മദീയരൂപസംപത്തി വയഃ സഗുണസംപദഃ । വിലോക്യ താതശ്ചിംതാത്മാ സംജാതോ മമ കാരണാത്
'എന്റെ സൗന്ദര്യവും യൗവനവും ഗുണസമ്പത്തും കണ്ടു, അച്ഛൻ എന്റെ കാരണത്താൽ വിഷമിച്ചു.'
ദേവേഭ്യോ ദാതുകാമോഽസൌ മുനിഭ്യസ്തു മഹായശാഃ । മാം ച ഹസ്തേ വിഗൃഹ്യൈവ സര്വാന്വാക്യമുദാഹരത്
'ദേവന്മാരോ മഹർഷിമാരോ എന്നെ നൽകണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു, അച്ഛൻ എന്റെ കൈ പിടിച്ച് എല്ലാവരോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.'
ഗുണയുക്താ സുതാ ബാലാ മമേയം ചാരുലോചനാ । ദാതുകാമോസ്മി ഭദ്രം വോ ഗുണിനേ സുമഹാത്മനേ
'ഈ ബാലിക എന്റെ മകൾ, ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയും മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളുമാണ്. ഗുണവാനായ മഹാത്മാവിന് ഞാൻ അവളെ നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ഭാവുകങ്ങളും നേരുന്നു.'
മൃത്യോര്വാക്യം തതോ ദേവാ ഋഷയഃ ശുശ്രുവുസ്തദാ । തമൂചുര്ഭാഷമാണം തേ ദേവാ ഇംദ്ര പുരോഗമാഃ
അപ്പോൾ മൃത്യുവിന്റെ വാക്കുകൾ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും കേട്ടു; ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിന്ന ദേവന്മാർ അച്ഛനോട് പറഞ്ഞു.
തവ കന്യാ ഗുണാഢ്യേയം ശീലാനാം പരമോ നിധിഃ । ദോഷേണൈകേന സംദുഷ്ടാ ഋഷിശാപേന തേന വൈ
'നിന്റെ മകൾ ഗുണസമ്പന്നയും നല്ല സ്വഭാവത്തിന്റെയും ഉത്കൃഷ്ടമായ നിധിയുമാണ്; പക്ഷേ, ഒരു ദോഷം, അതായത് ഒരു ഋഷിയുടെ ശാപം അവളിൽ ഉണ്ടായി.'
അസ്യാമുത്പത്സ്യതേ പുത്രോ യസ്യ വീര്യാത്പുമാന്കില । ഭവിതാ സ മഹാപാപീ പുണ്യവംശവിനാശകഃ
'അവളിൽ നിന്നു ഒരു മകൻ ജനിക്കും; അവന്റെ ശക്തിയാൽ പുരുഷനാകും; എന്നാൽ അവൻ വലിയ പാപിയും ഉത്തമ വംശത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും ആകും.'
ഗംഗാതോയേന സംപൂര്ണഃ കുംഭ ഏവ പ്രദൃശ്യതേ । സുരായാബിന്ദുനാലിപ്തോ മദ്യകുമ്ഭഃ പ്രജായതേ
ഗംഗാജലത്തിൽ നിറച്ച ഒരു കലശം ഗംഗാജലമായിട്ടാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഒരു തുള്ളി മദ്യമെങ്കിലും തൊട്ടാൽ ആ കലശം മുഴുവൻ മദ്യമായിത്തീരുന്നു.
പാപസ്യ പാപസംസര്ഗാത്കുലം പാപി പ്രജായതേ । ആരനാലസ്യ വൈ ബിംദുഃ ക്ഷീരമധ്യേ പ്രയാതി ചേത്
പാപികളുമായി ചേർന്നാൽ ഒരു കുടുംബം പാപത്തിൽ ആകുന്നു. ഒരു തുള്ളി മോര് പാലിൽ ചേർന്നാൽ
പശ്ചാന്നാശയതേ ക്ഷീരമാത്മരൂപം പ്രകാശയേത് । തദ്വദ്വിനാശയേദ്വംശം പാപഃ പുത്രോ ന സംശയഃ
ശേഷം ആ തുള്ളി പാൽ മുഴുവൻ നശിപ്പിച്ച്, അതിന്റെ സ്വഭാവം പുറത്തുകൊണ്ടുവരും. അതുപോലെ, ഒരു പാപിയായ മകൻ കുടുംബത്തെ മുഴുവൻ നശിപ്പിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അനേനാപി ഹി ദോഷേണ തവേയം പാപഭാഗിനീ । അന്യസ്മൈ ദീയതാം ഗച്ഛ ദേവൈരുക്തഃ പിതാ മമ
ഈ ദോഷം കൊണ്ടു നീ പാപഭാഗ്യവതിയായിരിക്കുന്നു. അവളെ മറ്റൊരാള്ക്ക് നൽകുക, പോവൂ—എന്റെ അച്ഛനോട് ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദേവൈശ്ചാപി സഗംധര്വൈര്ഋഷിഭിശ്ച മഹാത്മഭിഃ । തൈശ്ചാപി സംപരിത്യക്തഃ പിതാ മേ ദുഃഖപീഡിതഃ
ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും മഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാരും ചേർന്ന് എന്റെ അച്ഛനെ ഉപേക്ഷിച്ചു. അതുകൊണ്ട് അച്ഛൻ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആയിരുന്നു.
മമാന്യേ ചാപി സ്വീകാരം ന കുര്വംതി ഹി സജ്ജനാഃ । ഏവം പാപമയം കര്മ മയാ ചൈവ പുരാ കൃതമ്
മറ്റുള്ളവരും നല്ലവരും എന്നെ സ്വീകരിക്കുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ പാപം നിറഞ്ഞ പ്രവൃത്തി ഞാൻ മുമ്പ് ചെയ്തതാണ്.
സംതപ്താ ദുഃഖശോകേന വനമേവ സമാശ്രിതാ । തപ ഏവ ചരിഷ്യാമി കരിഷ്യേ കായശോഷണമ്
ദുഃഖവും വേദനയും കൊണ്ട് ഞാൻ കാടിൽ അഭയം തേടി. ഞാൻ കഠിനതപസ്സു ചെയ്യുകയും ശരീരം ക്ഷയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഭവതീഭിഃ സുപൃഷ്ടാഹം കാര്യകാരണമേവ ഹി । മമ ചിംതാനുഗം കര്മ മയാ തദ്വഃ പ്രകാശിതമ്
നിങ്ങൾ കാരണഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് നന്നായി ചോദിച്ചു. എന്റെ ചിന്തകൾ അനുസരിച്ച് ഞാൻ ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾ ഞാൻ നിങ്ങളോട് തുറന്നു പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്ത്വാ സുനീഥാ സാ മൃത്യോഃ കന്യാ യശസ്വിനീ । വിരരാമ ച ദുഃഖാര്താ കിംചിന്നോവാച വൈ പുനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മരണമഹതിയുടെ മകൾ സുനീത ദുഃഖത്തിൽ മൗനമായി നിന്നു, പിന്നെ ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
സഖ്യ ഊചുഃ- ദുഃഖമേവ മഹാഭാഗേ ത്യജ കായവിനാശനമ് । നാസ്തി കസ്യ കുലേ ദോഷോ ദേവൈഃ പാപം സമാശ്രിതമ്
സുഹൃത്തുക്കൾ പറഞ്ഞു— മഹാഭാഗേ, ദുഃഖത്തിൽ ശരീരം നശിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല. ഏത് കുടുംബത്തിനാണ് പൂർണ്ണമായ ദോഷമില്ലാത്തത്? ദേവന്മാർക്കും പാപം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ജിഹ്മമുക്തം പുരാ തേന ബ്രഹ്മണാ ഹരസംനിധൌ । ദേവൈശ്ചാപി സ ഹി ത്യക്തോ ബ്രഹ്മാഽപൂജ്യതമോഽഭവത്
പണ്ടു ബ്രഹ്മാവ് ശിവന്റെ സന്നിധിയിൽ വഞ്ചനാപൂർവ്വം സംസാരിച്ചു. ദേവന്മാർ അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചു, ബ്രഹ്മാവ് ഏറ്റവും അപമാനിതനായി.
ബ്രഹ്മഹത്യാ പ്രയുക്തോഽസൌ ദേവരാജോപി പശ്യ ഭോഃ । ദേവൈഃ സാര്ധം മഹാഭാഗസ്ത്രൈലോക്യം പരിഭുംജതി
ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനും ബ്രഹ്മഹത്യ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്—നോക്കൂ മഹാഭാഗേ, എന്നിരുന്നാലും ദേവന്മാരോടൊപ്പം മൂന്ന് ലോകവും അനുഭവിക്കുന്നു.
ഗൌതമസ്യ പ്രിയാം ഭാര്യാമഹല്യാം ഗതവാന്പുരാ । പരദാരാഭിഗാമീ സ ദേവത്വേ പരിവര്ത്തതേ
ഗൗതമന്റെ പ്രിയഭാര്യയായ അഹല്യയോട് പണ്ടു ചെന്നു; മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയുമായി ചേർന്നിട്ടും, അവൻ ദേവത്വത്തിൽ തുടരുന്നു.
ബ്രഹ്മഹത്യോപമം കര്മ ദാരുണം കൃതവാന്ഹരഃ । ബ്രഹ്മണസ്തു കപാലേന ചാദ്യാപി പരിവര്തതേ
ശിവൻ ബ്രഹ്മഹത്യക്ക് സമമായ ഭയങ്കരമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തു; ഇന്നും ബ്രഹ്മാവിന്റെ കപ്പാലം കൈവശം വെച്ചാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്.
ദേവാനമംതിതം ദേവമൃഷയോ വേദപാരഗാഃ । ആദിത്യഃ കുഷ്ഠസംയുക്തസ്ത്രൈലോക്യം ച പ്രകാശയേത്
ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും വേദപാരായണരും ദേവന്മാരിൽ ഉന്നതനെന്നു കരുതുന്നു; സൂര്യൻ കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ചിട്ടും മൂന്ന് ലോകവും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
ലോകാനമംതിതം ദേവം ദേവാദ്യാഃ സചരാചരാഃ । കൃഷ്ണോ ഭുംക്തേ മഹാശാപം ഭാര്ഗവേണ കൃതം പുരാ
ലോകത്തിലെ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും അചഞ്ചലരും കൃഷ്ണനെ ദൈവമായി ആരാധിക്കുന്നു; ഭാർഗവൻ നൽകിയ മഹാശാപം അവൻ അനുഭവിക്കുന്നു.
ഗുരുഭാര്യാംഗതശ്ചംദ്രഃ ക്ഷയീ തേന പ്രജായതേ । ഭവിഷ്യതി മഹാതേജാ രാജരാജഃ പ്രതാപവാന്
ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയോടു ചേർന്ന ചന്ദ്രൻ അതുകൊണ്ട് ക്ഷയിക്കുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, അവൻ മഹാതേജസ്സുള്ള രാജാധിരാജാവായിരിക്കും.
പാംഡുപുത്രോ മഹാപ്രാജ്ഞോ ധര്മാത്മാ സ യുധിഷ്ഠിരഃ । ഗുരോശ്ചൈവ വധാര്ഥായ അനൃതം സ വദിഷ്യതി
പാണ്ഡുവിന്റെ മകനായ മഹാപണ്ഡിതനും ധാർമ്മികനും ആയ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഗുരുവിന്റെ വധത്തിനായി അസത്യം പറയും.
ഏതേഷ്വേവ മഹത്പാപം വര്തതേ ച മഹത്സു ച । വൈഗുണ്യം കസ്യ വൈ നാസ്തി കസ്യ നാസ്തി ച ലാംഛനമ്
ഇവരിലും മഹാന്മാരിലും വലിയ പാപം ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആരാണ് പിഴവില്ലാത്തത്, ആരാണ് കളങ്കമില്ലാത്തത്?
ഭവതീ സ്വല്പദോഷേണ വിലിപ്താസി വരാനനേ । ഉപകാരം കരിഷ്യാമസ്തവൈവ വരവര്ണിനി
നിന്റെ മുഖം മനോഹരമാണ്, പക്ഷേ ചെറിയൊരു ദോഷം നിന്നിൽ കാണാം. നിനക്ക് സഹായം ചെയ്യാൻ ഞങ്ങൾ തയ്യാറാണ്, മനോഹരവർണ്ണയുള്ളവളേ.
തവാംഗേ യേ ഗുണാഃ സംതി സത്യസ്ത്രീണാം യഥാ ശുഭേ । അന്യത്രാപി ന പശ്യാമസ്താന്ഗുണാംശ്ചാരുലോചനേ
നിന്റെ ശരീരത്തിൽ ഉള്ള ഗുണങ്ങൾ സ്ത്രീകളിൽ ഉണ്ടാകേണ്ടതുപോലെയാണ്, ഭദ്രയേ. അത്തരത്തിലുള്ള ഗുണങ്ങൾ മറ്റെവിടെയും ഞങ്ങൾ കണ്ടിട്ടില്ല, മനോഹരനയനയുള്ളവളേ.
രൂപമേവ ഗുണഃ സ്ത്രീണാം പ്രഥമം ഭൂഷണം ശുഭേ । ശീലമേവ ദ്വിതീയം ച തൃതീയം സത്യമേവ ച
സ്ത്രീകളുടെ ആദ്യത്തെ അലങ്കാരവും ഗുണവും സൗന്ദര്യമാണ്, ഭദ്രയേ. രണ്ടാമത്തേത് ശീലമാണ്, മൂന്നാമത്തേത് സത്യമാണ്.
ആര്ജവത്വം ചതുര്ഥം ച പംചമം ധര്മമേവ ഹി । മധുരത്വം തതഃ പ്രോക്തം ഷഷ്ഠമേവ വരാനനേ
നേരത്തോടുള്ളത് നാലാമത്തേത്, ധർമ്മം അഞ്ചാമത്തേത്. അതിനുശേഷം മധുരത്വം ആറാമത്തേത്, മനോഹരമുഖിയേ.
ശുദ്ധത്വം സപ്തമം ബാലേ അംതര്ബാഹ്യേഷു യോഷിതമ് । അഷ്ടമം ഹി പിതുര്ഭാവഃ ശുശ്രൂഷാ നവമം കില
സ്ത്രീകളിൽ അകത്തും പുറത്തും ശുദ്ധതയാണ് ഏഴാമത്തേത്, ബാലേ. എട്ടാമത്തേത് പിതാവിനോടുള്ള ഭക്തിയും, ഒൻപതാമത്തേത് സേവനവുമാണ്.