വിസ്ഫുരംതം തദാ വേനം ബലാദ്ഗൃഹ്യ തതോ രുഷാ । വേനസ്യ തസ്യ സവ്യോരും മമംഥുര്ജാതമന്യവഃ
അപ്പോൾ, വേനനെ ബലമായി പിടിച്ചുകൊണ്ട്, ക്രുദ്ധരായ മഹർഷിമാർ അവന്റെ ഇടതു publicly ഉരുണ്ടു ചുരണ്ടി.
കൃഷ്ണാംജനചയോപേതമതിഹ്രസ്വം വിലക്ഷണമ് । ദീര്ഘാസ്യം ച വിരൂപാക്ഷം നീലകംചുകവര്ചസമ്
അവിടെ നിന്ന് ഒരു ചെറുതും, വിചിത്രവുമായ, കറുത്ത കുരുമണ്ണ് പൂശിയതുപോലെയും, നീണ്ട മുഖവും, വക്രമായ കണ്ണുകളും, ഇരുണ്ട വസ്ത്രം ധരിച്ചവനും പുറത്ത് വന്നു.
ലംബോദരം വ്യൂഢകര്ണമതിഭീതം ദുരോദരമ് । ദദൃശുസ്തേ മഹാത്മാനോ നിഷീദേത്യബ്രുവംസ്തതഃ
അവന് വലിയ വയറും, വലിയ ചെവികളും, അതീവ ഭയപ്പെട്ട മുഖവും, അകത്തേക്ക് കുഴിഞ്ഞ വയറും ഉണ്ടായിരുന്നു. മഹർഷിമാർ അവനെ കണ്ടു പറഞ്ഞു: 'ഇരിക്കൂ.'
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ നിഷസാദ ഭയാതുരഃ । പര്വതേഷു വനേഷ്വേവ തസ്യ വംശഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭയത്താൽ അവൻ ഇരുന്നു. മലകളിലും കാടുകളിലും അവന്റെ വംശം നിലനിന്നു.
നിഷാദാശ്ച കിരാതാശ്ച ഭില്ലാനാഹലകാസ്തഥാ । ഭ്രമരാശ്ച പുലിംദാശ്ച യേ ചാന്യേ മ്ലേച്ഛജാതയഃ
നിഷാദന്മാർ, കിരാതന്മാർ, ഭില്ലന്മാർ, ആഹലകന്മാർ, ഭ്രമരന്മാർ, പുലിന്ദന്മാർ, മറ്റു അന്യജാതികളും അവനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു.
പാപാചാരാസ്തു തേ സര്വേ തസ്മാദംഗാത്പ്രജജ്ഞിരേ । അഥ തേ ഋഷയഃ സര്വേ പ്രസന്നമനസസ്തതഃ
അവരൊക്കെയും ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവരായിരുന്നു; ആ അവയവത്തിൽ നിന്നാണ് അവർ ജനിച്ചത്. പിന്നെ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും സന്തോഷിച്ചു.
ഗതകല്മഷമേവം തം ജാതം വേനം നൃപോത്തമമ് । മമംഥുര്ദക്ഷിണം പാണിം തസ്യൈവ ച മഹാത്മനഃ
അങ്ങനെ പാപം നീക്കിയശേഷം, മഹാത്മാവായ വേനന്റെ വലതുകൈ മഹർഷിമാർ വീണ്ടും ചുരണ്ടി.
മഥിതേ തസ്യ പാണൌ തു സംജാതം സ്വേദമേവ ഹി । പുനര്മമംഥുസ്തേ വിപ്രാ ദക്ഷിണം പാണിമേവ ച
അവന്റെ കൈ ചുരണ്ടിയപ്പോൾ, അവിടെ വിയർപ്പ് പിറന്നു. വീണ്ടും ബ്രാഹ്മണന്മാർ വലതുകൈ ചുരണ്ടി.
സുകരാത്പുരുഷോ ജജ്ഞേ ദ്വാദശാദിത്യസന്നിഭഃ । തപ്തകാംചനവര്ണാംഗോ ദിവ്യമാല്യാംബരാവൃതഃ
വലതുകൈയിൽ നിന്ന്, പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള, ഉരുകിയ പൊന്നുപോലെയുള്ള ശരീരവും, ദിവ്യമായ പുഷ്പമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും അണിഞ്ഞവനും ജനിച്ചു.
ദിവ്യാഭരണശോഭാംഗോ ദിവ്യഗംധാനുലേപനഃ । മുകുടേനാര്കവര്ണേന കുംഡലാഭ്യാം വിരാജതേ
ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ശരീരം, ദിവ്യസൗരഭ്യം പൂശിയതും, സൂര്യനുപോലെയുള്ള മുടിയും കുണ്ഡലങ്ങളുമുള്ളവനും അവിടെ തെളിഞ്ഞു.
മഹാകായോ മഹാബാഹൂ രൂപേണാപ്രതിമോ ഭുവി । ഖഡ്ഗബാണധരോ ധന്വീ കവചീ ച മഹാപ്രഭുഃ
വലിയ ശരീരവും, വീർയ്യമുള്ള കൈകളും, ഭൂമിയിൽ ഉപമയില്ലാത്ത രൂപവും, വാൾ, അമ്പ്, വില്ല്, കവചം എന്നിവയുമായി മഹാശക്തനായവനും ആയിരുന്നു.
സര്വലക്ഷണസംപന്നഃ സര്വാലംകാരഭൂഷണഃ । തേജസാ രൂപഭാവേന സുവര്ണൈശ്ച മഹാമതിഃ
എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും നിറഞ്ഞവനും, തേജസ്സിലും സൗന്ദര്യത്തിലും പൊന്നുപോലെയുള്ള ബുദ്ധിയിലും അതുല്യനായിരുന്നു.
ദിവി ഇംദ്രോ യഥാ ഭാതി ഭുവി വേനാത്മജസ്തഥാ । തസ്മിഞ്ജാതേ മഹാഭാഗേ ദേവാശ്ച ഋഷയോമലാഃ
സ്വർഗത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ എങ്ങനെ പ്രകാശിക്കുന്നു, അതുപോലെ ഭൂമിയിൽ വേനന്റെ മകൻ പ്രകാശിച്ചു. ആ മഹാനായവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ ദേവന്മാരും വിശുദ്ധമഹർഷിമാരും സന്തോഷിച്ചു.
ഉത്സവം ചക്രിരേ സര്വേ വേനസ്യ തനയം പ്രതി । ദീപ്യമാനഃ സ്വവപുഷാ സാക്ഷാദഗ്നിരിവോജ്ജ്വലഃ
വേനന്റെ മകന്റെ ജനനത്തിൽ എല്ലാവരും ഉത്സവം നടത്തി. തന്റെ രൂപത്തിൽ തന്നെ പ്രകാശിച്ചവൻ അഗ്നിയെപ്പോലെ ദീപ്തനായിരുന്നു.
ആദ്യമാജഗവം നാമ ധനുര്ഗൃഹ്യ മഹാവരമ് । ശരാന്ദിവ്യാംശ്ച രക്ഷാര്ഥേ കവചം ച മഹാപ്രഭമ്
ആദ്യമായ ആജഗവം എന്ന വില്ലും, ദിവ്യമായ അമ്പുകളും, രക്ഷയ്ക്കായി മഹത്തായ കവചവും അവൻ കൈവശമെടുത്തു.
ജാതേ സതി മഹാഭാഗേ പൃഥൌ വീരേ മഹാത്മനി । സംപ്രഹ്രഷ്ടാനി ഭൂതാനി സമസ്താനി ദ്വിജോത്തമ
മഹാത്മാവും വീരനുമായ പൃഥു ജനിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
സര്വതീര്ഥാനി തോയാനി പുണ്യാനി വിവിധാനി ച । തസ്യാഭിഷേകേ വിപ്രേംദ്രാഃ സര്വ ഏവ പ്രതസ്ഥിരേ
എല്ലാ തിര്ഥങ്ങളും, വിവിധ പുണ്യജലങ്ങളും അവന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി ഒന്നിച്ചു. ബ്രാഹ്മണപ്രഭുക്കൾ എല്ലാവരും അവിടെ എത്തി.
പിതാമഹാദ്യാ ദേവാസ്തു ഭൂതാനി വിവിധാനി ച । സ്ഥാവരാണി ചരാണ്യേവ അഭ്യഷിംചന്നരാധിപമ്
പിതാമഹന്മാരെ തുടക്കംവെച്ച് ദേവന്മാരും, നിലനിൽക്കുന്നവരും സഞ്ചരിക്കുന്നവരും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ജീവികളും രാജാവിനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
മഹാവീരം പ്രജാപാലം പൃഥുമേവ ദ്വിജോത്തമ । പൃഥുര്വൈന്യോ രാജരാജ്യേ അഭിഗമ്യ ചരാചരൈഃ
വേനന്റെ മകനായ മഹാവീരനും ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനുമായ പൃഥു രാജാവിന്റെ ഭരണകാലത്ത്, സഞ്ചരിക്കുന്നവരും സഞ്ചരിക്കാത്തവരുമായ എല്ലാ ജീവികളും അവനെ സമീപിച്ചു.
ദേവൈര്വിപ്രൈസ്തഥാ സര്വൈരഭിഷിക്തോ മഹാമനാഃ । രാജ്ഞാം സമധിരാജ്യേ വൈ പൃഥുര്വൈന്യഃ പ്രതാപവാന്
ദേവന്മാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റുള്ളവരും എല്ലാവരും ചേർന്ന്, ഉത്തമബുദ്ധിയുള്ള പൃഥുവിനെ രാജാക്കന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രഭാവശാലിയായ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
തസ്യ പിത്രാ പ്രജാഃ സര്വാഃ കദാ നൈവാനുരംജിതാഃ । തേനാനുരംജിതാഃ സര്വാ മുമുദിരേ സുഖേന വൈ
അവന്റെ അച്ഛനാൽ ഒരിക്കലും ജനങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; പക്ഷേ പൃഥുവിന്റെ ഭരണത്തിൽ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
അനുരാഗാത്തസ്യ വീരസ്യ നാമ രാജേത്യജായത । പ്രയാതസ്യ സുവീരസ്യ സമുദ്രസ്യ ദ്വിജോത്തമ
ആ വീരനായ രാജാവിനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ 'രാജാവ്' എന്ന പേര് ജനിച്ചു; ആ മഹാവീരൻ സമുദ്രത്തേക്കു പോയപ്പോൾ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
ആപസ്തസ്തംഭിരേ സര്വാ ഭയാത്തസ്യ മഹാത്മനഃ । ദുര്ഗം മാര്ഗം വിലോപ്യൈവ സുമാര്ഗം പര്വതാ ദദുഃ
ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഭയത്തിൽ എല്ലാ നദികളും നിലച്ചു; മലകൾ കഠിനമായ വഴികൾ നീക്കി സുഗമമായ വഴികൾ നൽകി.
ധ്വജഭംഗം ന ചക്രുസ്തേ ഗിരയഃ സര്വ ഏവ തേ । അകൃഷ്ടപച്യാ പൃഥിവീ സര്വത്ര കാമധേനവഃ
മലകൾ ഒരിക്കലും കൊടികൾ തകർക്കാൻ കാരണമാകുന്നില്ലായിരുന്നു; ഉഴുതുപിടിക്കാതെ തന്നെ ഭൂമി എല്ലായിടത്തും ആഗ്രഹിച്ച വിളകൾ കൊടുത്തു, ആകെയുള്ള ആനന്ദം പോലെ.
പര്ജന്യഃ കാമവര്ഷീ ച വേദയജ്ഞാന്മഹോത്സവാന് । കുര്വംതി ബ്രാഹ്മണാഃ സര്വേ ക്ഷത്രിയാശ്ച തഥാ പരേ
മേഘം ആഗ്രഹിച്ച പോലെ മഴ പെയ്യുന്നു; ബ്രാഹ്മണന്മാരും ക്ഷത്രിയന്മാരും മറ്റുള്ളവരും വേദയജ്ഞങ്ങളുടെ മഹോത്സവങ്ങൾ നടത്തി.
സര്വകാമഫലാ വൃക്ഷാസ്തസ്മിഞ്ഛാസതി പാര്ഥിവേ । ന ദുര്ഭിക്ഷം ന ച വ്യാധിര്നാകാലമരണം നൃണാമ്
ആ രാജാവിന്റെ ഭരണത്തിൽ എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങളും ആഗ്രഹിച്ച ഫലങ്ങൾ നൽകി; അന്നേരം മനുഷ്യർക്കു ദുർഭിക്ഷമോ രോഗമോ അകാലമരണമോ ഉണ്ടായില്ല.
സര്വേ സുഖേന ജീവംതി ലോകാ ധര്മപരായണാഃ । തസ്മിഞ്ഛാസതി ദുര്ധര്ഷേ രാജരാജേ മഹാത്മനി
അജയനായ മഹാത്മാവായ രാജാക്കന്മാരിൽ രാജാവായ പൃഥു ഭരിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാവരും ധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുകയും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു യജ്ഞേ പൈതാമഹേ ശുഭേ । സൂത സൂത്യാം സമുത്പന്നഃ സൌമ്യേഹനി മഹാത്മനി
അത് തന്നെയായിരുന്ന സമയത്ത്, പിതൃയജ്ഞത്തിൽ, സുതൻ സുത്യാ ചടങ്ങിൽ, ശുഭദിനത്തിൽ ജനിച്ചു, മഹാത്മാവേ.
തസ്മിന്നേവ മഹായജ്ഞേ ജജ്ഞേ പ്രാജ്ഞോഽഥ മാഗധഃ । പൃഥോഃസ്തവാര്ഥം തൌ തത്ര സമാഹൂതൌ മഹര്ഷിഭിഃ
അത് തന്നെയായ മഹായജ്ഞത്തിൽ, ജ്ഞാനിയായ മാഗധനും ജനിച്ചു; പൃഥുവിനെ സ്തുതിക്കാൻ മഹർഷിമാർ ഇരുവരെയും അവിടെ വിളിച്ചു.
സൂതസ്യ ലക്ഷണം വക്ഷ്യേ മഹാപുണ്യം ദ്വിജോത്തമാഃ । ശിഖാസൂത്രേണ സംയുക്തോ വേദാധ്യയനതത്പരഃ
സൂതന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; ശിഖയും പൂണൂലും ധരിച്ചവൻ, വേദപഠനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവൻ.