ഋഷയ ഊചുഃ- കഥം വേനോ ഗതഃ സ്വര്ഗം പാപം ത്യക്ത്വാ പ്രദൂരതഃ । തന്നോ വിസ്തരതോഽത്രാപി വദ സത്യവതാം വര
മുനികൾ പറഞ്ഞു: വേനൻ എങ്ങനെ പാപം ഉപേക്ഷിച്ച് ദൂരത്തുനിന്ന് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി? സത്യവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അതിനെയിതിൽ വിശദമായി പറയൂ.
സൂതഉവാച- ഋഷീണാം പുണ്യസംസര്ഗാത്സംവാദാച്ച ദ്വിജോത്തമ । കായസ്യ മഥനാത്പാപോ ബഹിസ്തസ്യ വിനിര്ഗതഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: മുനികൾക്ക് പുണ്യസംഗമവും സംഭാഷണവും ഉണ്ടായതിനാൽ, അവന്റെ ശരീരം ചുരണ്ടിയപ്പോൾ പാപം പുറത്തേക്ക് പോയി.
പശ്ചാദ്വേനഃ സ പുണ്യാത്മാ ജ്ഞാനം ലേഭേ ച ശാശ്വതമ് । രേവായാ ദക്ഷിണേ കൂലേ തപശ്ചചാര സ ദ്വിജാഃ
പിന്നീട്, വേദനെന്ന ഈ പുണ്യാത്മാവ് ശാശ്വതമായ ജ്ഞാനം നേടിയെടുത്തു. രേവാനദിയുടെ തെക്കേ കരയില് അദ്ദേഹം കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു.
തൃണബിന്ദോര്ഋഷേശ്ചൈവ ആശ്രമേ പാപനാശനേ । വര്ഷാണാം തു ശതം സാഗ്രം കാമക്രോധവിവര്ജിതഃ
പാപം അകറ്റുന്ന തൃണബിന്ദു മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തില്, ആ രാജാവ് ആഗ്രഹവും കോപവും വിട്ട്, നൂറുവര്ഷത്തേക്കാള് കൂടുതല് കാലം തപസ്സു ചെയ്തു.
തസ്യോഗ്രതപസാദേവഃ ശംഖചക്രഗദാധരഃ । പ്രസന്നോഭൂന്മഹാഭാഗാ നിഷ്പാപസ്യ നൃപസ്യ വൈ
അവന്റെ കഠിനതപസ്സിന്റെ ഫലമായി, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ള മഹാവിഷ്ണു പാപരഹിതനായ ആ രാജാവില് സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ഉവാച ച പ്രസന്നോഽസ്മി വ്രിയതാം വരഉത്തമഃ । വേന ഉവാച- യദി ദേവ പ്രസന്നോഽസി ദേഹി മേ വരമുത്തമമ്
അവന് പറഞ്ഞു: "ഞാന് സന്തുഷ്ടനാണ്; ഉത്തമമായൊരു വരം ചോദിക്കൂ." വേദനന് പറഞ്ഞു: "ദേവാ, നിങ്ങള് സന്തുഷ്ടനാണെങ്കില് എനിക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വരം നല്കണം."
അനേനാപി ശരീരേണ ഗംതുമിച്ഛാമി ത്വത്പദമ് । പിത്രാ സാര്ധം മഹാഭാഗ മാത്രാ ചൈവ സുരേശ്വര । തവൈവ തേജസാ ദേവ തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ്
"ഈ ശരീരത്തോടുകൂടി, എന്റെ അച്ഛനും അമ്മയും കൂടെ, ദൈവമേ, നിങ്ങളുടെ തിരുവടികള് എത്താന് ഞാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ മഹത്തായ പ്രകാശത്താല്, വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം നേടണമെന്നതാണ് എന്റെ മോഹം."
ശ്രീവാസുദേവ ഉവാച- ക്വഗതോഽസൌ മഹാമോഹോ യേന ത്വം മോഹിതോ നൃപ । ലോഭേന മോഹയുക്തേന തമോമാര്ഗേ നിപാതിതഃ
ശ്രീവാസുദേവന് പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, നിന്നെ ഭ്രമിപ്പിച്ച ആ മഹാമോഹം എവിടെ പോയി? ലാലസയാല് നീ അന്ധതയിലായിരുന്നില്ലേ?"
വേന ഉവാച- യന്മേ പൂര്വകൃതം പാപം തേനാഹം മോഹിതോ വിഭോ । അതോ മാമുദ്ധരാസ്മാത്ത്വം പാപാച്ചൈവ സുദാരുണാത്
വേദനന് പറഞ്ഞു: "എന്റെ മുന്കാല പാപം കൊണ്ടാണ് ഞാന് ഭ്രമിച്ചുപോയത്, പ്രഭോ. അതുകൊണ്ട്, ദയവായി എന്നെ ഈ ഭയങ്കരമായ പാപത്തില് നിന്ന് രക്ഷിക്കണം."
പ്രജപ്തവ്യമഥോ പഠ്യം തദ്വദാനുഗ്രഹാദ്വിഭോ । ഭഗവാനുവാച- സാധു ഭൂപ മഹാഭാഗ പാപം തേ നാശമാഗതമ്
"എന്താണ് ജപിക്കേണ്ടതോ വായിക്കേണ്ടതോ ദയവായി എന്നോട് പറയണം, ദൈവമേ." ഭഗവാന് പറഞ്ഞു: "നല്ലതു, മഹാഭാഗനായ രാജാവേ, നിന്റെ പാപം നശിച്ചിരിക്കുന്നു."
ശുദ്ധോസി തപസാ ച ത്വം തതഃ പുണ്യം വദാമ്യഹമ് । പുരാ വൈ ബ്രഹ്മണാ താത പൃഷ്ടോഹം ഭവതാ യഥാ
"നീ തപസ്സിലൂടെ ശുദ്ധനായി. അതിനാല് ഞാന് നിന്നോട് പുണ്യമുള്ളത് പറയും. മുമ്പ് ബ്രഹ്മാവും ഇങ്ങനെ തന്നെ എന്നോട് ചോദിച്ചിരുന്നു, പ്രിയനേ."
തസ്മൈ യദുദിതം വത്സ തത്തേ സര്വം വദാമ്യഹമ് । ഏകദാ ബ്രഹ്മണാ ധ്യാനസ്ഥിതേന നാഭിപംകജേ
"അപ്പോള് ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞത് എല്ലാം, കുട്ടിയേ, ഞാന് നിന്നോട് പറയും. ഒരിക്കല്, ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ നാഭിക്കമലത്തില് ധ്യാനത്തില് ആഴപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോള്—"
പ്രാദുരാസ തദാ തസ്യ വരദാനായ സുവ്രത । തേന പൃഷ്ടം മഹത്പുണ്യം സ്തോത്രം പാപപ്രണാശനമ്
"അപ്പോള്, വരം നല്കാനായി അവന് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ബ്രഹ്മാവ് വലിയ പുണ്യമുള്ള, പാപം അകറ്റുന്ന ഒരു സ്തോത്രം ചോദിച്ചു."
വാസുദേവാഭിധാനം ച സുഗതിപ്രദമിച്ഛതാ । സ്തോത്രാണാം പരമം തസ്മൈ വാസുദേവാഭിധം മഹത്
"ശുഭഗതിയുണ്ടാകണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച്, വാസുദേവ എന്ന പേരിലുള്ള, സ്തോത്രങ്ങളില് ഉത്തമമായ മഹത്തായ സ്തോത്രം അവനു നല്കി."
സര്വസൌഖ്യപ്രദം നൄണാം പഠതാം ജപതാം സദാ । ഉപാദിശം മഹാഭാഗ വിഷ്ണുപ്രീതികരം പരമ്
"ആ സ്തോത്രം ജപിക്കുന്നവര്ക്കും വായിക്കുന്നവര്ക്കും എല്ലാ സുഖവും നല്കുന്നു. മഹാഭാഗനേ, വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രീതിക്ക് കാരണമാകുന്ന പരമമായ സ്തോത്രം ഞാന് അവനു പഠിപ്പിച്ചു."
വിഷ്ണുരുവാച- ഏതത്സര്വം ജഗദ്വ്യാപ്തം മയാ ത്വവ്യക്തമൂര്തിനാ । അതോ മാം മുനയഃ പ്രാഹുര്വിഷ്ണും വിഷ്ണുപരായണാഃ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: "എന്റെ അദൃശ്യരൂപത്തില് ഈ ലോകം മുഴുവന് ഞാനാണ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് വിഷ്ണുവില് ഭക്തിയുള്ള മുനികള് എന്നെ വിഷ്ണു എന്നു വിളിക്കുന്നത്."
വസംതി യത്ര ഭൂതാനി വസത്യേഷു ച യോ വിഭുഃ । സ വാസുദേവോ വിജ്ഞേയോ വിദ്വദ്ഭിരഹമാദരാത്
"എവിടെ സകല ജീവികളും വസിക്കുന്ത്, അവിടെ പരമേശ്വരന് വസിക്കുന്നു. പണ്ഡിതന്മാര് എന്നെ വാസുദേവന് എന്ന് ആദരപൂര്വം അറിയണം."
സംകര്ഷതി പ്രജാശ്ചാംതേ ഹ്യവ്യക്തായ യതോ വിഭുഃ । തതഃ സംകര്ഷണോ നാമ്നാ വിജ്ഞേയഃ ശരണാഗതൈഃ
"അവ്യക്തനില് നിന്നുള്ള ഈ പ്രഭു, സകല ജീവികളെയും അവസാനം തന്റെ അടുക്കല് ആകര്ഷിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവര് എന്നെ സംകര്ഷണന് എന്ന പേരില് അറിയണം."
ഇംഗിതേ കാമരൂപോഹം ബഹു സ്യാമിതി കാമ്യയാ । പ്രദ്യുമ്നോഹം ബുധൈസ്തസ്മാദ്വിജ്ഞേയോസ്മി സുതാര്ഥിഭിഃ
"ചിന്തയാല് ഞാന് ആഗ്രഹരൂപിയായി, ആഗ്രഹം കൊണ്ടു പലരായി മാറുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ജ്ഞാനികള് എന്നെ പ്രദ്യുമ്നന് എന്നു വിളിക്കുന്നു; പുത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്നവര് എന്നെ അങ്ങനെ അറിയണം."
അത്ര ലോകേ വിനാ ചേശൌ സര്വേശൌ ഹരകേശവൌ । നിരുദ്ധോഹം യോഗബലാന്ന കേനാതോനിരുദ്ധവത്
"ഈ ലോകത്ത്, ഹരനും കേശവനും ഒഴികെ, ഞാന് യോഗശക്തിയാല് നിരുദ്ധനാണ്. അതിനാല് മറ്റാരും നിരുദ്ധനല്ല."
വിശ്വാഖ്യോഹം പ്രതിജഗജ്ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസംയുതഃ । അഹമിത്യഭിമാനീ ച ജാഗ്രച്ചിംതാസമാകുലഃ
എനിക്ക് വിശ്വ എന്ന പേരാണ്. ലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവും വിവേകവും ഉള്ളവനാണ് ഞാൻ. 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവനയിൽ ആകുലനായി, ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ ചിന്തകളാൽ മനസ്സ് അലഞ്ഞു പോകുന്നു.
തൈജസോഹം ജഗച്ചേഷ്ടാമയശ്ചേംദ്രിയരൂപവാന് । ജ്ഞാനകര്മസമുദ്രിക്തഃ സ്വപ്നാവസ്ഥാം ഗതോ ഹ്യഹമ്
ഞാൻ തൈജസൻ ആകുന്നു. ലോകത്തിലെ പ്രവർത്തികളാൽ രൂപംകൊണ്ടവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ സ്വഭാവമുള്ളവനും, അറിവിലും പ്രവർത്തിയിലും നിറഞ്ഞവനും, സ്വപ്നാവസ്ഥയിൽ പ്രവേശിച്ചവനും ഞാൻ തന്നെയാണ്.
പ്രാജ്ഞോഹമധിദൈവാത്മാ വിശ്വാധിഷ്ഠാനഗോചരഃ । സുഷുപ്താവാസ്ഥിതോ ലോകാദുദാസീനോ വികല്പിതഃ
ഞാൻ പ്രാജ്ഞൻ, ദേവതകളുടെ അന്തരാത്മാവും, വിശ്വയുടെ അടിസ്ഥാനമായവനും. സുഷുപ്തി അവസ്ഥയിൽ ഞാൻ ലോകത്തോട് ഉദാസീനനായി, വ്യത്യാസമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
തുരീയോഽഹം നിര്വികാരീ ഗുണാവസ്ഥാവിവര്ജിതഃ । നിര്ലിപ്തഃ സാക്ഷിവദ്വിശ്വ പ്രതിബിംബിത വിഗ്രഹഃ
ഞാൻ തുരീയാവസ്ഥയിലാണു്, മാറ്റമില്ലാത്തവനും ഗുണങ്ങളുടെ അവസ്ഥകളിൽ നിന്ന് അകന്നവനും. ഞാൻ ആസ്വാദനമില്ലാതെ സാക്ഷിയെപ്പോലെ, വിശ്വത്തിന്റെ പ്രതിബിംബമായ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ചിദാഭാസശ്ചിദാനംദശ്ചിന്മയശ്ചിത്സ്വരൂപവാന് । നിത്യോക്ഷരോ ബ്രഹ്മരൂപോ ബ്രഹ്മന്നേവമവേഹി മാമ്
ഞാൻ ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രതിഫലനം, ആനന്ദം, ചൈതന്യസ്വരൂപം, ചൈതന്യമാത്രമായവൻ. ഞാൻ ശാശ്വതനും അക്ഷരനുമായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപനാണ്. എന്നെ ബ്രഹ്മമെന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
ഭഗവാനുവാച- ഇത്യുക്ത്വാംതര്ദധേ വിഷ്ണുഃ സ്വരൂപം ബ്രഹ്മണേ പുരാ । സോപി ജ്ഞാത്വാ ജഗദ്വ്യാപ്തിം കൃതാത്മാ സമഭൂത്ക്ഷണാത്
ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, വിഷ്ണു തന്റെ സ്വരൂപത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്പിൽ അപ്രത്യക്ഷനായി. ബ്രഹ്മാവു ലോകമാകെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതറിഞ്ഞ്, ഉടൻ മനസ്സിൽ സമാധാനമായി.
രാജംസ്ത്വമപി ശുദ്ധാത്മാ പൃഥോര്ജന്മന ഏവ ച । തഥാപ്യാരാധയ വിഭും സ്തോത്രേണാനേന സുവ്രത
രാജാവേ, നീയും ശുദ്ധാത്മാവാണ്, പൃഥുവിന്റെ ജനനത്തിൽ നിന്നുതന്നെ. എങ്കിലും, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനേ, ഈ സ്തോത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഭഗവാനെ ആരാധിക്കണം.
തുഷ്ടോ വിഷ്ണുസ്തമഭ്യാഹ വരം വരയ മാനദ । വേന ഉവാച- സുഗതിം ദേഹി മേ വിഷ്ണോ ദുഷ്കൃതാത്താരയസ്വ മാമ്
സന്തുഷ്ടനായ വിഷ്ണു അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ഒരു വരം ചോദിക്കൂ, മഹാനായവനേ.' വേനൻ പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് നല്ല ഗതി തരിക, വിഷ്ണുവേ, ദുഷ്കൃതികളിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണം.'
ശരണം ത്വാം പ്രപന്നോസ്മി കാരണം വദ സദ്ഗതേഃ । വിഷ്ണുരുവാച- പൂര്വമേവ മഹാഭാഗ ത്വംഗേനാപി മഹാത്മനാ
'ഞാൻ നിന്നിൽ അഭയം തേടുന്നു; ശുഭഗതിയുടെ കാരണം പറയൂ.' വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: 'മുൻപേയും, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, നിന്റെ മഹാത്മാവിന്റെ ഒരു ഭാഗത്താലെങ്കിലും—'
അഹമാരാധിതസ്തേന തസ്മൈ ദത്തോ വരോ മയാ । പ്രയാസ്യസി മഹാഭാഗ വൈഷ്ണവം ലോകമുത്തമമ്
'അവൻ എന്നെ ആരാധിച്ചു, ഞാൻ അവനു് ഒരു വരം നൽകിയിരുന്നു. ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, നീ ഉത്തമമായ വൈഷ്ണവ ലോകത്തിൽ എത്തും.'