പാപൌഘഭൂരിഭാരസ്യ ദാഹാര്ഥേ ച പ്രജാപതിഃ । പ്രയാഗം വിദധേ ഭൂപ പ്രജാനാം ച ഹിതേ സ്ഥിതഃ
പാപങ്ങളുടെ വലിയ ഭാരങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കാനായി, സൃഷ്ടിക്കർത്താവ് പ്രജാപതി പ്രയാഗം സ്ഥാപിച്ചു, ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി.
ശൃണു സ്ഥാനമിദം സമ്യക്സിതാസിത ജലം കില । പാപരൂപ പശൂനാം ച ബ്രഹ്മണാ വിഹിതം പുരാ
ഇവിടെ വെള്ളം വെള്ളയും കറുപ്പും ചേർന്നിരിക്കുന്ന ഈ സ്ഥലം കേൾക്കൂ. പാപഭാവമുള്ള ജീവികൾക്കായി ബ്രഹ്മാവ് പുരാതനകാലത്ത് ഇത് നിർണയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സിതാസിതജലേ മജ്ജേദപി പാപശതാന്വിതഃ । മകരസ്ഥേ രവൌ മാഘേ നൈവ ഗര്ഭേഷു മജ്ജതി
നൂറുകണക്കിന് പാപങ്ങൾ ചെയ്തവനും, മകരത്തിൽ സൂര്യൻ ആയിരിക്കുന്ന മാഘമാസത്തിൽ വെള്ളയും കറുപ്പും കലർന്ന വെള്ളത്തിൽ മുഴുകിയാൽ, വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കേണ്ടി വരില്ല.
സൂനാരതോഽപി യോ മര്ത്യഃ പ്രയാഗേ സ്നാനമാചരേത് । മാഘേമാസി നരവ്യാഘ്ര സ യാതി പരമംപദമ്
ഭാര്യയിൽ അതിയായ ആസ്വാദനമുള്ളവനും മാഘമാസത്തിൽ പ്രയാഗത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, പരമപദം നേടും.
സിതാസിതാ തു യാ ധാരാ സരസ്വത്യാവിഗര്ഭിതാ । തന്മാര്ഗം വിഷ്ണുലോകസ്യ സൃഷ്ടികര്താ സസര്ജ വൈ
വെള്ളയും കറുപ്പും കലർന്ന ജലം, സരസ്വതിയിൽ നിന്നു ഉദിച്ചത്, വിഷ്ണുലോകത്തിലേക്കുള്ള വഴി സൃഷ്ടിക്കർത്താവ് സൃഷ്ടിച്ചു.
ദുസ്തരാ വൈഷ്ണവീ മായാ ദേവൈരപി സുദുര്ജയാ । പ്രയാഗേ ദഹ്യതേ സാ തു മാഘേ മാസി നരാധിപ
വിഷ്ണുവിന്റെ മായ, ദേവന്മാർക്കു പോലും അതിജയിക്കാൻ കഴിയാത്തത്, പ്രയാഗത്തിൽ മാഘമാസത്തിൽ ദഹിച്ചുപോകുന്നു, മനുഷ്യരാജാവേ.
തേജോമയേഷു ലോകേഷു ഭുക്ത്വാ ഭോഗാനനേകശഃ । പശ്ചാച്ചക്രിണി ലീയംതേ പ്രയാഗേ മാഘ മജ്ജനാത്
പ്രഭയുള്ള ലോകങ്ങളിൽ അനേകം ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിച്ചശേഷം, മാഘമാസത്തിൽ പ്രയാഗത്തിൽ കുളിച്ചതിനാൽ, അവർ വിഷ്ണുവിന്റെ ചക്രത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
ഉപസ്പൃശതി യോ മാഘേ മകരാര്കേ സിതാസിതേ । ന തത്പുണ്യം ച സംഖ്യാതും ചിത്രഗുപ്തോഽപി വേത്യലമ്
മാഘമാസത്തിൽ സൂര്യൻ മകരത്തിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ വെള്ളയും കറുപ്പും കലർന്ന വെള്ളത്തിൽ സ്പർശിക്കുന്നവന്റെ പുണ്യം എത്രയാണെന്ന് ചിത്രഗുപ്തനും എണ്ണാൻ കഴിയില്ല.
സന്നിമജ്ജതി യോ മാഘേ മകരസ്ഥ സിതാസിതേ । തസ്യ പുണ്യസ്യ മാഹാത്മ്യം വക്തും ബ്രഹ്മാപി ന ക്ഷമഃ
മാഘമാസത്തിൽ സൂര്യൻ മകരത്തിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ വെള്ളയും കറുപ്പും കലർന്ന വെള്ളത്തിൽ മുഴുകുന്നവന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ മഹത്വം ബ്രഹ്മാവിനും വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
സംവത്സരശതം സാഗ്രം നിരാഹാരസ്യ യത്ഫലമ് । പ്രയാഗേ മാഘമാസേ തു ത്ര്യഹസ്നാനസ്യ തത്ഫലമ്
നൂറുവർഷം ഉപവാസം ചെയ്താൽ കിട്ടുന്ന ഫലം, മാഘമാസത്തിൽ പ്രയാഗത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കുളിച്ചാൽ ലഭിക്കും.
സ്വര്ണഭാരസഹസ്രേണ കുരുക്ഷേത്രരവിഗ്രഹേ । യത്ഫലം ലഭതേ മാഘേ വേണ്യാഃ സ്നാനാദ്ദിനേ ദിനേ
കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ സൂര്യഗ്രഹണത്തിൽ ആയിരം പൊന്നിന്റെ ഭാരമൊക്കെ ദാനം ചെയ്താൽ കിട്ടുന്ന ഫലം, മാഘമാസത്തിൽ വേണിയിൽ ഓരോ ദിവസം കുളിച്ചാൽ ലഭിക്കും.
രാജസൂയസഹസ്രസ്യ രാജന്നവികലം ഫലമ് । സിതാസിതേ തു മാഘേ ച സ്നാനാനാം ഭവതി ധ്രുവമ്
മാഘമാസത്തിൽ വെള്ളയും കറുപ്പും കലർന്ന വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, രാജസൂയയാഗം ആയിരം നടത്തിയത് പോലെയുള്ള പൂർണ്ണഫലം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
പൃഥിവ്യാം യാനി തീര്ഥാനി പുര്യഃ സപ്ത ച യാഃ പുനഃ । വേണ്യാം സ്നാതും സമായാംതി മാഘേമാസി നൃപോത്തമ
ഭൂമിയിൽ ഉള്ള എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, ഏഴു പുരികളും, മാഘമാസത്തിൽ വേണി നദിയിൽ കുളിക്കാൻ ഒന്നിച്ചു ചേരുന്നു, രാജാവേ.
സര്വതീര്ഥാനി കൃഷ്ണാനി പാപിനാം സംഗദോഷതഃ । ഭവംതി ശുക്ലവര്ണാനി പ്രയാഗേ മാഘമജ്ജനാത്
പാപികളുടെ സമ്പർക്കം കൊണ്ടു എല്ലാ തീർത്ഥജലങ്ങളും കറുത്തതാകുന്നു. പക്ഷേ, മാഘമാസത്തിൽ പ്രയാഗത്തിൽ കുളിച്ചാൽ അവ ശുദ്ധവും വെളുപ്പും ആകുന്നു.
ആകല്പസംചിതം പാപം ജന്മഭിര്യന്നരൈര്നൃപ । തദ്ഭവേദ്ഭസ്മസാന്മാഘേ സ്നാതാനാം ച സിതാസിതേ
രാജാവേ, അനവധി കാലങ്ങളിലൂടെയും ജന്മങ്ങളിലൂടെയും സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ മാഘമാസത്തിൽ കുളിക്കുന്നവർക്കു, അവർ വെളുപ്പോ കറുപ്പോ ആയാലും, പൂർണ്ണമായും നശിക്കുന്നു.
വാങ്മനഃകായജം പാപം നരസ്യ വിലയം വ്രജേത് । പ്രയാഗേ മാഘമാസേ തു ത്ര്യഹസ്നാതസ്യ നിശ്ചിതമ്
വാക്കിലൂടെ, മനസ്സിലൂടെ, ശരീരത്തിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന പാപങ്ങൾ, പ്രയാഗത്തിൽ മാഘമാസത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കുളിക്കുന്നവർക്കു തീർച്ചയായും അവസാനിക്കുന്നു.
പ്രയാഗേ മാഘമാസേ യസ്ത്ര്യഹം സ്നാതി ച മാനവഃ । പാപം ത്യക്ത്വാ ദിവം യാതി ജീര്ണാം ത്വചമിവോരഗഃ
മാഘമാസത്തിൽ പ്രയാഗത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കുളിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, പാപം ഉപേക്ഷിച്ച്, പഴയതായ ചർമ്മം കളയുന്ന പാമ്പുപോലെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
കുരുക്ഷേത്രസമാ ഗംഗാ യത്രകുത്രാവഗാഹിതാ । തസ്മാദ്ദശഗുണാ പുണ്യാ യത്ര വിംധ്യേന സംഗതാ
ഗംഗയിൽ എവിടെയും കുളിച്ചാൽ അതിന് കുരുക്ഷേത്രത്തിന് തുല്യമായ ഫലം ലഭിക്കും. പക്ഷേ, ഗംഗാ വിന്ധ്യപർവ്വതത്തോടു ചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് പത്ത് മടങ്ങ് കൂടുതൽ പുണ്യം ലഭിക്കും.
തസ്മാച്ഛതഗുണാ ഗംഗാ കാശ്യാമുത്തരവാഹിനീ । കാശ്യാഃ ശതഗുണാഃ പ്രോക്താ ഗംഗായാമുനസംഗമേ
അവിടെ കാശിയിൽ വടക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഗംഗാ നൂറു മടങ്ങ് കൂടുതൽ പുണ്യമുള്ളതാണ്. ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് കാശി നൂറു മടങ്ങ് കൂടുതൽ മഹത്വമുള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു.
സാ സഹസ്രഗുണാ താസാം ഭവേത്പശ്ചിമവാഹിനീ । യാ രാജന്ദര്ശനാദേവ ബ്രഹ്മഹത്യാപഹാരിണീ
ഇവയൊക്കെയിലും പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഗംഗാ ആയിരം മടങ്ങ് കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ളതാണു, രാജാവേ. അവളെ കാണുന്നതുകൊണ്ടു തന്നെ ബ്രാഹ്മണഹത്യപാപം അകറ്റപ്പെടുന്നു.
യാ പശ്ചാദ്വാഹിനീ ഗംഗാ കാലിംദ്യാ സഹ സംഗതാ । ഹംതി കോടികൃതം പാപം സാ മാഘേ നൃപ ദുര്ലഭാ 6.127.
പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന ഗംഗാ കാലിന്ദിയോടൊപ്പം ചേരുമ്പോൾ, രാജാവേ, കോടികൾക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ മാഘമാസത്തിൽ അവളെ കാണാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.
യത്കഥ്യതേഽമൃതം രാജന്സാ വേണീ ഭുവി കീര്തിതാ । തസ്യാം മാഘേ മുഹൂര്തം തു ദേവാനാമപി ദുര്ലഭമ്
രാജാവേ, അമൃതം എന്ന് പറയുന്നതു ഭൂമിയിൽ വേണി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്. മാഘമാസത്തിൽ അവിടെ ഒരു നിമിഷം പോലും ദേവന്മാർക്കു പോലും പ്രാപിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.
ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുര്മഹാദേവോ രുദ്രാദിത്യമരുദ്ഗണാഃ । ഗംധര്വാ ലോകപാലാശ്ച യക്ഷകിന്നരപന്നഗാഃ
ബ്രഹ്മാവും, വിഷ്ണുവും, മഹാദേവനും, രുദ്രനും, ആദിത്യന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, ലോകപാലന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, പന്നഗന്മാർ,
അണിമാദിഗുണൈഃ സിദ്ധാ യേ ചാന്യേ തത്ത്വവാദിനഃ । ബ്രഹ്മാണീ പാര്വതീ ലക്ഷ്മീഃ ശചീ മേനാദിതിര്ദിതിഃ
അണിമാദി ശക്തികൾ ഉള്ള സിദ്ധന്മാർ, മറ്റു സത്യോപദേശകർ, ബ്രഹ്മാണി, പാർവതി, ലക്ഷ്മി, ശചി, മേന, അതിതി, ദിതി,
സര്വാസ്താ ദേവപത്ന്യശ്ച തഥാ നാഗാംഗനാ നൃപ । ഘൃതാചീ മേനകാ രംഭാ ഉര്വശീ ച തിലോത്തമാ
എല്ലാ ദേവീകൾ, ദേവന്മാരുടെ ഭാര്യമാർ, നാഗകന്യകൾ, രാജാവേ, ഘൃതാചി, മേനക, രംഭ, ഉർവശി, തിലോത്തമാ,
ഗണാ ഹ്യപ്സരസാം സര്വേ പിതൄണാം ച ഗണാസ്തഥാ । സ്നാതുമായാംതി തേ സര്വേ മാഘേ വേണ്യാം നരാധിപ
അപ്സരസുകളുടെ സംഘവും, പിതൃകളുടെ സംഘവും, ഇവർ എല്ലാവരും മാഘമാസത്തിൽ വേണി നദിയിൽ കുളിക്കാൻ എത്തുന്നു, മനുഷ്യരാശിയുടെ നാഥാ.
കൃതേ യുഗേ സ്വരൂപേണ കലൌ പ്രച്ഛന്നരൂപിണഃ । പ്രയാഗേ മാഘമാസേ തു ത്ര്യഹസ്നാനസ്യ യത്ഫലമ്
കൃതയുഗത്തിൽ അവർ സ്വരൂപത്തിൽ വരുന്നു, കലിയുഗത്തിൽ മറഞ്ഞ രൂപത്തിൽ. പ്രയാഗത്തിൽ മാഘമാസത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കുളിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം—
നാശ്വമേധസഹസ്രേണ തത്ഫലം ലഭതേ ഭുവി । ത്ര്യഹസ്നാനഫലം മാഘേ പുരാ കാംചനമാലിനീ
ആ ഫലം ഭൂമിയിൽ ആയിരം അശ്വമേധയാഗം ചെയ്താലും ലഭിക്കില്ല. പഴയകാലത്ത് കാഞ്ചനമാലിനി മാഘമാസത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം കുളിച്ച ഫലമൊന്നു നൽകിയിരുന്നു—
രാക്ഷസായ ദദൌ ഭൂപ തേന മുക്തഃ സ പാപകൃത് । കാര്തവീര്യ ഉവാച । ഭഗവന്രാക്ഷസഃ കോഽസൌ സാ കാ കാംചനമാലിനീ
അവൾ അത് ഒരു രാക്ഷസനു നൽകി, രാജാവേ, അതിനാൽ ആ പാപി മോചിതനായി. കാർതവീര്യൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവനേ, ആ രാക്ഷസൻ ആരാണ്? കാഞ്ചനമാലിനി ആരാണ്?
കഥം ദത്തവതീ ധര്മം കഥം വാ തസ്യ സദ്ഗതിഃ । ഏതത്കഥയ യോഗീംദ്ര അത്രിസംതാനഭാസ്കര । യദി ത്വം മന്യസേ ശ്രാവ്യം പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ
അവൾ എങ്ങനെ ധർമ്മം നൽകി? അവൻ എങ്ങനെ നല്ല ഗതി നേടി? യോഗീശ്വരാ, അത്രി വംശത്തിലെ സൂര്യനേ, ദയവായി ഇതു പറയൂ. ഞാൻ അത്യന്തം ആസ്വാദ്യമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.