തമുവാച തദാ കാംതം ശൂകരം ശൂകരീ പുനഃ । ഗച്ഛ കാംത മയാസാര്ദ്ധമേഭിസ്തു ബാലകൈഃ സഹ
അപ്പോൾ ആ പന്നിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവളായ പന്നിക്കുട്ടി വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'പ്രിയനേ, ഞാനുമിതു കുഞ്ഞുങ്ങളുമൊത്ത് നീ വരിക.'
പ്രാഹ പ്രീതോ വരാഹസ്താം വിവസ്താം സുപ്രിയാമിതി । ക്വ ഗച്ഛാമി പ്രഭഗ്നോഹം സ്ഥാനം നാസ്തി മഹീതലേ
ആ പന്നി സന്തോഷത്തോടെ, ദുഃഖിതയായ തന്റെ പ്രിയയോട് പറഞ്ഞു: 'എവിടേക്ക് പോകണം? ഞാൻ തകർന്നുപോയി; ഭൂമിയിൽ എനിക്കിടമില്ല.'
മയി നഷ്ടേ മഹാഭാഗേ കോലയൂഥം വിനംക്ഷ്യതി । ദ്വയോശ്ച സിംഹയോര്മധ്യേ ജലം പിബതി ശൂകരഃ
ഞാൻ ഇല്ലാതായാൽ, മഹാഭാഗേ, പന്നികളുടെ കൂട്ടം നശിക്കും; രണ്ട് സിംഹങ്ങൾക്കിടയിൽ പന്നി വെള്ളം കുടിക്കുന്നു.
ദ്വയോഃ ശൂകരയോര്മധ്യേ സിംഹോ നൈവ പിബത്യപഃ । ഏവം ശൂകരജാതീഷു ദൃശ്യതേ ബലമുത്തമമ്
രണ്ട് പന്നികളുടെ ഇടയിൽ സിംഹം വെള്ളം കുടിക്കാറില്ല; അങ്ങനെ, പന്നികളുടെ വംശത്തിൽ ഉത്തമമായ ശക്തി കാണാം.
തദഹം നാശയാമ്യേവ യദാ ഭഗ്നോ വ്രജാമ്യഹമ് । ജാനേ ധര്മം മഹാഭാഗേ ബഹുശ്രേയോവിധായകമ്
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അവരെ നശിപ്പിക്കും; ഞാൻ തോറ്റാൽ പിന്നെ പോകും. മഹാഭാഗേ, വലിയ ഗുണം നൽകുന്ന ധർമ്മം എനിക്ക് അറിയാം.
കസ്മാല്ലോഭാദ്ഭയാദ്വാപി യുധ്യമാനഃ പ്രണശ്യതി । രണതീര്ഥം പരിത്യജ്യ സസ്യാത്പാപീ ന സംശയഃ
ലോഭത്താലോ ഭയത്താലോ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ ആരെങ്കിലും യുദ്ധഭൂമി വിട്ട് രക്ഷപ്പെടാൻ നോക്കിയാൽ, അവൻ പാപിയാകുന്നു, സംശയം ഇല്ല.
നിശിതം ശസ്ത്രസംവ്യൂഹം ദൃഷ്ട്വാ ഹര്ഷം പ്രഗച്ഛതി । അവഗാഹ്യാമരീം സിംധും തീര്ഥപാരം പ്രഗച്ഛതി
മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങൾ നിരത്തിയിരിക്കുന്നതു കണ്ടാൽ അവൻ സന്തോഷിക്കുന്നു; മരണത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ ചാടുമ്പോൾ, അവൻ തിരുത്തിന്റെ കരയിൽ എത്തുന്നു.
സ യാതി വൈഷ്ണവം ലോകം പുരുഷാംശ്ച സമുദ്ധരേത് । സമായാംതം ച തദഹം കഥം ഭഗ്നോ വ്രജാമി വൈ
അവൻ വൈഷ്ണവലോകം പ്രാപിച്ച് മനുഷ്യരെ ഉയർത്തുന്നു; എനിക്ക്, എന്റെ സമയം വന്നപ്പോൾ തോറ്റു ഞാൻ എങ്ങനെ പോകും?
യോധനം ശസ്ത്രസംകീര്ണം പ്രവീരാനന്ദദായകമ് । ദൃഷ്ട്വാ പ്രയാതി സംഹൃഷ്ടസ്തസ്യ പുണ്യഫലം ശൃണു
യുദ്ധഭൂമി ആയുധങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും വീരന്മാർക്ക് സന്തോഷം പകരുന്നതുമായത് കണ്ടാൽ, ആൾ സന്തോഷത്തോടെ പുറപ്പെടുന്നു. അത്തരവൻക്ക് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം കേൾക്കൂ.
പദേപദേ മഹത്സ്നാനം ഭാഗീരഥ്യാഃ പ്രജായതേ । രണാദ്ഭഗ്നോ ഗൃഹം യാതി യോ ലോഭാച്ച പ്രിയേ ശൃണു
ഓരോ കാൽവെയ്പ്പിലും ഭാഗീരതി നദിയിൽ വലിയ സ്നാനം ചെയ്തതുപോലെയാണ് ഫലം. പ്രിയേ, യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റു, ലാഭം തേടി വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്നവന്റെ ഗതി കേൾക്കൂ.
മാതൃദോഷം പ്രകാശേത സ്ത്രീജാതഃ പരികഥ്യതേ । അത്ര യജ്ഞാശ്ച തീര്ഥാശ്ച അത്ര ദേവാ മഹൌജസഃ
അവൻ അമ്മയുടെ കുറ്റം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു; സ്ത്രീജന്മം ലഭിച്ചവനെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ യജ്ഞങ്ങളും തീർത്ഥങ്ങളും മഹാശക്തിയുള്ള ദേവതകളും ഉണ്ട്.
പശ്യംതി കൌതുകം കാംതേ മുനയഃ സിദ്ധചാരണാഃ । ത്രൈലോക്യം വര്തതേ തത്ര യത്ര വീരപ്രകാശനമ്
പ്രിയേ, മുനികളും സിദ്ധന്മാരും ചരണമാരും ആ അത്ഭുതം കാണുന്നു; വീരത്വം തെളിയുന്നിടത്ത് മൂന്നു ലോകവും നിലകൊള്ളുന്നു.
സമരാദ്ഭഗ്നം പ്രപശ്യംതി സര്വേ ത്രൈലോക്യവാസിനഃ । ശപംതി നിര്ഘൃണം പാപം പ്രഹസന്തി പുനഃപുനഃ
മൂന്നു ലോകത്തെയും ജീവികൾ യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റവനെ കാണുന്നു; അവർ ക്രൂരനും പാപിയുമായവനെ ശപിക്കുകയും വീണ്ടും വീണ്ടും പരിഹസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ദുര്ഗതിം ദര്ശയേത്തസ്യ ധര്മരാജോ ന സംശയഃ । സമ്മുഖഃ സമരേ യുദ്ധേ സ്വശിരഃ ശോണിതം പിബേത്
ധർമ്മരാജാവ് അവന് ദുർഗതി കാണിക്കുന്നു, ഇതിൽ സംശയമില്ല; യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് നിന്ന്, അവൻ സ്വന്തം തലയിൽ നിന്നുള്ള രക്തം കുടിക്കേണ്ടിവരും.
അശ്വമേധഫലം ഭുംക്തേ ഇംദ്രലോകം പ്രഗച്ഛതി । യദാ ജയതി സംഗ്രാമേ ശത്രൂഞ്ഛൂരോ വരാനനേ
യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചാൽ, അവൻ അശ്വമേധ യാഗഫലം അനുഭവിക്കുകയും ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ എത്തുകയും ചെയ്യും, സുന്ദരിയേ.
തദാ പ്രഭുംജതേ ലക്ഷ്മീം നാനാഭോഗാന്ന സംശയഃ । യദാ തത്ര ത്യജേത്പ്രാണാന്സമ്മുഖഃ സന്നിരാശ്രയഃ
അപ്പോൾ അവൻ സമ്പത്തും വിവിധ സുഖങ്ങളും അനുഭവിക്കും, സംശയമില്ല; അവിടെ, ശത്രുവിനെ നേരിട്ട് നോക്കി, ആശ്രയം ഇല്ലാതെ ജീവൻ വിട്ടാൽ.
സ ഗച്ഛേത്പരമം സ്ഥാനം ദേവകന്യാം പ്രഭുംജതേ । ഏവം ധര്മം വിജാനാമി കഥം ഭഗ്നോ വ്രജാമ്യഹമ്
അവൻ പരമസ്ഥാനവും ദിവ്യകന്യയും ലഭിക്കും; ഈ വിധമാണ് ധർമ്മം എന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ തോറ്റു പിന്മാറാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
അനേന സമരേ യുദ്ധം കരിഷ്യേ നാത്ര സംശയഃ । മനോഃ പുത്രേണ ധീരേണ രാജ്ഞാ ഇക്ഷ്വാകുണാ സഹ
ഇതോടെ ഞാൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ പോരാടും, ഇതിൽ സംശയമില്ല; മനുവിന്റെ ധീരനായ പുത്രനോടും രാജാവായ ഇക്ഷ്വാകുവിനോടും കൂടി.
ഡിംഭാന്ഗൃഹീത്വാ യാഹി ത്വം സുഖം ജീവ വരാനനേ । തസ്യ ശ്രുത്വാ വചഃ പ്രാഹ ബദ്ധാഹം തവ ബംധനൈഃ
കുഞ്ഞുങ്ങളെ എടുത്തു നീ പോകൂ, സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ, സുന്ദരിയേ; അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു: നിന്റെ ബന്ധങ്ങളിൽ ഞാൻ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു.
സ്നേഹമാനരസാഖ്യൈശ്ച രതിക്രീഡനകൈഃ പ്രിയ । പുരതസ്തേ സുതൈഃ സാര്ദ്ധം പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷ്യാമി മാനദ
സ്നേഹവും മാനവും രതിക്രീഡയുംകൊണ്ടുള്ള ബന്ധങ്ങൾ, പ്രിയനേ, നിന്റെ മുമ്പിൽ കുട്ടികളോടൊപ്പം ഞാൻ ജീവൻ വിടും, മാനദായകനേ.
ഏവമേതൌ സുസംഭാഷ്യ പരസ്പരഹിതൈഷിണൌ । യുദ്ധായ നിശ്ചിതൌ ഭൂത്വാ സമാലോകയതോ രിപൂന്
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം നല്ലവണ്ണം സംസാരിച്ച്, ഒരുമിച്ച് ഒരാളുടെ ഭാവുകം ആഗ്രഹിച്ചു, അവർ യുദ്ധത്തിനായി തീരുമാനിച്ച് ശത്രുക്കളെ നോക്കി.
കോശലാധിപതിം വീരം തമിക്ഷ്വാകും മഹാമതിമ്
കോശലരാജാവായ മഹാമതിയായ വീരനായ ഇക്ഷ്വാകു.
യഥൈവ മേഘഃ പരിഗര്ജതേ ദിവി പ്രാവൃട്സുകാലേഷു തഡിത്പ്രകാശൈഃ । തഥൈവ സംഗര്ജതി കാംതയാ സമം സമാഹ്വയേദ്രാജവരം ഖുരാഗ്രൈഃ
മഴക്കാലത്ത് ആകാശത്ത് മേഘം മിന്നലോടെ ഗർജിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ തന്റെ പ്രിയയോടൊപ്പം ഗർജിച്ചു, കുതിരയുടെ കുതിരക്കാലുകൾ കൊണ്ട് മഹാരാജാവിനെ പോരിന് ക്ഷണിച്ചു.
തം ഗര്ജമാനം ദദൃശേ മഹാത്മാ വാരാഹമേകം പുരുഷാര്ഥയുക്തമ് । സസാര അശ്വസ്യ ജവേനയുക്തഃ സസമ്മുഖം തസ്യ നൃവീരധീരഃ
ആ ഗർജിക്കുന്നവനെ മഹാത്മാവ് കണ്ടു, ലക്ഷ്യബോധമുള്ള ഒരേയൊരു പന്നി; ധീരനായ രാജാവ് വേഗമുള്ള കുതിരയിൽ കയറി അവനെ നേരിട്ട് നേരിടാൻ ഓടി.
ചതുശ്ചത്വാരിംശത്തമോഽധ്യായഃ സുകലോവാച- സ്വസൈന്യം ദുര്ധരം ദൃഷ്ട്വാ നിര്ജിതം ദുര്ധരേണ തമ് । ചുകോപ ഭൂപതിഃ ക്രൂരം ദുഃസഹം ശൂകരം പ്രതി
നാല്പത്തിയൊന്നാം അധ്യായം. സുകലൻ പറഞ്ഞു: തന്റെ സൈന്യം ദുർധരനാൽ തോറ്റതും അതിനെ അതിജയിക്കാൻ പ്രയാസമാണെന്നുമാണ് രാജാവ് കണ്ടത്. അതുകൊണ്ട്, അത്യന്തം ക്രൂരവും സഹിക്കാൻ കഴിയാത്തതുമായ ആ പന്നിയെ രാജാവ് ക്രോധത്തോടെ നോക്കി.
ധനുരാദായ വേഗേന ബാണം കാലാനലോപമമ് । തസ്യാഭിമുഖമേവാസൌ ഹയേനാഭിസസാര സഃ
വേഗത്തിൽ വില്ലും കാളാഗ്നിപോലെയുള്ള അമ്പും എടുത്ത്, അവൻ കുതിരയിൽ കയറി നേരെ അവനെ നേരിടാൻ ഓടി.
സ യദാ നൃപതിം ഹയപൃഷ്ഠഗതം വരപൌരുഷയുക്തമമിത്രഹണമ് । പരിപശ്യതി ശൂകരയൂഥപതിഃ പ്രഗതോഭിമുഖം രണഭൂമിതലേ
യുദ്ധഭൂമിയിൽ മുന്നോട്ട് വരുന്ന, ഉത്തമശക്തിയും ശത്രുനാശകത്വവും ഉള്ള കുതിരപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന രാജാവിനെ കാട്ടുപന്നിയുടെ കൂട്ടത്തിലെ തലവൻ കണ്ടപ്പോൾ,
നിശിതേന ശരേണ ഹതോ ഹി യദാ നൃപതേര്ഹയപാദതലേ പ്രഗതഃ । തമിഹൈവ വിലംഘ്യ ച വേഗമനാഃ പ്രഖരേണ ജവേന ച കോലവരഃ
കൂർച്ചുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് വെടിയേറ്റ് രാജാവിന്റെ കുതിരയുടെ കാൽക്കീഴിൽ വീണപ്പോൾ, അതി വേഗത്തിൽ ഓടാൻ ഉദ്ദേശിച്ച കാട്ടുപന്നി ശക്തിയോടെ ഉയർന്ന് ചാടുന്നു.
വ്യഥിതസ്തുരഗഃ സകിരിഃകിടിനാ ന ഹി യാതി ക്ഷിതൌ സ ഹി വിദ്ധഗതിഃ । തുരഗഃ പതിതോ ഭുവി തുംഡഹതോ ലഘുസ്യംദനമേവ ഗതോ നൃപതിഃ
കാട്ടുപന്നിയുടെ കുരിശാൽ പരിക്കേറ്റ കുതിര വേദനയോടെ നിലത്തു കിടക്കുന്നു; അതിന്റെ ചലനം തടസ്സപ്പെടുന്നു. കുതിര വീണതോടെ രാജാവ് വേഗത്തിൽ ഒരു ചെറുകുതിരയിലേയ്ക്ക് കയറി.
സ ഹി ഗര്ജതി ശൂകരജാതിരവൈരഥസംസ്ഥിതകോശല യേന ജവൈഃ । ഗദയാ നിഹതഃ കില ഭൂപതിനാ രണമധ്യഗതഃ സ ഹി യൂഥപതിഃ
യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിൽ കാട്ടുപന്നികളുടെ തലവൻ ഉഗ്രമായി കുരച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രാജാവ് തന്റെ ഗദയാൽ അവനെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.