ക്ഷീരാര്ണവഃ പയോ ദത്തേ ഹംസായ ന ബകായ കിമ് । ദത്താത്രേയ ഉവാച। ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദയാര്ദ്രീകൃതമാനസാ 6.127.
പാൽസമുദ്രം തനിക്കുള്ള വെള്ളം ഹംസയ്ക്ക് മാത്രം നൽകുന്നു, ബകയ്ക്ക് അല്ല. ദത്താത്രേയൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവരുടെ മനസ്സ് കരുണയാൽ ഉരുകി.
ധര്മദാനേ മതിം കൃത്വാ ജഗൌ കാംചനമാലിനീ । കരിഷ്യേ നിഷ്കൃതിം രക്ഷ ഇദാനീം ഖലു മാ ശുചഃ
ധർമ്മം ദാനമായി നൽകണമെന്ന് മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ച കാഞ്ചനമാലിനി പാടിച്ചു: ഞാൻ പാപപരിഹാരം ചെയ്യും, എന്നെ രക്ഷിക്കൂ, ദുഃഖിക്കേണ്ട.
പ്രതിജ്ഞാം തു ദൃഢാം കൃത്വാ യതിഷ്യേ തവ മുക്തയേ । ബഹവോ ഹി കൃതാ മാഘാ വര്ഷേ വര്ഷേ യഥാവിധി
ഉറച്ച വാഗ്ദാനം ചെയ്ത്, ഞാൻ നിന്റെ മോക്ഷത്തിനായി ശ്രമിക്കും; ഓരോ വർഷവും ഞാൻ മാഘമാസ വ്രതങ്ങൾ നിർദേശപ്രകാരം അനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ശ്രദ്ധാപൂര്വം മയാ ഭദ്ര ബ്രഹ്മക്ഷേത്രേ സിതാസിതേ । താം വദാമി തു സംഖ്യാതിം തസ്യ ധര്മസ്യ രാക്ഷസ
വിശ്വാസത്തോടെ, ഭദ്രേ, ഞാൻ ബ്രഹ്മാക്ഷേത്രത്തിൽ വെളുപ്പും കറുപ്പും രണ്ടിടത്തും ഈ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു; ആ ധർമ്മഫലത്തിന്റെ എണ്ണം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും, രാക്ഷസാ.
ഗൂഢോ ധര്മോ ഹി കര്തവ്യ ഇത്യൂചുര്വിബുധാ ജനാഃ । ആര്തേ ദാനം പ്രശംസംതി മുനയോ വേദവാദിനഃ
ധർമ്മം രഹസ്യമായി ചെയ്യണമെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; കഷ്ടത്തിൽ ഉള്ളവർക്കു ദാനം ചെയ്യുന്നത് വേദജ്ഞർ പ്രശംസിക്കുന്നു.
സാഗരേ വര്ഷതോ ഭദ്ര കിം മേഘസ്യ ഫലം ഭവേത് । അനുഭൂതം മയാ രക്ഷഃ സ്വയം തത്പുണ്യജം ഫലമ്
സമുദ്രത്തിൽ മഴപെയ്യുമ്പോൾ മേഘത്തിന് എന്ത് ഫലമുണ്ട്, ഭദ്രേ? ആ ധർമ്മഫലത്തിന്റെ അനുഭവം ഞാൻ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്, രാക്ഷസാ.
തത്തു ദാസ്യാമി തേ മിത്ര സദ്യഃ പാപവിനാശനമ് । നിഷ്പീഡ്യാഥ തതോ വസ്ത്രം ജലം കൃത്വാ കരാംബുജേ
അത് ഞാൻ നിനക്കു നൽകാം, സ്നേഹിതാ, ഉടൻ പാപം നശിപ്പിക്കുന്നതാണത്; പിന്നെ അവൾ വസ്ത്രം ഞെരിച്ചു കൈക്കൊമ്പിലേയ്ക്ക് വെള്ളം ഒഴിച്ചു.
ദദൌ സാ മാഘജം പുണ്യം തസ്മൈ വൃദ്ധായ രക്ഷസേ । ശൃണു രാജന്വിചിത്രം ഹി പ്രഭാവം മാഘധര്മജമ്
അവൾ ആ മാഘവ്രതഫലം വൃദ്ധനായ രാക്ഷസനു നൽകി; രാജാവേ, മാഘവ്രതത്തിൽ നിന്നുള്ള അത്ഭുതകരമായ ഫലങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
തദൈവം പ്രാപ്യ തത്പുണ്യം വിമുക്താ രാക്ഷസീ തനുഃ । സംഭൂതോ ദേവതാകാരസ്തേജോ ഭാസ്കരവിഗ്രഹഃ
അത് ലഭിച്ചപ്പോൾ രാക്ഷസന്റെ ശരീരം മോചിതമായി; ദൈവസ്വരൂപം അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി, സൂര്യന്റെ പ്രതിമപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
ദേവയാനം സമാരൂഢഃ സഹര്ഷോത്ഫുല്ലലോചനഃ । ദ്യോതമാനസ്തദാ വ്യോമ്നി ഭാസയന്പ്രഭയാ ദിശഃ
ദേവയാനമാർഗത്തിൽ കയറി, സന്തോഷത്തിൽ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞ്, ആകാശത്ത് പ്രകാശിച്ചു, തന്റെ പ്രകാശം കൊണ്ട് ദിക്കുകൾ ഉജ്ജ്വലമാക്കി.
ദിവ്യരൂപധരോ രേജേ ദ്വിതീയ ഇവ ഭാസ്കരഃ । തതോഽഭിനംദയാമാസ സതാം കാംചനമാലിനീമ്
ദൈവസ്വരൂപം ധരിച്ച്, രണ്ടാമത്തെ സൂര്യനുപോലെ അവൻ പ്രകാശിച്ചു; ശേഷം സത്പുരുഷന്മാരുടെ ഇടയിൽ കാഞ്ചനമാലിനിയെ സന്തോഷത്തോടെ സ്തുതിച്ചു.
ഭദ്രേ വേത്തീശ്വരോ ദേവഃ കര്മണാം യഃ ഫലപ്രദഃ । തത്ത്വയോപകൃതം സര്വം യത്ര മേ നാസ്തി നിഷ്കൃതിഃ
ഭദ്രേ, കര്മ്മഫലദാതാവായ ഈശ്വരൻ എല്ലാം അറിയുന്നു; നീ എന്നുവേണ്ടി ചെയ്തതെല്ലാം എനിക്ക് തിരിച്ചടവൊന്നുമില്ല.
ഇദാനീമപി കാരുണ്യാത്പ്രസീദാനുഗ്രഹം കുരു । ശിക്ഷാം വിധേഹി മേ ദേവി സര്വനീതിമയീം ശുഭാമ്
ഇപ്പോൾ ദയയാൽ ദയചെയ്ത്, അനുഗ്രഹം നൽകണമേ; ദേവി, എല്ലാ നല്ല ധർമ്മങ്ങൾക്കും എന്നെ പഠിപ്പിക്കണമേ.
സര്വധര്മകരീം നൂനം ന കുര്വേ പാതകം യഥാ । താം ശ്രുത്വാ ത്വദനുജ്ഞാതഃ പശ്ചാദ്യാമി സുരാലയമ്
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും ചെയ്യാൻ എന്നെ പഠിപ്പിക്കണം, ഞാൻ ഒരിക്കലും പാപം ചെയ്യാതിരിക്കട്ടെ; നീ അനുമതി നൽകിയാൽ, പിന്നീടു ഞാൻ ദേവലോകത്തേക്ക് പോകും.
ദത്താത്രേയ ഉവാച। ഏതന്നിശമ്യ തേനോക്തം പ്രിയം ധര്മമയം വചഃ । അതിപ്രീത്യാബ്രവീദ്ധര്മം രാജന്കാംചനമാലിനീ
ദത്താത്രേയൻ പറഞ്ഞു: അവൻ പറഞ്ഞ ആ പ്രിയവും ധർമ്മപൂർണ്ണവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കാഞ്ചനമാലിനി അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു, രാജാവേ.
ധര്മം ഭജസ്വ സതതം ത്യജ ഭൂതഹിംസാം സേവസ്വ സാധുപുരുഷാന്ജഹി കാമശത്രുമ് । അന്യസ്യ ദോഷഗുണകീര്തനമാശു ഹിത്വാ സത്യം വദാര്ചയ ഹരിം വ്രജ ദേവലോകമ്
എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊൾക, ജീവികളെ ഉപദ്രവിക്കുന്നത് ഉപേക്ഷിക്കൂ, സത്പുരുഷന്മാരെ സേവിക്കൂ, കാമശത്രുവിനെ ജയിക്കൂ; മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷഗുണങ്ങൾ പറയുന്നത് വേഗം ഉപേക്ഷിക്കൂ, സത്യം പറയൂ, ഹരിയെ ആരാധിക്കൂ, ദേവലോകത്തിലേക്ക് പോകൂ.
ദേഹേഽസ്ഥിമാംസരുധിരേ സ്വമതിം ത്യജ ത്വം ജായാസുതാദിഷു സദാ മമതാം വിമുംച । പശ്യാനിശം ജഗദിദം ക്ഷണഭംഗുരം ഹി വൈരാഗ്യഭാവരസികോ ഭവ യോഗനിഷ്ഠഃ
എല്ലാം അസ്ഥി, മാംസം, രക്തം എന്നിവകൊണ്ട് നിർമ്മിതമായ ഈ ശരീരത്തിൽ ആശയിടരുത്; ഭാര്യ, മക്കൾ തുടങ്ങിയവരിൽ എപ്പോഴും മമത ഉപേക്ഷിക്കണം; ഈ ലോകം എപ്പോഴും ക്ഷണികമാണെന്ന് കാണുക, വിരക്തിയുടെ രുചിയിൽ ആസ്വദിക്കൂ, യോഗത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവനാകൂ.
പ്രീത്യാ മയാ നിഗദിതം തവ ധര്മമാര്ഗം ചിത്തോ നിധേഹി സകലം ഭവശീലയുക്തഃ । സംത്യജ്യ രാക്ഷസതനും ധൃതദേവദേഹോ ജ്യോതിര്മയോ വ്രജ യഥാസുഖമാശു നാകമ്
പ്രേമത്തോടെ ഞാൻ നിനക്കു ധർമ്മമാർഗം പറഞ്ഞു; മനസ്സു അതിൽ പൂർണ്ണമായി നിർത്തൂ, നല്ല സ്വഭാവം പുലർത്തൂ; രാക്ഷസശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ദൈവസ്വരൂപം ധരിച്ച് പ്രകാശമായി, സന്തോഷത്തോടെ വേഗം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകൂ.
ശ്രുത്വാധര്മം തതോ ഹൃഷ്ടഃ സംതുഷ്ടോ രാക്ഷസോഽബ്രവീത് । ഭവപ്രമുദിതാ നിത്യം സര്വദാ ശിവമസ്തു തേ
അവളുടെ ധാർമ്മികമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ രാക്ഷസൻ സന്തോഷത്തോടെയും തൃപ്തിയോടെയും പറഞ്ഞു: നീ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കട്ടെ, എല്ലായ്പ്പോഴും നിനക്കു ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ.
ആചന്ദ്രാര്കം രമസ്വ ത്വം കൈലാസേ ശിവസന്നിധൌ । ഉമയാഽഖംഡിതം പ്രേമ തവാസ്തു വരവര്ണിനി
നീ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം കൈലാസത്തിൽ ശിവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വാസം ചെയ്യുക. ഉമയോടുള്ള നിന്റെ സ്നേഹം ഒരിക്കലും തകരരുതേ, മനോഹരവണ്ണമേ.
ധര്മനിഷ്ഠാ തപോനിഷ്ഠാ മാതസ്ത്വം ഭവ സര്വദാ । മാസ്തു ലോഭഃ ശരീരേ തേ ആപന്നാര്തി സദാ ഹര
അമ്മേ, നീ എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിലും തപസ്സിലും ഉറച്ചവളാകണം. നിന്റെ ശരീരത്തിൽ ഒരിക്കലും ലോഭം വരരുത്. കഷ്ടത്തിൽപ്പെട്ടവരുടെ ദുഃഖം നീ എപ്പോഴും നീക്കണം.
ഇത്യുക്ത്വാ തു പ്രണമ്യാഥ സതാം കാംചനമാലിനീമ് । ജഗാമ രാക്ഷസഃ സ്വര്ഗം ഗംധര്വൈര്ബഹുഭിഃ സ്തുതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സുവർണ്ണാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരുന്ന ആ സദ്വധുവിനെ നമസ്കരിച്ച്, ആ രാക്ഷസൻ ഗന്ധർവന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
ദേവകന്യാസ്തദാഗത്യ വവര്ഷുഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിഭിഃ । തസ്യാഃ കാംചനമാലിന്യാ മൂര്ധ്നി ഹര്ഷസമാകുലാഃ
അപ്പോൾ ദേവകന്യകൾ അവിടെ എത്തി, ആ സ്വർണ്ണമാല ധരിച്ചവളുടെ തലയിൽ സന്തോഷത്തോടെ പുഷ്പവർഷം നടത്തി.
താമാലിംഗ്യ തതഃ പ്രോചുഃ കന്യകാസ്തു പ്രിയം വചഃ । കൃതം ഭദ്രേ ത്വയാ ചിത്രം രാക്ഷസസ്യ വിമോക്ഷണമ്
അവളെ അണച്ചു പിടിച്ച്, ആ കന്യകൾ സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: 'സുഭാഗവതിയേ, നീ രാക്ഷസനെ മോചിപ്പിച്ച് അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാര്യം ചെയ്തു.'
ദുഷ്ടസ്യാസ്യ ഭയാത്കശ്ചിദ്വിശത്യസ്മിന്ന കാനനേ । അധുനാ നിര്ഭയാ ഹ്യത്ര വിചരാമോ യഥാസുഖമ്
'ഈ ദുഷ്ടന്റെ ഭയത്താൽ ആരും ഈ കാടിൽ കടന്നിരുന്നില്ല; ഇനി നമുക്ക് ഭയമില്ലാതെ ഇഷ്ടം പോലെ ഇവിടെ സഞ്ചരിക്കാം.'
ശ്രുത്വാ തദ്വചനം രാജംസ്താസാം കാംചനമാലിനീ । ഹൃഷ്ടാ തേനൈവ ദാനേന കൃതകൃത്യാ തദാ സതീ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, സ്വർണ്ണമാല ധരിച്ചവൾ താൻ നൽകിയ ദാനത്തിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു തൃപ്തിയായി.
തം രാക്ഷസം കാംചനമാലിനീവരാ ഗന്ധര്വകന്യാ പരിമോച്യ സത്വരമ് । ക്രീഡംത്യമൂഭിഃ പ്രയയൌ ഹരാലയം പ്രീത്യാ സപൂര്ണാ ച പരോപകാരയാ
ആ രാക്ഷസനെ വേഗത്തിൽ മോചിപ്പിച്ച ശേഷം, ഗന്ധർവകന്യകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായ സ്വർണ്ണമാലിനി സന്തോഷത്തോടെ ഹരന്റെ ആലയത്തിലേക്ക് പോയി, പരോപകാരത്തിൽ ഹൃദയം നിറഞ്ഞവളായി.
സംവാദമേനം വരകന്യകേരിതം ഭക്ത്യാ പരം യഃ ശൃണുയാച്ച മാനവഃ । ന ബാധ്യതേ ജാതു സദാ സ രാക്ഷസൈര്ധര്മേ മതിസ്തസ്യ ഭൃശം ഹി ജായതേ
ആ ശ്രേഷ്ഠകന്യ പറഞ്ഞു നൽകിയ ഈ സംഭാഷണം ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, രാക്ഷസന്മാരാൽ ഒരിക്കലും ബുദ്ധിമുട്ടപ്പെടുകയില്ല; അവന്റെ മനസിൽ ധർമ്മം ഉറപ്പോടെ നിലനിൽക്കും.
പാര്വത്യുവാച। ദ്വീപേഽസ്മിന്യാനി തീര്ഥാനി താനി മേ വദ സുവ്രത । ദ്വീപാനാം ദ്വീപരാജോഽയം സര്വദാ ഭുവി നിര്മിതഃ । സംഖ്യയാ ത്വം വദ സ്വാമിന്കൃപാം കൃത്വാ മമോപരി
പാർവതി പറഞ്ഞു: ഈ ദ്വീപിൽ ഏത് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് എനിക്ക് പറയൂ, സദാചാരശീലനേ. ദ്വീപുകളിൽ ഇതാണ് രാജാവ് എന്നും ഭൂമിയിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നവൻ എന്നും അറിയാം. ദയവായി, ഗുരുവേ, അവയുടെ എണ്ണം എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
മഹാദേവ ഉവാച। സര്വഗഃ സര്വഭൂതേഷു ദ്രഷ്ടവ്യഃ സര്വതോ ഭുവി । സപ്തലോകേഷു യത്കിംചിദ്ദൃശ്യതേ സചരാചരമ്
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: അവൻ എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവൻ, എല്ലാ ജീവികളിലും കാണേണ്ടവൻ, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും. ഏത് ലോകത്തും കാണുന്ന സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതും എല്ലാം അവനിൽ കാണാം.