അര്ധമൈംദ്രം പദം വീര സത്വം ഭുംക്ഷ്വ സുഖേന വൈ । വര്തംത്വര്ദ്ധേന ഇംദ്രസ്തു അസുരാ ദേവതാസ്തഥാ
വീരാ, ഇന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനത്തിന്റെ പാതി നീ സന്തോഷത്തോടെ അനുഭവിക്കൂ. ബാക്കി പാതി ഇന്ദ്രനും അസുരന്മാരും ദേവന്മാരും ഓരോരുത്തരും നിലനിർത്തട്ടെ.
സുഖം വര്തംതു തേ സര്വേ വൈരം ചൈവ വിസൃജ്യ വൈ । വൃത്ര ഉവാച- യദി സത്യേന ദേവേംദ്രോ മൈത്രമിച്ഛതി സത്തമഃ
എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കട്ടെ, വൈരം ഉപേക്ഷിച്ച്. വൃത്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഇന്ദ്രൻ സത്യസന്ധമായി സൗഹൃദം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ,
സത്യമാശ്രിത്യ ചൈവാഹം കരിഷ്യേ നാത്ര സംശയഃ । ഛദ്മ ചൈവം പുരസ്കൃത്യ ഇംദ്രോ ദ്രോഹം സമാചരേത്
ഞാൻ സത്യത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നു അതു ചെയ്യും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. പക്ഷേ ഇന്ദ്രൻ വഞ്ചനയോടെ പെരുമാറുകയാണെങ്കിൽ,
തദാ കിം ക്രിയതേ വിപ്രാ ഇത്യര്ഥേ പ്രത്യയം ഹി കിമ് । ഋഷയസ്ത്വിംദ്രമാചഖ്യുരിത്യര്ഥം പ്രത്യയം വദ
അങ്ങനെയെങ്കിൽ, മഹർഷിമാരേ, അപ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യണം? എന്താണ് ഉറപ്പ്? മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: ഈ കാര്യത്തിൽ ഉറപ്പിനായി ഇന്ദ്രനോട് പറയൂ.
തന്നസ്ത്വം സത്യതാം ബ്രൂഹി യദി സഖ്യമിഹേച്ഛസി । ഇംദ്ര ഉവാച- യദ്യഽസത്യേന വര്താമി ഭവദ്ഭിഃ സഹ ഛദ്മനാ
നീ ഇവിടെ സൗഹൃദം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, സത്യസന്ധതയോടെ ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ. ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിങ്ങളോടൊപ്പം വഞ്ചനയോടെ പെരുമാറുകയാണെങ്കിൽ,
ബ്രഹ്മഹത്യാദികൈഃ പാപൈര്ലിപ്യേഹം നാത്ര സംശയഃ । ഛദ്മ ചൈവം പുരസ്കൃത്യ ഇംദ്രോ ദ്രോഹം സമാചരേത്
ബ്രാഹ്മണഹത്യ പോലുള്ള പാപങ്ങളിൽ ഞാൻ അഴുക്കപ്പെടും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഇന്ദ്രൻ വഞ്ചനയോടെ പെരുമാറുകയാണെങ്കിൽ,
ബ്രഹ്മഹത്യാദികൈഃ പാപൈര്ലിപ്യേഹം നാത്ര സംശയഃ । ഇത്യുവാച മഹാപ്രാജ്ഞ ത്വാമേവം സ പുരംദരഃ
ബ്രാഹ്മണഹത്യ പോലുള്ള പാപങ്ങളിൽ ഞാൻ അഴുക്കപ്പെടും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഇങ്ങനെ മഹാപ്രജ്ഞനായ പുരന്ദരൻ നിന്നോടു പറഞ്ഞു.
ഏതേന പ്രത്യയേനാപി സഖ്യം കുരു മഹാമതേ । വൃത്ര ഉവാച- ഭവതാം ശിഷ്ടമാര്ഗേണ സത്യേനാനേന തസ്യ ച
ഈ ഉറപ്പോടെ നീ സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കൂ, മഹാമതിയുള്ളവനേ. വൃത്രൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ ഉത്തമമാർഗ്ഗത്തിലും ഈ സത്യത്തിലും
മൈത്രമേവം കരിഷ്യാമി തേന സാര്ദ്ധം ദ്വിജോത്തമാഃ । വൃത്രമിംദ്രസ്യസംസ്ഥാനം നീതം ബ്രാഹ്മണപുങ്ഗവൈഃ
ഞാൻ ഇങ്ങനെ അവനോടു സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കും, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ. ബ്രാഹ്മണപ്രമുഖന്മാർ വൃത്രനെ ഇന്ദ്രന്റെ സന്നിധിയിൽ കൊണ്ടുപോയി.
ഇന്ദ്രസ്തമാഗതം ദൃഷ്ട്വാ വൃത്രം മിത്രാര്ഥമുദ്യതഃ । സിംഹാസനാത്സമുത്ഥായ അര്ഘമാദായ സത്വരഃ
സൗഹൃദത്തിനായി വൃത്രൻ വന്നതിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ സിംഹാസനത്തിൽ നിന്ന് ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ് അർഘ്യം എടുത്തു.
ദദൌ തസ്മൈ സ ധര്മാത്മാ വൃത്രായ ദ്വിജസത്തമ । അര്ധം ഭുംക്ഷ്വ മഹാപ്രാജ്ഞ ഐംദ്രമേതന്മഹത്പദമ്
ധർമ്മനിഷ്ഠനായ അവൻ അതു വൃത്രനു നൽകി, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. 'മഹാപ്രജ്ഞനായവനേ, ഈ മഹത്തായ ഇന്ദ്രപദത്തിന്റെ പാതി അനുഭവിക്കൂ.'
വര്തിതവ്യം സുഖേനാപി ആവാഭ്യാം ദൈത്യസത്തമ । ഏവം വിശ്വാസയന്ദൈത്യം വൃത്ര മൈത്രേണ വൈ തദാ
ദൈത്യരാശികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നമ്മൾ ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കാം. ഇങ്ങനെ ഇന്ദ്രൻ സൗഹൃദം ഉറപ്പാക്കി വൃത്രനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഗതേഷു തേഷു വിപ്രേഷു സ്വസ്ഥാനം ദ്വിജസത്തമ । ഛിദ്രം പശ്യതി ദുഷ്ടാത്മാ വൃത്രസ്യാപി സദൈവ ഹി
ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ദുഷ്ടഹൃദയനായവൻ എപ്പോഴും വൃത്രനിൽ ഒരു ദോഷം അന്വേഷിച്ചു.
സാവധാനത്വമിംദ്രോപി ദിവാരാത്രൌ പ്രചിംതയേത് । തസ്യച്ഛിദ്രം ന പശ്യേത വൃത്രസ്യാപി മഹാത്മനഃ
ഇന്ദ്രനും ജാഗ്രതയോടെ പകലും രാത്രിയും ആലോചിച്ചു; എന്നാൽ മഹാത്മാവായ വൃത്രനിൽ ഒരു ദോഷവും കാണാനായില്ല.
ഉപായം ചിംതയാമാസ തസ്യൈവ വധഹേതവേ । രംഭാ സംപ്രേഷിതാ തേന മോഹയസ്വ മഹാസുരമ്
വൃത്രനെ സംഹരിക്കാൻ ഒരു മാർഗം ഇന്ദ്രൻ ആലോചിച്ചു; രംഭയെ അയച്ചു: 'മഹാസുരനെ മോഹിപ്പിക്കൂ.'
യേനകേനാപ്യുപായേന യഥാ ഹത്വാ ലഭേ സുഖമ് । തഥാ കുരുഷ്വ കല്യാണി സംമോഹായ സുരദ്വിഷഃ
എന്ത് മാർഗം കൊണ്ടായാലും, അവനെ സംഹരിച്ച ശേഷം എനിക്ക് സന്തോഷം ലഭിക്കണം. ദേവശത്രുവിനെ ഭ്രമിപ്പിക്കാൻ അങ്ങനെയൊക്കെ ചെയ്യൂ, ഭദ്രയേ.
വനം പുണ്യം മഹാദിവ്യം പുണ്യപാദപസേവിതമ് । ബഹുവൃക്ഷഫലോപേതം മൃഗപക്ഷിസമാകുലമ്
പുണ്യവും അത്യന്തം ദിവ്യവുമായ ഒരു കാട്, വിശുദ്ധ വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, പലതരം പഴവൃക്ഷങ്ങൾ ധാരാളം, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞു കവിഞ്ഞു നില്ക്കുന്നു.
വിമാനമംദിരൈര്ദിവ്യൈഃ സര്വത്ര പരിശോഭിതമ് । ദിവ്യഗംധര്വസംഗീതം ഭ്രമരാകുലിതം സദാ
എല്ലായിടത്തും ദിവ്യമായ മാളികകളും കൊട്ടാരങ്ങളും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; ദേവഗന്ധർവരുടെ സംഗീതം എല്ലായ്പ്പോഴും മുഴങ്ങുന്നു; തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കോകിലാനാം രുതൈഃ പുണ്യൈഃ സര്വത്ര മധുരായതൈഃ । ശിഖിസാരംഗനാദൈശ്ച സര്വത്ര സുസമാകുലമ്
എല്ലായിടത്തും കുയിലുകളുടെ പുണ്യവും മധുരവും നീണ്ടു പോകുന്ന കുരലുകൾ മുഴങ്ങുന്നു; മയിലുകളും തത്തകളും ചേർന്ന് ആ കാട് മുഴുവൻ നിറച്ചു നില്ക്കുന്നു.
ദിവ്യൈസ്തു ചംദനൈര്വൃക്ഷൈഃ സര്വത്ര സമലംകൃതമ് । വാപീകുംഡതഡാഗൈശ്ച ജലപൂര്ണൈര്മനോഹരൈഃ
ദിവ്യമായ ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും കാടിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു; മനോഹരമായ വെള്ളം നിറഞ്ഞ കുളങ്ങളും കിണറുകളും തടാകങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്.
കമലൈഃ ശതപത്രൈശ്ച പുഷ്പിതൈഃ സമലംകൃതമ് । ദേവഗംധര്വസംസിദ്ധൈശ്ചാരണൈശ്ചൈവ കിന്നരൈഃ
നൂറ്റാണ്ടു കിരീടമുള്ള പൂത്ത കമലങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവർ, സിദ്ധന്മാർ, ചരണമാർ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവരാൽ അനുഗ്രഹിതമാണ്.
മുനിഭിഃ ശുശുഭേ ദിവ്യൈര്ദിവ്യോദ്യാനവരേണ ച । അപ്സരോഗണസംകീര്ണം നാനാകൌതുകമംഗലൈഃ
ദിവ്യമായ മുനിമാർക്കും ഉത്തമമായ ദിവ്യോദ്യാനങ്ങൾക്കും ആ കാട് ഭംഗിയേകുന്നു; അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, പലവിധ അത്ഭുതങ്ങളും മംഗളങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഹേമപ്രാസാദസംബാധം ദംഡച്ഛത്രൈശ്ച ചാമരൈഃ । കലശൈശ്ച പതാകാഭിഃ സര്വത്രസമലംകൃതമ്
പൊൻകൊട്ടാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞു കവിഞ്ഞു, ദണ്ഡങ്ങൾ, കുടകൾ, ചാമരങ്ങൾ, കലശങ്ങൾ, പതാകകൾ എന്നിവകൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വേദധ്വനിസമാകീര്ണം ഗീതധ്വനിസമാകുലമ് । ഏവം നംദനമാസാദ്യ സാ രംഭാ ചാരുഹാസിനീ
വേദപാരായണത്തിന്റെ ശബ്ദവും ഗീതങ്ങളുടെ സംഗീതവും നിറഞ്ഞു; ഇങ്ങനെ മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള രംഭാ നന്ദനവനത്തിലെത്തുന്നു.
അപ്സരോഭിഃ സമം തത്ര ക്രീഡത്യേവം വിലാസിനീ । സൂത ഉവാച- ഏകദാ തു സ വൃത്രോ വൈ കാലാകൃഷ്ടോ ഗതോ വനമ്
അവിടെ ആ കാമുകി അപ്സരസുകളോടൊപ്പം കളിച്ചു; സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ വൃത്രൻ, വിധിയുടെ ആകർഷണത്തിൽ, കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
കതിഭിര്ദാനവൈഃ സാര്ദ്ധം മുദയാ പരയാ യുതഃ । അലക്ഷ്യേ ഭ്രമതേ പാര്ശ്വം തസ്യൈവ ച മഹാത്മനഃ
അവൻ കുറച്ച് ദാനവന്മാരോടൊപ്പം, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ സമീപത്ത് ആരും കാണാതെ സഞ്ചരിച്ചു.
ദേവരാജോപി വിപ്രേംദ്രശ്ഛിദ്രാന്വേഷീ ദ്വിഷാം കില । സ ഹി വൃത്രോ മഹാപ്രാജ്ഞോ വിശ്വസ്തഃ സര്വകര്മസു
ദേവരാജാവും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ശത്രുക്കളിൽ ദോഷങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചു; കാരണം വൃത്രൻ മഹാപണ്ഡിതനും എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ആത്മവിശ്വാസിയുമായിരുന്നു.
ഇംദ്രം മിത്രം പരം ജാനന്ഭയം ചക്രേ ന തസ്യ സഃ । ഭ്രമമാണോ വനം പശ്യേത്സര്വത്ര പരമം ശുഭമ്
ഇന്ദ്രനെ താൻ പരമസ്നേഹിതനെന്നു അറിഞ്ഞു, അവനിൽ ഭയം ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു; കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ എല്ലായിടത്തും അത്യന്തം ശുഭമായ കാഴ്ചകൾ കണ്ടു.
സുരമ്യം കൌതുകവനം വനിതാഗണസംകുലമ് । ചംദനസ്യാപി വൃക്ഷസ്യ ഛായാം ശീതാം സുപുണ്യദാമ്
അത്യന്തം മനോഹരവും അത്ഭുതകരവുമായ ഒരു കാട്, സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞു; ചന്ദനവൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ അത്യന്തം ശീതളവും പുണ്യവുമായ അന്തരീക്ഷം.
സമാശ്രിത്യ വിശാലാക്ഷീ രംഭാ തത്ര പ്രദീവ്യതി । സഖീഭിസ്തു മഹാഭാഗാ ദോലാരൂഢാ യശസ്വിനീ
വിപുലമായ കണ്ണുകളുള്ള രംഭാ അവിടെ ആ തണലിൽ വിശ്രമിച്ചു, സഖികളോടൊപ്പം ഊഞ്ഞാലിൽ ഇരുന്നു ആനന്ദിച്ചു.