തയാ സാര്ദ്ധം യജേദ്യജ്ഞം തീര്ഥാനി വിവിധാനി ച । വേദരാജസ്യ വീരസ്യ കാശീശസ്യ മഹാത്മനഃ
അവളോടൊപ്പം രാജാവ് യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി, വിവിധ തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചു; വേദങ്ങളുടെ അധിപൻ, കാശിയുടെ മഹാത്മാവായ വീരനായ രാജാവാണ് അവൻ.
സുദേവാ നാമ വൈ കന്യാ സത്യാചാരപരായണാ । ഉപയേമേ മഹാരാജ ഇക്ഷ്വാകുസ്താം മഹീപതിഃ
സുദേവ എന്ന പേരുള്ള ഒരു പെൺകുട്ടി ഉണ്ടായിരുന്നു, സത്യം പാലിക്കുന്നതിലും നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും സമർപ്പിതയായിരുന്നു; ഭൂമിയുടെ അധിപനായ ഇക്ഷ്വാകു രാജാവ് അവളെ വിവാഹം ചെയ്തു.
സുദേവാ ചാരുസര്വാംഗീ സത്യവ്രതപരായണാ । തയാ സാര്ദ്ധം സ വൈ രാജാ ജനാനാം പുണ്യനായകഃ
സുദേവ, എല്ലാ അവയവങ്ങളും മനോഹരമായവളും സത്വരതയിൽ സമർപ്പിതയുമായിരുന്നു; അവളോടൊപ്പം രാജാവ്, പുണ്യവാന്മാരുടെ നേതാവ്, ജനങ്ങളെ ഭരിച്ചു.
സ രേമേ നൃപശാര്ദൂലോ നിത്യം ച പ്രിയയാ തയാ । ഏകദാ തു മഹാരാജസ്തയാ സാര്ദ്ധം വനം യയൌ
അവൻ എപ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു; ഒരിക്കൽ മഹാരാജാവ് അവളോടൊപ്പം കാടിലേക്ക് പോയി.
ഗംഗാരണ്യം സമാസാദ്യ മൃഗയാം ക്രീഡതേ സദാ । സിംഹാന്ഹത്വാ വരാഹാംശ്ച ഗജാംശ്ച മഹിഷാംസ്തഥാ
ഗംഗയുടെ കാടിലെത്തിയ രാജാവ് എപ്പോഴും വേട്ടയാടുന്നതിൽ ആസ്വദിച്ചു; സിംഹങ്ങളെ, പന്നികളെ, ആനകളെയും കാളകളെയും കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
ക്രീഡമാനസ്യ തസ്യാഗ്രേ വരാഹശ്ച സമാഗതഃ । ബഹുശൂകരയൂഥേന പുത്രപൌത്രൈരലംകൃതഃ
വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ, ഒരു വലിയ പന്നി, നിരവധി പന്നികളുമായി, കുട്ടികളും കൊച്ചുമക്കളുമൊക്കെ കൂടെ, അവന്റെ മുന്നിൽ വന്നു.
ഏകാ ച ശൂകരീ തസ്യ പ്രിയാപാര്ശ്വേ പ്രതിഷ്ഠിതാ । വരാഹൈഃ ശൂകരൈസ്തസ്യ തമേവ പരിവാരിതാ
ഒരു പെൺപന്നി രാജാവിന്റെ പ്രിയയുടെ പക്കൽ നിന്നു; ആ പന്നികളും പെൺപന്നികളും അവളെ ചുറ്റി നിന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ ച രാജരാജേംദ്രം ദുര്ജയം മൃഗയാരതമ് । പര്വതാധാരമാശ്രിത്യ ഭാര്യയാ സഹ ശൂകരഃ
അജയ്യനും വേട്ടയിൽ താൽപ്പര്യമുള്ളവനുമായ രാജാധിരാജനെ കണ്ടു, ആ പന്നി ഭാര്യയോടൊപ്പം പർവതത്തിന്റെ അടിയിൽ അഭയം തേടി.
തിഷ്ഠത്യേകഃ സുവീര്യേണ പുത്രാന്പൌത്രാന്ഗുരൂഞ്ഛിശൂന് । ജ്ഞാത്വാ തേഷാം മഹാരാജ മൃഗാണാം കദനം മഹത്
വലിയ ധൈര്യത്തോടെ അവൻ ഒറ്റയ്ക്ക് നിന്നു; കുട്ടികൾ, കൊച്ചുമക്കൾ, മുതിർന്നവരും ചെറുപ്പവരും കൂടെ; രാജാവിന്റെ മൃഗങ്ങൾ കൊല്ലുന്ന വലിയ വേട്ടയെ അവൻ അറിയുന്നു.
താനുവാച സുതാന്പൌത്രാന്ഭാര്യാം താം ച സ ശൂകരഃ । കോശലാധിപതിര്വീരോ മനുപുത്രോ മഹാബലഃ
ആ പന്നി തന്റെ കുട്ടികൾക്കും കൊച്ചുമക്കൾക്കും ഭാര്യയ്ക്കും പറഞ്ഞു: 'കോശലയുടെ അധിപൻ, മനുവിന്റെ പുത്രൻ, മഹാബലശാലി.'
ക്രീഡതേ മൃഗയാം കാംതേ മൃഗാന്സംഹരതേ ബഹൂന് । സ മാം ദൃഷ്ട്വാ മഹാരാജ ഏഷ്യതേ നാത്ര സംശയഃ
'അവൻ വേട്ടയിൽ ആസ്വദിക്കുന്നു, പ്രിയേ, നിരവധി മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നു; എന്നെ കണ്ടാൽ രാജാവ് തീർച്ചയായും വരും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.'
അന്യേഷാം ലുബ്ധകാനാം മേ നാസ്തി പ്രാണഭയം ധ്രുവമ് । മമരൂപം നൃപോ ദൃഷ്ട്വാ ക്ഷമാം നൈവ കരിഷ്യതി
'മറ്റു വേട്ടക്കാർക്ക് ഞാൻ ജീവൻ ഭയപ്പെടുന്നില്ല; പക്ഷേ, രാജാവ് എന്നെ കണ്ടാൽ ക്ഷമ കാണിക്കില്ല.'
ഹര്ഷേണ മഹതാവിഷ്ടോ ബാണപാണിര്ധനുര്ദ്ധരഃ । ശ്വഭിര്യുക്തോ മഹാതേജാ ലുബ്ധകൈഃ പരിവാരിതഃ
വലിയ സന്തോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞ ബാണപാണി, വില്ല് പിടിച്ച്, ശക്തിയോടെ, നായകളെ കൂട്ടി, വേട്ടക്കാരുടെ ഇടയിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് നിന്നു.
പ്രിയേ കരിഷ്യതേ ഘാതം മമാപ്യേവം ന സംശയഃ
പ്രിയേ, അവൻ എന്നെയും കൊല്ലും എന്നിൽ സംശയമില്ല.
ശൂകര്യുവാച- യദായദാ പശ്യസി ലുബ്ധകാന്ബഹൂന്മഹാവനേ കാംത സമായുധാന്ബഹൂന് । ഏതൈസ്തു പുത്രൈര്മമപൌത്രകൈഃ സമം ദൂരം നു ഭോ യാസി പലായമാനഃ
ശൂകരി പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, നീ വലിയ കാടിൽ ആയുധങ്ങൾക്കൊപ്പമുള്ള പല വേട്ടക്കാരെയും കാണുമ്പോൾ, എന്റെ ഈ മക്കളെയും കൊച്ചുമക്കളെയും കൂട്ടി നീ എങ്ങിനെയാണ് അങ്ങോട്ട് ഓടിപ്പോകുന്നത്?
ത്യക്ത്വാ സുധൈര്യം ബലപൌരുഷം മഹന്മഹാഭയേനാപി വിഷണ്ണചേതനഃ । ദൃഷ്ട്വാ നൃപേംദ്രം പുരുഷോത്തമോത്തമം കരോഷി കിം കാംത വദസ്വകാരണമ്
നിന്റെ ധൈര്യവും ശക്തിയും പുരുഷാരവും ഉപേക്ഷിച്ച്, വലിയ ഭയത്തിൽ മനസ്സിൽ വിഷാദം നിറയുമ്പോൾ, രാജാവിനെ, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനായവനെ കണ്ടാൽ നീ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്, പ്രിയേ? കാരണം പറയൂ.
തസ്യാസ്തു വാക്യം സനിശമ്യ കോല ഉവാച താം ശൂകരരാജഉത്തരമ് । യദര്ഥഭീതോസ്മി സുലുബ്ധകാത്പ്രിയേ ദൃഷ്ട്വാ ഗതോ ദൂര നിശമ്യശൂകരാന്
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശൂകരരാജാവ് അവളോട് പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, ഞാൻ ക്രൂരമായ വേട്ടക്കാരനെ ഭയപ്പെടുന്നു; അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ശൂകരങ്ങളുടെ നിലവിളി കേട്ട് ഞാൻ ദൂരത്ത് പോയി.
സുലുബ്ധകാഃ പാപകരാഃ ശഠാഃ പ്രിയേ കുര്വംതി പാപം ഗിരിദുര്ഗകംദരേ । സദൈവ ദുഷ്ടാ ബഹുപാപചിംതകാ ജാതാശ്ച സര്വേ പരിപാപിനാം കുലേ
പ്രിയേ, ക്രൂരമായ വേട്ടക്കാർ ദുഷ്ടരും കപടികളും ആണ്; അവർ മലയുടെ ഗുഹകളിൽ പാപം ചെയ്യുന്നു. എപ്പോഴും ദുഷ്ടതയിൽ, പല പാപങ്ങൾക്കായി ചിന്തിക്കുന്നവരും, അവരൊക്കെ പാപികളുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവരാണ്.
തേഷാം ഹി ഹസ്താന്മരണാദ്ബിഭേമി മൃതോപി യാസ്യാമി പുനശ്ച പാപമ് । ദൂരം ഗിരിം പര്വതകംദരം ച വ്രജാമി കാംതേ അപമൃത്യുഭീതഃ
അവരുടെ കൈകളിൽ നിന്ന് മരണത്തെ ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു; മരിച്ചാലും ഞാൻ വീണ്ടും പാപത്തിലേക്ക് വീഴും. അപ്രതീക്ഷിതമായ മരണത്തെ ഭയന്ന്, പ്രിയേ, ഞാൻ മലയും ഗുഹകളും ദൂരത്ത് പോകുന്നു.
അയം ഹി പുണ്യോ നരനാഥ ആഗതോ വിശ്വാധികഃ കേശവരൂപ ഭൂപഃ । യുദ്ധം കരിഷ്യേ സമരേ മഹാത്മനാ സാര്ദ്ധം പ്രിയേ പൌരുഷവിക്രമേണ
ഈ ധർമ്മശാലിയായ മനുഷ്യനാഥൻ, എല്ലാവരെയും കടന്ന്, കേശവരൂപത്തിൽ വന്ന രാജാവാണ്. ഈ മഹാത്മാവിനോടൊപ്പം, പ്രിയേ, ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ധൈര്യത്തോടെ പോരാടും.
ജേഷ്യാമി ഭൂപം യദി സ്വേന തേജസാ ഭോക്ഷ്യാമി കീര്തിം ത്വതുലാം പൃഥിവ്യാമ് । തേനാഹതോ വീരവരേണ സംഗരേ യാസ്യാമി ലോകം മധുസൂദനസ്യ
എന്റെ ശക്തിയാൽ രാജാവിനെ ജയിച്ചാൽ, ഭൂമിയിൽ തുലയില്ലാത്ത കീർത്തി ഞാൻ ആസ്വദിക്കും; യുദ്ധത്തിൽ ആ വീരശ്രേഷ്ഠൻ എന്നെ തോൽപ്പിച്ചാൽ, ഞാൻ മധുസൂദനന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകും.
മമാംഗഭൂതേന പലേനമേദസാ തൃപ്തിം പരാം യാസ്യതി ഭൂമിനാഥഃ । തൃപ്താ ഭവിഷ്യംതി സുലോകദേവതാ അസ്മാദയംചാഗതോ വജ്രപാണിഃ
എന്റെ ശരീരവും രക്തവും കൊണ്ട് ഭൂമിയുടെ നാഥന് പരമമായ തൃപ്തി നേടും; ദൈവങ്ങൾ തൃപ്തരാകും, വജ്രപാണി തന്നെ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
അസ്യൈവ ഹസ്താന്മരണം യദാഭവേല്ലാഭശ്ച മേ സുംദരി കീര്തിരുത്തമാ । തസ്മാദ്യശോ ഭൂമിതലേ ജഗത്ത്രയേ വ്രജാമി ലോകം മധുസൂദനസ്യ
അവന്റെ കൈകളിൽ മരണം സംഭവിച്ചാൽ, സുന്ദരി, അതാണ് എന്റെ നേട്ടവും ഉത്തമമായ കീർത്തിയും. അതുകൊണ്ട്, ഭൂമിയിൽയും മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഞാൻ യശസ് നേടും, മധുസൂദനന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകും.
നൈവം ഭീതോസ്മി ക്ഷുബ്ധോസ്മി ഗതോഽഹം ഗിരിസാനുഷു । പാപാദ്ഭീതോ ഗതഃ കാംതേധര്മം ദൃഷ്ട്വാ സ്ഥിതോഹ്യഹമ്
ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഭയപ്പെട്ടിട്ടില്ല; ഞാൻ അലമുറയോടെ മലയുടെ ചരിവിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു. ദുഷ്ടരെ ഭയന്ന് പോയെങ്കിലും, ധർമ്മം കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ ഉറച്ചു നിന്നു, പ്രിയേ.
ന ജാനേ പാതകം പൂര്വമന്യജന്മനി ചാര്ജിതമ് । യേനാഹം ശൌകരീം യോനിം ഗതോഽഹം പാപസംചയാത്
പൂർവജന്മത്തിൽ ഞാൻ ഏതു പാപം ചെയ്തുവെന്ന് അറിയില്ല; അതിന്റെ ഫലമായി, പാപങ്ങൾ കൂട്ടിയതുകൊണ്ട്, ഞാൻ ശൂകരിയുടെ ഗർഭത്തിൽ എത്തി.
ക്ഷാലയിഷ്യാമ്യഹം ഘോരം പൂര്വപാതകസംചയമ് । ബാണോദകൈര്മഹാഘോരൈഃ സുതീക്ഷ്ണൈര്നിശിതൈഃ ശതൈഃ
പൂർവജന്മത്തിലെ ഭയാനകമായ പാപങ്ങൾ ഞാൻ തീക്ഷ്ണവും ഭയാനകവുമായ ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് ശുദ്ധമാക്കും.
പുത്രാന്പൌത്രാംസ്തു വാരാഹി കന്യാം കുടുംബബാലകമ് । ഗിരിം ഗച്ഛ ഗൃഹീത്വാ തു മമ മോഹമിമം ത്യജ
വാരാഹി, മക്കളെയും കൊച്ചുമക്കളെയും പെൺകുഞ്ഞിനെയും കുടുംബത്തിലെ ബാലരെയും എടുത്തു, മലയിൽ പോകൂ; എന്റെ ഈ മോഹം ഉപേക്ഷിക്കൂ.
മമസ്നേഹം പരിത്യജ്യ ഹരിരേഷ സമാഗതഃ । അസ്യ ഹസ്താത്പ്രയാസ്യാമി തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ്
എന്റെ സ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഹരി തന്നെ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു; അവന്റെ കൈകളിൽ നിന്ന് ഞാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദത്തിലേക്ക് പോകും.
ദൈവേനാപി മമാദ്യൈവ സ്വര്ഗദ്വാരമനുത്തമമ് । ഉദ്ഘാടിതകപാടം തു യാസ്യാമി സുമഹാദിവമ്
ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാൽ, ഇന്നേ, സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ അതുല്യമായ വാതിൽ തുറന്നു, ഞാൻ മഹാദിവ്യമായ ലോകത്തിലേക്ക് പോകും.
സുകലോവാച- തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ ശൂകരസ്യ മഹാത്മനഃ । ഉവാച തത്പ്രിയാ സഖ്യഃ സീദമാനാംതരാ തദാ
സുകല പറഞ്ഞു: ആ മഹാത്മാവായ ശൂകരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവന്റെ പ്രിയയും സഖികൾ ചുറ്റപ്പെട്ടും, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.