പുനര്വര്ഷതി പര്ജന്യഃ പ്രേഷിതോ മാധവേന ച । തസ്മാത്പുണ്യാ മഹൌഷധ്യഃ സംഭവംതി സുപുണ്യദാഃ
പിന്നീട് മാധവന്റെ ആജ്ഞയാൽ മേഘം വീണ്ടും മഴ പെയ്യിച്ചു; അതിനാൽ മഹാപുണ്യമുള്ള ഔഷധികൾ ഉളവായി.
സസ്യജാതാനി സര്വാണി പൃഥുര്വൈന്യഃ പ്രജാപതിഃ । തേനാന്നേന പ്രജാഃ സര്വാ വര്തംതേഽദ്യാപി നിത്യശഃ
പൃഥു വൈന്യൻ, പ്രജാപതി, എല്ലാ വിളകളും ഉളവാക്കി; ആ അന്നംകൊണ്ട് എല്ലാവരും ഇന്നും എപ്പോഴും ജീവിക്കുന്നു.
ഋഷിഭിശ്ചൈവ മിലിതൈര്ദുഗ്ധാ ചേയം വസുംധരാ । പുനര്വിപ്രൈര്മഹാഭാഗ്യൈഃ സത്യവദ്ഭിഃ സുരൈസ്തഥാ
മഹർഷിമാർ ഒന്നിച്ച് ചേർന്ന് ഭൂമിയെ പാൽകയറി; വീണ്ടും മഹാഭാഗ്യശാലികളായ സത്യവാന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരും ദേവതകളും പാൽകയറി.
സോമോ വത്സസ്വരൂപോഭൂദ്ദോഗ്ധാ ദേവഗുരുഃ സ്വയമ് । ഊര്ജം ക്ഷീരം പയഃ കല്പം യേന ജീവംതി ചാമരാഃ
സോമൻ കിടാവായി മാറി, ദേവഗുരു തന്നെ പാൽകയറ്റി; അതിൽ നിന്ന് ഉണർവ്വും അമൃതംപോലെയുള്ള പാൽ ലഭിച്ചു, അതുകൊണ്ട് അമരന്മാർ ജീവിക്കുന്നു.
തേഷാം സത്യേന പുണ്യേന സര്വേ ജീവംതി ജംതവഃ । സത്യപുണ്യേ പ്രവര്തംതേ ഋഷിദുഗ്ധാ വസുംധരാ
അവരുടെ സത്യത്തിലും പുണ്യത്തിലും എല്ലാ ജീവികളും ജീവിക്കുന്നു; മഹർഷിമാർ പാൽകയറ്റിയ ഭൂമി സത്യവും പുണ്യവും നൽകുന്നു.
അഥാതഃ സംപ്രവക്ഷ്യാമി യഥാ ദുഗ്ധാ ഇയം ധരാ । പിതൃഭിശ്ച പുരാ വത്സ വിധിനാ യേന വൈ തദാ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയാം, പുരാതനകാലത്ത് പിതാക്കന്മാർ ഭൂമിയെ എങ്ങനെ പാൽകയറ്റി, എങ്ങനെയാണ് അതു നടന്നത് എന്ന്.
സുപാത്രം രാജതം കൃത്വാ സ്വധാ ക്ഷീരം സുധാന്വിതമ് । പരികല്പ്യ യമം വത്സം ദോഗ്ധാ ചാംതക ഏവ സഃ
ഒരു നല്ല വെള്ളി കലശം ഒരുക്കി, അതിൽ സ്വധ, പാലും അമൃതവും നിറച്ചു. യമനെ കിടാവാക്കി, മരണമെന്ന ദേവത തന്നെ പാൽകറക്കാൻ നിന്നു.
നാഗൈഃ സര്പൈസ്തതോ ദുഗ്ധാ തക്ഷകം വത്സമേവ ച । അലാബുപാത്രമാദായ വിഷം ക്ഷീരം ദ്വിജോത്തമാഃ
അപ്പോൾ പാമ്പുകളും സർപ്പങ്ങളും അങ്ങോട്ട് തക്ഷകനെ കിടാവാക്കി, ഒരു ചുരുള് പാത്രത്തിൽ പാൽകറക്കി. അവരുടെ പാൽ വിഷമായിരുന്നു.
നാഗാനാം തു തഥാ ദോഗ്ധാ ധൃതരാഷ്ട്രഃ പ്രതാപവാന് । സര്പാ നാഗാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാസ്തേന വര്തംതി ചാതുലാഃ
അവർക്കു പാൽകറക്കാൻ ധൃതരാഷ്ട്രൻ എന്ന ശക്തനായവൻ നിന്നു. സർപ്പങ്ങളും പാമ്പുകളും, മഹർഷികളേ, അങ്ങനെ തന്നെ ജീവിച്ചു പോരുന്നു.
നാഗാ വര്തംതി തേനാപി ഹ്യത്യുഗ്രേണ ദ്വിജോത്തമാഃ । വിഷേണ ഘോരരൂപേണ സര്പാശ്ചൈവ ഭയാനകാഃ
അതു തന്നെ, അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ആ വിഷം കൊണ്ടാണ് പാമ്പുകളും സർപ്പങ്ങളും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപത്തിൽ ജീവിക്കുന്നത്, മഹർഷികളേ.
തേനൈവ വര്തയംത്യുഗ്രാ മഹാകായാ മഹാബലാഃ । തദാഹാരാസ്തദാചാരാസ്തദ്വീര്യാസ്തത്പരാക്രമാഃ
അതു കൊണ്ടാണ് ആ ഉഗ്രനും വലിയ ശരീരവും വലിയ ശക്തിയുമുള്ളവർ ജീവിക്കുന്നത്. അവരുടെ ഭക്ഷണം, ആചാരം, ശക്തി, വീര്യം എല്ലാം അതിൽ നിന്നാണ്.
അഥാതഃ സംപ്രവക്ഷ്യാമി യഥാ ദുഗ്ധാ വസുംധരാ । അസുരൈര്ദാനവൈഃ സര്വൈഃ കല്പയിത്വാ ദ്വിജോത്തമാഃ
ഇനി, മഹർഷികളേ, അസുരന്മാരും ദാനവന്മാരും എങ്ങനെ ഭൂമിയെ പാൽകറക്കിയെന്ന് ഞാൻ വിശദമായി പറയും.
പാത്രമത്രാന്നസദൃശമായസം സര്വകാമികമ് । ക്ഷീരം മായാമയം കൃത്വാ സര്വാരാതിവിനാശനമ്
അവരുടെ പാത്രം ആഹാരപാത്രം പോലെയുള്ള ഇരുമ്പ് കലശമായിരുന്നു, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റാൻ കഴിയുന്നത്. അവരുടെ പാൽ മായാജാലം കൊണ്ടുള്ളതും ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നതുമായിരുന്നു.
തേഷാമഭൂത്സ വൈ വത്സോ വിരോചനഃ പ്രതാപവാന് । ഋത്വിഗ്ദ്വിമൂര്ദ്ധാ ദൈത്യാനാം മധുര്ദോഗ്ധാ മഹാബലഃ
അവർക്കു വീര്യശാലിയായ വിരോചനൻ കിടാവായി. ദൈത്യരുടെ യജ്ഞികനായ മധുർ എന്ന ശക്തശാലിയാണ് പാൽകറക്കിയത്.
തയാ ഹി മായയാ ദൈത്യാഃ പ്രവര്ത്തംതേ മഹാബലാഃ । മഹാപ്രജ്ഞാ മഹാകായാ മഹാതേജഃ പരാക്രമാഃ
അവ മായാജാലം കൊണ്ടാണ് ദൈത്യർ വലിയ ശക്തിയും ജ്ഞാനവും വലിപ്പവും തേജസ്സും വീര്യവും കൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നത്.
തദ്ബലം പൌരുഷം തേഷാം തേന ജീവംതി ദാനവാഃ । തയൈതേ മായയാദ്യാപി സര്വമായാ ദ്വിജോത്തമാഃ
അവരുടെ ശക്തിയും പുരുഷാർത്ഥവും കൊണ്ടാണ് ദാനവന്മാർ ജീവിക്കുന്നത്. ഇന്നും, മഹർഷികളേ, അവരുടെ എല്ലാ മായാജാലവും അതിൽ നിന്നാണ്.
പ്രവര്തംതേ മിതപ്രജ്ഞാസ്തേ തദേഷാമിദം ബലമ് । തഥാ തു ദുഗ്ധാ യക്ഷൈഃ സാ സര്വാധാരാസു മേദിനീ
അങ്ങനെ, കുറവ് ജ്ഞാനമുള്ളവരും അതിന്റെ ശക്തിയിൽ ജീവിക്കുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, എല്ലാം താങ്ങുന്ന ഭൂമി യക്ഷന്മാരും പാൽകറക്കി.
ഇതി ശുശ്രുമ വിപ്രേംദ്രാഃ പുരാകല്പേ മഹാത്മഭിഃ । അംതര്ധാനമയം ക്ഷീരമയസ്പാത്രേ സുവിസ്തരേ
ഇങ്ങനെ, മഹർഷികളേ, പഴയകാല മഹാത്മാക്കളിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടതാണ്: മറവിയുടെ പാൽ വലിയ ഇരുമ്പ് പാത്രത്തിൽ പാൽകറക്കപ്പെട്ടു.
വൈശ്രവണോ മഹാപ്രാജ്ഞസ്തദാ വത്സഃ പ്രകല്പിതഃ । മണിധരസ്യ പിതാ പുണ്യഃ പ്രാജ്ഞോ ബുദ്ധിമതാം വരഃ
അപ്പോൾ വൈശ്രവണൻ എന്ന മഹാജ്ഞാനിയെയാണ് കിടാവാക്കിയതും, മണിധരന്റെ പിതാവായ പുണ്യശാലിയും ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായവനാണ് തിരഞ്ഞെടുത്തത്.
ദോഗ്ധാ രജതനാഭസ്തു തസ്യാശ്ചാസീന്മഹാമതിഃ । സര്വജ്ഞഃ സര്വധര്മജ്ഞോ യക്ഷരാജസുതോ ബലീ
വെള്ളി നാഭിയുള്ള, മഹാമതിയുള്ള, എല്ലാം അറിയുന്ന, എല്ലാ ധർമ്മവും അറിയുന്ന, യക്ഷരാജാവിന്റെ ശക്തനായ പുത്രനാണ് പാൽകറക്കിയത്.
അഷ്ടബാഹുര്മഹാതേജാ ദ്വിശീര്ഷഃ സുമഹാതപാഃ । യക്ഷാവര്തംത തേനാപി സര്വദൈവ ദ്വിജോത്തമാഃ
അവനു എട്ട് കൈകളും, വലിയ തേജസ്സും, രണ്ട് തലകളും, വലിയ തപസ്സും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവനാണ്, മഹർഷികളേ, യക്ഷന്മാർക്ക് എന്നും ജീവൻ നൽകുന്നത്.
പുനര്ദുഗ്ധാ ഇയം പൃഥ്വീ രാക്ഷസൈശ്ച മഹാബലൈഃ । തഥാ ചൈഷാ പിശാചൈശ്ച സാതുരൈര്ദഗ്ധവാരിഭിഃ
പിന്നീട്, മഹാശക്തിയുള്ള രാക്ഷസന്മാരും, അതുപോലെ തന്നെ പിശാചുകളും, ഹോമബലി കഴിക്കുന്നവരും ഭൂമിയെ പാൽകറക്കി.
ഉത്പ്ലുതം നൃകപാലം തം ശാവപാത്രമയഃ കൃതമ് । സുപ്രജാം ഭോക്തുകാമാസ്തേ തീവ്രകോപപരാക്രമാഃ
ഒരു മനുഷ്യന്റെ കപാലം ചാടിപ്പറന്ന്, അവർക്കു മാംസപാത്രമായി. നല്ല സന്തതിയെ ആസ്വദിക്കാനാണ് അവർ ആഗ്രഹിച്ചത്; അത്യന്തം ക്രൂരതയിലും ശക്തിയിലും അവർ മുന്നിൽ നിന്നു.
ദോഗ്ധാ രജതനാഭസ്തു തേഷാമാസീന്മഹാബലഃ । സുമാലീ നാമ വത്സശ്ച ശോണിതം ക്ഷീരമേവ ച
അവർക്കു പാൽകറക്കാൻ വെള്ളി നാഭിയുള്ള മഹാശക്തൻ നിന്നു. സുമാലി കിടാവായി. അവരുടെ പാൽ രക്തമായിരുന്നു.
രക്ഷാംസി യാതുധാനാശ്ച പിശാചാശ്ച മഹാബലാഃ । യക്ഷാസ്തേന ച ജീവംതി ഭൂതസങ്ഘാശ്ച ദാരുണാഃ
ഭയങ്കരമായ രാക്ഷസന്മാർ, യാതുധാനന്മാർ, മഹാബലമുള്ള പിശാചുകൾ, യക്ഷന്മാർ, അതുപോലെ ഭയാനകമായ ഭൂതഗണങ്ങൾ ഇവയൊക്കെയും അതിനാൽ ജീവിക്കുന്നു.
ഗംധര്വൈരപ്സരോഭിശ്ച പുനര്ദുഗ്ധാ വസുംധരാ । കൃത്വാ വത്സം സുവിദ്വാംസം തൈശ്ച ചിത്രരഥം പുനഃ
ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസുകളും വീണ്ടും ഭൂമിയെ പാൽകൊടുത്തു; അവർ ബുദ്ധിശാലിയായ ചിത്രരഥനെ കിടാവാക്കി.
ദുദുഹുഃ പദ്മപാത്രേ തു ഗാംധര്വം ഗീതസംകുലമ് । സുരുചിര്നാമ ഗംധര്വസ്തേഷാമാസീന്മഹാമതിഃ
അവർ താമരപ്പാത്രത്തിൽ ഗന്ധർവഗാനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സാരം പാൽപോലെ പിഴിഞ്ഞെടുത്തു; അവരിൽ മഹാബുദ്ധിയുള്ള സുരുചി എന്ന ഗന്ധർവൻ പാൽപിഴിഞ്ഞവനായിരുന്നു.
ദോഗ്ധാ പുണ്യതമശ്ചൈവ തസ്യാശ്ച ദ്വിജസത്തമാഃ । ശുചിഗീതം മഹാത്മാനഃ സുക്ഷീരം ദുദുഹുസ്തദാ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവിടെ പാൽപിഴിഞ്ഞത് ഏറ്റവും പുണ്യവാനായവനായിരുന്നു; മഹാത്മാക്കളായ അവർ ശുദ്ധമായ ഗാനമാണ് പാൽപോലെ എടുത്തത്.
ഗംധര്വാസ്തേന ജീവംതി അന്യാശ്ചാപ്സരസസ്തഥാ । പര്വതൈശ്ച മഹാപുണ്യൈര്ദുഗ്ധാ ചേയം വസുംധരാ
അത് കൊണ്ടാണ് ഗന്ധർവന്മാരും മറ്റു അപ്സരസുകളും ജീവിക്കുന്നത്; അതുപോലെ, മഹാപുണ്യശാലികളായ പർവതങ്ങൾ ഭൂമിയെ വീണ്ടും പാൽകൊടുത്തു.
രത്നാനി വിവിധാന്യേവ ഓഷധീശ്ചാമൃതോപമാഃ । വത്സശ്ചൈവ മഹാഭാഗോ ഹിമവാന്പരികല്പിതഃ
നാനാതരം രത്നങ്ങളും അമൃതസമമായ ഔഷധികളും ലഭിച്ചു; അതിൽ ഏറ്റവും ഭാഗ്യശാലിയായ ഹിമവാൻ കിടാവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.