ധര്മനിഷ്ഠാ തപോനിഷ്ഠാ മാതസ്ത്വം ഭവ സര്വദാ । മാസ്തു ലോഭഃ ശരീരേ തേ ആപന്നാര്തി സദാ ഹര
അമ്മേ, നീ എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിലും തപസ്സിലും ഉറച്ചവളാകണം. നിന്റെ ശരീരത്തിൽ ഒരിക്കലും ലോഭം വരരുത്. കഷ്ടത്തിൽപ്പെട്ടവരുടെ ദുഃഖം നീ എപ്പോഴും നീക്കണം.
ഇത്യുക്ത്വാ തു പ്രണമ്യാഥ സതാം കാംചനമാലിനീമ് । ജഗാമ രാക്ഷസഃ സ്വര്ഗം ഗംധര്വൈര്ബഹുഭിഃ സ്തുതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സുവർണ്ണാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരുന്ന ആ സദ്വധുവിനെ നമസ്കരിച്ച്, ആ രാക്ഷസൻ ഗന്ധർവന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
ദേവകന്യാസ്തദാഗത്യ വവര്ഷുഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിഭിഃ । തസ്യാഃ കാംചനമാലിന്യാ മൂര്ധ്നി ഹര്ഷസമാകുലാഃ
അപ്പോൾ ദേവകന്യകൾ അവിടെ എത്തി, ആ സ്വർണ്ണമാല ധരിച്ചവളുടെ തലയിൽ സന്തോഷത്തോടെ പുഷ്പവർഷം നടത്തി.
താമാലിംഗ്യ തതഃ പ്രോചുഃ കന്യകാസ്തു പ്രിയം വചഃ । കൃതം ഭദ്രേ ത്വയാ ചിത്രം രാക്ഷസസ്യ വിമോക്ഷണമ്
അവളെ അണച്ചു പിടിച്ച്, ആ കന്യകൾ സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: 'സുഭാഗവതിയേ, നീ രാക്ഷസനെ മോചിപ്പിച്ച് അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാര്യം ചെയ്തു.'
ദുഷ്ടസ്യാസ്യ ഭയാത്കശ്ചിദ്വിശത്യസ്മിന്ന കാനനേ । അധുനാ നിര്ഭയാ ഹ്യത്ര വിചരാമോ യഥാസുഖമ്
'ഈ ദുഷ്ടന്റെ ഭയത്താൽ ആരും ഈ കാടിൽ കടന്നിരുന്നില്ല; ഇനി നമുക്ക് ഭയമില്ലാതെ ഇഷ്ടം പോലെ ഇവിടെ സഞ്ചരിക്കാം.'
ശ്രുത്വാ തദ്വചനം രാജംസ്താസാം കാംചനമാലിനീ । ഹൃഷ്ടാ തേനൈവ ദാനേന കൃതകൃത്യാ തദാ സതീ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, സ്വർണ്ണമാല ധരിച്ചവൾ താൻ നൽകിയ ദാനത്തിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു തൃപ്തിയായി.
തം രാക്ഷസം കാംചനമാലിനീവരാ ഗന്ധര്വകന്യാ പരിമോച്യ സത്വരമ് । ക്രീഡംത്യമൂഭിഃ പ്രയയൌ ഹരാലയം പ്രീത്യാ സപൂര്ണാ ച പരോപകാരയാ
ആ രാക്ഷസനെ വേഗത്തിൽ മോചിപ്പിച്ച ശേഷം, ഗന്ധർവകന്യകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായ സ്വർണ്ണമാലിനി സന്തോഷത്തോടെ ഹരന്റെ ആലയത്തിലേക്ക് പോയി, പരോപകാരത്തിൽ ഹൃദയം നിറഞ്ഞവളായി.
സംവാദമേനം വരകന്യകേരിതം ഭക്ത്യാ പരം യഃ ശൃണുയാച്ച മാനവഃ । ന ബാധ്യതേ ജാതു സദാ സ രാക്ഷസൈര്ധര്മേ മതിസ്തസ്യ ഭൃശം ഹി ജായതേ
ആ ശ്രേഷ്ഠകന്യ പറഞ്ഞു നൽകിയ ഈ സംഭാഷണം ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, രാക്ഷസന്മാരാൽ ഒരിക്കലും ബുദ്ധിമുട്ടപ്പെടുകയില്ല; അവന്റെ മനസിൽ ധർമ്മം ഉറപ്പോടെ നിലനിൽക്കും.
പാര്വത്യുവാച। ദ്വീപേഽസ്മിന്യാനി തീര്ഥാനി താനി മേ വദ സുവ്രത । ദ്വീപാനാം ദ്വീപരാജോഽയം സര്വദാ ഭുവി നിര്മിതഃ । സംഖ്യയാ ത്വം വദ സ്വാമിന്കൃപാം കൃത്വാ മമോപരി
പാർവതി പറഞ്ഞു: ഈ ദ്വീപിൽ ഏത് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് എനിക്ക് പറയൂ, സദാചാരശീലനേ. ദ്വീപുകളിൽ ഇതാണ് രാജാവ് എന്നും ഭൂമിയിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നവൻ എന്നും അറിയാം. ദയവായി, ഗുരുവേ, അവയുടെ എണ്ണം എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
മഹാദേവ ഉവാച। സര്വഗഃ സര്വഭൂതേഷു ദ്രഷ്ടവ്യഃ സര്വതോ ഭുവി । സപ്തലോകേഷു യത്കിംചിദ്ദൃശ്യതേ സചരാചരമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: അവൻ എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവൻ, എല്ലാ ജീവികളിലും കാണേണ്ടവൻ, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും. ഏത് ലോകത്തും കാണുന്ന സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതും എല്ലാം അവനിൽ കാണാം.
തത്വം തേന വിനാ ദേവി ന ദൃഷ്ടം ന ശ്രുതം മയാ । അതോ വിഷ്ണുര്മഹാദേവഃ കേശവഃ ക്ലേശനാശനഃ । തീര്ഥരൂപേണ വര്തേത ദ്വീപേ ഹ്യസ്മിന്സുരേശ്വരി
ദേവിയേ, ആ തത്വം ഇല്ലാതെ ഞാൻ ഒന്നും കണ്ടിട്ടില്ല, ഒന്നും കേട്ടിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ട് വിഷ്ണുവും മഹാദേവനും കേശവനും കഷ്ടങ്ങൾ നീക്കുന്നവനും ഈ ദ്വീപിൽ തീർത്ഥരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ദേവരാജ്ഞിയേ.
താനി തീര്ഥാനി വക്ഷ്യാമി സാംപ്രതം നാത്ര സംശയഃ । പ്രഥമം പുഷ്കരം ക്ഷേത്രം തീര്ഥാനാം പ്രവരം ശുഭമ് । വാരാണസീ ദ്വിതീയം തു ക്ഷേത്രം മുക്തിപ്രദായകമ്
ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവ തീർത്ഥങ്ങൾ പറയാം; ഇതിൽ സംശയമില്ല. ആദ്യം പുഷ്കരം, തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമവും ശുഭകരവുമാണ്. രണ്ടാമത് മോക്ഷം നൽകുന്ന വാരാണസി.
തൃതീയം നൈമിഷം ക്ഷേത്രമൃഷീണാം പാവനം സ്മൃതമ് । പ്രയാഗം വൈ ചതുര്ഥം തു തീര്ഥാനാമുത്തമം സ്മൃതമ്
മൂന്നാമത് നൈമിഷം, ഋഷിമാർക്ക് വിശുദ്ധിയേകുന്നവൻ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു. നാലാമത് പ്രയാഗം, തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
കാര്മുകം പംചമം പ്രോക്തം ഉത്പന്നം ഗംധമാദനേ । ഏകാദശം കാന്യകുബ്ജം യത്ര തിഷ്ഠതി വാമനഃ
അഞ്ചാമത് കാർമുകം, ഗന്ധമാദനത്തിൽ ഉദിച്ചവൻ എന്ന് പറയുന്നു. പതിനൊന്നാമത് കാന്യകുബ്ജം, അവിടെ വാമനൻ വസിക്കുന്നു.
സപ്തമം വിശ്വകായം തു അവരേ പര്വതേ ശുഭേ । അഷ്ടമം ഗൌതമാഖ്യം ച മംദരേ നിര്മിതം പുരാ
ഏഴാമത് വിശ്വകായം, താഴെ ഒരു മനോഹരമായ പർവതത്തിൽ. എട്ടാമത് ഗൗതമം, പുരാതനകാലത്ത് മന്ദരപർവതത്തിൽ സ്ഥാപിതമായത്.
മദോത്കടം തു നവമം ദശമം രഥചൈത്രകമ് । ഏകാദശം കാന്യകുബ്ജം യത്ര തിഷ്ഠതി വാമനഃ
ഒമ്പതാമത് മദോത്കടം, പത്താമത് രഥചൈത്രകം. പതിനൊന്നാമത് കാന്യകുബ്ജം, അവിടെ വാമനൻ വസിക്കുന്നു.
ദ്വാദശം മലയം ചൈവ കുബ്ജാമ്രകമതഃ പരമ് । വിശ്വേശ്വരം ഗിരികര്ണം കേദാരം ഗതിദായകമ്
പന്ത്രണ്ടാമത്തേത് മലയം, അതിനുശേഷം കുബ്ജാമ്രകം. പിന്നെ വിശ്വേശ്വരം, ഗിരികർണം, മോക്ഷം നൽകുന്ന കെദാരം.
ബാഹ്യം ഹിമവതഃ പൃഷ്ഠേ ഗോകര്ണേ ഗോപകം തഥാ । സ്ഥാനേശ്വരം ഹിമാദ്രൌ ച ബില്വകേ ബില്വപത്രികമ്
ഹിമാലയത്തിന്റെ പുറകിൽ ബാഹ്യം, ഗോകര്ണം, കൂടാതെ ഗോപകം. ഹിമാലയത്തിൽ തന്നെ സ്ഥാനേശ്വരം, ബിൽവകയിൽ ബിൽവപത്രികം.
ശ്രീശൈലേ മാധവം തീര്ഥം ഭദ്രം ഭദ്രേശ്വരേ തഥാ । വാരാഹേ വിജയം പ്രോക്തം വൈഷ്ണവം വൈഷ്ണവേ ഗിരൌ
ശ്രീശൈലം, മാധവക്ഷേത്രം, ഭദ്രേശ്വരത്തിൽ ഭദ്രം. വാരാഹത്തിൽ വിജയം, വൈഷ്ണവപർവതത്തിൽ വൈഷ്ണവം.
രൌദ്രം തു രുദ്രകോടേ തു പൈത്ര്യം കാലിജരേ ഗിരൌ । കംപിലേ കാപിലം തീര്ഥം മുകുടേ കര്കോടകം തഥാ
രുദ്രകോട്ടിയിൽ രൗദ്രം, കാലിജരപർവതത്തിൽ പൈത്ര്യം. കംപിലയിൽ കപിലക്ഷേത്രം, മുകുടയിൽ കർക്കോട്ടകം.
ശാലഗ്രാമോദ്ഭവം തീര്ഥം ഗല്ലികായാം സുരേശ്വരി । നര്മദായാം ശിവാഖ്യം തു മായായാം വിശ്വരൂപകമ്
ശാലഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ച തീർഥം, ഗല്ലികയിൽ സുരേശ്വരി. നർമദയിൽ ശിവനാമം, മായയിൽ വിശ്വരൂപകം.
ഉത്പലാക്ഷം സഹസ്രാക്ഷം ജാതം വൈ രൈവതേ ഗിരൌ । ഗംഗായാം പിതൃതീര്ഥം ച വിഷ്ണുപാദോദ്ഭവം തഥാ
റൈവതപർവതത്തിൽ ഉത്പലാക്ഷനും സഹസ്രാക്ഷനും ജനിച്ചു. ഗംഗയിൽ പിതൃതീർഥവും, വിഷ്ണുപാദത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതും.
വിപാശായാം വിപാപാ ച പാടലേ പുംഡ്രവര്ദ്ധനമ് । നാരായണം സുപാര്ശ്വേ തു ത്രികൂടേ വിഷ്ണുമംദിരമ്
വിപാശയിൽ വിപാപാ, പാടലയിൽ പുണ്ഡ്രവർദ്ധനം. സുപാർശ്വയിൽ നാരായണനും, ത്രികൂട്ടത്തിൽ വിഷ്ണുമന്ദിരവും.
വിപുലേ വിപുലം നാമ കല്യാണം മലയാചലേ । കൌരവം കോടിതീര്ഥേ ച സുഗംധം ഗംധമാദനേ
വിപുലയിൽ വിപുലം, മലയാചലത്തിൽ കല്യാണം. കോടിതീർത്തിൽ കൗരവം, ഗന്ധമാദനത്തിൽ സുഗന്ധം.
കുബ്ജാമ്രകേ ത്രിസംധ്യം തു ഗംഗാംദ്വാരേ ഹരിപ്രിയമ് । ശൈലം വിംധ്യപ്രദേശേ തു ബദര്യാം സാരസ്വതം സ്മൃതമ്
കുബ്ജാമ്രകത്തിൽ ത്രിസന്ധ്യ, ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ ഹരിപ്രിയം. വിന്ധ്യപ്രദേശത്ത് ശൈലം, ബദരിയിൽ സാരസ്വതം.
കാലിദ്യാം കാലരൂപം ച സഹ്യേ വൈ സായകം സ്മൃതമ് । ചാംദ്രം ചംദ്രപ്രദേശേ തു രമണം തീര്ഥനായകമ്
കാലിദ്യയിൽ കാലരൂപം, സഹ്യപർവതത്തിൽ സായകം. ചന്ദ്രപ്രദേശത്ത് ചന്ദ്രം, രമണക്ഷേത്രം തീർത്ഥനാഥൻ.
യമുനായാം മൃഗാഖ്യം തു കരവീരേ കുരൂദ്ഭവമ് । വിനായകേ പര്വതേ വൈ ഉമാഖ്യം തീര്ഥമേവ ച
യമുനയിൽ മൃഗാക്ഷം, കരവീരത്തിൽ കുറുക്കളുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചത്. വിനായകപർവതത്തിൽ ഉമാനാമം തീർഥവും.
ആരോഗ്യം ഭാസ്കരേ ദേശേ മഹാകാലേ മഹേശ്വരമ് । തീര്ഥം അഭയദം നാമാമൃതാഖ്യം വിംധ്യകംധരേ
ഭാസ്കരദേശത്ത് ആരോഗ്യക്ഷേത്രം, മഹാകാലത്തിൽ മഹേശ്വരം. വിന്ധ്യകണ്ഠരത്തിൽ അമൃതനാമം, ഭയമില്ലാത്തതും.
മംഡപേ വിശ്വരൂപം ച സ്വാഹാഖ്യം ഈശ്വരേ പുരേ । വൈഗലേയം പ്രചംഡായാം ചാംഡികംമരകംടകേ
മണ്ഡപത്തിൽ വിശ്വരൂപം, ഈശ്വരപുരിയിൽ സ്വാഹാനാമം. പ്രകണ്ടായിൽ വൈഗലേയവും, മരകണ്ടകത്തിൽ ചണ്ഡികയും.
സോമേശ്വരം തഥാ തീര്ഥേ പ്രഭാസേ പുഷ്കരം തഥാ । ദേവമാത്രം സരസ്വത്യാം പാരാവതതടേ സ്ഥിതമ്
തീർത്ഥത്തിൽ സോമേശ്വരം, പ്രഭാസയിൽ പുഷ്കരം. സർസ്വതിയിൽ ദേവമാത്രം, പാരാവതത്തടത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.