ലയയുക്തേന ഭാവേന മൂര്ച്ഛനാ സഹിതേന ച । മേ മനശ്ചലിതം ധ്യാനാദ്ഗീതേനാനേന സുവ്രത
ലയം, ഭാവം, ശരിയായ സ്വരമാറ്റം എന്നിവയോടെ, സുവ്രതനേ, നിന്റെ പാട്ട് എന്റെ മനസ്സ് ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റി.
ഇദം സ്ഥാനം പരിത്യജ്യ അന്യസ്ഥാനം വ്രജസ്വ തത് । ഗീതവിദ്യാധര ഉവാച- ആത്മജ്ഞാനസമം ഗീതമന്യസ്ഥാനം വ്രജാമി കിമ്
ഈ സ്ഥലം വിട്ട് നീ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകണം. സംഗീതവിദ്യാധരൻ പറഞ്ഞു: സംഗീതം ആത്മജ്ഞാനത്തിന് തുല്യമായിരിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ എവിടെ പോകണം?
ദുഃഖം ദദേ ന കസ്യാപി സുഖദോ നൃഷു സര്വദാ । ഗീതേനാനേന ദിവ്യേന സര്വാസ്തുഷ്യംതി ദേവതാഃ
ഞാൻ ആരെയും ദു:ഖിപ്പിക്കാറില്ല, എല്ലായ്പ്പോഴും മനുഷ്യരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയാണ്. ഈ ദിവ്യഗീതം കൊണ്ട് ദേവതകൾ എല്ലാവരും തൃപ്തരാകുന്നു.
ശംഭുശ്ചാപി സമാനീതോ ഗീതധ്വനിരതോ ദ്വിജ । ഗീതം സര്വരസം പ്രോക്തം ഗീതമാനംദദായകമ്
ശംഭുവും ഈ സംഗീതശബ്ദം കേട്ട് ഇവിടെ എത്തുന്നു, ദ്വിജനേ. സംഗീതത്തിൽ എല്ലാ രസങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു; അത് ആനന്ദം നൽകുന്നു.
ശൃംഗാരാദ്യാരസാഃ സര്വേ ഗീതേനാപി പ്രതിഷ്ഠിതാഃ । ശോഭാമായാംതി ഗീതേന വേദാശ്ചത്വാര ഉത്തമാഃ
ശൃംഗാരാദി എല്ലാ രസങ്ങളും സംഗീതത്തിലൂടെ നിലനിൽക്കുന്നു; സംഗീതം കൊണ്ടാണ് നാലു വേദങ്ങളും ഭംഗി നേടുന്നത്.
ഗീതേന ദേവതാഃ സര്വാസ്തോഷമായാംതി നാന്യഥാ । തദേവം നിന്ദസേ ഗീതം മാമേവം പരിചാലയേഃ
സംഗീതം കൊണ്ടാണ് ദേവതകൾ എല്ലാവരും തൃപ്തരാകുന്നത്; മറ്റെന്തിനാലും അല്ല. അങ്ങനെ, നീ സംഗീതത്തെ അപമാനിച്ച് എന്നെ ഇങ്ങനെ കാണുന്നത് എന്തിന്?
അന്യായോഽയം മഹാഭാഗ തവൈവ ഇഹ ദൃശ്യതേ । പുലസ്ത്യ ഉവാച- സത്യമുക്തം ത്വയാദ്യൈവ ഗീതാര്ഥം ബഹുപുണ്യദമ്
മഹാഭാഗേ, ഇതൊരു അന്യായമാണ്; ഇവിടെ നിന്നിൽ മാത്രമാണ് ഇത് കാണുന്നത്. പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: സംഗീതത്തിന്റെ മഹത്വം നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്.
ശൃണു ത്വം മാമകം വാക്യം മാനം ത്യജ മഹാമതേ । നാഹം ഗീതം പ്രകുത്സാമി ഗീതം വംദാമി നാന്യഥാ
എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ, മഹാമതിയുള്ളവനേ, അഭിമാനം വിട്ടു നിൽക്കൂ. ഞാൻ സംഗീതത്തെ അപമാനിക്കുന്നില്ല; ഞാൻ അതിനെ ആദരിക്കുന്നു, മറ്റൊന്നുമല്ല.
വിദ്യാശ്ചതുര്ദശൈവൈതാ ഏകീഭാവേന ഭാവദാഃ । പ്രാണിനാം സിദ്ധിമായാംതി മനസാ നിശ്ചലേന ച
ഈ പതിനാലു വിദ്യകളും ഒന്നായി ചേരുമ്പോൾ, മനസ്സു സ്ഥിരമായി നിൽക്കുന്ന ജീവികൾക്ക് സിദ്ധി ലഭിക്കും.
തപശ്ച തദ്വന്മംത്രാശ്ച സുസിദ്ധ്യംത്യേകചിംതയാ । ഹൃഷീകാണാം മഹാവര്ഗശ്ചപലോ മമ സംമതഃ
തപസ്സും മന്ത്രങ്ങളും ഒരേ ചിന്തയോടെ ആലോചിച്ചാൽ നന്നായി സിദ്ധിക്കും. എന്നാൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വളരെ ചഞ്ചലമാണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു.
വിഷയേഷ്വേവ സര്വേഷു നയത്യാത്മാനമുച്ചകൈഃ । ചാലയിത്വാ മനസ്തസ്മാദ്ധ്യാനാദേവ ന സംശയഃ
മനസ്സ് ഉണർത്തപ്പെട്ടാൽ, അതു എല്ലായ്പ്പോഴും വിഷയങ്ങളിൽ ഉയർന്നതിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. അതിനാൽ, ധ്യാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ മനസ്സ് ശാന്തമാവൂ എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
യത്ര ശബ്ദം ന രൂപം ച യുവതീ നൈവ തിഷ്ഠതി । മുനയസ്തത്ര ഗച്ഛംതി തപഃസിദ്ധ്യര്ഥമേവ ഹി
ശബ്ദവും രൂപവും ഇല്ലാത്തിടത്തും, യുവതിയാരും ഇല്ലാത്തിടത്തും, തപസ്സിൽ സിദ്ധി നേടാനായി മുനികൾ പോകുന്നു.
അയം ഗീതഃ പവിത്രസ്തേ ബഹുസൌഖ്യപ്രദായകഃ । ന പശ്യേമ വയം വീര തിഷ്ഠാമോ വനസംസ്ഥിതാഃ
ഈ ഗാനം വിശുദ്ധവും അനേകം സന്തോഷം നൽകുന്നതുമാണ്. വീരാ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ഞങ്ങൾ ഇവിടം കാടിൽ തന്നെ ഇരിക്കുന്നു.
അന്യത്സ്ഥാനം പ്രയാഹി ത്വം നോവാ വയം വ്രജാമഹേ । ഗീതവിധാധര ഉവാച- ഇംദ്രിയാണാം ബലം വര്ഗം ജിതം യേന മഹാത്മനാ
നീ വേറൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് പോകൂ, അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾ പോകാം. ഗീതവിദ്യാധരൻ പറഞ്ഞു: ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ശക്തി ജയിച്ചവനാണ് മഹാത്മാവ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
സ ജയീ കഥ്യതേ യോഗീ സ ച വീരഃ സസാധകഃ । ശബ്ദം ശ്രുത്വാഥ വാ ദൃഷ്ട്വാ രൂപമേവം മഹാമതേ
ശബ്ദം കേട്ടാലും രൂപം കണ്ടാലും, ധ്യാനത്തിലൂടെ മനസ്സു ചലിക്കാതെ നിലകൊള്ളുന്നവനാണ് വിജയിയും യോഗിയും വീരനും സിദ്ധിയും എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്, മഹാമനസാ.
ചലതേ നൈവ യോ ധ്യാനാത്സ ധീരസ്തപസാധകഃ । ഭവാംസ്തു തേജസാ ഹീന ഇംദ്രിയൈര്വിജിതോ യതഃ
ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് ചലിക്കാത്തവൻ ധീരനും തപസ്സിൽ സിദ്ധനും ആകുന്നു. പക്ഷേ, നീ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കു കീഴടങ്ങിയതിനാൽ തേജസ്സില്ലാത്തവനാണ്.
സ്വര്ഗേപി നാസ്തി സാമര്ഥ്യം മമ ഗീതസ്യ ധര്ഷണേ । വര്ജയംതി വനം സര്വേ ഹീനവീര്യാ ന സംശയഃ
സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഈ ഗാനത്തെ നേരിടാൻ എനിക്ക് ശേഷിയില്ല. ശക്തിയില്ലാത്തവർ കാടിനെ ഒഴിവാക്കുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
അയം സാധാരണോ വിപ്ര വനദേശോ ന സംശയഃ । ദേവാനാം സര്വജീവാനാം യഥാ മമ തഥാ തവ
ഈ കാടൻ പ്രദേശം എല്ലാവർക്കും പൊതുവാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ദേവന്മാർക്കും എല്ലാ ജീവികൾക്കും, എനിക്കും നിനക്കും ഇത് ഒരുപോലെയാണ്.
കഥം ഗച്ഛാമ്യഹം ത്യക്ത്വാ വനമേവമനുത്തമമ് । യൂയം ഗച്ഛംതു തിഷ്ഠംതു യദ്ഭവ്യം തത്തു നാന്യഥാ
ഇത്രയും ഉത്തമമായ കാട് ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ എങ്ങിനെ പോകും? നിങ്ങൾക്കിഷ്ടംപോലെ പോകാം, അല്ലെങ്കിൽ ഇരിക്കാം; എന്ത് സംഭവിക്കേണ്ടതാണോ അതാണ് സംഭവിക്കുക.
ഏവമാഭാഷ്യ തം വിപ്രം ഗീതവിദ്യാധരസ്തദാ । സമാകര്ണ്യ തതസ്തേന മുനിനാ തസ്യ ഉത്തരമ്
ഇങ്ങനെ ആ ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു കഴിഞ്ഞ്, ഗീതവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വിദ്യാധരൻ കേട്ടു; പിന്നെ ആ മുനി മറുപടി പറഞ്ഞു.
ചിംതയാമാസ മേധാവീ കിം കൃത്വാ സുകൃതം ഭവേത് । ക്ഷമാം കൃത്വാ ജഗാമാഥ അന്യത്സ്ഥാനം ദ്വിജോത്തമഃ
മനസ്സിൽ 'എന്ത് ചെയ്താൽ നല്ല ഫലം ലഭിക്കും?' എന്ന് ആലോചിച്ച്, ക്ഷമയോടെ ആ ശ്രേഷ്ഠൻ മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
തപശ്ചചാര ധര്മാത്മാ യോഗാസനഗതഃ സദാ । കാമം ക്രോധം പരിത്യജ്യ മോഹം ലോഭം തഥൈവ ച
ധാർമ്മികനായ ആ മഹാത്മാവ്, യോഗാസനത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഇരുന്നു, ആസക്തിയും കോപവും മോഹവും ലോഭവും ഉപേക്ഷിച്ച് തപസ്സു ചെയ്തു.
സര്വേന്ദ്രിയാണി സംയമ്യ മനസാ സമമേവ ച । ഏവം സ്ഥിതസ്തദാ യോഗീ പുലസ്ത്യോ മുനിസത്തമഃ
എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും ഒരുപോലെ നിയന്ത്രിച്ച്, ആ യോഗി മുനിശ്രേഷ്ഠനായ പുലസ്ത്യൻ അങ്ങനെ നിലകൊണ്ടു.
സുകലോവാച- ഗതേ തസ്മിന്മഹാഭാഗേ പുലസ്ത്യേ മുനിപുംഗവേ । കാലാദിഷ്ടേന തേനാപി ഗീതവിദ്യാധരേണ ച
സുകല പറഞ്ഞു: മഹാത്മാവായ മുനിപുംഗവൻ പുലസ്ത്യൻ പോയപ്പോൾ, കാലത്തിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഗീതവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വിദ്യാധരനും പോയി.
ചിംതിതം സുചിരം കാലം ന ദൃഷ്ടോയം ഭയാന്മമ । ക്വ ഗതസ്തിഷ്ഠതേ വാപി കുരുതേ കിം കഥം ച സഃ
അവൻ ദീർഘകാലം ആലോചിച്ചു: 'ഭയത്താൽ ഞാൻ അവനെ കാണുന്നില്ല; അവൻ എവിടേക്ക് പോയി, എവിടാണ് താമസിക്കുന്നത്, എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്, എങ്ങിനെയാണ്?'
ജ്ഞാത്വാ പദ്മാത്മജസുതമേകാംതവനശാലിനമ് । ഗതോ വരാഹരൂപേണ തസ്യാശ്രമമനുത്തമമ്
പദ്മയുടെ പുത്രൻ കാട്ടിൽ ഒറ്റയ്ക്കാണ് താമസിക്കുന്നതെന്ന് അറിഞ്ഞ്, അവൻ വരാഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ആ അതുല്യമായ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ആസനസ്ഥം മഹാത്മാനം തേജോജ്വാലാസമാവിലമ് । ദൃഷ്ട്വാ ചകാര വൈ ക്ഷോഭം തസ്യ വിപ്രസ്യ ഭാമിനി
മഹാത്മാവായ സന്യാസിയെ ആശാനമായിരിക്കുന്നു, പ്രകാശം നിറഞ്ഞതും തേജസ്സോടെ തെളിഞ്ഞതുമായ അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ ബ്രാഹ്മണന് മനസ്സിൽ കലഹം തോന്നി, സുന്ദരിയേ.
ധര്ഷയേന്നിയതം വിപ്രം തുംഡാഗ്രേണ കുചേഷ്ടയാ । പശും ജ്ഞാത്വാ മഹാരാജ ക്ഷമതേ തസ്യ ദുഷ്കൃതമ്
അവൻ അക്രമമായി ആ ബ്രാഹ്മണനെ തണ്ടിന്റെ അഗ്രത്തിൽ തട്ടിയും, കളിയാക്കി ഉപദ്രവിക്കാനും ശ്രമിച്ചു. അവനെ ഒരു മൃഗം എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, മഹാരാജാവേ, സന്യാസി അവന്റെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ക്ഷമിച്ചു.
മൂത്രയേത്പുരതഃ കൃത്വാ വിഷ്ഠാം ച കുരുതേ തതഃ । നൃത്യതേ ക്രീഡതേ തത്ര പതതി പ്രോച്ചലേത്പുനഃ
അവൻ അവന്റെ മുന്നിൽ മൂത്രം ചെയ്തു, പിന്നെ അകത്തിരിച്ച് മലവിസർജനം ചെയ്തു; അവിടെ തന്നെ നൃത്തം ചെയ്തു, കളിച്ചു, വീണു, പിന്നെയും ചുറ്റി നടന്നു.
പശും ജ്ഞാത്വാ പരിത്യക്തോ മുനിനാ തേന ഭൂപതേ । ഏകദാ തു തഥായാതേ തേന രൂപേണ വൈ പുനഃ
അവനെ ഒരു മൃഗം എന്ന് മനസ്സിലാക്കി സന്യാസി അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു, രാജാവേ. എന്നാൽ ഒരിക്കൽ, അതേ രൂപത്തിൽ വീണ്ടും അവൻ അവിടെ എത്തി.