രമമാണാ ച സാ തസ്മിംസ്തസ്മിന്സരസി ഭാമിനീ । ഏവം വിപ്ര തദാ സാ തു സുഖേന പരിവര്തയേത്
അവിടെ ആ തടാകത്തിൽ ആ ഭാസുരയായവൾ സന്തോഷത്തോടെ സമയം കഴിച്ചു, ബ്രാഹ്മണനേ.
വിഷ്ണുരുവാച- ഗോഭിലോ നാമ വൈ ദൈത്യോ ഭൃത്യോ വൈശ്രവണസ്യ ച । ദിവ്യേനാപി വിമാനേന സര്വഭോഗപരിപ്ലുതഃ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഗോഭിലൻ എന്നൊരു അസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; വൈശ്രവണന്റെ ഭൃത്യൻ, ദിവ്യമായ വിമാനത്തിൽ ഇരുന്ന് എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളും അനുഭവിച്ചവൻ.
യാതി ചാകാശമാര്ഗേണ ഗോഭിലോ ദൈത്യസത്തമഃ । തേന ദൃഷ്ടാ വിശാലാക്ഷീ വൈദര്ഭീ നിര്ഭയാ തദാ
ആകാശമാർഗം വഴി ഗൊഭിലൻ, ദൈത്യന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, യാത്ര ചെയ്തു. അപ്പോൾ വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള വൈദർഭി അവനെ ഭയമില്ലാതെ കണ്ടു.
സര്വയോഷിദ്വരാ സാ ഹി ഉഗ്രസേനസ്യ വൈ പ്രിയാ । രൂപേണാപ്രതിമാ ലോകേ സര്വാംഗേഷു വിരാജതേ
അവൾ എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ഉത്തമയാണു, ഉഗ്രസേനന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്. ഈ ലോകത്ത് അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിന് തുല്യമായവളില്ല, അവളുടെ ശരീരത്തിന്റെ ഓരോ ഭാഗവും പ്രകാശിക്കുന്നു.
രതിര്വൈ മന്മഥസ്യാപി കിം വാപീയം ഹരിപ്രിയാ । കിം വാപി പാര്വതീ ദേവീ ശചീ കിം വാ ഭവിഷ്യതി
അവൾ മന്മഥന്റെ പ്രിയയായിരിക്കുംവോ? അല്ലെങ്കിൽ ഹരിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവളോ? അതോ പാർവതി ദേവിയോ, ശചിയോ ആയിരിക്കുംവോ?
യാദൃശീ ദൃശ്യതേ ചേയം നാരീണാം പ്രവരോത്തമാ । അന്യാപി ഈദൃശീ നാസ്തി ദ്വിതീയാ ക്ഷിതിമംഡലേ
ഇവളെപ്പോലെയുള്ള സ്ത്രീ മറ്റൊന്നും ഭൂമിയിൽ ഇല്ല; സ്ത്രീകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമയായവളാണ് ഇവൾ.
നക്ഷത്രേഷു യഥാ ചംദ്രഃ സംപൂര്ണോ ഭാതി ശോഭനഃ । ഗുണരൂപകലാഭിസ്തു തഥാ ഭാതി വരാനനാ
നക്ഷത്രങ്ങളിൽ പൂർണ്ണചന്ദ്രൻ എങ്ങനെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങുന്നുവോ, അങ്ങനെ അവളുടെ മുഖവും ഗുണത്തിലും സൗന്ദര്യത്തിലും കലയിലും പ്രകാശിക്കുന്നു.
പുഷ്കരേഷു യഥാ ഹംസസ്തഥേയം ചാരുഹാസിനീ । അഹോ രൂപമഹോഭാവ അസ്യാസ്തു പരിദൃശ്യതേ
പുഷ്കരിണികളിൽ ഹംസം എങ്ങനെ ഭംഗിയായി കാണപ്പെടുന്നുവോ, അങ്ങനെ മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ അവളും തിളങ്ങുന്നു. അവളുടെ സൗന്ദര്യവും ഭാവവും വ്യക്തമായി കാണാം.
കാ കസ്യ ശോഭനാ ബാലാ ചാരുവൃത്തപയോധരാ । വ്യമൃശദ്ഗോഭിലോ ദൈത്യഃ പദ്മാവതീം വരാനനാമ്
ആരാണ് ഈ മനോഹരമായ രൂപവും ആകർഷകമായ വക്ഷസ്സും ഉള്ള ബാല? ഗൊഭിലൻ ദൈത്യൻ, ഉത്തമമുഖമുള്ള പത്മാവതിയെ കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു.
ചിംതയിത്വാ ക്ഷണം വിപ്ര കാ കസ്യാപി ഭവിഷ്യതി । ജ്ഞാനേന മഹതാ ജ്ഞാത്വാ വൈദര്ഭീതി ന സംശയഃ
ഒരു നിമിഷം ചിന്തിച്ച ശേഷം, 'ഇവൾ ആരുടെ ആകുമെന്നു?' എന്ന് ഗൊഭിലൻ വിചാരിച്ചു. തന്റെ വലിയ ജ്ഞാനത്താൽ അവൻ മനസ്സിലാക്കി: ഇവൾ വൈദർഭിയാണ്, സംശയമില്ല.
ദയിതാ ഉഗ്രസേനസ്യ പതിവ്രതപരായണാ । ആത്മബലേന തിഷ്ഠംതീ ദുഷ്പ്രാപ്യാ പുരുഷൈരപി
ഇവൾ ഉഗ്രസേനന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ്, ഭർത്താവിനോടു അർപ്പിതയായവൾ. സ്വന്തം ശക്തിയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ഇവളെ പുരുഷന്മാർക്കും എളുപ്പത്തിൽ നേടാൻ കഴിയില്ല.
ഉഗ്രസേനോ മഹാമൂര്ഖഃ പ്രേഷിതാ യേന വൈ വരാ । പിതുര്ഗേഹമിയം ബാലാ സ തു ഭാഗ്യേന വര്ജിതഃ
ഉഗ്രസേനൻ വലിയ മൂഢനായി, ഈ ഉത്തമയായ ബാലയെ അവളുടെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്ക് അയച്ചു. എന്നാൽ അവൻ ഭാഗ്യരഹിതനാണ്.
അനയാ വിനാ സ ജീവേച്ച കഥം കൂടമതിഃ സദാ । കിം വാ നപുംസകോ രാജാ ഏനാം യോ ഹി പരിത്യജേത്
അവളില്ലാതെ ആ കപടബുദ്ധിയുള്ളവൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കും? അല്ലെങ്കിൽ, അവളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന രാജാവിന് പുരുഷത്വം ഇല്ലേ?
താം ദൃഷ്ട്വാ സ തു കാമാത്മാ സംജാതസ്തത്ക്ഷണാദപി । ഇയം പതിവ്രതാ ബാലാ ദുഷ്പ്രാപ്യാ പുരുഷൈരപി
അവളെ കണ്ടപ്പോൾ തന്നെ അവന്റെ മനസിൽ ആഗ്രഹം ഉണർന്നു. ഭർത്താവിനോടു അർപ്പിതയായ ഈ ബാലയെ പുരുഷന്മാർക്കും എളുപ്പത്തിൽ നേടാൻ കഴിയില്ല.
കഥം ഭോക്ഷ്യാമ്യഹം ഗത്വാ കാമോ മാമതി പീഡയേത് । അഭുക്ത്വൈനാം യദാ യാസ്യേ തത്സ്യാന്മൃത്യുര്മമൈവ ഹി
ഞാൻ അവിടെ ചെന്നാൽ എങ്ങനെ അവളെ സുഖിക്കാമെന്ന് അറിയില്ല; ആഗ്രഹം എന്റെ മനസ്സിനെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു. അവളെ നേടാതെ ഞാൻ പോയാൽ, അതു തന്നെ എന്റെ മരണമായിരിക്കും.
അദ്യൈവ ഹി ന സംദേഹോ യതഃ കാമോ മഹാബലഃ । ഇതി ചിംതാപരോ ഭൂത്വാ ഗോഭിലോ മനസൈക്ഷത
ഇന്ന് തന്നെ സംശയമില്ല, കാരണം ആഗ്രഹം വളരെ ശക്തമാണ്. ഇങ്ങനെ ആലോചനയിൽ മുഴുകി, ഗൊഭിലൻ മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു.
കൃത്വാ മായാമയം രൂപമുഗ്രസേനസ്യ ഭൂപതേഃ । യാദൃശസ്തൂഗ്രസേനശ്ച സാംഗോപാംഗോ മഹാനൃപഃ
ഉഗ്രസേനൻ രാജാവിന്റെ രൂപം മായാജാലം കൊണ്ട് സൃഷ്ടിച്ചു; ഉഗ്രസേനൻ എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ എല്ലാ അവയവങ്ങളോടും കൂടിയ മഹാരാജാവായി.
ഗോഭിലസ്താദൃശോ ഭൂത്വാ ഗത്യാ ച സ്വരഭാഷയാ । യഥാവസ്ത്രോ യഥാവേശോ വയസാ ച തഥാ പുനഃ
ഗൊഭിലൻ അവന്റെ നടപ്പിലും സംസാരത്തിലും, വസ്ത്രധാരണത്തിലും രൂപത്തിലും, വയസ്സിലും പോലും ഉഗ്രസേനനെപ്പോലെ ആയിത്തീർന്നു.
ദിവ്യമാല്യാംബരധരോ ദിവ്യഗംധാനുലേപനഃ । സര്വാഭരണശോഭാംഗോ യാദൃശോ മാഥുരേശ്വരഃ
ദിവ്യമായ മാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ച്, ദിവ്യസുഗന്ധം പുരട്ടി, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച്, മഥുരാപതിയെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
ഭൂത്വാഥ താദൃശോ ദൈത്യ ഉഗ്രസേനമയസ്തദാ । മായയാ പരയാ യുക്തോ രൂപലാവണ്യസംപദാ
അപ്പോൾ ദൈത്യനായ ഗൊഭിലൻ ഉഗ്രസേനനെപ്പോലെ മുഴുവനും മാറി, പരമമായ മായയും സൗന്ദര്യവും ആകർഷണവും കൊണ്ട് സമ്പന്നനായി.
പര്വതാഗ്രേ അശോകസ്യച്ഛായാമാശ്രിത്യ സംസ്ഥിതഃ । ശിലാതലസ്ഥോ ദുഷ്ടാത്മാ വീണാദംഡേന വീരകഃ
പർവതശിഖരത്തിൽ അശോകവൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ ആശ്രയിച്ച്, കല്ലിൻമേൽ ഇരുന്ന് ദുഷ്ടഹൃദയനായ വീരകൻ വീണയുടെ ദണ്ഡം കൈയിൽ പിടിച്ച് ഇരുന്നു.
സുസ്വരം ഗായമാനസ്തു ഗീതം വിശ്വപ്രമോഹനമ് । താലമാനക്രിയോപേതം സപ്തസ്വരവിഭൂഷിതമ്
അവൻ മധുരമായ സ്വരത്തിൽ, ലോകത്തെ മുഴുവൻ ആകർഷിക്കുന്ന ഒരു ഗാനം, താളവും ലയവും ചേർത്ത്, ഏഴ് സ്വരങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച് പാടുകയായിരുന്നു.
ഗീതം ഗായതി ദുഷ്ടാത്മാ തസ്യാ രൂപേണ മോഹിതഃ । പര്വതാഗ്രേ സ്ഥിതോ വിപ്ര ഹര്ഷേണ മഹതാന്വിതഃ
ദുഷ്ടഹൃദയനായ അവൻ ആ ഗാനം പാടുമ്പോൾ, അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ആകർഷിതനായി; പർവതശിഖരത്തിൽ നിന്നു നിന്ന ബ്രാഹ്മണൻ വലിയ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
സഖീമധ്യഗതാ സാ തു പദ്മാവതീ വരാനനാ । ശുശ്രുവേ സുസ്വരം ഗീതം താലമാനലയാന്വിതമ്
സുഹൃത്തുക്കളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഇരുന്ന മനോഹരമുഖിയായ പത്മാവതി, താളവും ലയവും ചേർന്ന മധുരമായ ആ ഗാനം കേട്ടു.
കോഽയം ഗായതി ധര്മാത്മാ മഹത്സൌഖ്യപ്രദായകമ് । ഗീതം ഹി സത്ക്രിയോപേതം സര്വഭാവസമന്വിതമ്
"ആർ ഈ ധാർമ്മികൻ, വലിയ സന്തോഷം പകരുന്ന ഗാനം പാടുന്നത്? ഈ ഗാനം നല്ല പ്രവൃത്തികളും എല്ലാ ഭാവങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമാണ്."
സഖീഭിഃ സഹിതാ ഗത്വാ ഔത്സുക്യേന നൃപാത്മജാ । അശോകച്ഛായാമാശ്രിത്യ വിമലേ സുശിലാതലേ
സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം രാജകുമാരി ആവേശത്തോടെ അശോകവൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ, വൃത്തിയുള്ള നല്ല കല്ലിൻമേൽ ചെന്നു.
ദദര്ശ ഭൂപവേഷേണ ഗോഭിലം ദാനവാധമമ് । പുഷ്പമാലാംബരധരം ദിവ്യഗംധാനുലേപനമ്
അവൾ രാജവേഷം ധരിച്ച ഗോഭിലൻ എന്ന ദുഷ്ടദാനവനെ, പൂമാലയും ദിവ്യസുഗന്ധവും അണിഞ്ഞവനായി അവിടെ കണ്ടു.
സര്വാഭരണശോഭാംഗം പദ്മാവതീ പതിവ്രതാ । മഥുരേശഃ സമായാതഃ കദാ ധര്മപരായണഃ
എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ ഭർത്തൃനിഷ്ഠയായ പത്മാവതി ചിന്തിച്ചു: 'ധർമ്മപരനായ മഥുരാനാഥൻ എപ്പോൾ തിരികെ വരുമോ?'
മമ നാഥോ മഹാത്മാ വൈ രാജ്യം ത്യക്ത്വാ പ്രദൂരതഃ । യാവദ്ധി ചിംതയേത്സാ ച താവത്പാപേന തേന സാ
'എന്റെ മഹാത്മാവായ ഭർത്താവ് രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ദൂരെയാണു; അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ആ പാപി അവളെ വിളിച്ചു.'
സമാഹൂതാ തുരീഭൂയ ഏഹി ത്വം ഹി പ്രിയേ മമ । ചകിതാശംകിതാസാചകഥംഭര്ത്താസമാഗതഃ
'വരൂ, വരൂ, നീയാണെന്റെ പ്രിയതമേ!' എന്നിങ്ങനെ വിളിച്ചപ്പോൾ, ഭയവും സംശയവും നിറഞ്ഞ് അവൾ ഭർത്താവ് വന്നോ എന്നു വിചാരിച്ചു.