻ ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഭർത്താവിന്റെ രൂപത്തിൽ നീ ചതിച്ചിട്ടും, നീ എന്നെ വഞ്ചിച്ചു.
ഭവംതം മാഥുരം ജ്ഞാത്വാ ഗതാഹം സമ്മുഖം തവ । മായാവിനം യദാ ജാനേ ത്വാമേവം ദാനവാധമ
നിനെയാണ് മാഥുരൻ എന്ന് കരുതി ഞാൻ നേരെ വന്നിരുന്നു. പക്ഷേ, നീ ഒരു മായാവി, താഴ്ന്ന ദാനവൻ എന്ന് അറിയുമ്പോൾ—
ഏകേന ഹുംകൃതേനൈവ ഭസ്മീഭൂതം കരോമ്യഹമ് । ഗോഭില ഉവാച- ചക്ഷുര്ഹീനാ ന പശ്യംതി മാനവാഃ ശൃണു സാംപ്രതമ്
ഒരു 'ഹും' എന്നൊരൊറ്റ ശബ്ദം കൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ ചിതയാക്കാമെന്നു ഞാൻ പറയുന്നു. ഗോഭിലൻ പറഞ്ഞു: കണ്ണില്ലാത്തവർ കാണുന്നില്ല, മനുഷ്യനേ, ഇപ്പോൾ കേൾക്കു—
ധര്മനേത്രവിഹീനാ ത്വം കഥം ജാനാസി മാമിഹ । യദാ തേ ഭാവ ഉത്പന്നഃ പിതുര്ഗേഹം പ്രതി ശൃണു
നീ ധർമ്മത്തിന്റെ കണ്ണില്ലാതെ എങ്ങനെ എന്നെ ഇവിടെ തിരിച്ചറിയുന്നു? നിന്റെ മനസ്സ് അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്കു തിരിഞ്ഞപ്പോൾ, കേൾക്കു—
പതിധ്യാനം പരിത്യജ്യ മുക്താ ധ്യാനേന ത്വം തദാ । ജ്ഞാനനേത്രം തദാ നഷ്ടം സ്ഫുടം ച ഹൃദയേ തവ
ഭർത്താവിനെ ധ്യാനിക്കുന്നത് ഉപേക്ഷിച്ച്, നീ മറ്റൊരു ധ്യാനത്തിൽ സ്വതന്ത്രയായി. അതിനാൽ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ കണ്ണ് നഷ്ടപ്പെട്ടു, നിന്റെ ഹൃദയം അശുദ്ധമായി.
കഥം മാം ത്വം വിജാനാസി ജ്ഞാനചക്ഷുര്ഹതാ ഭുവി । കസ്യാ മാതാ പിതാ ഭ്രാതാ കസ്യാഃ സ്വജനബാംധവാഃ
ഭൂമിയിൽ ജ്ഞാനത്തിന്റെ കണ്ണ് നശിച്ചപ്പോൾ, നീ എങ്ങനെ എന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നു? ഒരു സ്ത്രീക്ക് ആരാണ് അമ്മ, അച്ഛൻ, സഹോദരൻ? ആരാണ് അവളുടെ സ്വന്തം ബന്ധുക്കൾ?
സര്വസ്ഥാനേ പതിര്ഹ്യേകോ ഭാര്യായാസ്തു ന സംശയഃ । ഇത്യുക്ത്വാ ഹി പ്രഹസ്യൈവ ഗോഭിലോ ദാനവാധമഃ
എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും ഭർത്താവാണ് ഭാര്യയുടെ ഏക ബന്ധു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഇതു പറഞ്ഞ്, ഗോഭിലൻ, ദുഷ്ട ദാനവൻ, ചിരിച്ചു.
ന ഭയം വിദ്യതേ തേഽദ്യ മമാപി ശൃണു പുംശ്ചലി । കിം ഭവേത്തവ ശാപേന വൃഥൈവ പരികംപസേ
ഇന്ന് നിന്നെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല—കേൾക്കു, പാപവൃത്തിയുള്ളവളേ. ഭർത്താവിന്റെ ശാപം കൊണ്ടു നീ വെറുതെ ഭയപ്പെടുന്നത് എന്തിനാണ്?
മമഗേഹം സമാശ്രിത്യ ഭുംക്ഷ്വ ഭോഗാന്മനോഽനുഗാന് । പദ്മാവത്യുവാച- ഗച്ഛ പാപസമാചാര കിം ത്വം വദസി നിര്ഘൃണഃ
എന്റെ വീട്ടിൽ വന്ന്, മനസ്സിന് ഇഷ്ടമുള്ള സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കു. പത്മാവതി പറഞ്ഞു: നീ പോയി, പാപവൃത്തിയുള്ളവനേ! എത്ര ക്രൂരമാണ് നിന്റെ വാക്കുകൾ!