ദദൌ തസ്മൈ സ ധര്മാത്മാ വൃത്രായ ദ്വിജസത്തമ । അര്ധം ഭുംക്ഷ്വ മഹാപ്രാജ്ഞ ഐംദ്രമേതന്മഹത്പദമ്
ധർമ്മനിഷ്ഠനായ അവൻ അതു വൃത്രനു നൽകി, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. 'മഹാപ്രജ്ഞനായവനേ, ഈ മഹത്തായ ഇന്ദ്രപദത്തിന്റെ പാതി അനുഭവിക്കൂ.'
വര്തിതവ്യം സുഖേനാപി ആവാഭ്യാം ദൈത്യസത്തമ । ഏവം വിശ്വാസയന്ദൈത്യം വൃത്ര മൈത്രേണ വൈ തദാ
ദൈത്യരാശികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നമ്മൾ ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കാം. ഇങ്ങനെ ഇന്ദ്രൻ സൗഹൃദം ഉറപ്പാക്കി വൃത്രനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഗതേഷു തേഷു വിപ്രേഷു സ്വസ്ഥാനം ദ്വിജസത്തമ । ഛിദ്രം പശ്യതി ദുഷ്ടാത്മാ വൃത്രസ്യാപി സദൈവ ഹി
ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ദുഷ്ടഹൃദയനായവൻ എപ്പോഴും വൃത്രനിൽ ഒരു ദോഷം അന്വേഷിച്ചു.
സാവധാനത്വമിംദ്രോപി ദിവാരാത്രൌ പ്രചിംതയേത് । തസ്യച്ഛിദ്രം ന പശ്യേത വൃത്രസ്യാപി മഹാത്മനഃ
ഇന്ദ്രനും ജാഗ്രതയോടെ പകലും രാത്രിയും ആലോചിച്ചു; എന്നാൽ മഹാത്മാവായ വൃത്രനിൽ ഒരു ദോഷവും കാണാനായില്ല.
ഉപായം ചിംതയാമാസ തസ്യൈവ വധഹേതവേ । രംഭാ സംപ്രേഷിതാ തേന മോഹയസ്വ മഹാസുരമ്
വൃത്രനെ സംഹരിക്കാൻ ഒരു മാർഗം ഇന്ദ്രൻ ആലോചിച്ചു; രംഭയെ അയച്ചു: 'മഹാസുരനെ മോഹിപ്പിക്കൂ.'
യേനകേനാപ്യുപായേന യഥാ ഹത്വാ ലഭേ സുഖമ് । തഥാ കുരുഷ്വ കല്യാണി സംമോഹായ സുരദ്വിഷഃ
എന്ത് മാർഗം കൊണ്ടായാലും, അവനെ സംഹരിച്ച ശേഷം എനിക്ക് സന്തോഷം ലഭിക്കണം. ദേവശത്രുവിനെ ഭ്രമിപ്പിക്കാൻ അങ്ങനെയൊക്കെ ചെയ്യൂ, ഭദ്രയേ.
വനം പുണ്യം മഹാദിവ്യം പുണ്യപാദപസേവിതമ് । ബഹുവൃക്ഷഫലോപേതം മൃഗപക്ഷിസമാകുലമ്
പുണ്യവും അത്യന്തം ദിവ്യവുമായ ഒരു കാട്, വിശുദ്ധ വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, പലതരം പഴവൃക്ഷങ്ങൾ ധാരാളം, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞു കവിഞ്ഞു നില്ക്കുന്നു.
വിമാനമംദിരൈര്ദിവ്യൈഃ സര്വത്ര പരിശോഭിതമ് । ദിവ്യഗംധര്വസംഗീതം ഭ്രമരാകുലിതം സദാ
എല്ലായിടത്തും ദിവ്യമായ മാളികകളും കൊട്ടാരങ്ങളും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; ദേവഗന്ധർവരുടെ സംഗീതം എല്ലായ്പ്പോഴും മുഴങ്ങുന്നു; തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കോകിലാനാം രുതൈഃ പുണ്യൈഃ സര്വത്ര മധുരായതൈഃ । ശിഖിസാരംഗനാദൈശ്ച സര്വത്ര സുസമാകുലമ്
എല്ലായിടത്തും കുയിലുകളുടെ പുണ്യവും മധുരവും നീണ്ടു പോകുന്ന കുരലുകൾ മുഴങ്ങുന്നു; മയിലുകളും തത്തകളും ചേർന്ന് ആ കാട് മുഴുവൻ നിറച്ചു നില്ക്കുന്നു.
ദിവ്യൈസ്തു ചംദനൈര്വൃക്ഷൈഃ സര്വത്ര സമലംകൃതമ് । വാപീകുംഡതഡാഗൈശ്ച ജലപൂര്ണൈര്മനോഹരൈഃ
ദിവ്യമായ ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും കാടിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു; മനോഹരമായ വെള്ളം നിറഞ്ഞ കുളങ്ങളും കിണറുകളും തടാകങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്.
കമലൈഃ ശതപത്രൈശ്ച പുഷ്പിതൈഃ സമലംകൃതമ് । ദേവഗംധര്വസംസിദ്ധൈശ്ചാരണൈശ്ചൈവ കിന്നരൈഃ
നൂറ്റാണ്ടു കിരീടമുള്ള പൂത്ത കമലങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവർ, സിദ്ധന്മാർ, ചരണമാർ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവരാൽ അനുഗ്രഹിതമാണ്.
മുനിഭിഃ ശുശുഭേ ദിവ്യൈര്ദിവ്യോദ്യാനവരേണ ച । അപ്സരോഗണസംകീര്ണം നാനാകൌതുകമംഗലൈഃ
ദിവ്യമായ മുനിമാർക്കും ഉത്തമമായ ദിവ്യോദ്യാനങ്ങൾക്കും ആ കാട് ഭംഗിയേകുന്നു; അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, പലവിധ അത്ഭുതങ്ങളും മംഗളങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഹേമപ്രാസാദസംബാധം ദംഡച്ഛത്രൈശ്ച ചാമരൈഃ । കലശൈശ്ച പതാകാഭിഃ സര്വത്രസമലംകൃതമ്
പൊൻകൊട്ടാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞു കവിഞ്ഞു, ദണ്ഡങ്ങൾ, കുടകൾ, ചാമരങ്ങൾ, കലശങ്ങൾ, പതാകകൾ എന്നിവകൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വേദധ്വനിസമാകീര്ണം ഗീതധ്വനിസമാകുലമ് । ഏവം നംദനമാസാദ്യ സാ രംഭാ ചാരുഹാസിനീ
വേദപാരായണത്തിന്റെ ശബ്ദവും ഗീതങ്ങളുടെ സംഗീതവും നിറഞ്ഞു; ഇങ്ങനെ മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള രംഭാ നന്ദനവനത്തിലെത്തുന്നു.
അപ്സരോഭിഃ സമം തത്ര ക്രീഡത്യേവം വിലാസിനീ । സൂത ഉവാച- ഏകദാ തു സ വൃത്രോ വൈ കാലാകൃഷ്ടോ ഗതോ വനമ്
അവിടെ ആ കാമുകി അപ്സരസുകളോടൊപ്പം കളിച്ചു; സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ വൃത്രൻ, വിധിയുടെ ആകർഷണത്തിൽ, കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
കതിഭിര്ദാനവൈഃ സാര്ദ്ധം മുദയാ പരയാ യുതഃ । അലക്ഷ്യേ ഭ്രമതേ പാര്ശ്വം തസ്യൈവ ച മഹാത്മനഃ
അവൻ കുറച്ച് ദാനവന്മാരോടൊപ്പം, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ സമീപത്ത് ആരും കാണാതെ സഞ്ചരിച്ചു.
ദേവരാജോപി വിപ്രേംദ്രശ്ഛിദ്രാന്വേഷീ ദ്വിഷാം കില । സ ഹി വൃത്രോ മഹാപ്രാജ്ഞോ വിശ്വസ്തഃ സര്വകര്മസു
ദേവരാജാവും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ശത്രുക്കളിൽ ദോഷങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചു; കാരണം വൃത്രൻ മഹാപണ്ഡിതനും എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ആത്മവിശ്വാസിയുമായിരുന്നു.
ഇംദ്രം മിത്രം പരം ജാനന്ഭയം ചക്രേ ന തസ്യ സഃ । ഭ്രമമാണോ വനം പശ്യേത്സര്വത്ര പരമം ശുഭമ്
ഇന്ദ്രനെ താൻ പരമസ്നേഹിതനെന്നു അറിഞ്ഞു, അവനിൽ ഭയം ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു; കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ എല്ലായിടത്തും അത്യന്തം ശുഭമായ കാഴ്ചകൾ കണ്ടു.
സുരമ്യം കൌതുകവനം വനിതാഗണസംകുലമ് । ചംദനസ്യാപി വൃക്ഷസ്യ ഛായാം ശീതാം സുപുണ്യദാമ്
അത്യന്തം മനോഹരവും അത്ഭുതകരവുമായ ഒരു കാട്, സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു; ചന്ദനവൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ അത്യന്തം ശീതളവും പുണ്യവുമായ അന്തരീക്ഷം.
സമാശ്രിത്യ വിശാലാക്ഷീ രംഭാ തത്ര പ്രദീവ്യതി । സഖീഭിസ്തു മഹാഭാഗാ ദോലാരൂഢാ യശസ്വിനീ
വിപുലമായ കണ്ണുകളുള്ള രംഭാ അവിടെ ആ തണലിൽ വിശ്രമിച്ചു, സഖികളോടൊപ്പം ഊഞ്ഞാലിൽ ഇരുന്നു ആനന്ദിച്ചു.
ഗായതേ സുസ്വരം ഗീതം സര്വവിശ്വപ്രമോഹനമ് । തത്ര വൃത്രഃ സമായാതഃ കാമാകുലിതമാനസഃ
അവൾ മനോഹരമായ ശബ്ദത്തിൽ പാടുന്നു, മുഴുവൻ ലോകത്തെയും ആകർഷിക്കുന്ന ഗാനമാണ്; അവിടെ വൃത്രൻ, മനസ്സിൽ കാമം നിറഞ്ഞ്, എത്തിച്ചേർന്നു.
ദോലാരൂഢാം സമാലോക്യ രംഭാം ചാരുസുലോചനാമ്
ഊഞ്ഞാലിൽ ഇരിക്കുന്ന മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള രംഭയെ വൃത്രൻ കണ്ടു.
സൂത ഉവാച- ഇയം ഹി കാ ഗായതി ചാരുലോചനാ വിലാസഭാവൈഃ പരിവിശ്വമേവ । അതീവ ബാലാ ശുശുഭേ മനോഹരാ സംപൂര്ണഭാവൈഃ പരിമോഹയേജ്ജനമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഈ മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവൾ ആരാണ്, കളിയോടെ പാടുന്നു, ചുറ്റുമുള്ളവരെ മുഴുവൻ ആകർഷിക്കുന്നു? അത്യന്തം ബാല്യവും മനോഹാരിതയും നിറഞ്ഞ അവൾ, അവളുടെ സൗന്ദര്യം ആരെയും മോഹിപ്പിക്കാൻ മതിയാകും.
ദൃഷ്ട്വാ സ രംഭാം കമലായതാക്ഷീം പീനസ്തനീം ചര്ചിതകുംകുമാംഗീമ് । പദ്മാനനാം കാമഗൃഹം മമൈഷാ നോ വാ രതിശ്ചാരുമനോഹരേയമ്
വൃത്രൻ രംഭയെ കണ്ടു; കമലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, പുഷ്ടമായ മുലകളും, കുങ്കുമം പൂശിയ ശരീരവും, കമലപോലെയുള്ള മുഖവും, കാമത്തിന്റെ ആലയം പോലെയും; ഇവൾ എനിക്ക് തന്നെയോ, അല്ലയോ? ഈ മനോഹരിയിലാണ് എന്റെ മനസ്സാകർഷണം.
സംപൂര്ണഭാവാം പരിരൂപയുക്താം കാമാംഗശീലാമതിശീലഭാവാമ് । യാസ്യാമ്യഹം വശ്യമിഹൈവ അസ്യാ മനോഭവേനാദ്യ ഇഹൈവ പ്രേഷിതഃ
ഇന്ന്, ആകാംക്ഷയാൽ ആകർഷിക്കപ്പെട്ട്, മനസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ ഞാൻ ഇവിടെയെത്തുന്നു. സൌന്ദര്യത്തിലും രൂപത്തിലും പൂർണ്ണമായും, പ്രണയകലകളിൽ നിപുണയായും, ഉത്തമസ്വഭാവമുള്ളവളായ ആ സ്ത്രീയോടാണ് ഞാൻ പോകുന്നത്.
ഇതീവ ദൈത്യഃ സുവിചിംതയാന്വിതഃ കാമേന മുഗ്ധോ ബഹുകാലനോദിതഃ । സമാതുരസ്തത്ര ജഗാമ സത്വരമുവാച താം ദീനമനാഃ സുലോചനാമ്
ഇങ്ങനെ ആസുരൻ, ദീർഘകാലം വളർന്ന കാമത്തിൽ മുഴുകി ആലോചിച്ച്, അശാന്തനായി അതിവേഗം അവളുടെ അടുത്തെത്തി, വിഷാദഹൃദയത്തോടെ വലിയ കണ്ണുകളുള്ള അവളോട് പറഞ്ഞു.
കസ്യാസി വാ സുംദരി കേന പ്രേഷിതാ കിം നാമ തേ പുണ്യതമം വദസ്വ മേ । തവൈവ രൂപേണ മഹാതിതേജസാ മുഗ്ധോസ്മി ബാലേ മമ വശ്യതാം വ്രജ
സുന്ദരിയേ, നീ ആരുടെ ആണു? ആരാണ് നിന്നെ അയച്ചത്? നിന്റെ ഏറ്റവും പുണ്യമായ പേര് എന്താണെന്ന് പറയൂ. നിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിലും മഹത്തായ പ്രകാശത്തിലും ഞാൻ ആകർഷിതനായി. ബാലേ, നീ എന്റെ വശത്താകൂ.
ഏവമുക്താ വിശാലാക്ഷീ വൃത്രം കാമാകുലം പ്രതി । അഹം രംഭാ മഹാഭാഗ ക്രീഡാര്ഥം വനമുത്തമമ്
വിപുലമായ കണ്ണുകളുള്ള അവൾ, കാമത്തിൽ ആകുലനായ വൃത്രനോട് പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗനേ, ഞാൻ രംഭയാണ്. വിനോദത്തിനായി ഈ ഉത്തമവനത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.
സഖീസാര്ധം സമായാതാ നംദനം വനമുത്തമമ് । ത്വം തു കോ വാ കിമര്ഥം ഹി മമ പാര്ശ്വം സമാഗതഃ
സഖികളോടൊപ്പം ഞാൻ ഈ മനോഹരമായ നന്ദനവനത്തിലേക്ക് എത്തിയതാണ്. എന്നാൽ, നീ ആരാണ്? എന്തിനാണ് എന്റെ അടുത്ത് വന്നത്?
വൃത്ര ഉവാച- ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി യോഹം ബാലേ സമാഗതഃ । ഹുതാശനാത്സമുത്പന്നഃ കശ്യപസ്യ സുതഃ ശുഭേ
വൃത്രൻ പറഞ്ഞു: ബാലേ, കേൾക്കൂ, ഞാൻ ആരാണെന്നും എന്തിനാണ് വന്നതെന്നും ഞാൻ പറയും. ഞാൻ അഗ്നിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച കശ്യപന്റെ മകനാണ്, ഭദ്രേ.