സത്യവംതം മഹാപുണ്യം വൈഷ്ണവം ജ്ഞാനപംഡിതമ് । ധര്മജ്ഞം മുക്തലൌല്യം ച പാഖംഡൈസ്തു വിവര്ജിതമ്
സത്യവാനായും മഹാപുണ്യശാലിയുമായും വിഷ്ണുഭക്തനായും ജ്ഞാനത്തിൽ പാണ്ഡിത്യമുള്ളവനുമായും ധർമ്മം അറിയുന്നവനുമായും മോക്ഷത്തിനുള്ള അതിയായ ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തവനുമായും കുഴപ്പമുള്ള മതവിചാരങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനുമായവനാണ് ഉത്തമൻ.
ഏവം പാത്രം സമാഖ്യാതമന്യദേവം വദാമ്യഹമ് । ഏവമേതൈര്ഗുണൈര്യുക്തം സ്വസൃപുത്രം നരോത്തമമ്
ഇങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവനാണ് യോജ്യനായ പാത്രം എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി മറ്റൊന്നും പറയുന്നു; ഈ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവൻ, സഹോദരിയുടെ മകനായാലും അല്ലെങ്കിൽ ഉത്തമനായ മനുഷ്യനായാലും, അത്തരംവരാണ് യോജ്യർ.
ഏതം പാത്രം വിജാനീഹി ദുഹിതുസ്തനയം തതഃ । ജാമാതരം മഹാരാജ ഭാവൈരേതൈശ്ച സംയുതമ്
മഹാരാജാവേ, ഈ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവളായ മകൾ, ഈ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവനായ മകൻ, പിന്നെ ഈ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവനായ മരുമകൻ — ഇവരെയാണ് യോജ്യമായ പാത്രം എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
ഗുരും ച ദീക്ഷിതം ചൈവ പാത്രഭൂതം നരോത്തമ । ഏതാന്യേവ സുപാത്രാണി ദാനയോഗ്യാനി സത്തമ
ഗുരുവിനെയും ദീക്ഷയേറ്റവനെയും ഉത്തമപാത്രം എന്നു പറയാം. മഹാനുഭാവാ, ഇവരാണ് ദാനം നൽകാൻ ഏറ്റവും യോജ്യരായവർ.
വേദാചാരസമോപേതസ്തൃപ്തിം നൈവ ച ഗച്ഛതി । വര്ജയേത്കില തം വിപ്രം തഥാ കാണം സുധൂര്തകമ്
വേദാചാരങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവനെങ്കിലും ഒരിക്കലും തൃപ്തി ലഭിക്കാത്തവനാണെങ്കിൽ അത്തരം ബ്രാഹ്മണനെ ഒഴിവാക്കണം; അതുപോലെ കുരുടനെയും ദുഷ്ടനെയും ഒഴിവാക്കണം.
അതികൃഷ്ണം മഹാരാജ കപിലം പരിവര്ജയേത് । കര്കടാക്ഷം സുനീലം ച ശ്യാവദന്തം വിവര്ജയേത്
മഹാരാജാവേ, അതിയായി കറുത്തവനെയും, കപില വർണ്ണമുള്ളവനെയും ഒഴിവാക്കണം; പുഴുവിന്റെ കണ്ണുള്ളവനെയും, വളരെ നീലനെയും, കറുത്ത പല്ലുള്ളവനെയും ഒഴിവാക്കണം.
നീലദംതം തഥാ രാജന്പീതദംതം തഥൈവ ച । ഗോഘ്നം സുകൃഷ്ണദംതം ച ബര്ബരം ചാതിപാംശുലമ്
അതു പോലെ, നീല പല്ലുള്ളവനെയും, മഞ്ഞ പല്ലുള്ളവനെയും, പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവനെയും, അതിയായി കറുത്ത പല്ലുള്ളവനെയും, അന്യജാതിക്കാരനെയും, അതിയായി മണ്ണുപിടിച്ചവനെയും ഒഴിവാക്കണം.
ഹീനാംഗമധികാംഗം ച കുഷ്ഠിനം കുനഖം തഥാ । ദുശ്ചര്മാണം മഹാരാജ ഖല്വാടം പരിവര്ജയേത്
അംഗങ്ങൾ കുറവോ കൂടുതലോ ഉള്ളവനെയും, കുഷ്ഠരോഗിയെയും, മോശം നഖമുള്ളവനെയും, ചർമ്മരോഗമുള്ളവനെയും, തലമുടി ഇല്ലാത്തവനെയും മഹാരാജാവേ, ഒഴിവാക്കണം.
അന്യായേഷു രതാ യസ്യ ജായാ വിപ്രസ്യ കസ്യ ച । തസ്മൈ ദാനം ന ദാതവ്യം യദി ബ്രഹ്മസമോ ഭവേത്
ഏതെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണന്റെ ഭാര്യ തെറ്റായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ ബ്രഹ്മാവിനോടു തുല്യനാണെങ്കിലും, അവനു ദാനം നൽകരുത്.
സ്ത്രീജിതായ ന ദാതവ്യം ശാഖാരംഡേ മഹാമതേ । വ്യാധിതായ ന ദാതവ്യം മൃതഭോജിഷു ഭൂപതേ
സ്ത്രീകളാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നവനെയും, ശാഖയിലോ മുട്ടയിലോ ജനിച്ചവനെയും, രോഗബാധിതനെയും, മരിച്ചവരുടെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനെയും ഭൂപതിയേ, ദാനം നൽകരുത്.
ചോരായ ച ന ദാതവ്യം സ യദ്യത്രിസമോ ഭവേത് । അതൃപ്തായ ന ദാതവ്യം ശാവം തു പരിവര്ജയേത്
ചോരനോടും ദാനം നൽകരുത്, അവൻ അത്രിമഹർഷിക്കു തുല്യനാണെങ്കിലും; തൃപ്തിയില്ലാത്തവനോടും നൽകരുത്; ശവത്തെയും ഒഴിവാക്കണം.
അതിസ്തബ്ധായ നോ ദേയം ശഠായ ച വിശേഷതഃ । വേദശാസ്ത്രസമായുക്തഃ സദാചാരേണ വര്ജിതഃ
അതിയായി അഹങ്കാരമുള്ളവനോടും, പ്രത്യേകിച്ച് കപടനായവനോടും ദാനം നൽകരുത്; വേദശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുണ്ടെങ്കിലും നല്ല ആചാരങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനെ ഒഴിവാക്കണം.
ശ്രാദ്ധേ ദാനേ ച രാജേംദ്ര നൈവ യുക്തഃ കദാ ഭവേത് । അഥ ദാനം പ്രവക്ഷ്യാമി സഫലം പുണ്യദായകമ്
ശ്രാദ്ധത്തിലും ദാനത്തിലും ഇത്തരക്കാരൻ ഒരിക്കലും യോജ്യനല്ല, രാജാവേ; ഇനി ഫലപ്രദവും പുണ്യദായകവുമായ ദാനം ഞാൻ പറയുന്നു.
കാലതീര്ഥസുപാത്രാണാം ശ്രദ്ധാ യോഗാത്പ്രജായതേ । നാസ്തി ശ്രദ്ധാസമം പുണ്യം നാസ്തി ശ്രദ്ധാസമം സുഖമ്
ശ്രദ്ധ, യോജ്യമായ സമയം, തീർത്ഥം, ഉത്തമപാത്രം എന്നിവ ഒന്നിച്ചാൽ പുണ്യം ജനിക്കുന്നു; ശ്രദ്ധക്ക് തുല്യമായ പുണ്യവും സന്തോഷവും മറ്റൊന്നുമില്ല.
നാസ്തി ശ്രദ്ധാസമം തീര്ഥം സംസാരേ പ്രാണിനാം നൃപ । ശ്രദ്ധാഭാവേന സംയുക്തോ മാമേവം പരിസംസ്മരേത്
ഈ ലോകത്ത് ജീവികൾക്കു ശ്രദ്ധക്ക് തുല്യമായ തീർത്ഥം ഇല്ല, മഹാരാജാവേ; ശ്രദ്ധയില്ലാതെ ഉള്ളവൻ എന്നെ ഇങ്ങനെ ഓർക്കണം.
പാത്രഹസ്തേ പ്രദാതവ്യം സ്വല്പമേവ നൃപോത്തമ । ഏവംവിധസ്യ ദാനസ്യ വിധിയുക്തസ്യ യത്ഫലമ്
പാത്രത്തിന്റെ കൈയിൽ, ചെറിയതായാലും, ദാനം നൽകണം, മഹാരാജാവേ; ഇങ്ങനെ നിയമപ്രകാരം നൽകിയ ദാനത്തിന് ലഭിക്കുന്ന ഫലം—
അനംതം തദവാപ്നോതി മത്പ്രസാദാത്സുഖീ ഭവേത്
അത് അനന്തമാണ്; എന്റെ കൃപയാൽ ആ ഫലം ലഭിക്കുകയും സന്തോഷവാനാകുകയും ചെയ്യും.
വേന ഉവാച- നിത്യദാനഫലം ദേവ ത്വത്തഃ പൂര്വം മയാ ശ്രുതമ് । നൈമിത്തികസ്യ ദാനസ്യ ദത്തസ്യാപി ഹി യത്ഫലമ്
വേനൻ പറഞ്ഞു: ദേവാ, സ്ഥിരമായ ദാനഫലം ഞാൻ മുമ്പ് നിന്നിൽ നിന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ഇപ്പോൾ സമയോചിതമായ ദാനത്തിന് ലഭിക്കുന്ന ഫലവും പറയണമേ.
തത്ഫലം മേ സമാചക്ഷ്വ ത്വത്പ്രസാദാത്പ്രയത്നതഃ । മഹാതൃപ്തിം ന ഗച്ഛാമി ശ്രോതും ശ്രദ്ധാ പ്രവര്തതേ
നിന്റെ കൃപയും പരിശ്രമവും കൊണ്ടു ഇതിന്റെ ഫലം എനിക്ക് പറയാമോ എന്ന് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു. കേൾക്കുമ്പോൾ എന്റെ വിശ്വാസം കൂടുതൽ ഉണരുന്നു, എങ്കിലും വലിയ തൃപ്തി എനിക്ക് ലഭിക്കുന്നില്ല.
വിഷ്ണുരുവാച- നൈമിത്തികം പ്രവക്ഷ്യാമി ദാനമേവ നൃപോത്തമ । മഹാപര്വണി സംപ്രാപ്തേ യേന ദാനാനി ശ്രദ്ധയാ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: രാജാവേ, മഹാപർവ്വം വന്നപ്പോൾ വിശ്വാസത്തോടെ നൽകുന്ന പ്രത്യേകമായ ദാനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദമായി പറയും.
സത്പാത്രേഭ്യഃ പ്രദത്താനി തസ്യ പുണ്യഫലം ശൃണു । ഗജം രഥം പ്രദത്തേ യോ ഹ്യശ്വം ചാപി നൃപോത്തമ
യോഗ്യരായവർക്കു നൽകിയ ദാനത്തിന്റെ ഫലം നീ കേൾക്കൂ. രാജാവേ, ആന, രഥം, കുതിര എന്നിവ നൽകുന്നവന്—
സ ച ഭൃത്യൈസ്തു സംയുക്തഃ പുണ്യദേശേ നൃപോത്തമഃ । ജായതേ ഹി മഹാരാജ മത്പ്രസാദാന്ന സംശയഃ
അവൻ ഭൃത്യന്മാരോടൊപ്പം നല്ല ദേശത്ത് ജനിക്കുന്നു, മഹാരാജാവേ. എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
രാജാ ഭവതി ധര്മാത്മാ ജ്ഞാനവാന്ബലവാന്സുധീഃ । അജേയഃ സര്വഭൂതാനാം മഹാതേജാഃ പ്രജായതേ
അവൻ ധാർമ്മികനും ജ്ഞാനിയും ബലവാനും ബുദ്ധിമാനുമാണ്; എല്ലാപ്രാണികളാലും ജയിക്കപ്പെടാത്തവനും മഹത്തായ തേജസ്സോടെ ജനിക്കുന്നു.
മഹാപര്വണി സംപ്രാപ്തേ ഭൂമിദാനം ദദാതി യഃ । ഗോദാനം വാ മഹാരാജ സര്വഭോഗപതിര്ഭവേത്
മഹാപർവ്വം വന്നപ്പോൾ ഭൂമി ദാനം ചെയ്യുകയോ, പശു ദാനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ, മഹാരാജാവേ, എല്ലാ സൗഖ്യങ്ങളുടെയും അധിപനാകും.
ബ്രാഹ്മണായ സുപുണ്യായ ദാനം ദദ്യാത്പ്രയത്നതഃ । മഹാദാനാനി യോ ദദ്യാത്തീര്ഥേ പര്വണി പാത്രവിത്
ഉത്തമഗുണങ്ങളുള്ള ബ്രാഹ്മണനു പരിശ്രമപൂർവ്വം ദാനം ചെയ്യണം; ഉത്സവദിനത്തിൽ തീർത്ഥത്തിൽ യോഗ്യനായവരെ കണ്ടെത്തി വലിയ ദാനങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ—
തേഷാം ചിഹ്നം പ്രവക്ഷ്യാമി ഭൂപതിത്വം പ്രജായതേ । തീര്ഥേ പര്വണി സംപ്രാപ്തേ ഗുപ്തദാനം ദദാതി യഃ
അവർക്കുള്ള ലക്ഷണം ഞാൻ പറയും: അവർക്കു രാജത്വം ലഭിക്കും; ഉത്സവദിനത്തിൽ തീർത്ഥത്തിൽ രഹസ്യമായി ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
നിധീനാമാശുസംപ്രാപ്തിരക്ഷരാ പരിജായതേ । മഹാപര്വണി സംപ്രാപ്തേ തീര്ഥേഷു ബ്രാഹ്മണായ ച
അവൻക്ക് ഉടനടി നിധികൾ ലഭിക്കും, ക്ഷയിക്കാത്ത സമ്പത്ത് ഉണ്ടാകും; മഹാപർവ്വം വന്നപ്പോൾ തീർത്ഥങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും—
സുചൈലം ച മഹാദാനം കാംചനേന സമന്വിതമ് । പുണ്യം ഫലം പ്രവക്ഷ്യാമി തസ്യ ദാനസ്യ ഭൂപതേ
നല്ല വസ്ത്രവും പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച മഹാദാനവും; ആ ദാനത്തിന്റെ ഫലം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും, രാജാവേ.
ജായംതേ ബഹവഃ പുത്രാഃ സുഗുണാ വേദപാരഗാഃ । ആയുഷ്മംതഃ പ്രജാവംതോ യശഃ പുണ്യസമന്വിതാഃ
അവനു നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ള, വേദപാരായണരായ, ദീർഘായുസ്സുള്ള, സന്താനസമൃദ്ധിയുള്ള, യശസ്സും പുണ്യവും ഉള്ള നിരവധി പുത്രന്മാർ ജനിക്കും.
വിപുലാശ്ചൈവ ജായംതേ സ്ഫീതാ ലക്ഷ്മീര്മഹാമതേ । സൌഖ്യം ച ലഭതേ പുണ്യം ധര്മവാന്പരിജായതേ
വളരെയധികം ഐശ്വര്യവും സമൃദ്ധിയും ലഭിക്കും, ജ്ഞാനിയേ; അവൻ സൗഖ്യവും പുണ്യവും നേടും, ധാർമ്മികനായി ജനിക്കും.