അനഘാ നൈവ വൈ ത്യാജ്യാ പുരുഷൈഃ ശൃണു സത്തമ । മൂലമേവം ഹി ധര്മസ്യ പുരുഷസ്യ മഹാമതേ
പാപമില്ലാത്തവളേ, ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ, ഭർത്താവുകൾക്ക് ഭാര്യയെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്. ഭർത്താവിന് ധർമ്മത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ഭാര്യ തന്നെയാണ്, ജ്ഞാനവതിയേ.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ മഹാഭാഗ മാമേവം നയ സാംപ്രതമ് । വിഷ്ണുരുവാച- ശ്രുത്വാ സര്വം ഹി തേനാപി പ്രിയായാ ഭാഷിതം ബഹു
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, ഭാഗ്യശാലിനിയായ നീ ഇപ്പോൾ എനിക്ക് അനുയോജ്യമായി പെരുമാറണം. വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളുടെയൊക്കെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം—
പ്രഹസ്യൈവ വചോ ബ്രൂതേ താമേവം കൃകലഃ പുനഃ । നൈവ ത്യാജ്യാ ഭവേദ്ഭാര്യാ പ്രാപ്താ ധര്മേണ വൈ പ്രിയേ
അവളോടു വീണ്ടും പുഞ്ചിരിയോടെ കൃകലൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയേ, ധർമ്മപരമായി ലഭിച്ച ഭാര്യയെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
യേന ഭാര്യാ പരിത്യക്താ സുനീതാ ധര്മചാരിണീ । ദശാംഗധര്മസ്തേനാപി പരിത്യക്തോ വരാനനേ
നല്ലവളും ധർമ്മനിഷ്ഠയുമായ ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, പത്ത് വിധത്തിലുള്ള ധർമ്മവും അങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതായിരിക്കും, മനോഹരമുഖിയായവളേ.
തസ്മാത്ത്വാമേവ ഭദ്രം തേ നൈവ ത്യക്ഷ്യേ കദാ പ്രിയേ । വിഷ്ണുരുവാച- ഏവമാഭാഷ്യ താം ഭാര്യാം സംബോധ്യ ച പുനഃപുനഃ
അതിനാൽ, നിനക്കു എല്ലാ ഭദ്രതയും ഉണ്ടാകട്ടെ; പ്രിയേ, ഞാൻ നിന്നെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല. വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞ്, വീണ്ടും വീണ്ടും ആശ്വസിപ്പിച്ചു—
തസ്യാ അജ്ഞാതമാത്രേണ സസാര്ഥേന സമം ഗതഃ । ഗതേ തസ്മിന്മഹാഭാഗേ കൃകലേ പുണ്യകര്മണി
അവള്ക്ക് അറിയാതെ തന്നെ, കൃകലൻ തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം യാത്രയായി. പുണ്യപ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന ആ മഹാത്മാവ് അങ്ങനെ പുറപ്പെട്ടു.
ദേവകര്മസുവേലായാം കാലേ പുണ്യേ ശുഭാനനാ । നൈവ പശ്യതി ഭര്താരം കൃകലം നിജമംദിരേ
ദൈവിക കര്മ്മങ്ങൾക്കുള്ള ശുഭസമയത്തിൽ, മനോഹരമുഖിയായ അവൾക്ക് സ്വന്തം വീട്ടിൽ ഭർത്താവ് കൃകലനെ കാണാനായില്ല.
സമുത്ഥായ ത്വരായുക്താ രുദമാനാ സുദുഃഖിതാ । വയസ്യാന്പൃച്ഛതേ ഭര്തുര്ദുഃഖശോകാധിപീഡിതാ
വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, ദു:ഖത്തിൽ ആഴ്ന്ന് കരയുന്ന അവൾ, ഭർത്താവിനെക്കുറിച്ച് സുഹൃത്തുകളോട് ചോദിച്ചു; ദു:ഖവും വേദനയും കൊണ്ട് അവൾ പീഡിതയായിരുന്നു.
യുഷ്മാഭിര്വാ മഹാഭാഗാ ദൃഷ്ടോഽസൌ കൃകലോ മമ । പ്രാണേശ്വരോ ഗതഃ ക്വാപി ഭവംതോ മമ ബാംധവാഃ
ഭാഗ്യശാലികളായ സുഹൃത്തുക്കളേ, എന്റെ പ്രാണനായ കൃകലൻ എവിടെയെങ്കിലും പോയെന്നു നിങ്ങൾ കണ്ടോ? നിങ്ങൾ എന്റെ ബന്ധുക്കളാണ്.
യദി ദൃഷ്ടോ മഹാഭാഗാഃ കൃകലോ മമ സാംപ്രതമ് । ഭര്താരം പുണ്യകര്താരം സര്വജ്ഞം സത്യപംഡിതമ്
നിങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ എന്റെ ഭർത്താവായ, പുണ്യപ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ട, എല്ലാം അറിയുന്ന, സത്യജ്ഞാനിയായ കൃകലനെ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ?
കഥയംതു മഹാത്മാനം യദി ദൃഷ്ടോ മഹാമതിഃ । തസ്യാസ്തദ്ഭാഷിതം ശ്രുത്വാ താമൂചുസ്തേ മഹാമതിമ്
നിങ്ങൾ ആ മഹാത്മാവായ, മഹാജ്ഞാനിയായ കൃകലനെ കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ ദയവായി പറയൂ. അവളുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സുഹൃത്തുക്കൾ ആ ജ്ഞാനവതിയോട് പറഞ്ഞു—
ധര്മയാത്രാപ്രസംഗേന നാഥസ്തേ കൃകലഃ ശുഭേ । തീര്ഥയാത്രാം ചകാരാസൌ കസ്മാച്ഛോചസി സുവ്രതേ
ധർമ്മയാത്രയ്ക്കായി, ഭദ്രയായവളേ, നിന്റെ ഭർത്താവ് കൃകലൻ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോയിരിക്കുന്നു; നീ ദുഃഖിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്, സദാചാരവതിയായവളേ?
സാധയിത്വാ മഹാതീര്ഥം പുനരേഷ്യതി ശോഭനേ । ഏവമാശ്വാസിതാ സാ ച പുരുഷൈരാപ്തകാരിഭിഃ
ആ മഹാ തീർത്ഥയാത്ര പൂർത്തിയാക്കി, അവൻ തിരികെ വരും, മനോഹരിയായവളേ. വിശ്വസനീയരായ ആ പുരുഷന്മാർ അവളെ ഇങ്ങനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
പുനര്ഗേഹം ഗതാ രാജന്സുകലാ ചാരുഭാഷിണീ । രുരോദ കരുണം ദുഃഖം സുകലാപി പരായണാ
രാജാവേ, മനോഹരമായി സംസാരിക്കുന്ന സുകലാ വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു. എങ്കിലും, ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ സുകലാ ദു:ഖത്തിൽ കരുണയോടെ കരഞ്ഞു.
യാവദായാതി മേ ഭര്ത്താ ഭൂമൌ സ്വപ്സ്യാമി സംസ്തരേ । ഘൃതം തൈലം ന ഭോക്ഷ്യേഽഹം ദധിക്ഷീരം തഥൈവ ച
എന്റെ ഭർത്താവ് തിരികെ വരുന്നതുവരെ ഞാൻ നിലത്ത് പായപ്പുറത്ത് ഉറങ്ങും; ഞാൻ നെയ്യോ എണ്ണയോ തൈറോ പാലോ കഴിക്കില്ല.
ലവണം ച പരിത്യക്തം തഥാ താംബൂലമേവ ച । മധുരം ച തഥാ രാജംസ്ത്യക്തം ഗുഡാദികം തഥാ
ഉപ്പും പാനും, അതുപോലെ പാനസാരും മറ്റു മധുരങ്ങളും ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ചു, രാജാവേ.
ഏകാഹാരാ നിരാഹാരാ താവത്സ്ഥാസ്യേ ന സംശയഃ । യാവച്ചാഗമനം ഭര്തുഃ പുനരേവ ഭവിഷ്യതി
ഭർത്താവ് തിരികെ വരുന്നതുവരെ, ഞാൻ ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയോ, അഥവാ ഉപവസിക്കുകയോ ചെയ്യും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഏവം ദുഃഖാന്വിതാ ഭൂത്വാ ഏകവേണീധരാ പുനഃ । ഏകകംചുകസംവീതാ മലിനാ ച ബഭൂവ സാ
ഇങ്ങനെ ദു:ഖത്തിൽ ആഴ്ന്ന്, അവൾ ഒരു വേണിയിലേയ്ക്ക് മുടി ചുരുണ്ടു, ഒരു വസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ച്, അശുദ്ധയായി മാറി.
മലിനേനാപി വസ്ത്രേണ ഏകേനൈവ സ്ഥിതാ പുനഃ । ഹാഹാകാരം പ്രമുംചംതീ നിഃശ്വസംതീ സുദുഃഖിതാ
ഒരു മലിനമായ വസ്ത്രം മാത്രമേ ധരിച്ചിരുന്നുള്ളൂ, അവൾ അവിടെ നിന്നു വലിയാരവം വിളിച്ചു കരഞ്ഞു, ആഴമായ ഉച്ച്വാസം വിട്ട് അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി നിന്നു.
വിയോഗാനലസംദഗ്ധാ കൃഷ്ണാംഗീ മലധാരിണീ । ഏവം ദുഃഖസമാചാരാ സുകൃശാ വിഹ്വലാ തദാ
വിയോഗത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ കത്തിയ അവളുടെ ശരീരം ഇരുണ്ടു, മലയിൽ മൂടപ്പെട്ടു, അങ്ങനെയായിരുന്നു അവളുടെ ദുഃഖം; അവൾ വളരെ ക്ഷീണിച്ചു, മനസ്സിൽ തളർന്നു.
രോദമാനാ ദിവാരാത്രൌ നിദ്രാ ലേഭേ ന വൈ നിശി । ക്ഷുധാം ന വിംദതേ രാജന്ദുഃഖേന വിദലീകൃതാ
പകലും രാത്രിയും കരയുന്ന അവൾക്ക് രാത്രിയിൽ ഉറക്കം കിട്ടിയില്ല, രാജാവേ, ദുഃഖം കൊണ്ടു അവൾക്ക് വിശപ്പും തോന്നിയില്ല.
അഥ സഖ്യഃ സമായാതാഃ പപ്രച്ഛുഃ സുകലാം തദാ । സുകലേ ചാരുസര്വാംഗി കസ്മാദ്രോദിഷി സംപ്രതി
അപ്പോൾ സുഹൃത്തുക്കൾ അടുത്തുവന്നു സുകലയോട് ചോദിച്ചു: 'സുകലേ, മനോഹരിയായവളേ, നീ ഇപ്പോൾ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ കരയുന്നത്?'
തതസ്ത്വം കാരണം ബ്രൂഹി ദുഃഖസ്യാസ്യ വരാനനേ । സുകലോവാച- സ മാം ത്യക്ത്വാ ഗതോ ഭര്താ ധര്മാര്ഥം ധര്മതത്പരഃ
'എന്താണ് ഈ ദുഃഖത്തിന് കാരണമെന്നു പറയണം, മനോഹരമുഖിയായവളേ.' സുകല പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഭർത്താവ്, ധർമ്മത്തിൽ ആഗ്രഹമുള്ളവൻ, എന്നെ വിട്ട് ധർമ്മത്തിനായി പോയിരിക്കുന്നു.'
തീര്ഥയാത്രാപ്രസംഗേന അടതേ മേദിനീം തതഃ । മാം ത്യക്ത്വാ സ ഗതഃ സ്വാമീ നിര്ദോഷാം പാപവര്ജിതാമ്
തീർത്ഥയാത്രയുടെ പേരിൽ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റിക്കറങ്ങുകയാണ് അവൻ; പാപമില്ലാത്ത, നിർദോഷിയായ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് എന്റെ ഭർത്താവ് പോയിരിക്കുന്നു.
അഹം സാധ്വീ സമാചാരാ സദാ പുണ്യാ പതിവ്രതാ । മാം ത്യക്ത്വാ സ ഗതോ ഭര്താ തീര്ഥ സാധനതത്പരഃ
ഞാൻ നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവളും, എപ്പോഴും ശുദ്ധയും ഭർത്താവിനോടു വിശ്വാസമുള്ളവളുമാണ്; എന്നിട്ടും തീർത്ഥയാത്രയിൽ മുഴുകി അവൻ എന്നെ വിട്ടുപോയിരിക്കുന്നു.
തേനാഹം ദുഃഖിതാ സഖ്യോ വിയോഗേനാതി പീഡിതാ । ജീവനാശോ വരം ശ്രേഷ്ഠോ വരം വൈ വിഷഭക്ഷണമ്
ഇതിനാലാണ് സുഹൃത്തുക്കളേ, ഞാൻ ദുഃഖത്തിൽ ആകുന്നു, ഈ വിയോഗം എന്നെ അതിയായി വേദനിപ്പിക്കുന്നു; മരണം തന്നെ നല്ലത്, വിഷം കുടിക്കലും അതിനേക്കാൾ നല്ലത്.
വരമഗ്നിപ്രവേശശ്ച വരം കായവിനാശനമ് । നാരീം പ്രിയാം പരിത്യജ്യ ഭര്താ യാതി സുനിഷ്ഠുരഃ
അഗ്നിയിൽ ചാടുന്നതും ശരീരം നശിപ്പിക്കുന്നതും നല്ലതാണ്; പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന ഭർത്താവ് വളരെ ക്രൂരനാണ്.
ഭര്തൃത്യാഗോ വരം നൈവ പ്രാണത്യാഗോ വരം സഖി । വിയോഗം ന സമര്ഥാഹം സഹിതും നിത്യദാരുണമ്
ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് നല്ലതല്ല, ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കലാണ് നല്ലത്, സുഹൃത്തേ; ഈ വിയോഗത്തിന്റെ ദാരുണത ഞാൻ സഹിക്കാനാകുന്നില്ല.
തേനാഹം ദുഃഖിതാ സഖ്യോ വിയോഗേനാപി നിത്യശഃ । സഖ്യ ഊചുഃ- തീര്ഥയാത്രാം ഗതോ ഭര്താ പുനരേഷ്യതി തേ പതിഃ
അതിനാലാണ് സുഹൃത്തുക്കളേ, ഞാൻ ഈ വിയോഗത്തിൽ എപ്പോഴും ദുഃഖിതയാകുന്നത്.' സുഹൃത്തുക്കൾ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ഭർത്താവ് തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോയിരിക്കുന്നു; അവൻ തിരിച്ച് വരും.'
വൃഥാ ശോഷയസേ കായം വൃഥാശോകം കരോഷി വൈ । വൃഥാ ത്വം തപ്യസേ ബാലേ വൃഥാ ഭോഗാന്പരിത്യജേഃ
നിന്റെ ശരീരം നീ വെറുതെ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു, ദുഃഖം വെറുതെ അനുഭവിക്കുന്നു; നീ വെറുതെ തന്നെ മനസ്സിനെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു, ബാലേ, വെറുതെ ആനന്ദങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.