സുശീലാ ജ്ഞാനസംപന്നാഃ സത്യധര്മരതാഃ സദാ । സംഭവംതി ഗൃഹേ തസ്യ യസ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രസീദതി
നല്ല സ്വഭാവവും, ജ്ഞാനവും, സത്യധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനവും ഉള്ള മക്കൾ, വിഷ്ണു പ്രസന്നനായവരുടെ വീട്ടിലാണ് ജനിക്കുന്നത്.
ധനം ധാന്യം കലത്രം തു പുത്രപൌത്രമനംതകമ് । സ ഭുംക്തേ മര്ത്യലോകേ വൈ യസ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രസന്നവാന്
വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹം ഉള്ളവൻ ഈ ലോകത്ത് ധനം, ധാന്യം, ഭാര്യ, മക്കൾ, മുമ്മക്കൾ, അനന്തസമ്പത്ത് എന്നിവ അനുഭവിക്കുന്നു.
വിനാ വിഷ്ണോഃ പ്രസാദേന ദാരാപുത്രാന്ന ചാപ്നുയാത് । സുജന്മ ച കുലം വിപ്ര തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപ ഇല്ലാതെ, ആരെയും വിവാഹം കഴിക്കാനോ മക്കളെ നേടാനോ കഴിയില്ല; നല്ല ജന്മവും ഉന്നത കുടുംബവും ലഭിക്കില്ല, ബ്രാഹ്മണാ. അതാണ് വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം.
സോമശര്മോവാച- പൂര്വജന്മകൃതം പാപം ത്വയാഖ്യാതം ച മേ മുനേ । ശൂദ്രത്വേന തു വിപ്രേന്ദ്ര മയൈവ പരിവര്ജിതമ്
സോമശർമൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, എന്റെ മുൻജന്മത്തിലെ പാപം നീ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതന്നു. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ശൂദ്രനായിരിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അതു ഒഴിവാക്കിയിരുന്നു.
വിപ്രത്വം ഹി മയാ പ്രാപ്തം തത്കഥം ദ്വിജസത്തമ । തത്സര്വം കാരണം ബ്രൂഹി ജ്ഞാനവിജ്ഞാനപംഡിത
ഞാൻ ബ്രാഹ്മണസ്ഥിതിക്ക് എത്തിയത് എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ? അതിന്റെ മുഴുവൻ കാരണവും ദയവായി പറയൂ, ജ്ഞാനത്തിലും വിവേകത്തിലും നിപുണനായവനേ.
വസിഷ്ഠ ഉവാച-। യത്ത്വയാ ചേഷ്ടിതം പൂര്വം കര്മധര്മാശ്രിതംദ്വിജ । തദഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൂയതാം യദി മന്യസേ
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: ദ്വിജനേ, നീ മുമ്പ് ചെയ്ത കർമ്മധർമ്മങ്ങളിൽ ആധാരമിട്ടുള്ള കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം. കേൾക്കാൻ മനസ്സുണ്ടെങ്കിൽ ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ബ്രാഹ്മണഃ കശ്ചിദനഘഃ സദാചാരഃ സുപംഡിതഃ । വിഷ്ണുഭക്തസ്തു ധര്മാത്മാ നിത്യം വിഷ്ണുപരായണഃ
ഒരു പാപരഹിതനും നല്ല ആചാരമുള്ളവനും വളരെ പണ്ഡിതനുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ളവനും, ധാർമ്മികനും, എപ്പോഴും വിഷ്ണുവിൽ ലയിച്ചവനുമായിരുന്നു.
യാത്രാവ്യാജേന തീര്ഥാനാം ഭ്രമത്യേകഃ സമേദിനീമ് । അടമാനഃ സമായാതസ്തവ ഗേഹം മഹാമതിഃ
യാത്രയുടെ പേരിൽ, ആ മഹാമനസ്സുള്ളവൻ ഒരുപാട് ദിവസങ്ങൾ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഒറ്റയ്ക്കു സഞ്ചരിച്ചു, ഒടുവിൽ നിന്റെ വീട്ടിലെത്തിയിരുന്നു.
യാചിതം സ്ഥാനമേകം വൈ വാസാര്ഥം ദ്വിജസത്തമ । തവൈവ ഭാര്യയാ ദത്തം ത്വയാ ച സഹ പുത്രകൈഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, താമസിക്കാൻ ഒരു സ്ഥലം ചോദിച്ചപ്പോൾ, നീയും ഭാര്യയും മക്കളുമൊത്ത് അവനു അതു നൽകി.
ഏയതാമേയതാം ബ്രഹ്മന്സുഖേന സുഗൃഹേ മമ । വൈഷ്ണവം ബ്രാഹ്മണം പുണ്യമിത്യുവാച പുനഃ പുനഃ
'ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ നല്ല വീട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ താമസിക്കട്ടെ; ഈ വൈഷ്ണവ ബ്രാഹ്മണൻ മഹാപുണ്യവാനാണ്,' എന്നും വീണ്ടും വീണ്ടും അവൻ പറഞ്ഞു.
സുഖേന സ്ഥീയതാമത്ര ഗൃഹോയം തവ സുവ്രത । അദ്യ ധന്യോസ്മ്യഹം പുണ്യമദ്യ തീര്ഥമഹം ഗതഃ
'സുഖമായി ഇവിടെ താമസിക്കൂ; ഈ വീട് നിന്റെതാണു, ധാർമ്മികനേ. ഇന്ന് ഞാൻ ഭാഗ്യവാനായി; ഇന്ന് ഞാൻ വലിയ പുണ്യം നേടി; ഇന്ന് ഞാൻ തീർത്ഥം കണ്ടു,' എന്നും പറഞ്ഞു.
അദ്യ തീര്ഥഫലം പ്രാപ്തം തവാംഘ്രിദ്വയദര്ശനാത് । ഗവാം സ്ഥാനം വരം പുണ്യം നിവാസായ നിവേദിതമ്
'ഇന്ന് നിന്റെ രണ്ടു പാദങ്ങൾ കണ്ട് ഞാൻ തീർത്ഥഫലം നേടി. പശുക്കളുടെ വിശുദ്ധമായ ഉത്തമസ്ഥലം താമസത്തിനായി ഞാൻ നിനക്കു സമർപ്പിച്ചു,' എന്നും പറഞ്ഞു.
അംഗസംവാഹനം കൃത്വാ പാദൌ ചൈവ പ്രമര്ദിതൌ । ക്ഷാലിതൌ ചപുനസ്തോയൈഃ സ്നാതഃ പാദോദകേന ഹി
അവന്റെ ശരീരം നന്നായി മസാജ് ചെയ്ത്, പാദങ്ങൾ നന്നായി അമർത്തി, വീണ്ടും വെള്ളത്തിൽ കഴുകി, പിന്നെ നിന്റെ പാദജലത്തിൽ അവൻ സ്നാനം ചെയ്തു.
സദ്യോ ഘൃതം ദധിക്ഷീരമന്നം തക്രം പ്രദത്തവാന് । തസ്മൈ ച ബ്രാഹ്മണായൈവ ഭവാനിത്ഥം മഹാത്മനേ
ഉടൻ തന്നെ നീ അവന് നെയ്യും തയിരും പാലും അന്നവും മോറും നൽകി; അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണനെ ആദരിച്ചു.
ഏവം സംതോഷിതോ വിപ്രസ്ത്വയാ ച സഹ ഭാര്യയാ । പുത്രൈഃ സാര്ധം മഹാഭാഗോ വൈഷ്ണവോ ജ്ഞാനപംഡിതഃ
ഇങ്ങനെ നീയും ഭാര്യയും മക്കളും ചേർന്ന് ആ വൈഷ്ണവ ബ്രാഹ്മണനെ, ജ്ഞാനപണ്ഡിതനെയും, സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
അഥ പ്രഭാതേ സംപ്രാപ്തേ ദിനേ പുണ്യേ സുഭാഗ്യദേ । ആഷാഢസ്യ തു ശുദ്ധസ്യൈകാദശീ പാപനാശനീ
പിന്നീട്, ഭാഗ്യവും പുണ്യവുമുള്ള ഒരു നല്ല ദിവസം വന്നപ്പോൾ, ആഷാഢ മാസത്തിലെ ശുദ്ധമായ പാപനാശിനിയായ ഏകാദശി ദിനം ആയിരുന്നു.
തസ്മിന്ദിനേ സുസംപ്രാപ്താ സര്വപാതകനാശിനീ । യസ്യാം ദേവോ ഹൃഷീകേശോ യോഗനിദ്രാം പ്രഗച്ഛതി
ആ ദിവസം, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതും, ദേവനായ ഹൃഷീകേശൻ യോഗനിദ്രയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുമായ ദിനം, സമയത്ത് എത്തി.
താം പ്രാപ്യ ച തതോ ലോകാസ്തത്യജുര്ബുദ്ധിപംഡിതാഃ । ഗൃഹസ്യ സര്വകര്മാണി വിഷ്ണുധ്യാനരതാ ദ്വിജ
ആ ദിവസം ലഭിച്ചപ്പോൾ, ബുദ്ധിമാന്മാരായ ഗൃഹസ്ഥർ എല്ലാ വീട്ടുപണികളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ദ്വിജനേ, വിഷ്ണുവിൽ ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ചു.
ഉത്സവം പരമം ചക്രുര്ഗീതമംഗലവാദനൈഃ । സ്തുവംതി ബ്രാഹ്മണാഃ സര്വേ വേദൈഃ സ്തോത്രൈഃ സുമംഗലൈഃ
അവർ ഉത്സവം ആചരിച്ചു, മംഗളഗാനങ്ങളോടും വാദ്യങ്ങളോടും കൂടി; എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും വേദമന്ത്രങ്ങളാൽ, മംഗളസ്തുതികളാൽ, പാടിപ്പുകഴ്ത്തി.
ഏവം മഹോത്സവം പ്രാപ്യ സ ച ബ്രാഹ്മണസത്തമഃ । തസ്മിന്ദിനേ സ്ഥിതസ്തത്ര സംപ്രാപ്തം സമുപോഷണമ്
ഇങ്ങനെ മഹോത്സവം നടന്നപ്പോൾ, ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ അന്ന് അവിടെ തന്നെ നിന്നു, ഉപവാസം ആചരിച്ചു.
ഏകാദശ്യാസ്തു മാഹാത്മ്യം പഠിതം ബ്രാഹ്മണേന വൈ । ഭാര്യാ പുത്രൈഃ സുതൈഃ സാര്ദ്ധം ശ്രുതം ധര്മമനുത്തമമ്
ബ്രാഹ്മണൻ ഏകാദശിയുടെ മഹത്വം വായിച്ചു; ഭാര്യയും മക്കളും ചേർന്ന് ആ ഉത്തമധർമ്മം ശ്രവിച്ചു.
ശ്രുതേ തസ്മിന്മഹാപുണ്യേ ഭാര്യാ പുത്രൈസ്തു പ്രേരിതഃ । സംസര്ഗാദസ്യ വിപ്രസ്യ വ്രതമേതത്സമാചര
ആ മഹാപുണ്യമായ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ഭാര്യയും മക്കളും പ്രേരിപ്പിച്ചതിനാൽ, നീ ആ ബ്രാഹ്മണനുമായി ചേർന്ന് ഈ വ്രതം ആചരിച്ചു.
തദാകര്ണ്യ മഹദ്വാക്യം സര്വപുണ്യപ്രദായകമ് । വ്രതമേതം കരിഷ്യാമി ഇതി നിശ്ചിതമാനസഃ
ആ മഹത്തായ വാക്ക് കേട്ടപ്പോൾ, എല്ലാ പുണ്യവും നൽകുന്നതാണെന്നറിഞ്ഞ്, ഈ വ്രതം ഞാൻ നിർബന്ധമായി അനുഷ്ഠിക്കുമെന്ന് മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചു.
ഭാര്യാ പുത്രൈഃ സമം ഗത്വാ നദ്യാം സ്നാനം കൃതം ത്വയാ । ഹൃഷ്ടേന മനസാ വിപ്ര പൂജിതോ മധുസൂദനഃ
ഭാര്യയെയും മക്കളെയും കൂട്ടി നീ നദിയിൽ കുളിച്ചു; സന്തോഷപൂർവ്വം, ബ്രാഹ്മണനായ നീ, മധുസൂദനനെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു.
സര്വോപഹാരൈഃ പുണ്യൈശ്ച ഗംധധൂപാദിഭിസ്തഥാ । രാത്രൌ ജാഗരണം കൃത്വാ നൃത്യഗീതാദിഭിസ്തഥാ
എല്ലാ വിധത്തിലുള്ള പുണ്യസമർപ്പണങ്ങളോടും സുഗന്ധവും ധൂപവും ചേർത്ത്, രാത്രി മുഴുവൻ നൃത്തഗാനം മുതലായവയോടെ ജാഗരണമിരുത്തി.
ബ്രാഹ്മണസ്യ പ്രസംഗേന നദ്യാം സ്നാനം പുനഃ കൃതമ് । പൂജിതോ ദേവദേവേശഃ പുഷ്പധൂപാദിമംഗലൈഃ
ബ്രാഹ്മണന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ടു നീ വീണ്ടും നദിയിൽ കുളിച്ചു; പുഷ്പം, ധൂപം മുതലായ മംഗളവസ്തുക്കളാൽ ദേവദേവേശ്വരനെ പൂജിച്ചു.
ഭക്ത്യാ പ്രണമ്യ ഗോവിംദം സ്നാപയിത്വാ പുനഃ പുനഃ । നിര്വാപം താദൃശം ദത്തം ബ്രാഹ്മണായ മഹാത്മനേ
ഭക്തിയോടെ ഗോവിന്ദന് വന്ദനം ചെയ്ത്, വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ സ്നാപനം നടത്തി, അത്തരമൊരു സമർപ്പണം മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണനു നൽകി.
ഭക്ത്യാ പ്രണമ്യ തം വിപ്രം ദത്താ തസ്മൈ സുദക്ഷിണാ । കൃതവാന്പാരണം വിപ്ര പുത്രൈര്ഭാര്യാദിഭിഃ സമമ്
ഭക്തിയോടെ ആ ബ്രാഹ്മണനെ വന്ദിച്ച്, അവനു നല്ല ദക്ഷിണ നൽകുകയും, മക്കളെയും ഭാര്യയെയും കൂട്ടി പാരണം നിർവഹിക്കുകയും ചെയ്തു.
പ്രേഷിതോ ഭക്തിപൂര്വേണ സദ്ഭാവേന ത്വയൈവ സഃ । ഏവം വ്രതം സമാചീര്ണം ത്വയാ വൈ ദ്വിജസത്തമ
നിന്റെ ഭക്തിയും സത്യസങ്കല്പവുംകൊണ്ട് അവനെ അയച്ചു; ഇങ്ങനെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നീ ഈ വ്രതം ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ചു.
സംഗത്യാ ബ്രാഹ്മണസ്യൈവ വിഷ്ണോശ്ചൈവ പ്രസാദതഃ । ഭവാന്ബ്രാഹ്മണതാം പ്രാപ്തഃ സത്യധര്മസമന്വിതഃ
ബ്രാഹ്മണന്റെ സാന്നിധ്യവും വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപയും കൊണ്ടു, നീ സത്യവും ധർമ്മവും നിറഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണത്വം നേടിയിരിക്കുന്നു.