സ്വര്ണഭാരസഹസ്രേണ കുരുക്ഷേത്രരവിഗ്രഹേ । യത്ഫലം ലഭതേ മാഘേ വേണ്യാഃ സ്നാനാദ്ദിനേ ദിനേ
കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ സൂര്യഗ്രഹണത്തിൽ ആയിരം പൊന്നിന്റെ ഭാരമൊക്കെ ദാനം ചെയ്താൽ കിട്ടുന്ന ഫലം, മാഘമാസത്തിൽ വേണിയിൽ ഓരോ ദിവസം കുളിച്ചാൽ ലഭിക്കും.
രാജസൂയസഹസ്രസ്യ രാജന്നവികലം ഫലമ് । സിതാസിതേ തു മാഘേ ച സ്നാനാനാം ഭവതി ധ്രുവമ്
മാഘമാസത്തിൽ വെള്ളയും കറുപ്പും കലർന്ന വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, രാജസൂയയാഗം ആയിരം നടത്തിയത് പോലെയുള്ള പൂർണ്ണഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
പൃഥിവ്യാം യാനി തീര്ഥാനി പുര്യഃ സപ്ത ച യാഃ പുനഃ । വേണ്യാം സ്നാതും സമായാംതി മാഘേമാസി നൃപോത്തമ
ഭൂമിയിൽ ഉള്ള എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ഏഴു പുരികളും, മാഘമാസത്തിൽ വേണി നദിയിൽ കുളിക്കാൻ ഒന്നിച്ചു ചേരുന്നു, രാജാവേ.
സര്വതീര്ഥാനി കൃഷ്ണാനി പാപിനാം സംഗദോഷതഃ । ഭവംതി ശുക്ലവര്ണാനി പ്രയാഗേ മാഘമജ്ജനാത്
പാപികളുടെ സമ്പർക്കം കൊണ്ടു എല്ലാ തീർത്ഥജലങ്ങളും കറുത്തതാകുന്നു. പക്ഷേ, മാഘമാസത്തിൽ പ്രയാഗത്തിൽ കുളിച്ചാൽ അവ ശുദ്ധവും വെളുപ്പും ആകുന്നു.
ആകല്പസംചിതം പാപം ജന്മഭിര്യന്നരൈര്നൃപ । തദ്ഭവേദ്ഭസ്മസാന്മാഘേ സ്നാതാനാം ച സിതാസിതേ
രാജാവേ, അനവധി കാലങ്ങളിലൂടെയും ജന്മങ്ങളിലൂടെയും സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ മാഘമാസത്തിൽ കുളിക്കുന്നവർക്കു, അവർ വെളുപ്പോ കറുപ്പോ ആയാലും, പൂർണ്ണമായും നശിക്കുന്നു.
വാങ്മനഃകായജം പാപം നരസ്യ വിലയം വ്രജേത് । പ്രയാഗേ മാഘമാസേ തു ത്ര്യഹസ്നാതസ്യ നിശ്ചിതമ്
വാക്കിലൂടെ, മനസ്സിലൂടെ, ശരീരത്തിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന പാപങ്ങൾ, പ്രയാഗത്തിൽ മാഘമാസത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കുളിക്കുന്നവർക്കു തീർച്ചയായും അവസാനിക്കുന്നു.
പ്രയാഗേ മാഘമാസേ യസ്ത്ര്യഹം സ്നാതി ച മാനവഃ । പാപം ത്യക്ത്വാ ദിവം യാതി ജീര്ണാം ത്വചമിവോരഗഃ
മാഘമാസത്തിൽ പ്രയാഗത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കുളിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, പാപം ഉപേക്ഷിച്ച്, പഴയതായ ചർമ്മം കളയുന്ന പാമ്പുപോലെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
കുരുക്ഷേത്രസമാ ഗംഗാ യത്രകുത്രാവഗാഹിതാ । തസ്മാദ്ദശഗുണാ പുണ്യാ യത്ര വിംധ്യേന സംഗതാ
ഗംഗയിൽ എവിടെയും കുളിച്ചാൽ അതിന് കുരുക്ഷേത്രത്തിന് തുല്യമായ ഫലം ലഭിക്കും. പക്ഷേ, ഗംഗാ വിന്ധ്യപർവ്വതത്തോടു ചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് പത്ത് മടങ്ങ് കൂടുതൽ പുണ്യം ലഭിക്കും.
തസ്മാച്ഛതഗുണാ ഗംഗാ കാശ്യാമുത്തരവാഹിനീ । കാശ്യാഃ ശതഗുണാഃ പ്രോക്താ ഗംഗായാമുനസംഗമേ
അവിടെ കാശിയിൽ വടക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഗംഗാ നൂറു മടങ്ങ് കൂടുതൽ പുണ്യമുള്ളതാണ്. ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് കാശി നൂറു മടങ്ങ് കൂടുതൽ മഹത്വമുള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു.
സാ സഹസ്രഗുണാ താസാം ഭവേത്പശ്ചിമവാഹിനീ । യാ രാജന്ദര്ശനാദേവ ബ്രഹ്മഹത്യാപഹാരിണീ
ഇവയൊക്കെയിലും പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഗംഗാ ആയിരം മടങ്ങ് കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ളതാണു, രാജാവേ. അവളെ കാണുന്നതുകൊണ്ടു തന്നെ ബ്രാഹ്മണഹത്യപാപം അകറ്റപ്പെടുന്നു.
യാ പശ്ചാദ്വാഹിനീ ഗംഗാ കാലിംദ്യാ സഹ സംഗതാ । ഹംതി കോടികൃതം പാപം സാ മാഘേ നൃപ ദുര്ലഭാ 6.127.
പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഗംഗാ കാലിന്ദിയോടൊപ്പം ചേരുമ്പോൾ, രാജാവേ, കോടികൾക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ മാഘമാസത്തിൽ അവളെ കാണാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.
യത്കഥ്യതേഽമൃതം രാജന്സാ വേണീ ഭുവി കീര്തിതാ । തസ്യാം മാഘേ മുഹൂര്തം തു ദേവാനാമപി ദുര്ലഭമ്
രാജാവേ, അമൃതം എന്ന് പറയുന്നതു ഭൂമിയിൽ വേണി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്. മാഘമാസത്തിൽ അവിടെ ഒരു നിമിഷം പോലും ദേവന്മാർക്കു പോലും പ്രാപിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.
ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുര്മഹാദേവോ രുദ്രാദിത്യമരുദ്ഗണാഃ । ഗംധര്വാ ലോകപാലാശ്ച യക്ഷകിന്നരപന്നഗാഃ
ബ്രഹ്മാവും, വിഷ്ണുവും, മഹാദേവനും, രുദ്രനും, ആദിത്യന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, ലോകപാലന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, പന്നഗന്മാർ,
അണിമാദിഗുണൈഃ സിദ്ധാ യേ ചാന്യേ തത്ത്വവാദിനഃ । ബ്രഹ്മാണീ പാര്വതീ ലക്ഷ്മീഃ ശചീ മേനാദിതിര്ദിതിഃ
അണിമാദി ശക്തികൾ ഉള്ള സിദ്ധന്മാർ, മറ്റു സത്യോപദേശകർ, ബ്രഹ്മാണി, പാർവതി, ലക്ഷ്മി, ശചി, മേന, അതിതി, ദിതി,
സര്വാസ്താ ദേവപത്ന്യശ്ച തഥാ നാഗാംഗനാ നൃപ । ഘൃതാചീ മേനകാ രംഭാ ഉര്വശീ ച തിലോത്തമാ
എല്ലാ ദേവീകൾ, ദേവന്മാരുടെ ഭാര്യമാർ, നാഗകന്യകൾ, രാജാവേ, ഘൃതാചി, മേനക, രംഭ, ഉർവശി, തിലോത്തമാ,
ഗണാ ഹ്യപ്സരസാം സര്വേ പിതൄണാം ച ഗണാസ്തഥാ । സ്നാതുമായാംതി തേ സര്വേ മാഘേ വേണ്യാം നരാധിപ
അപ്സരസുകളുടെ സംഘവും, പിതൃകളുടെ സംഘവും, ഇവർ എല്ലാവരും മാഘമാസത്തിൽ വേണി നദിയിൽ കുളിക്കാൻ എത്തുന്നു, മനുഷ്യരാശിയുടെ നാഥാ.
കൃതേ യുഗേ സ്വരൂപേണ കലൌ പ്രച്ഛന്നരൂപിണഃ । പ്രയാഗേ മാഘമാസേ തു ത്ര്യഹസ്നാനസ്യ യത്ഫലമ്
കൃതയുഗത്തിൽ അവർ സ്വരൂപത്തിൽ വരുന്നു, കലിയുഗത്തിൽ മറഞ്ഞ രൂപത്തിൽ. പ്രയാഗത്തിൽ മാഘമാസത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കുളിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം—
നാശ്വമേധസഹസ്രേണ തത്ഫലം ലഭതേ ഭുവി । ത്ര്യഹസ്നാനഫലം മാഘേ പുരാ കാംചനമാലിനീ
ആ ഫലം ഭൂമിയിൽ ആയിരം അശ്വമേധയാഗം ചെയ്താലും ലഭിക്കില്ല. പഴയകാലത്ത് കാഞ്ചനമാലിനി മാഘമാസത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കുളിച്ച ഫലമൊന്നു നൽകിയിരുന്നു—
രാക്ഷസായ ദദൌ ഭൂപ തേന മുക്തഃ സ പാപകൃത് । കാര്തവീര്യ ഉവാച । ഭഗവന്രാക്ഷസഃ കോഽസൌ സാ കാ കാംചനമാലിനീ
അവൾ അത് ഒരു രാക്ഷസനു നൽകി, രാജാവേ, അതിനാൽ ആ പാപി മോചിതനായി. കാർതവീര്യൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവനേ, ആ രാക്ഷസൻ ആരാണ്? കാഞ്ചനമാലിനി ആരാണ്?
കഥം ദത്തവതീ ധര്മം കഥം വാ തസ്യ സദ്ഗതിഃ । ഏതത്കഥയ യോഗീംദ്ര അത്രിസംതാനഭാസ്കര । യദി ത്വം മന്യസേ ശ്രാവ്യം പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ
അവൾ എങ്ങനെ ധർമ്മം നൽകി? അവൻ എങ്ങനെ നല്ല ഗതി നേടി? യോഗീശ്വരാ, അത്രി വംശത്തിലെ സൂര്യനേ, ദയവായി ഇതു പറയൂ. ഞാൻ അത്യന്തം ആസ്വാദ്യമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദത്താത്രേയ ഉവാച। ശൃണു രാജന്വിചിത്രം ത്വമിതിഹാസം പുരാതനമ് । യസ്യ സ്മരണമാത്രേണ വാജപേയഫലം ലഭേത്
ദത്താത്രേയൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ ഈ അത്ഭുതകരമായ പുരാതന കഥ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കണം. ഇതിനെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രം വാജപേയയാഗഫലം ലഭിക്കാൻ മതിയാകും.
അപ്സരാരൂപസംപന്നാ നാമ്നാ കാംചനമാലിനീ । പ്രയാഗേ മാഘമാസേ സാ സ്നാത്വാ യാതി ഹരാലയമ്
അപൂർവസൗന്ദര്യമുള്ള ഒരു അപ്സരസ്സുണ്ടായിരുന്നു, അവളുടെ പേര് കാഞ്ചനമാലിനി. മാഘമാസത്തിൽ അവൾ പ്രയാഗത്തിൽ കുളിച്ച് ഹരന്റെ ആലയത്തേക്ക് പോയി.
നികുംജേ ഗിരിരാജസ്യ തിഷ്ഠതാ ഗിരിരൂപിണാ । ദൃഷ്ടാ ഗഗനമാരൂഢാ തേന വൃദ്ധേന രക്ഷസാ
പർവ്വതരാജാവിന്റെ ഒരു കുഞ്ചിൽ പർവ്വതരൂപം ധരിച്ചിരുന്ന ഒരു വയസ്സനായ രാക്ഷസൻ ആ അപ്സരസിനെ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നത് കണ്ടു.
തേജസ്വിനീ സുഹേമാഭാ സുശ്രോണീ ദീര്ഘലോചനാ । ചംദ്രാനനാ സുകേശീ ച പീനോന്നതപയോധരാ
അവൾ ദീപ്തിയുള്ളവളായിരുന്നു, പൊന്നുപോലെയുള്ള നിറം, മനോഹരമായ കമർ, നീണ്ട കണ്ണുകൾ, ചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖം, സുന്ദരമായ മുടി, നിറഞ്ഞ ഉയർന്ന മുലകൾ—ഇവയൊക്കെയായിരുന്നു അവളിൽ.
താം ദൃഷ്ട്വാ രൂപസംപന്നാമുവാച രാക്ഷസസ്തദാ । കാ ത്വം കമലപത്രാക്ഷി കുത ആഗമ്യതേ ത്വയാ
അവളിൽ ഈ സൗന്ദര്യം കണ്ട രാക്ഷസൻ പറഞ്ഞു: കമലദളനേത്രളേ, നീ ആരാണ്? എവിടുനിന്നാണ് നീ വന്നത്?
ആര്ദ്രം ച വസനം കസ്മാത്സാര്ദ്രാ തേ കബരീ കുതഃ । കുത്ര ആഗമ്യതേ ഭീരു കുതസ്തേ ഖേചരീ ഗതിഃ
നിന്റെ വസ്ത്രം എന്തുകൊണ്ടാണ് നനഞ്ഞത്? മുടി എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈർപ്പമുള്ളത്? ഭയക്കരിയായേ, നീ എവിടുനിന്നാണ് വരുന്നത്? എങ്ങനെ ആകാശത്തിലൂടെ നീ സഞ്ചരിക്കുന്നു?
കേന പുണ്യേന വാ ഭദ്രേ തവ തേജോമയം വപുഃ । അതീവരൂപസംപന്നം സംഭൂതം ച മനോഹരമ്
സൗഭാഗ്യവതിയായേ, നിനക്ക് ഈ പ്രകാശമുള്ള മനോഹരമായ രൂപം ലഭിക്കാൻ ഏത് പുണ്യമാണ് കാരണമെന്നു പറയാമോ?
ത്വദ്വസ്ത്രബിംദുപാതേന മമ മൂര്ധ്നി സുലോചനേ । ക്ഷണേന ഹ്യഗമച്ഛാംതിം ക്രൂരം മേ മാനസം സദാ
പ്രകാശമുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളേ, നിന്റെ വസ്ത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം എന്റെ തലയിൽ വീണതുമാത്രത്തിൽ എപ്പോഴും ക്രൂരമായിരുന്ന എന്റെ മനസ്സ് ഒരു നിമിഷത്തിൽ ശാന്തമായി.
നീരസ്യ മഹിമാ കോഽയമേതദ്വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി । ത്വം മേ ശീലവതീ ഭാസി നാകൃതിര്നിര്ഗുണാ ഭവേത്
രുചിയില്ലാത്ത ഈ വെള്ളത്തിന് എങ്ങനെയാണ് ഇത്ര മഹത്വം? നീ എനിക്കു വിശദീകരിക്കണം. നീ നല്ലവളാണെന്ന് തോന്നുന്നു; ഗുണമില്ലാതെ രൂപം ഉണ്ടാകില്ലല്ലോ.
അപ്സരാ ഉവാച। ശ്രൂയതാമപ്സരാശ്ചാഹം ഭോ രക്ഷഃ കാമരൂപിണീ । പ്രയാഗതശ്ചാഗതാഽഹം നാമ്നാ കാംചനമാലിനീ
അപ്സരസ് പറഞ്ഞു: രാക്ഷസേ, ഞാൻ ഒരു അപ്സരസ്സാണ്, ഇഷ്ടംപോലെ രൂപം മാറാൻ കഴിയുന്നവൾ. ഞാൻ പ്രയാഗത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു, എന്റെ പേര് കാഞ്ചനമാലിനി.