വൈന്യസ്യ സംഭവാത്പൂര്വം പ്രജാനാമേവ സംഭവഃ । ഇമാഃ പ്രജാ ദ്വിജാഃ സര്വാ നിവാസം സമരോചയന്
വൈന്യന്റെ ജനനത്തിന് മുമ്പ്, ജനങ്ങളുടെ ജനനം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ; ഈ ദ്വിജന്മാർ എല്ലാവരും തങ്ങള്ക്ക് ഇഷ്ടമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ താമസമുറപ്പിച്ചു.
ക്വചിദ്ഭൂമൌ ഗിരൌ ക്വാപി നദീതീരേഷു വൈ തദാ । കുംജേഷു സര്വതീര്ഥേഷു സാഗരസ്യ തടേഷു ച
ആ സമയത്ത് ചിലർ നിലത്തും, ചിലർ പർവതങ്ങളിൽ, ചിലർ നദീതീരങ്ങളിലും, കാട്ടിലും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും, സമുദ്രത്തിൻറെ കരയിലും താമസമുറപ്പിച്ചു.
നിവാസം ചക്രിരേ സര്വാഃ പ്രജാഃ പുണ്യേന വൈ തദാ । താസാമാഹാരഃ സംജാതഃ ഫലമൂലമധുസ്തഥാ
അവിടെ എല്ലാവരും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ താമസമുറപ്പിച്ചു; അവർക്കുള്ള ഭക്ഷണം പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും തേനും ആയിരുന്നു.
മഹതാ കൃച്ഛ്രേണ താസാമാഹാരശ്ച ദ്വിജോത്തമാഃ । പൃഥുര്വൈന്യഃ സമാലോക്യ പ്രജാനാം കഷ്ടമേവ ഹി
മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ, അവർക്കു ഭക്ഷണം ലഭിക്കുന്നത് വളരെ കഷ്ടമായിരുന്നു; വൈന്യനായ പൃഥു ജനങ്ങളുടെ ഈ കഷ്ടം കണ്ടു.
സ്വായംഭുവോ മനുര്വത്സഃ കല്പിതസ്തേന ഭൂഭുജാ । സ്വപാണിഃ കല്പിതസ്തേന പാത്രമേവം മഹാമതേ
അവൻ സ്വായംഭുവമനുവിനെ കിടാവായി ആക്കി, തന്റെ കൈ തന്നെ പാത്രമായി ഒരുക്കി.
സ പൃഥുഃ പുരുഷവ്യാഘ്രോ ദുദോഹ വസുധാം തദാ । സര്വസസ്യമയം ക്ഷീരം സസര്വാന്നം ഗുണാന്വിതമ്
പൃഥു, പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ, അന്നത്തെ ഭൂമിയെ പാൽകയറി; എല്ലാ വിളകളും ഗുണമുള്ള അന്നവും അവിടുന്ന് ലഭിച്ചു.
തേന പുണ്യേന ചാന്നേന സുധാകല്പേന താഃ പ്രജാഃ । തൃപ്തിം നയംതി ദേവാന്വൈ പ്രജാഃ പിതൄംസ്തഥാപരാന്
ആ പുണ്യമായ, അമൃതംപോലെയുള്ള അന്നംകൊണ്ട് ആ ജനങ്ങൾ തൃപ്തരായി; അവർ ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും മറ്റുള്ളവരെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
പ്രസാദാത്തസ്യ വൈന്യസ്യ സുഖം ജീവംതി താഃ പ്രജാഃ । ദേവേഭ്യശ്ച പിതൃഭ്യശ്ച ദത്വാ ചാന്നം പ്രജാസ്തതഃ
വൈന്യന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ആ ജനങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു; ദേവന്മാര്ക്കും പിതാക്കള്ക്കും അന്നം അർപ്പിച്ച ശേഷം,
ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ വിശേഷേണഅതിഥിഭ്യസ്തഥൈവ ച । പശ്ചാദ്ഭുംജംതി പുണ്യാസ്താഃ പ്രജാഃ സര്വാ ദ്വിജോത്തമാഃ
പ്രധാനമായി ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും അതിഥികൾക്കും അന്നം നൽകി, അവശേഷിച്ച അന്നം ആ പുണ്യശാലികൾ എല്ലാവരും കഴിച്ചു.
യജ്ഞൈശ്ചാന്യേ യജംത്യേവ തര്പയംതി ജനാര്ദനമ് । തേന ചാന്നേന ദേവേശം തൃപ്തിം ഗച്ഛംതി ദേവതാഃ
മറ്റുള്ളവർ യാഗങ്ങൾ നടത്തിയും ജനാർദ്ദനനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയും, ആ അന്നംകൊണ്ട് ദേവതകൾ തൃപ്തി പ്രാപിച്ചു.
പുനര്വര്ഷതി പര്ജന്യഃ പ്രേഷിതോ മാധവേന ച । തസ്മാത്പുണ്യാ മഹൌഷധ്യഃ സംഭവംതി സുപുണ്യദാഃ
പിന്നീട് മാധവന്റെ ആജ്ഞയാൽ മേഘം വീണ്ടും മഴ പെയ്യിച്ചു; അതിനാൽ മഹാപുണ്യമുള്ള ഔഷധികൾ ഉളവായി.
സസ്യജാതാനി സര്വാണി പൃഥുര്വൈന്യഃ പ്രജാപതിഃ । തേനാന്നേന പ്രജാഃ സര്വാ വര്തംതേഽദ്യാപി നിത്യശഃ
പൃഥു വൈന്യൻ, പ്രജാപതി, എല്ലാ വിളകളും ഉളവാക്കി; ആ അന്നംകൊണ്ട് എല്ലാവരും ഇന്നും എപ്പോഴും ജീവിക്കുന്നു.
ഋഷിഭിശ്ചൈവ മിലിതൈര്ദുഗ്ധാ ചേയം വസുംധരാ । പുനര്വിപ്രൈര്മഹാഭാഗ്യൈഃ സത്യവദ്ഭിഃ സുരൈസ്തഥാ
മഹർഷിമാർ ഒന്നിച്ച് ചേർന്ന് ഭൂമിയെ പാൽകയറി; വീണ്ടും മഹാഭാഗ്യശാലികളായ സത്യവാന്മാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരും ദേവതകളും പാൽകയറി.
സോമോ വത്സസ്വരൂപോഭൂദ്ദോഗ്ധാ ദേവഗുരുഃ സ്വയമ് । ഊര്ജം ക്ഷീരം പയഃ കല്പം യേന ജീവംതി ചാമരാഃ
സോമൻ കിടാവായി മാറി, ദേവഗുരു തന്നെ പാൽകയറ്റി; അതിൽ നിന്ന് ഉണർവ്വും അമൃതംപോലെയുള്ള പാൽ ലഭിച്ചു, അതുകൊണ്ട് അമരന്മാർ ജീവിക്കുന്നു.
തേഷാം സത്യേന പുണ്യേന സര്വേ ജീവംതി ജംതവഃ । സത്യപുണ്യേ പ്രവര്തംതേ ഋഷിദുഗ്ധാ വസുംധരാ
അവരുടെ സത്യത്തിലും പുണ്യത്തിലും എല്ലാ ജീവികളും ജീവിക്കുന്നു; മഹർഷിമാർ പാൽകയറ്റിയ ഭൂമി സത്യവും പുണ്യവും നൽകുന്നു.
അഥാതഃ സംപ്രവക്ഷ്യാമി യഥാ ദുഗ്ധാ ഇയം ധരാ । പിതൃഭിശ്ച പുരാ വത്സ വിധിനാ യേന വൈ തദാ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയാം, പുരാതനകാലത്ത് പിതാക്കന്മാർ ഭൂമിയെ എങ്ങനെ പാൽകയറ്റി, എങ്ങനെയാണ് അതു നടന്നത് എന്ന്.
സുപാത്രം രാജതം കൃത്വാ സ്വധാ ക്ഷീരം സുധാന്വിതമ് । പരികല്പ്യ യമം വത്സം ദോഗ്ധാ ചാംതക ഏവ സഃ
ഒരു നല്ല വെള്ളി കലശം ഒരുക്കി, അതിൽ സ്വധ, പാലും അമൃതവും നിറച്ചു. യമനെ കിടാവാക്കി, മരണമെന്ന ദേവത തന്നെ പാൽകറക്കാൻ നിന്നു.
നാഗൈഃ സര്പൈസ്തതോ ദുഗ്ധാ തക്ഷകം വത്സമേവ ച । അലാബുപാത്രമാദായ വിഷം ക്ഷീരം ദ്വിജോത്തമാഃ
അപ്പോൾ പാമ്പുകളും സർപ്പങ്ങളും അങ്ങോട്ട് തക്ഷകനെ കിടാവാക്കി, ഒരു ചുരുള് പാത്രത്തിൽ പാൽകറക്കി. അവരുടെ പാൽ വിഷമായിരുന്നു.
നാഗാനാം തു തഥാ ദോഗ്ധാ ധൃതരാഷ്ട്രഃ പ്രതാപവാന് । സര്പാ നാഗാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാസ്തേന വര്തംതി ചാതുലാഃ
അവർക്കു പാൽകറക്കാൻ ധൃതരാഷ്ട്രൻ എന്ന ശക്തനായവൻ നിന്നു. സർപ്പങ്ങളും പാമ്പുകളും, മഹർഷികളേ, അങ്ങനെ തന്നെ ജീവിച്ചു പോരുന്നു.
നാഗാ വര്തംതി തേനാപി ഹ്യത്യുഗ്രേണ ദ്വിജോത്തമാഃ । വിഷേണ ഘോരരൂപേണ സര്പാശ്ചൈവ ഭയാനകാഃ
അതു തന്നെ, അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ആ വിഷം കൊണ്ടാണ് പാമ്പുകളും സർപ്പങ്ങളും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രൂപത്തിൽ ജീവിക്കുന്നത്, മഹർഷികളേ.
തേനൈവ വര്തയംത്യുഗ്രാ മഹാകായാ മഹാബലാഃ । തദാഹാരാസ്തദാചാരാസ്തദ്വീര്യാസ്തത്പരാക്രമാഃ
അതു കൊണ്ടാണ് ആ ഉഗ്രനും വലിയ ശരീരവും വലിയ ശക്തിയുമുള്ളവർ ജീവിക്കുന്നത്. അവരുടെ ഭക്ഷണം, ആചാരം, ശക്തി, വീര്യം എല്ലാം അതിൽ നിന്നാണ്.
അഥാതഃ സംപ്രവക്ഷ്യാമി യഥാ ദുഗ്ധാ വസുംധരാ । അസുരൈര്ദാനവൈഃ സര്വൈഃ കല്പയിത്വാ ദ്വിജോത്തമാഃ
ഇനി, മഹർഷികളേ, അസുരന്മാരും ദാനവന്മാരും എങ്ങനെ ഭൂമിയെ പാൽകറക്കിയെന്ന് ഞാൻ വിശദമായി പറയും.
പാത്രമത്രാന്നസദൃശമായസം സര്വകാമികമ് । ക്ഷീരം മായാമയം കൃത്വാ സര്വാരാതിവിനാശനമ്
അവരുടെ പാത്രം ആഹാരപാത്രം പോലെയുള്ള ഇരുമ്പ് കലശമായിരുന്നു, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റാൻ കഴിയുന്നത്. അവരുടെ പാൽ മായാജാലം കൊണ്ടുള്ളതും ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നതുമായിരുന്നു.
തേഷാമഭൂത്സ വൈ വത്സോ വിരോചനഃ പ്രതാപവാന് । ഋത്വിഗ്ദ്വിമൂര്ദ്ധാ ദൈത്യാനാം മധുര്ദോഗ്ധാ മഹാബലഃ
അവർക്കു വീര്യശാലിയായ വിരോചനൻ കിടാവായി. ദൈത്യരുടെ യജ്ഞികനായ മധുർ എന്ന ശക്തശാലിയാണ് പാൽകറക്കിയത്.
തയാ ഹി മായയാ ദൈത്യാഃ പ്രവര്ത്തംതേ മഹാബലാഃ । മഹാപ്രജ്ഞാ മഹാകായാ മഹാതേജഃ പരാക്രമാഃ
അവ മായാജാലം കൊണ്ടാണ് ദൈത്യർ വലിയ ശക്തിയും ജ്ഞാനവും വലിപ്പവും തേജസ്സും വീര്യവും കൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നത്.
തദ്ബലം പൌരുഷം തേഷാം തേന ജീവംതി ദാനവാഃ । തയൈതേ മായയാദ്യാപി സര്വമായാ ദ്വിജോത്തമാഃ
അവരുടെ ശക്തിയും പുരുഷാർത്ഥവും കൊണ്ടാണ് ദാനവന്മാർ ജീവിക്കുന്നത്. ഇന്നും, മഹർഷികളേ, അവരുടെ എല്ലാ മായാജാലവും അതിൽ നിന്നാണ്.
പ്രവര്തംതേ മിതപ്രജ്ഞാസ്തേ തദേഷാമിദം ബലമ് । തഥാ തു ദുഗ്ധാ യക്ഷൈഃ സാ സര്വാധാരാസു മേദിനീ
അങ്ങനെ, കുറവ് ജ്ഞാനമുള്ളവരും അതിന്റെ ശക്തിയിൽ ജീവിക്കുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, എല്ലാം താങ്ങുന്ന ഭൂമി യക്ഷന്മാരും പാൽകറക്കി.
ഇതി ശുശ്രുമ വിപ്രേംദ്രാഃ പുരാകല്പേ മഹാത്മഭിഃ । അംതര്ധാനമയം ക്ഷീരമയസ്പാത്രേ സുവിസ്തരേ
ഇങ്ങനെ, മഹർഷികളേ, പഴയകാല മഹാത്മാക്കളിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടതാണ്: മറവിയുടെ പാൽ വലിയ ഇരുമ്പ് പാത്രത്തിൽ പാൽകറക്കപ്പെട്ടു.
വൈശ്രവണോ മഹാപ്രാജ്ഞസ്തദാ വത്സഃ പ്രകല്പിതഃ । മണിധരസ്യ പിതാ പുണ്യഃ പ്രാജ്ഞോ ബുദ്ധിമതാം വരഃ
അപ്പോൾ വൈശ്രവണൻ എന്ന മഹാജ്ഞാനിയെയാണ് കിടാവാക്കിയതും, മണിധരന്റെ പിതാവായ പുണ്യശാലിയും ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായവനാണ് തിരഞ്ഞെടുത്തത്.
ദോഗ്ധാ രജതനാഭസ്തു തസ്യാശ്ചാസീന്മഹാമതിഃ । സര്വജ്ഞഃ സര്വധര്മജ്ഞോ യക്ഷരാജസുതോ ബലീ
വെള്ളി നാഭിയുള്ള, മഹാമതിയുള്ള, എല്ലാം അറിയുന്ന, എല്ലാ ധർമ്മവും അറിയുന്ന, യക്ഷരാജാവിന്റെ ശക്തനായ പുത്രനാണ് പാൽകറക്കിയത്.