തക്രം ഘൃതം തഥാ ക്ഷീരം വിക്രയിത്വാ തതോ ദധി । ദുഷ്കാലം ചിംതിതം വിപ്ര മോഹിതോ വിഷ്ണുമായയാ
നീ മജ്ജി, നെയ്യ്, പാലു എന്നിവയും പിന്നീട് തയിരും വിറ്റു. കഠിനകാലത്തെക്കുറിച്ച് നീ ചിന്തിച്ചു, വിഷ്ണുവിന്റെ മായയിൽ കുടുങ്ങി.
കൃതം മഹാര്ഘമേവാത്ര അന്നം ബ്രാഹ്മണസത്തമ । നിര്ദയേന ത്വയാ ദാനം ന ദത്തം തു കദാചന
നീ ഭക്ഷണം വളരെ വില കൂടിയതാക്കി, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ. ഒരിക്കലും ദാനം നൽകിയിട്ടില്ല, കരുണയില്ലാതെയും.
ദേവാനാം പൂജനം വിപ്ര ഭവതാ ന കൃതം കദാ । പ്രാപ്യ പര്വാണി വിപ്രേഭ്യോ ദ്രവ്യം ന ച സമര്പിതമ്
ദേവന്മാരെ നീ ഒരിക്കലും പൂജിച്ചിട്ടില്ല, ബ്രാഹ്മണനേ. ഉത്സവസമയത്തും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം നൽകിയിട്ടില്ല.
ശ്രാദ്ധംകാലംതുസംപ്രാപ്യശ്രദ്ധയാനകൃതംത്വയാ । ഭാര്യാ വദതി തേ സാധ്വീ ദിനമേനം സമാഗതമ്
പിതൃകർമ്മത്തിനുള്ള സമയത്ത് നീ വിശ്വാസത്തോടെ അത് ചെയ്തില്ല. നിന്റെ സദ്ഭാര്യ ആ ദിവസം ഓർമ്മിപ്പിക്കുമായിരുന്നു.
ശ്വശുരസ്യ ശ്രാദ്ധകാലഃ ശ്വശ്ര്വാശ്ചൈവ മഹാമതേ । ത്വം ശ്രുത്വാ തദ്വചസ്തസ്യാ ഗൃഹം ത്യക്ത്വാ പലായസേ
ശ്വശുരന്റെയും ശ്വശ്രുവിന്റെയും പിതൃകർമ്മ സമയമായപ്പോൾ, മഹാമതിയേ, ഭാര്യയുടെ വാക്ക് കേട്ടാൽ നീ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി ഒളിച്ചിരിക്കും.
ധര്മമാര്ഗം ന ദൃഷ്ടം തേ ശ്രുതം നൈവ കദാ ത്വയാ । ലോഭോ മാതാപിതാ ഭ്രാതാ ലോഭഃ സ്വജനബാംധവാഃ
നീ ഒരിക്കലും ധർമ്മമാർഗം കണ്ടിട്ടില്ല, കേട്ടതുമില്ല. ലോഭം തന്നെയാണ് നിന്റെ അമ്മയും അച്ഛനും സഹോദരനും, ലോഭം തന്നെയാണ് നിന്റെ ബന്ധുക്കളും.
പാലിതം ലോഭമേവൈകം ത്യക്ത്വാ ധര്മം സദൈവ ഹി । തസ്മാദ്ദുഃഖീ ഭവാഞ്ജാതോ ദരിദ്രേണാതിപീഡിതഃ
നീ എപ്പോഴും ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച്, അത്യന്തം ലാഭം മാത്രം പിന്തുടർന്നു. അതിനാലാണ് നീ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നവനായി ജനിച്ചത്.
ദിനേദിനേ മഹാതൃഷ്ണാ ഹൃദയേ തേ പ്രവര്ദ്ധതേ । യദായദാ ഗൃഹേ ദ്രവ്യം വൃദ്ധിമായാതി തേ തദാ
ദിവസം ദിവസവും, നിന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ ആഗ്രഹം വളരുന്നു. വീട്ടിൽ സമ്പത്ത് കൂടുമ്പോൾ ആ ആഗ്രഹം കൂടുതൽ ശക്തമാകും.
തൃഷ്ണയാ ദഹ്യമാനസ്തു തയാ ത്വം വഹ്നിരൂപയാ । രാത്രൌ വാ സുപ്രസുപ്തസ്തു നിശ്ചിതോ ഹി പ്രചിംതസി
ആ ആഗ്രഹം തീപോലെ നിന്നെ കത്തിക്കുന്നു. രാത്രി നന്നായി ഉറങ്ങുമ്പോഴും, മനസ്സിൽ ആശങ്കയോടെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ദിനം പ്രാപ്യ മഹാമോഹൈര്വ്യാപിതോസി സദൈവ ഹി । സഹസ്രം ലക്ഷം മേ കോടിഃ കദാ അര്ബുദമേവ ച
പുതിയ ദിവസം തുടങ്ങുമ്പോൾ, നീ വലിയ ഭ്രമങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു: 'എപ്പോൾ എനിക്ക് ആയിരം, ലക്ഷം, കോടി, അർബുദം കിട്ടും?' എന്നതുപോലെ.
ഭവിഷ്യതി കദാ ഖര്വോ നിഖര്വശ്ചാഥ മേ ഗൃഹേ । ഏവം സഹസ്രം ലക്ഷം ച കോടിരര്ബുദമേവ ച
'എപ്പോൾ എന്റെ വീട്ടിൽ ഖർവ്വം, നിഖർവ്വം ഉണ്ടാകും?' എന്നതുപോലെ, ആയിരം, ലക്ഷം, കോടി, അർബുദം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് നീ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഖര്വോ നിഖര്വഃ സംജാതസ്തൃഷ്ണാ നൈവ പ്രഗച്ഛതി । തവ കായം പരിത്യജ്യ വൃദ്ധിമായാതി സര്വദാ
ഖർവ്വവും നിഖർവ്വവും ലഭിച്ചാലും, നിന്റെ ആഗ്രഹം ഒരിക്കലും മാറുന്നില്ല; അത് ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചാലും വളരുന്നുതന്നെ.
നൈവ ദത്തം ഹുതം വിപ്ര ഭുക്തം നൈവ കദാ ത്വയാ । ഖനിതം ഭൂമിമധ്യേ തു ക്ഷിപ്തം പുത്രാനജാനതേ
നീ ഒരിക്കലും ദാനം ചെയ്തിട്ടില്ല, ഹോമം നടത്തിയിട്ടില്ല, സമ്പത്ത് ആസ്വദിച്ചിട്ടുമില്ല. ഭൂമിയിൽ പൂട്ടിയിട്ടത് നിന്റെ മക്കൾക്കു പോലും അറിയില്ല.
അന്യമേവമുപായം തു ദ്രവ്യാഗമനകാരണാത് । കുരുഷേ സര്വദാ വിപ്ര ലോകാന്പൃച്ഛസി ബുദ്ധിമാന്
സമ്പത്ത് നേടാനായി നീ എപ്പോഴും മറ്റുവഴികൾ അന്വേഷിക്കുന്നു, എല്ലായിടത്തും ആളുകളോടും ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു.
ഖനിത്രമംജനം വാദം ധാതുവാദമതഃ പരമ് । പൃച്ഛമാനോ ഭ്രമസ്യേകസ്തൃഷ്ണയാ പരിമോഹിതഃ
നീ ഖനനം, മഞ്ഞനം, ലോഹശാസ്ത്രം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുന്നു; ആഗ്രഹത്തിൽ ഭ്രമിച്ച്, വഴിതെറ്റി അലഞ്ഞുനടക്കുന്നു.
സ്പര്ശംചിംതയസേനിത്യംകല്പാന്സിദ്ധിപ്രദായകാന് । പ്രവേശം വിവരാണാം തു ചിംതമാനഃ സു പൃച്ഛസി
നീ എപ്പോഴും സ്പർശമണിയും, ഇഷ്ടംനല്കുന്ന രത്നങ്ങളും ചിന്തിക്കുന്നു; ഗുഹകളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാമോ എന്ന് ആലോചിച്ച് ഉത്സാഹത്തോടെ ചോദിക്കുന്നു.
തൃഷ്ണാനലേന ദഗ്ധേന സുഖം നൈവ പ്രഗച്ഛസി । തൃഷ്ണാനലേന സംദീപ്തോ ഹാഹാഭൂതോ വിചേതനഃ
ആഗ്രഹത്തിന്റെ തീയിൽ കത്തിയാൽ, ഒരിക്കലും സന്തോഷം ലഭിക്കില്ല; ആ തീയിൽ പുളഞ്ഞ്, നീ വിഷമത്തിൽ ബോധംകൂടി നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
ഏവം മുഗ്ധോസി വിപ്രേംദ്ര ഗതസ്ത്വം കാലവശ്യതാമ് । ദാരാപുത്രേഷു തദ്ദ്രവ്യം പൃച്ഛമാനേഷു വൈ ത്വയാ
ഇങ്ങനെ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നീ ഭ്രമിച്ചവനായി കാലത്തിന്റെ വശംവന്നിരിക്കുന്നു; നിന്റെ ഭാര്യയും മക്കളും ആ സമ്പത്ത് ചോദിച്ചറിയുന്നു.
കഥിതം നൈവ വൃത്താംതം പ്രാണാംസ്ത്യക്ത്വാ ഗതോ യമമ് । ഏവം സര്വം മയാ ഖ്യാതം വൃത്താംതം തവ പൂര്വകമ്
നീ അവർക്കൊരിക്കലും ആ കഥ പറഞ്ഞില്ല; ജീവൻ വിട്ട് യമലോകത്തേക്ക് പോയി. ഇങ്ങനെ, നിന്റെ പഴയ കഥ മുഴുവനും ഞാൻ വെളിപ്പെടുത്തി.
അനേന കര്മണാ വിപ്ര നിര്ധനോസി ദരിദ്രവാന് । സംസാരേ യസ്യ സത്പുത്രാ ഭക്തിമംതഃ സദൈവ ഹി
ഈ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി, ബ്രാഹ്മണാ, നീ ദരിദ്രനും ദുർബലനും ആയി. ഈ ലോകത്ത്, ഭക്തിയുള്ള നല്ല മക്കളുള്ളവർക്കാണ് സുഖം.
സുശീലാ ജ്ഞാനസംപന്നാഃ സത്യധര്മരതാഃ സദാ । സംഭവംതി ഗൃഹേ തസ്യ യസ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രസീദതി
നല്ല സ്വഭാവവും, ജ്ഞാനവും, സത്യധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനവും ഉള്ള മക്കൾ, വിഷ്ണു പ്രസന്നനായവരുടെ വീട്ടിലാണ് ജനിക്കുന്നത്.
ധനം ധാന്യം കലത്രം തു പുത്രപൌത്രമനംതകമ് । സ ഭുംക്തേ മര്ത്യലോകേ വൈ യസ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രസന്നവാന്
വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹം ഉള്ളവൻ ഈ ലോകത്ത് ധനം, ധാന്യം, ഭാര്യ, മക്കൾ, മുമ്മക്കൾ, അനന്തസമ്പത്ത് എന്നിവ അനുഭവിക്കുന്നു.
വിനാ വിഷ്ണോഃ പ്രസാദേന ദാരാപുത്രാന്ന ചാപ്നുയാത് । സുജന്മ ച കുലം വിപ്ര തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപ ഇല്ലാതെ, ആരെയും വിവാഹം കഴിക്കാനോ മക്കളെ നേടാനോ കഴിയില്ല; നല്ല ജന്മവും ഉന്നത കുടുംബവും ലഭിക്കില്ല, ബ്രാഹ്മണാ. അതാണ് വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം.
സോമശര്മോവാച- പൂര്വജന്മകൃതം പാപം ത്വയാഖ്യാതം ച മേ മുനേ । ശൂദ്രത്വേന തു വിപ്രേന്ദ്ര മയൈവ പരിവര്ജിതമ്
സോമശർമൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, എന്റെ മുൻജന്മത്തിലെ പാപം നീ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതന്നു. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ശൂദ്രനായിരിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അതു ഒഴിവാക്കിയിരുന്നു.
വിപ്രത്വം ഹി മയാ പ്രാപ്തം തത്കഥം ദ്വിജസത്തമ । തത്സര്വം കാരണം ബ്രൂഹി ജ്ഞാനവിജ്ഞാനപംഡിത
ഞാൻ ബ്രാഹ്മണസ്ഥിതിക്ക് എത്തിയത് എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ? അതിന്റെ മുഴുവൻ കാരണവും ദയവായി പറയൂ, ജ്ഞാനത്തിലും വിവേകത്തിലും നിപുണനായവനേ.
വസിഷ്ഠ ഉവാച-। യത്ത്വയാ ചേഷ്ടിതം പൂര്വം കര്മധര്മാശ്രിതംദ്വിജ । തദഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രൂയതാം യദി മന്യസേ
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: ദ്വിജനേ, നീ മുമ്പ് ചെയ്ത കർമ്മധർമ്മങ്ങളിൽ ആധാരമിട്ടുള്ള കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം. കേൾക്കാൻ മനസ്സുണ്ടെങ്കിൽ ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ബ്രാഹ്മണഃ കശ്ചിദനഘഃ സദാചാരഃ സുപംഡിതഃ । വിഷ്ണുഭക്തസ്തു ധര്മാത്മാ നിത്യം വിഷ്ണുപരായണഃ
ഒരു പാപരഹിതനും നല്ല ആചാരമുള്ളവനും വളരെ പണ്ഡിതനുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ളവനും, ധാർമ്മികനും, എപ്പോഴും വിഷ്ണുവിൽ ലയിച്ചവനുമായിരുന്നു.
യാത്രാവ്യാജേന തീര്ഥാനാം ഭ്രമത്യേകഃ സമേദിനീമ് । അടമാനഃ സമായാതസ്തവ ഗേഹം മഹാമതിഃ
യാത്രയുടെ പേരിൽ, ആ മഹാമനസ്സുള്ളവൻ ഒരുപാട് ദിവസങ്ങൾ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഒറ്റയ്ക്കു സഞ്ചരിച്ചു, ഒടുവിൽ നിന്റെ വീട്ടിലെത്തിയിരുന്നു.
യാചിതം സ്ഥാനമേകം വൈ വാസാര്ഥം ദ്വിജസത്തമ । തവൈവ ഭാര്യയാ ദത്തം ത്വയാ ച സഹ പുത്രകൈഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, താമസിക്കാൻ ഒരു സ്ഥലം ചോദിച്ചപ്പോൾ, നീയും ഭാര്യയും മക്കളുമൊത്ത് അവനു അതു നൽകി.
ഏയതാമേയതാം ബ്രഹ്മന്സുഖേന സുഗൃഹേ മമ । വൈഷ്ണവം ബ്രാഹ്മണം പുണ്യമിത്യുവാച പുനഃ പുനഃ
'ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ നല്ല വീട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ താമസിക്കട്ടെ; ഈ വൈഷ്ണവ ബ്രാഹ്മണൻ മഹാപുണ്യവാനാണ്,' എന്നും വീണ്ടും വീണ്ടും അവൻ പറഞ്ഞു.