തസ്യ പിത്രാ പ്രജാഃ സര്വാഃ കദാ നൈവാനുരംജിതാഃ । തേനാനുരംജിതാഃ സര്വാ മുമുദിരേ സുഖേന വൈ
അവന്റെ അച്ഛനാൽ ഒരിക്കലും ജനങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; പക്ഷേ പൃഥുവിന്റെ ഭരണത്തിൽ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
അനുരാഗാത്തസ്യ വീരസ്യ നാമ രാജേത്യജായത । പ്രയാതസ്യ സുവീരസ്യ സമുദ്രസ്യ ദ്വിജോത്തമ
ആ വീരനായ രാജാവിനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ 'രാജാവ്' എന്ന പേര് ജനിച്ചു; ആ മഹാവീരൻ സമുദ്രത്തേക്കു പോയപ്പോൾ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
ആപസ്തസ്തംഭിരേ സര്വാ ഭയാത്തസ്യ മഹാത്മനഃ । ദുര്ഗം മാര്ഗം വിലോപ്യൈവ സുമാര്ഗം പര്വതാ ദദുഃ
ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഭയത്തിൽ എല്ലാ നദികളും നിലച്ചു; മലകൾ കഠിനമായ വഴികൾ നീക്കി സുഗമമായ വഴികൾ നൽകി.
ധ്വജഭംഗം ന ചക്രുസ്തേ ഗിരയഃ സര്വ ഏവ തേ । അകൃഷ്ടപച്യാ പൃഥിവീ സര്വത്ര കാമധേനവഃ
മലകൾ ഒരിക്കലും കൊടികൾ തകർക്കാൻ കാരണമാകുന്നില്ലായിരുന്നു; ഉഴുതുപിടിക്കാതെ തന്നെ ഭൂമി എല്ലായിടത്തും ആഗ്രഹിച്ച വിളകൾ കൊടുത്തു, ആകെയുള്ള ആനന്ദം പോലെ.
പര്ജന്യഃ കാമവര്ഷീ ച വേദയജ്ഞാന്മഹോത്സവാന് । കുര്വംതി ബ്രാഹ്മണാഃ സര്വേ ക്ഷത്രിയാശ്ച തഥാ പരേ
മേഘം ആഗ്രഹിച്ച പോലെ മഴ പെയ്യുന്നു; ബ്രാഹ്മണന്മാരും ക്ഷത്രിയന്മാരും മറ്റുള്ളവരും വേദയജ്ഞങ്ങളുടെ മഹോത്സവങ്ങൾ നടത്തി.
സര്വകാമഫലാ വൃക്ഷാസ്തസ്മിഞ്ഛാസതി പാര്ഥിവേ । ന ദുര്ഭിക്ഷം ന ച വ്യാധിര്നാകാലമരണം നൃണാമ്
ആ രാജാവിന്റെ ഭരണത്തിൽ എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങളും ആഗ്രഹിച്ച ഫലങ്ങൾ നൽകി; അന്നേരം മനുഷ്യർക്കു ദുർഭിക്ഷമോ രോഗമോ അകാലമരണമോ ഉണ്ടായില്ല.
സര്വേ സുഖേന ജീവംതി ലോകാ ധര്മപരായണാഃ । തസ്മിഞ്ഛാസതി ദുര്ധര്ഷേ രാജരാജേ മഹാത്മനി
അജയനായ മഹാത്മാവായ രാജാക്കന്മാരിൽ രാജാവായ പൃഥു ഭരിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാവരും ധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുകയും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു യജ്ഞേ പൈതാമഹേ ശുഭേ । സൂത സൂത്യാം സമുത്പന്നഃ സൌമ്യേഹനി മഹാത്മനി
അത് തന്നെയായിരുന്ന സമയത്ത്, പിതൃയജ്ഞത്തിൽ, സുതൻ സുത്യാ ചടങ്ങിൽ, ശുഭദിനത്തിൽ ജനിച്ചു, മഹാത്മാവേ.
തസ്മിന്നേവ മഹായജ്ഞേ ജജ്ഞേ പ്രാജ്ഞോഽഥ മാഗധഃ । പൃഥോഃസ്തവാര്ഥം തൌ തത്ര സമാഹൂതൌ മഹര്ഷിഭിഃ
അത് തന്നെയായ മഹായജ്ഞത്തിൽ, ജ്ഞാനിയായ മാഗധനും ജനിച്ചു; പൃഥുവിനെ സ്തുതിക്കാൻ മഹർഷിമാർ ഇരുവരെയും അവിടെ വിളിച്ചു.
സൂതസ്യ ലക്ഷണം വക്ഷ്യേ മഹാപുണ്യം ദ്വിജോത്തമാഃ । ശിഖാസൂത്രേണ സംയുക്തോ വേദാധ്യയനതത്പരഃ
സൂതന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; ശിഖയും പൂണൂലും ധരിച്ചവൻ, വേദപഠനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവൻ.
സര്വശാസ്ത്രാര്ഥവേത്താസാവഗ്നിഹോത്രമുപാസതേ । ദാനാധ്യയനസംപന്നോ ബ്രഹ്മാചാരപരായണഃ
അവൻ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും അർത്ഥം അറിയുന്നവനാണ്, അഗ്നിഹോത്രം ആരാധിക്കുന്നു, ദാനം ചെയ്യാനും പഠിക്കാനും കഴിവുള്ളവൻ, ബ്രാഹ്മണാചാരത്തിൽ സ്ഥിരമായവൻ.
ദേവാനാം ബ്രാഹ്മണാനാം ച പൂജനാഭിരതഃ സദാ । യാചകസ്താവകൈഃ പുണ്യൈര്വേദമംത്രൈര്യജേത്കില
ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും എപ്പോഴും ആദരിക്കുന്നവൻ, യാചകനായവൻ, പുണ്യമുള്ള വേദമന്ത്രങ്ങളാൽ യജ്ഞം നടത്തുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മാചാരപരോ നിത്യം സംബംധം ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ । ഏവം സ മാഗധോ ജജ്ഞേ വേദാധ്യയനവര്ജിതഃ
ബ്രാഹ്മണാചാരത്തിൽ സ്ഥിരമായവൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ബന്ധം പാലിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ വേദപഠനം ഇല്ലാതെ മാഗധൻ ജനിച്ചു.
ബംദിനശ്ചാരണാഃ സര്വേ ബ്രഹ്മാചാരവിവര്ജിതാഃ । ജ്ഞേയാസ്തേ ച മഹാഭാഗാഃ സ്താവകാഃ പ്രഭവംതി തേ
ബന്ദികളും ചരണമാരും ബ്രാഹ്മണാചാരമില്ലാത്തവരാണ്; അവർ മഹാഭാഗ്യശാലികളായി, സ്തുതികൾ പാടുന്നവരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
സ്തവനാര്ഥമുഭൌ സൃഷ്ടൌ നിപുണൌ സൂതമാഗധൌ । താവൂചുര്ഋഷയഃ സര്വേ സ്തൂയതാമേഷ പാര്ഥിവഃ
സ്തുതിക്കായി, സൂതനും മാഗധനും പ്രാവീണ്യത്തോടെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു; എല്ലാ മഹർഷിമാരും അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ രാജാവിനെ സ്തുതിക്കണം'.
കര്മൈതദനുരൂപം ച യാദൃശോയം നരാധിപഃ । താവൂചതുസ്തദാ സര്വാംസ്താനൃഷീന്ബംദിമാഗധൌ
ഈ മനുഷ്യാധിപനു യോജിച്ച പ്രവർത്തിയാണ് ഇതു; അപ്പോൾ ബന്ദിയും മാഗധനും എല്ലാ മഹർഷിമാരോടും പറഞ്ഞു.
ആവാം ദേവാനൃഷീംശ്ചൈവ പ്രീണയാവഃ സ്വകര്മഭിഃ । ന ചാസ്യ വിദ്വോ വൈ കര്മ ന തഥാ ലക്ഷണം യശഃ
നമ്മുടെ പ്രവൃത്തികളിലൂടെ നാം ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു; പക്ഷേ, ജ്ഞാനികൾക്ക് പ്രവൃത്തി മാത്രം യശസ്സിന്റെ യഥാർത്ഥ അടയാളമല്ലെന്ന് അറിയാം.
കര്മണാ യേന കുര്യാവഃ സ്തോത്രമസ്യ മഹാത്മനഃ । ജാനീവസ്തന്ന വിപ്രേംദ്രാ അവിജ്ഞാതഗുണസ്യ ഹി
നമ്മുടെ പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് ഈ മഹാത്മാവിനെ പ്രശംസിക്കുന്ന ഒരു സ്തോത്രം നാം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; എങ്കിലും, മഹാഭാഗ്യശാലികളായ ബ്രാഹ്മണരേ, അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാം നമുക്ക് ഇപ്പോഴും പൂർണ്ണമായി അറിയില്ല.
ഭവിഷ്യൈസ്തൈര്ഗുണൈഃ പുണ്യൈഃ സ്തോതവ്യോയം നരോത്തമഃ । കൃതവാന്യാനി കര്മാണി പൃഥുരേവ മഹായശാഃ
ഭാവിയിൽ അവനിൽ ഉദിക്കും ഗുണങ്ങളാൽ ഈ മഹാനായ മനുഷ്യൻ പ്രശംസയ്ക്ക് അർഹനാകും; മഹാ യശസ്സുള്ള പൃഥു തന്നെ അനേകം മഹത്തായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ഊചുസ്തേ മുനയഃ സര്വേ ഗുണാന്ദിവ്യാന്മഹാത്മനഃ । സത്യവാഞ്ജ്ഞാനസംപന്നോ ബുദ്ധിമാന്ഖ്യാതവിക്രമഃ
എല്ലാ മുനിമാരും ഈ മഹാത്മാവിന്റെ ദിവ്യഗുണങ്ങൾ പറഞ്ഞുപറഞ്ഞു: സത്യം പറയുന്നവൻ, ജ്ഞാനത്തിൽ സമ്പന്നൻ, ബുദ്ധിമാൻ, വീര്യത്തിൽ പ്രശസ്തൻ.
സദാ ശൂരോ ഗുണഗ്രാഹീ പുണ്യവാംസ്ത്യാഗവാന്ഗുണീ । ധാര്മികഃ സത്യവാദീ ച യജ്ഞാനാം യാജകോത്തമഃ
എപ്പോഴും ധൈര്യശാലി, ഗുണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നവൻ, പുണ്യവാൻ, ദാനശീലൻ, ഗുണവാൻ, ധാർമ്മികൻ, സത്യവാദി, യജ്ഞങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മികച്ച യജമാനൻ.
പ്രിയവാക്സത്യവാദീ ച ധാന്യവാന്ധനവാന്ഗുണീ । ഗുണജ്ഞഃ സഗുണഗ്രാഹീ ധര്മജ്ഞഃ സത്യവത്സലഃ
സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവൻ, സത്യവാദി, ധാന്യത്തിലും ധനത്തിലും സമ്പന്നൻ, ഗുണവാൻ, ഗുണങ്ങളെ അറിയുന്നവൻ, ഗുണങ്ങൾ വിലമതിക്കുന്നവൻ, ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ, സത്യത്തിൽ പ്രിയം ഉള്ളവൻ.
സര്വഗഃ സര്വവേത്താ ച ബ്രഹ്മണ്യോ വേദവിത്സുധീഃ । പ്രജ്ഞാവാന്സുസ്വരശ്ചൈവ വേദവേദാംഗപാരഗഃ
എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, എല്ലാം അറിയുന്ന ജ്ഞാനി, ബ്രഹ്മത്തിൽ ഭക്തിയുള്ളവൻ, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ, ബുദ്ധിമാൻ, മനോഹരമായ ശബ്ദം ഉള്ളവൻ, വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചവൻ.
ധാതാ ഗോപ്താ പ്രജാനാം സ വിജയീ സമരാംഗണേ । രാജസൂയാദികാനാം തു യജ്ഞാനാം രാജസത്തമഃ
ജനങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും രക്ഷകനും, യുദ്ധഭൂമിയിൽ ജയശാലിയും, രാജാക്കന്മാരിൽ രാജസൂയാദി യജ്ഞങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവനും.
ആഹര്താ ഭൂതലേ ചൈകഃ സര്വധര്മസമന്വിതഃ । ഏതേ ഗുണാ അസ്യ ചാംഗേ ഭവിഷ്യംതി മഹാത്മനഃ
ഭൂമിയിൽ എല്ലാം സമാഹരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവൻ; ഈ മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരത്തിൽ ഈ ഗുണങ്ങൾ ഭാവിയിൽ തെളിയും.
ഋഷിഭിസ്തൌ നിയുക്തൌ തു കുര്വാണൌ സൂതമാഗധൌ । ഗുണൈശ്ചൈവ ഭവിഷ്യൈശ്ച സ്തോത്രം തസ്യ മഹാത്മനഃ
ഋഷിമാർ നിയോഗിച്ചപ്പോൾ, സൂതനും മാഗധനും ഭാവിയിലും ഇപ്പോഴുള്ള ഗുണങ്ങൾ ചേർത്ത് ഈ മഹാത്മാവിന് സ്തോത്രം പാടി.
തദാ പ്രഭൃതി വൈ ലോകാസ്തവൈസ്തുഷ്ടാ മഹാമതേ । പുരതശ്ച ഭവിഷ്യംതി ദാതാരഃ സ്താവനൈര്ഗുണൈഃ
അന്ന് മുതൽ, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവാ, ആ സ്തുതികൾ കൊണ്ട് ജനങ്ങൾ സന്തോഷിച്ചു; ഭാവിയിൽ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവർക്ക് സ്തുതികളോടെ ആദരം ലഭിക്കും.
തതഃ പ്രഭൃതി ലോകേസ്മിന്സ്തവേഷു ദ്വിജസത്തമാഃ । ആശീര്വാദാഃ പ്രയുജ്യംതേ തേഷാം ദ്രവിണമുത്തമമ്
അന്ന് മുതൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, ഈ ലോകത്ത് സ്തുതിക്കാലത്ത് ആശീർവാദങ്ങൾ നൽകപ്പെടുന്നു; സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവർക്ക് മികച്ച സമ്പത്ത് ലഭിക്കുന്നു.
സൂതായ മാഗധായൈവ ബംദിനേ ച മഹോദയമ് । ചാരണായ തതഃ പ്രാദാത്തൈലംഗം ദേശമുത്തമമ്
സൂതനും മാഗധനും ഗായകനും ചാരണനും അവൻ മികച്ച തൈലങ്ക ദേശം സമ്മാനിച്ചു.
പൃഥുഃ പ്രസാദാദ്ധര്മാത്മാ ഹൈഹയം ദേശമേവ ച । രേവാതീരേ പുരം കൃത്വാ സ്വനാമ്നാ നൃപനംദനഃ
പൃഥുവിന്റെ കൃപയാൽ, ധാർമ്മികനായവൻ, ഹൈഹയ ദേശവും സമ്മാനിച്ചു; രേവാ നദിയുടെ തീരത്ത് രാജപുത്രൻ തന്റെ പേരിൽ ഒരു നഗരം സ്ഥാപിച്ചു.