പുഷ്പമാലാന്വിതം കുര്യാദ്ബ്രഹ്മസൂത്രേണ ശോഭിതമ് । പ്രതിഷ്ഠിതം വേദമംത്രൈസ്തം സംപൂജ്യ മഹാമതേ
പൂമാലയും ബ്രഹ്മസൂത്രവും അണിഞ്ഞ് അതിനെ അലങ്കരിച്ച്, വേദമന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ആരാധിക്കണം, ജ്ഞാനിയേ.
ഉപചാരൈഃ പവിത്രൈശ്ച ഷോഡശൈഃ പരിപൂജയേത് । സ്വലംകൃത്യ തതോ ദദ്യാദ്ബ്രാഹ്മണായ മഹാത്മനേ
പതിനാറ് ശുദ്ധമായ ഉപചാരങ്ങളാൽ ആരാധിച്ച്, അതിനെ മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച്, മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണന് നൽകണം.
ഷോഡശൈവ തതോ ഗാവഃ സവസ്ത്രാഃ കാംസ്യദോഹനാഃ । കുംഭയുക്താശ്ച ചത്വാരോ ദക്ഷിണാം ച സകാംചനാമ്
പിന്നീട്, പതിനാറ് പശുക്കളും വസ്ത്രവും കാഞ്ചനപാത്രവും കൂടെ, ഓരോന്നിനും ഒരു കുഞ്ചയും, പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച ദക്ഷിണയും നൽകണം.
തഥാ ദ്വാദശകാ ഗാവോ വസ്ത്രാലംകാരഭൂഷണാഃ । പൃഥഗ്ഭൂതായ വിപ്രായ ദാതവ്യാ നാത്ര സംശയഃ
അതുപോലെ, പന്ത്രണ്ട് പശുക്കളും വസ്ത്രവും അലങ്കാരവും അണിഞ്ഞ്, ഓരോന്നായി ബ്രാഹ്മണന് വേർതിരിച്ച് നൽകണം; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഏവമാദീനി ദാനാനി അന്യാനി നൃപനംദന । തീര്ഥകാലം സുസംപ്രാപ്യ വിപ്രാവസഥമേവ ച
ഇങ്ങനെ മറ്റു ദാനങ്ങളും തീർത്ഥയാത്രയുടെ ശരിയായ സമയത്തും ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിലും നൽകണം, രാജകുമാര.
ശ്രദ്ധാഭാവേന ദാതവ്യം ബഹുപുണ്യകരം ഭവേത് । വിഷ്ണുരുവാച-। വിഷ്ണുമുദ്ദിശ്യ യദ്ദാനം കാമനാപരികല്പിതമ്
വിശ്വാസത്തോടെ നൽകേണ്ടത്, വലിയ പുണ്യം നൽകുന്നു. വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുവിനെ ഉദ്ദേശിച്ച്, ആഗ്രഹത്തോടെ നൽകുന്ന ദാനം,
തസ്യ ദാനസ്യ ഭാവേന ഭാവനാപരിഭാവിതഃ । താദൃക്ഫലം സമശ്നാതി മാനുഷോ നാത്ര സംശയഃ
ആ ദാനത്തിന്റെ ഭാവനയും മനസ്സും അനുസരിച്ച്, അതിന് തുല്യമായ ഫലം മനുഷ്യന് ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അഭ്യുദയം പ്രവക്ഷ്യാമി യജ്ഞാദിഷു പ്രവര്തതേ । തേന ദാനേന തസ്യാപി ശ്രദ്ധയാ ച ദ്വിജോത്തമ
യജ്ഞാദികളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഐശ്വര്യത്തെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; ആ ദാനത്താൽ വിശ്വാസത്തോടെയും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ,
പ്രജ്ഞാവൃദ്ധിം സമാപ്നോതി ന ച ദുഃഖം പ്രവിംദതി । ഭോഗാന്ഭുനക്തി ധര്മാത്മാ ജീവമാനസ്തു സാംപ്രതമ്
അവൻ ജ്ഞാനം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ദു:ഖം അനുഭവിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യും; ധാർമ്മികൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.
ഐംദ്രാംസ്തു ഭുംക്തേ ഭോഗാന്സ ദാതാ ദിവ്യാം ഗതിം ഗതഃ । സ്വകുലം നയതേ സ്വര്ഗം കല്പാനാം ച സഹസ്രകമ്
ആ ദാതാവ് ദിവ്യഗതിയിലേക്കുചെന്നു, ഇന്ദ്രന്റെ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയും, തന്റെ കുടുംബത്തെ ആയിരം കാല്പങ്ങൾ സ്വർഗത്തിലേക്കു നയിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഏവമാഭ്യുദയം പ്രോക്തം പ്രാപ്തം തേഷു വദാമ്യഹമ് । കായസ്യ ച ക്ഷയം ജ്ഞാത്വാ ജരയാ പരിപീഡിതഃ
ഇങ്ങനെ അവർ നേടുന്ന ഐശ്വര്യം ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ശരീരത്തിന്റെ ക്ഷയം മനസ്സിലാക്കി, വയസ്സിന്റെ കഷ്ടത അനുഭവിച്ച്,
ദാനം തേന പ്രദാതവ്യമാശാം കസ്യ ന കാരയേത് । മൃതേ ച മയി മേ പുത്രാ അന്യേ സ്വജനബാംധവാഃ
അപ്പോൾ ദാനം നൽകണം—ആശയില്ലാത്തവൻ ആരാണ്? ഞാൻ മരിച്ചാൽ, എന്റെ മക്കളും ബന്ധുക്കളും
കഥമേതേ ഭവിഷ്യംതി മാം വിനാ സുഹൃദോ മമ । തേഷാം മോഹാത്പ്രമുഗ്ധോ വൈ ന ദദാതി സ കിംചന
എന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ എങ്ങനെ ജീവിക്കും എന്നത് എനിക്ക് അറിയില്ല; അവരിൽ ചിലർ മോഹത്തിൽ അകപ്പെട്ട് ഒന്നും നൽകാറില്ല.
മൃത്യും പ്രയാതി മോഹാത്മാ രുദംതി മിത്രബാംധവാഃ । ദുഃഖേന പീഡിതാഃ സര്വേ മായാമോഹേന പീഡിതാഃ
മോഹഭാവമുള്ളവൻ മരണമിലേക്ക് പോകുന്നു; സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും കരയുന്നു, എല്ലാവരും ദു:ഖത്തിൽ പീഡിതരായി, മായാമോഹത്തിൽ പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സംകല്പയംതി ദാനാനി മോക്ഷം വൈ ചിംതയംതി ച । തസ്മിന്മൃതേ മഹാരാജ മായാമോഹേ ഗതേ സതി
ദാനം ചെയ്യണമെന്ന് മനസ്സിൽ തീരുമാനിക്കുകയും മോക്ഷം ആലോചിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; പക്ഷേ, മഹാരാജാവേ, ആ മനുഷ്യൻ മരിച്ചാൽ, മായയുടെ ഭ്രമം മാറിപ്പോകുന്നു.
വിസ്മരംതി ച ദാനാനി ലോഭാത്മാനോ ദദംതി ന । യോഽസൌ മൃതോ മഹാരാജ യമപംഥം സുദുഃഖിതഃ
അവർ ദാനങ്ങൾ മറക്കുന്നു; ലാഭം മാത്രം മനസ്സിലുള്ളവർ ഒന്നും നൽകുന്നില്ല. മഹാരാജാവേ, മരിച്ചവൻ വലിയ ദുഃഖത്തോടെ യമന്റെ വഴിയിലൂടെ പോകുന്നു.
തൃഷാക്ഷുധാസമാക്രാംതോ ബഹുദുഃഖൈഃ പ്രപീഡിതഃ । തസ്മാദ്ദാനം പ്രദാതവ്യം സ്വയമേവ ന സംശയഃ
വെള്ളംകൂടിയ ദാഹവും വിശപ്പും കൊണ്ട് പീഡിതനായി, പലവിധ ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചവനായി, അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ദാനം വ്യക്തിപരമായി തന്നെ നൽകണം, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കസ്യ പുത്രാശ്ച പൌത്രാശ്ച കസ്യ ഭാര്യാ നൃപോത്തമ । സംസാരേ നാസ്തി കഃ കസ്യ തസ്മാദ്ദാനം പ്രദീയതേ
ആർക്കാണ് മക്കളും മുമ്മക്കളും, ആരുടെ ഭാര്യ, മഹാരാജാവേ? ഈ ലോകത്തിൽ ആരാണ് ആരുടെത്? അതുകൊണ്ടു തന്നെ ദാനം നൽകണം.
ജ്ഞാനവതാ പ്രദാതവ്യം സ്വയമേവ ന സംശയഃ । അന്നം പാനം ച താംബൂലമുദകം കാംചനം തഥാ
ജ്ഞാനമുള്ളവർ ദാനം വ്യക്തിപരമായി തന്നെ നൽകണം, ഇതിൽ സംശയമില്ല; അന്നം, പാനം, താമ്പൂലം, വെള്ളം, പൊന്നും അങ്ങനെ തന്നെ.
യുഗ്മം വസ്ത്രം ച ഛത്രം ച സ്വയമേവ ന സംശയഃ । ജലപാത്രാണ്യനേകാനി സോദകാനി നൃപോത്തമ
രണ്ടു വസ്ത്രം, കുട, വ്യക്തിപരമായി തന്നെ നൽകണം, സംശയമില്ല; വെള്ളം നിറച്ച പല പാത്രങ്ങളും, മഹാരാജാവേ.
വാഹനാനി വിചിത്രാണി യാനാന്യേവ മഹാമതേ । നാനാഗംധാന്സകര്പൂരം യമപംഥ സുഖപ്രദേ
വിഭിന്നമായ വാഹനങ്ങളും യാത്രാസാധനങ്ങളും, മഹാബുദ്ധിമാനേ; പലതരം സുഗന്ധങ്ങളും കർപ്പൂരവും, യമന്റെ വഴിയിൽ സുഖം നൽകുന്നവയാണു്.
ഉപാനഹൌ പ്രദാതവ്യേ യദീച്ഛേദ്വിപുലം സുഖമ് । ഏതൈര്ദാനൈര്മഹാരാജ യമപംഥം സുഖേന വൈ
വളരെയധികം സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ചെരിപ്പ് നൽകണം; ഈ ദാനങ്ങൾകൊണ്ട്, മഹാരാജാവേ, യമന്റെ വഴി സുഖത്തോടെ കടക്കാം.
പ്രയാതി മാനവോ രാജന്യമദൂതൈരലംകൃതമ്
മനുഷ്യൻ, മഹാരാജാവേ, യമന്റെ ദൂതന്മാർ അലങ്കരിച്ചവനായി മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
ഏകചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ 2.41 വേന ഉവാച- പുത്രോ ഭാര്യാ കഥം തീര്ഥം പിതാമാതാ കഥം വദ । ഗുരുശ്ചൈവ കഥം തീര്ഥം തന്മേ വിസ്തരതോ വദ
വേനൻ ചോദിച്ചു: മകൻ എങ്ങനെ തീർത്ഥം, ഭാര്യ എങ്ങനെ തീർത്ഥം, അച്ഛനും അമ്മയും എങ്ങനെ തീർത്ഥം, ഗുരു എങ്ങനെ തീർത്ഥം? ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറയൂ.
ശ്രീവിഷ്ണുരുവാച- അസ്തി വാരാണസീ രമ്യാ ഗംഗായുക്താ മഹാപുരീ । തസ്യാം വസതി വൈശ്യൈകഃ കൃകലോ നാമ നാമതഃ
ശ്രീവിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഗംഗയോടൊപ്പം ചേർന്ന മനോഹരമായ വലിയ നഗരമായ വാരാണസി ഉണ്ട്; അവിടെ കൃകലൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരു വൈശ്യൻ താമസിക്കുന്നു.
തസ്യ ഭാര്യാ മഹാസാധ്വീ പതിവ്രതപരായണാ । ധര്മാചാരപരാ നിത്യം സാ വൈ പതിപരായണാ
അവന്റെ ഭാര്യ വലിയ സദ്ഗുണങ്ങളുള്ളവളായിരുന്നു, ഭർത്താവിനോട് അത്യന്തം ഭക്തിയുള്ളവളും, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നവളും ഭർത്താവിനോട് പൂർണ്ണമായും അർപ്പിതയായവളുമായിരുന്നു.
സുകലാ നാമ പുണ്യാംഗീ സുപുത്രാ ചാരുമംഗലാ । സത്യംവദാ സദാ ശുദ്ധാ പ്രിയാകാരാ പ്രിയപ്രിയാ
സുകല എന്ന പേരിൽ, പുണ്യശരീരമുള്ളവളും നല്ല മകളുമാണ് അവൾ; സത്യവാദിനി, എപ്പോഴും ശുദ്ധയായവൾ, മനോഹരമായ രൂപം, പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ പ്രിയങ്കരിയായവളാണ്.
ഏവംഗുണൈഃ സമായുക്താ സുഭഗാ ചാരുകാരിണീ । സ വൈശ്യ ഉത്തമോ നാനാ ധര്മജ്ഞോ ജ്ഞാനവാന്ഗുണീ
ഇങ്ങനെ നല്ല ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവളും, ഭാഗ്യശാലിയും, സുന്ദരമായ പ്രവൃത്തികളുള്ളവളുമാണ് അവൾ. ആ വൈശ്യൻ ധർമ്മത്തിൽ നിപുണനും, ജ്ഞാനവാനുമായും ഗുണസമ്പന്നനുമായിരുന്നു.
പുരാണേ ശ്രൌതധര്മേ ച സദാ ശ്രവണതത്പരഃ । തീര്ഥയാത്രാപ്രസംഗേന ബഹുപുണ്യപ്രദായകമ്
പുരാണങ്ങളിലും ശ്രൗതധർമ്മത്തിലും എപ്പോഴും ശ്രവണത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടായിരുന്നു; തീർത്ഥയാത്രയിലൂടെ അനേകം പുണ്യങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കി.
ശ്രദ്ധയാ നിര്ഗതോ യാത്രാം തീര്ഥാനാം പുണ്യമംഗലാമ് । ബ്രാഹ്മണാനാം പ്രസംഗേന സാര്ഥവാഹേന തേന ച
വിശ്വാസത്തോടെ, അവൻ പുണ്യവും മംഗളവും നിറഞ്ഞ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു; ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും ആ സാർഥവാഹന്റെയും കൂടെ.