തഥാ താഞ്ജാരയാമ്യേതാനുപായൈര്ദാരുണൈഃ കില । വാസുദേവ ഉവാച- നൈമിത്തികം തഥാ കാലം പുണ്യം ചൈവ തവാഗ്രതഃ
അങ്ങനെ, ഞാൻ അവരെ കഠിനമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾകൊണ്ട് വേദനിപ്പിക്കും. വാസുദേവൻ പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ നിനക്കു മുന്നിൽ ഞാൻ പ്രത്യേകവും സമയോചിതവുമായ പുണ്യങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാം.
പ്രവക്ഷ്യാമി നരശ്രേഷ്ഠ സുബുദ്ധ്യാ ശൃണു തത്പരഃ । അമാവാസ്യാ മഹാരാജ പൌര്ണമാസീ തഥൈവ ച
നല്ല ബുദ്ധിയോടെ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കണം, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം: അമാവാസ്യയും, മഹാരാജാവേ, പൗർണമിയും അങ്ങനെ തന്നെ—
യദാ ഭവതി സംക്രാംതിര്വ്യതീപാതോ നരേശ്വര । വൈധൃതിശ്ച യദാ പ്രോക്താ യദാ ഏകാദശീ ഭവേത്
സങ്ക്രാന്തി, ഗ്രഹണം, വൈധൃതി എന്നത്, ഏകാദശി വന്നപ്പോൾ— രാജാവേ, ഈ സമയങ്ങളിൽ—
മഹാമാഘീ തഥാഷാഢീ വൈശാഖീ കാര്തികീ തഥാ । അമാസോമസമായോഗേ മന്വാദിഷു യുഗാദിഷു
മഹാമാഘം, ആഷാഢം, വൈശാഖം, കാർത്തികം, അമാവാസ്യയും പൗർണമിയും കൂടിയപ്പോൾ, മനുവിന്റെ ആരംഭങ്ങളിലും യുഗാദികളിലും—
ഗജച്ഛായാ തഥാ പ്രോക്താ പിതൃക്ഷയാ തഥൈവ ച । ഏതേ നൈമിത്തികാഃ ഖ്യാതാസ്തവാഗ്രേ നൃപസത്തമ
ആനയുടെ നിഴൽപോലെയും പിതൃക്ഷയകാലംപോലെയും, ഇതൊക്കെ പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളാണ്, രാജാവേ, മുമ്പ് നിന്നോട് പറഞ്ഞതാണിവ.
ഏതേഷു ദീയതേ ദാനം തസ്യ ദാനസ്യ യത്ഫലമ് । തത്ഫലം തു പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൂയതാം നൃപസത്തമ
ഇവിടെ ദാനം നൽകിയാൽ അതിന്റെ ഫലം എന്താണെന്ന് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം, രാജാവേ, ശ്രദ്ധിക്കണം.
മാമുദ്ദിശ്യ നരോ ഭക്ത്യാ ബ്രാഹ്മണായ പ്രയച്ഛതി । തസ്യാഹം നിര്വികല്പേന പ്രയച്ഛാമി ന സംശയഃ
എന്തെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ എന്റെ പേരിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണന് നൽകുന്നവന് ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ ഫലം നൽകും.
ഗൃഹം സൌഖ്യം മഹാരാജ സ്വര്ഗമോക്ഷാദികം ബഹു । കാമ്യം കാലം പ്രവക്ഷ്യാമി ദാനസ്യ ഫലദായകമ്
മഹാരാജാവേ, വീട്ടിലെ സന്തോഷവും ഐശ്വര്യവും സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും മറ്റും ലഭിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ സമയങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം.
വ്രതാനാമേവ സര്വേഷാം ദേവാദീനാം തഥൈവ ച । ദാനസ്യ പുണ്യകാലം തു സംപ്രോക്തം ദ്വിജസത്തമൈഃ
എല്ലാ വ്രതങ്ങൾക്കും ദേവപൂജകൾക്കും ദാനങ്ങൾക്കും ഉത്തമമായ സമയങ്ങൾ ദ്വിജന്മാർ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ആഭ്യുദയികമേവാപി കാലം വക്ഷ്യാമി തേ നൃപ । മഖാനാമേവ സര്വേഷാം വൈവാഹികമനുത്തമമ്
രാജാവേ, എല്ലാ യാഗങ്ങൾക്കും വിവാഹങ്ങൾക്കുമുള്ള ഏറ്റവും നല്ല സമയങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം.
പുത്രസ്യ ജാതമാത്രസ്യ ചൌലമൌംജ്യാദികം തഥാ । പ്രാസാദധ്വജദേവാനാം പ്രതിഷ്ഠാദികകര്മണി
പുതുതായി ജനിച്ച മകനുവേണ്ടിയുള്ള ചൂലം, പൂണൂൽ ധാരണം, ക്ഷേത്രധ്വജപ്രതിഷ്ഠ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സമയങ്ങൾ,
വാപീകൂപതഡാഗാനാം ഗൃഹവാസ്തുമയം നൃപ । തദാഭ്യുദയികം പ്രോക്തം മാതൄണാം യത്ര പൂജനമ്
കിണർ, കുളം, തടാഗം, വീടുകളുടെ നിർമാണം എന്നിവയ്ക്കും മാതാക്കളെ ആരാധിക്കുന്ന സമയങ്ങൾക്കും രാജാവേ, ഉത്തമമായ സമയങ്ങളാണിവ.
തസ്മിന്കാലേ ദദേദ്ദാനം സര്വസിദ്ധിപ്രദായകമ് । ആഭ്യുദയിക ഏവായം കാലഃ പ്രോക്തോ നൃപോത്തമ
അത്തരം സമയങ്ങളിൽ ദാനം നൽകുന്നത് എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നു; ഈ സമയമാണ് ഉത്തമമായതെന്ന് പറയുന്നത്, മഹാരാജാവേ.
അന്യച്ചൈവ പ്രവക്ഷ്യാമി പാപപീഡാനിവാരണമ് । മൃത്യുകാലേ ച സംപ്രാപ്തേ ക്ഷയം ജ്ഞാത്വാ നരോത്തമ
പാപഭാരങ്ങൾ നീക്കാൻ മറ്റൊരു മാർഗവും ഞാൻ പറയാം, മഹാനുഭാവാ, മരണസമയവും ക്ഷയകാലവും അറിയുമ്പോൾ.
തത്ര ദാനം പ്രദാതവ്യം യമമാര്ഗസുഖപ്രദമ് । നിത്യനൈമിത്തികാഃ കാലാഃ കാമ്യാഭ്യുദയികാസ്തഥാ
അപ്പോൾ ദാനം നൽകണം; അത് യമന്റെ വഴിയിൽ സുഖം നൽകും. സ്ഥിരമായും പ്രത്യേകമായും ആഗ്രഹിച്ചതായും ഉത്തമമായതുമായ സമയങ്ങളുണ്ട്.
അംത്യഃകാലോ മഹാരാജ സമാഖ്യാതസ്തവാഗ്രതഃ । ഏതേ കാലാഃ സമാഖ്യാതാഃ സ്വകര്മഫലദായകാഃ
മഹാരാജാവേ, അന്ത്യം എന്ന സമയവും മുമ്പ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ഓരോ സമയവും അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതാണ്.
തീര്ഥസ്യ ലക്ഷണം രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി തവാഗ്രതഃ । സുതീര്ഥാനാമിയം ഗംഗാ ഭാതി പുണ്യാ സരസ്വതീ
തീർത്ഥത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം, രാജാവേ; മഹാതീർത്ഥങ്ങളിൽ ഗംഗയും പുണ്യമായ സരസ്വതിയും പ്രകാശിക്കുന്നു.
രേവാ ച യമുനാ താപീ തഥാ ചര്മണ്വതീ നദീ । സരയൂര്ഘര്ഘരാ വേണാ സര്വപാപപ്രണാശിനീ
രേവ, യമുന, താപി, ചർമണ്വതി, ശരയു, ഘർഘര, വേണാ ഇവ എല്ലാം പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു.
കാവേരീ കപിലാ ചാന്യാ വിശാലാ വിശ്വതാരണീ । ഗോദാവരീ സമാഖ്യാതാ തുംഗഭദ്രാ നരോത്തമ
കാവേരി, കപില, വിശാല, വിശ്വതാരിണി, ഗോദാവരി, പ്രശസ്തയായ തുങ്ഗഭദ്ര, മഹാനുഭാവാ, ഇവയും ഉണ്ട്.
പാപാനാം ഭീതിദാ നിത്യം ഭീമരഥ്യാ പ്രപഠ്യതേ । ദേവികാ കൃഷ്ണഗംഗാ ച അന്യാഃ സരിദ്വരോത്തമാഃ
പാപികൾക്ക് ഭയമുണ്ടാക്കുന്ന ഭീമരഥി എന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്; ദേവിക, കൃഷ്ണഗംഗ, മറ്റു ഉത്തമ നദികൾ എന്നിവയും.
ഏതാസാം പുണ്യകാലേഷു സംതി തീര്ഥാന്യനേകശഃ । ഗ്രാമേ വാ യദി വാരണ്യേ നദ്യഃ സര്വത്ര പാവനാഃ
ഇവയുടെ ഉത്തമ സമയങ്ങളിൽ അനേകം തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഗ്രാമത്തിലോ കാടിലോ എവിടെയും നദികൾ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
തത്ര തത്ര പ്രകര്തവ്യാഃ സ്നാനദാനാദികാഃ ക്രിയാഃ । യദാ ന ജ്ഞായതേ നാമ താസാം തീര്ഥസ്യ സത്തമാഃ
അവിടവിടെ സ്നാനം, ദാനം മുതലായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം; അവിടുത്തെ ഉത്തമ തീർത്ഥങ്ങളുടെ പേരുകൾ അറിയില്ലെങ്കിൽ പോലും.
നാമോച്ചാരം പ്രകുര്വീത വിഷ്ണുതീര്ഥമിദം നൃപ । തീര്ഥസ്യ ദേവതാ തദ്വദഹമേവ ന സംശയഃ
രാജാവേ, വിഷ്ണുവിന്റെ ഈ തിരുനാമം ഇവിടെ ഉച്ചരിക്കണം. ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ ദേവത ഞാൻ തന്നെയാണ് — ഇതിൽ ഒരു സംശയവും വേണ്ട.
മാമേവമുച്ചരേദ്യോ വൈ തീര്ഥേ ദേവേഷു സാധകഃ । തസ്യ പുണ്യഫലം ജാതം മന്നാമ്നാ നൃപനംദന
രാജകുമാരാ, ഈ തിരുത്തലിൽ ഭക്തിയോടെ എന്റെ നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നവന് എന്റെ നാമത്തിന്റെ പുണ്യഫലം ലഭിക്കും.
അജ്ഞാതാനാം സുതീര്ഥാനാം ദേവാനാം നൃപസത്തമ । സ്നാനേ ദാനേ മഹാരാജ മന്നാമ ഹി സമുച്ചരേത്
രാജാവേ, അറിയാത്ത തീർത്ഥങ്ങളിലും, അറിയാത്ത ദേവന്മാരോടും, സ്നാനം ചെയ്യുമ്പോഴും ദാനം നൽകുമ്പോഴും, എന്റെ നാമം ഉറപ്പായി ഉച്ചരിക്കണം.
തീര്ഥാനാമേവ രാജേംദ്ര ധാത്രാ ധാത്ര്യ ഇമാഃ കൃതാഃ । സിംധവഃ സര്വപുണ്യാനാം സര്വസ്ഥാഃ ക്ഷിതിമംഡലേ
രാജാവേ, സ്രഷ്ടാവ് ഈ നദികളെ ഭൂമിയിലെ തീർത്ഥരൂപങ്ങളാക്കി സൃഷ്ടിച്ചു. സമുദ്രങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും പുണ്യങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനം തന്നെയാണ്.
യത്രതത്ര പ്രകര്ത്തവ്യം സ്നാനദാനാദികം നൃപ । അക്ഷയം ഫലമാപ്നോതി സുതീര്ഥാനാം പ്രസാദതഃ
രാജാവേ, എവിടെയായാലും സ്നാനം, ദാനം തുടങ്ങിയവ ചെയ്യുമ്പോൾ, ആ തിരുത്തലുകളുടെ കൃപയാൽ ക്ഷയമില്ലാത്ത ഫലം ലഭിക്കും.
തീര്ഥരൂപാ മഹാപുണ്യാഃ സാഗരാ സപ്ത ഏവ ച । മാനസാദ്യാസ്തഥാ രാജന്സരസ്യശ്ച പ്രകീര്തിതാഃ
രാജാവേ, മാനസസരസ്സും മറ്റ് പ്രശസ്തമായ തടാകങ്ങളും, ഏഴു സമുദ്രങ്ങളും, എല്ലാം മഹാപുണ്യമുള്ള തീർത്ഥരൂപങ്ങളാണ്.
നിര്ഝരാഃ പല്വലാഃ പ്രോക്താസ്തീര്ഥരൂപാ ന സംശയഃ । സ്വല്പാ നദ്യോ മഹാരാജ താസു തീര്ഥം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
മഹാരാജാവേ, പുഴികൾക്കും കുളങ്ങൾക്കും തീർത്ഥരൂപം ഉണ്ടെന്നതിൽ സംശയമില്ല. ചെറു നദികളിലും തീർത്ഥം നിലകൊള്ളുന്നു.
ഖാതേഷ്വേവം ച സര്വേഷു വര്ജയിത്വാ ച കൂപകമ് । പര്വതാസ്തീര്ഥരൂപാശ്ച മേര്വാദ്യാശ്ച മഹീതലേ
കിണർ ഒഴികെ എല്ലാ കുഴിച്ചെടുത്ത സ്ഥലങ്ങളിലും, ഭൂമിയിലെ മേരു തുടങ്ങിയ പർവതങ്ങളിലും തീർത്ഥരൂപം നിലനിൽക്കുന്നു.