യാ പശ്ചാദ്വാഹിനീ ഗംഗാ കാലിംദ്യാ സഹ സംഗതാ । ഹംതി കോടികൃതം പാപം സാ മാഘേ നൃപ ദുര്ലഭാ 6.127.
പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഗംഗാ കാലിന്ദിയോടൊപ്പം ചേരുമ്പോൾ, രാജാവേ, കോടികൾക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ മാഘമാസത്തിൽ അവളെ കാണാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.
യത്കഥ്യതേഽമൃതം രാജന്സാ വേണീ ഭുവി കീര്തിതാ । തസ്യാം മാഘേ മുഹൂര്തം തു ദേവാനാമപി ദുര്ലഭമ്
രാജാവേ, അമൃതം എന്ന് പറയുന്നതു ഭൂമിയിൽ വേണി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്. മാഘമാസത്തിൽ അവിടെ ഒരു നിമിഷം പോലും ദേവന്മാർക്കു പോലും പ്രാപിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.
ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുര്മഹാദേവോ രുദ്രാദിത്യമരുദ്ഗണാഃ । ഗംധര്വാ ലോകപാലാശ്ച യക്ഷകിന്നരപന്നഗാഃ
ബ്രഹ്മാവും, വിഷ്ണുവും, മഹാദേവനും, രുദ്രനും, ആദിത്യന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, ലോകപാലന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, പന്നഗന്മാർ,
അണിമാദിഗുണൈഃ സിദ്ധാ യേ ചാന്യേ തത്ത്വവാദിനഃ । ബ്രഹ്മാണീ പാര്വതീ ലക്ഷ്മീഃ ശചീ മേനാദിതിര്ദിതിഃ
അണിമാദി ശക്തികൾ ഉള്ള സിദ്ധന്മാർ, മറ്റു സത്യോപദേശകർ, ബ്രഹ്മാണി, പാർവതി, ലക്ഷ്മി, ശചി, മേന, അതിതി, ദിതി,
സര്വാസ്താ ദേവപത്ന്യശ്ച തഥാ നാഗാംഗനാ നൃപ । ഘൃതാചീ മേനകാ രംഭാ ഉര്വശീ ച തിലോത്തമാ
എല്ലാ ദേവീകൾ, ദേവന്മാരുടെ ഭാര്യമാർ, നാഗകന്യകൾ, രാജാവേ, ഘൃതാചി, മേനക, രംഭ, ഉർവശി, തിലോത്തമാ,
ഗണാ ഹ്യപ്സരസാം സര്വേ പിതൄണാം ച ഗണാസ്തഥാ । സ്നാതുമായാംതി തേ സര്വേ മാഘേ വേണ്യാം നരാധിപ
അപ്സരസുകളുടെ സംഘവും, പിതൃകളുടെ സംഘവും, ഇവർ എല്ലാവരും മാഘമാസത്തിൽ വേണി നദിയിൽ കുളിക്കാൻ എത്തുന്നു, മനുഷ്യരാശിയുടെ നാഥാ.
കൃതേ യുഗേ സ്വരൂപേണ കലൌ പ്രച്ഛന്നരൂപിണഃ । പ്രയാഗേ മാഘമാസേ തു ത്ര്യഹസ്നാനസ്യ യത്ഫലമ്
കൃതയുഗത്തിൽ അവർ സ്വരൂപത്തിൽ വരുന്നു, കലിയുഗത്തിൽ മറഞ്ഞ രൂപത്തിൽ. പ്രയാഗത്തിൽ മാഘമാസത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കുളിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം—
നാശ്വമേധസഹസ്രേണ തത്ഫലം ലഭതേ ഭുവി । ത്ര്യഹസ്നാനഫലം മാഘേ പുരാ കാംചനമാലിനീ
ആ ഫലം ഭൂമിയിൽ ആയിരം അശ്വമേധയാഗം ചെയ്താലും ലഭിക്കില്ല. പഴയകാലത്ത് കാഞ്ചനമാലിനി മാഘമാസത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കുളിച്ച ഫലമൊന്നു നൽകിയിരുന്നു—
രാക്ഷസായ ദദൌ ഭൂപ തേന മുക്തഃ സ പാപകൃത് । കാര്തവീര്യ ഉവാച । ഭഗവന്രാക്ഷസഃ കോഽസൌ സാ കാ കാംചനമാലിനീ
അവൾ അത് ഒരു രാക്ഷസനു നൽകി, രാജാവേ, അതിനാൽ ആ പാപി മോചിതനായി. കാർതവീര്യൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവനേ, ആ രാക്ഷസൻ ആരാണ്? കാഞ്ചനമാലിനി ആരാണ്?
കഥം ദത്തവതീ ധര്മം കഥം വാ തസ്യ സദ്ഗതിഃ । ഏതത്കഥയ യോഗീംദ്ര അത്രിസംതാനഭാസ്കര । യദി ത്വം മന്യസേ ശ്രാവ്യം പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ
അവൾ എങ്ങനെ ധർമ്മം നൽകി? അവൻ എങ്ങനെ നല്ല ഗതി നേടി? യോഗീശ്വരാ, അത്രി വംശത്തിലെ സൂര്യനേ, ദയവായി ഇതു പറയൂ. ഞാൻ അത്യന്തം ആസ്വാദ്യമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദത്താത്രേയ ഉവാച। ശൃണു രാജന്വിചിത്രം ത്വമിതിഹാസം പുരാതനമ് । യസ്യ സ്മരണമാത്രേണ വാജപേയഫലം ലഭേത്
ദത്താത്രേയൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ ഈ അത്ഭുതകരമായ പുരാതന കഥ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കണം. ഇതിനെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രം വാജപേയയാഗഫലം ലഭിക്കാൻ മതിയാകും.
അപ്സരാരൂപസംപന്നാ നാമ്നാ കാംചനമാലിനീ । പ്രയാഗേ മാഘമാസേ സാ സ്നാത്വാ യാതി ഹരാലയമ്
അപൂർവസൗന്ദര്യമുള്ള ഒരു അപ്സരസ്സുണ്ടായിരുന്നു, അവളുടെ പേര് കാഞ്ചനമാലിനി. മാഘമാസത്തിൽ അവൾ പ്രയാഗത്തിൽ കുളിച്ച് ഹരന്റെ ആലയത്തേക്ക് പോയി.
നികുംജേ ഗിരിരാജസ്യ തിഷ്ഠതാ ഗിരിരൂപിണാ । ദൃഷ്ടാ ഗഗനമാരൂഢാ തേന വൃദ്ധേന രക്ഷസാ
പർവ്വതരാജാവിന്റെ ഒരു കുഞ്ചിൽ പർവ്വതരൂപം ധരിച്ചിരുന്ന ഒരു വയസ്സനായ രാക്ഷസൻ ആ അപ്സരസിനെ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നത് കണ്ടു.
തേജസ്വിനീ സുഹേമാഭാ സുശ്രോണീ ദീര്ഘലോചനാ । ചംദ്രാനനാ സുകേശീ ച പീനോന്നതപയോധരാ
അവൾ ദീപ്തിയുള്ളവളായിരുന്നു, പൊന്നുപോലെയുള്ള നിറം, മനോഹരമായ കമർ, നീണ്ട കണ്ണുകൾ, ചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖം, സുന്ദരമായ മുടി, നിറഞ്ഞ ഉയർന്ന മുലകൾ—ഇവയൊക്കെയായിരുന്നു അവളിൽ.
താം ദൃഷ്ട്വാ രൂപസംപന്നാമുവാച രാക്ഷസസ്തദാ । കാ ത്വം കമലപത്രാക്ഷി കുത ആഗമ്യതേ ത്വയാ
അവളിൽ ഈ സൗന്ദര്യം കണ്ട രാക്ഷസൻ പറഞ്ഞു: കമലദളനേത്രളേ, നീ ആരാണ്? എവിടുനിന്നാണ് നീ വന്നത്?
ആര്ദ്രം ച വസനം കസ്മാത്സാര്ദ്രാ തേ കബരീ കുതഃ । കുത്ര ആഗമ്യതേ ഭീരു കുതസ്തേ ഖേചരീ ഗതിഃ
നിന്റെ വസ്ത്രം എന്തുകൊണ്ടാണ് നനഞ്ഞത്? മുടി എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈർപ്പമുള്ളത്? ഭയക്കരിയായേ, നീ എവിടുനിന്നാണ് വരുന്നത്? എങ്ങനെ ആകാശത്തിലൂടെ നീ സഞ്ചരിക്കുന്നു?
കേന പുണ്യേന വാ ഭദ്രേ തവ തേജോമയം വപുഃ । അതീവരൂപസംപന്നം സംഭൂതം ച മനോഹരമ്
സൗഭാഗ്യവതിയായേ, നിനക്ക് ഈ പ്രകാശമുള്ള മനോഹരമായ രൂപം ലഭിക്കാൻ ഏത് പുണ്യമാണ് കാരണമെന്നു പറയാമോ?
ത്വദ്വസ്ത്രബിംദുപാതേന മമ മൂര്ധ്നി സുലോചനേ । ക്ഷണേന ഹ്യഗമച്ഛാംതിം ക്രൂരം മേ മാനസം സദാ
പ്രകാശമുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളേ, നിന്റെ വസ്ത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം എന്റെ തലയിൽ വീണതുമാത്രത്തിൽ എപ്പോഴും ക്രൂരമായിരുന്ന എന്റെ മനസ്സ് ഒരു നിമിഷത്തിൽ ശാന്തമായി.
നീരസ്യ മഹിമാ കോഽയമേതദ്വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി । ത്വം മേ ശീലവതീ ഭാസി നാകൃതിര്നിര്ഗുണാ ഭവേത്
രുചിയില്ലാത്ത ഈ വെള്ളത്തിന് എങ്ങനെയാണ് ഇത്ര മഹത്വം? നീ എനിക്കു വിശദീകരിക്കണം. നീ നല്ലവളാണെന്ന് തോന്നുന്നു; ഗുണമില്ലാതെ രൂപം ഉണ്ടാകില്ലല്ലോ.
അപ്സരാ ഉവാച। ശ്രൂയതാമപ്സരാശ്ചാഹം ഭോ രക്ഷഃ കാമരൂപിണീ । പ്രയാഗതശ്ചാഗതാഽഹം നാമ്നാ കാംചനമാലിനീ
അപ്സരസ് പറഞ്ഞു: രാക്ഷസേ, ഞാൻ ഒരു അപ്സരസ്സാണ്, ഇഷ്ടംപോലെ രൂപം മാറാൻ കഴിയുന്നവൾ. ഞാൻ പ്രയാഗത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു, എന്റെ പേര് കാഞ്ചനമാലിനി.
ആര്ദ്രഃ പരികരോ മേഽതഃ സുസ്നാതാഽഹം സിതാസിതേ । ഗംതവ്യം തു മയാ രക്ഷഃ കൈലാസേ തു നഗോത്തമേ
എന്റെ അരക്കെട്ട് നനഞ്ഞിരിക്കുന്നതിന്റെ കാരണം ഞാൻ വെളുപ്പും കറുപ്പും കലർന്ന ശുദ്ധജലത്തിൽ കുളിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ എനിക്ക് കൈലാസം എന്ന ഉന്നതപർവ്വതത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടതുണ്ട്, രാക്ഷസേ.
തത്രാസ്തേ പാര്വതീനാഥഃ സുരാസുരസുപൂജിതഃ । വേണീവാരിപ്രഭാവേണ രക്ഷസ്തേ ക്രൂരതാ ഗതാ
അവിടെ പാർവതിയുടെ നാഥൻ, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ആരാധനയാർഹനായവൻ വസിക്കുന്നു. എന്റെ മുടിയിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, രാക്ഷസേ, നിന്റെ ക്രൂരത ഇല്ലാതായി.
ജാതാഹം യേന പുണ്യേന ഗംധര്വസ്യ സുമേധസഃ । കന്യകാ ദിവ്യരൂപാ തു തത്സര്വം കഥയാമി തേ
ഏത് പുണ്യഫലത്താൽ ഞാൻ ഗന്ധർവനായ സുമേധസിന്റെ ദിവ്യരൂപമുള്ള മകളായി ജനിച്ചുവെന്നതും എല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞുതരാം.
കലിംഗാധിപതേ രാജ്ഞസ്ത്വഹമാസീച്ച വേശ്യകാ । രൂപലാവണ്യസംപന്നാ സൌഭാഗ്യമദഗര്വിതാ
കളിങ്ങരാജാവിന്റെ നഗരത്തിൽ ഞാൻ ഒരു ജന്മത്തിൽ ഒരു വേശ്യയായിരുന്നു. സൗന്ദര്യത്തിലും ആകർഷണത്തിലും സമ്പന്നയായിരുന്നു, എങ്കിലും ഭാഗ്യത്തിൽ അഹങ്കാരമില്ലായിരുന്നു.
അന്യാസാം യുവതീനാം ച തത്പുരേഽഹം ശിരോമണിഃ । തജ്ജന്മനി മയാ രക്ഷോ ഭുക്ത്വാ ഭോഗാന്യഥേച്ഛയാ
ആ നഗരത്തിലെ യുവതികളിൽ ഞാൻ ഏറ്റവും പ്രധാനം ആയിരുന്നു. ആ ജന്മത്തിൽ, രാക്ഷസേ, ഞാൻ ഇഷ്ടംപോലെ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
മോഹിതം തത്പുരം സര്വം മയാ യൌവനസംപദാ । രത്നാനി ച വിചിത്രാണി ഭൂഷണാനി ധനാനി ച
എന്റെ യൗവനത്തിന്റെ ആകർഷണത്തിൽ ആ നഗരം മുഴുവൻ ഞാൻ വിസ്മയിപ്പിച്ചു; പലവിധ രത്നങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും ധനവും സമ്പാദിച്ചു.
വാസാംസി ചിത്രരൂപാണി കര്പൂരാഗുരുചംദനമ് । ഏതച്ചോപാര്ജിതം സര്വം മയാ മോഹനരൂപയാ
നാനാരൂപത്തിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ, കർപ്പൂരം, അഗരു, ചന്ദനം—ഇതൊക്കെയും ഞാൻ എന്റെ ആകർഷണശക്തിയാൽ സമ്പാദിച്ചു.
നാഹം ജാനാമി ഹേമ്നോംതം സ്വനിവാസേ നിശാചര । സംസേവംതേ യുവാനോ മേ ചരണൌ കാമപീഡിതാഃ
രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനേ, എന്റെ വീട്ടിൽ പൊന്നിന്റെ അളവ് എത്രയാണെന്ന് പോലും എനിക്ക് അറിയില്ല; കാമഭാരത്തിൽ പെടുന്ന യുവാക്കൾ എന്റെ കാലിൽ സേവനം ചെയ്തു.
മയാ തേ വംചിതാഃ സര്വേ സര്വസ്വേന തു മായയാ । അന്യോന്യസ്പര്ധാഭാവേന മൃതാഃ കേചിത്തു കാമിനഃ
എന്റെ മായയാൽ ഞാൻ അവരെല്ലാവരെയും വഞ്ചിച്ചു, അവരിൽ ചിലർ പരസ്പരം മത്സരിച്ച് മരിച്ചു, ചിലർ മോഹത്തിൽ അകപ്പെട്ടു.
ഇത്ഥം തന്നഗരേ രമ്യേ സകലേ മേ ഗതിസ്തദാ । പ്രാപ്തേ തു വാര്ദ്ധകേ കാലേ ശുശോച ഹൃദയം മമ । ന ദത്തം ന ഹുതം ജപ്തം ന വ്രതം ചരിതം മയാ
അങ്ങനെ ആ മനോഹരമായ നഗരത്തിൽ എന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി; പക്ഷേ വയസ്സായപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് ദുഃഖിച്ചു: ഞാൻ ദാനം ചെയ്തില്ല, ഹോമം ചെയ്തില്ല, ജപം ചെയ്തില്ല, വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചില്ല.