വ്യാഘ്രോ ഭവതി ദുഷ്ടാത്മാ രാസഭീം യാതി വൈ പുനഃ । മാര്ജാര ശൂകരീം യോനിം സര്പയോനിം തഥൈവ ച
ദുഷ്ടചിത്തനായവൻ കടുവയായി ജനിക്കുന്നു, പിന്നെ കഴുതയുടെ ഗർഭത്തിൽ, പൂച്ച, പന്നി, പാമ്പ് എന്നിവയുടെ ഗർഭങ്ങളിലും ജനിക്കുന്നു.
നാനാഭേദാസു സര്വാസു തിര്യക്ഷു ച പുനഃ പുനഃ । പാപപക്ഷിഷു സംയാതി അന്യാസു മഹതീഷു ച
വിവിധ ജന്തുക്കളിൽ, പാപമുള്ള പക്ഷികളിൽ, മറ്റു താഴ്ന്ന ജന്മങ്ങളിലും അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.
ചാംഡാല ഭില്ലയോനിം ച പുലിംദീം യാതി പാപകൃത് । ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം പാപിനാം ജന്മ ചൈവ ഹി
പാപം ചെയ്തവൻ ചാണ്ഡാലൻ, ഭില്ലൻ, പുലിന്ദൻ തുടങ്ങിയവരുടെ ഗർഭത്തിലും ജനിക്കുന്നു. പാപികളുടെ ജന്മം എങ്ങനെയെന്ന് ഞാൻ മുഴുവനും പറഞ്ഞു.
മരണേ ശൃണു കാംത ത്വം ചേഷ്ടാം തേഷാം സുദാരുണാമ് । പാപപുണ്യസമാചാരസ്തവാഗ്രേ കഥിതോ മയാ
പ്രിയേ, മരണസമയത്ത് അവരുടെ അത്യന്തം ഭയാനകമായ അവസ്ഥ കേൾക്കു. പാപവും പുണ്യവും സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
അന്യദേവം പ്രവക്ഷ്യാമി യദി പൃച്ഛസി മാനദ
മാനദ, നീ ചോദിച്ചാൽ ഞാൻ ഇനി മറ്റൊന്ന് പറയാം.
സോമശര്മോവാച- സര്വം ദേവി സമാഖ്യാതം ധര്മസംസ്ഥാനമുത്തമമ് । കഥം പുത്രമഹം വിംദ്യാം സര്വജ്ഞം ഗുണസംയുതമ്
സോമശർമൻ പറഞ്ഞു: ദേവി, നീ ധർമ്മത്തിന്റെ ഉത്തമമായ സാരാംശം മുഴുവനും പറഞ്ഞു. എല്ലാം അറിയുന്ന, ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായ ഒരു മകനെ ഞാൻ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കും?
വദ ത്വം മേ മഹാഭാഗേ യദി ജാനാസി സുവ്രതേ । ദാനധര്മാദികം ഭദ്രേ പരത്രേഹ ന സംശയഃ
മഹാഭാഗേ, നീ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ ദയവായി എന്നോട് പറയൂ. ദാനം, ധർമ്മം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും സംശയമില്ല.
സുമനോവാച- വസിഷ്ഠം ഗച്ഛ ധര്മജ്ഞം തം പ്രാര്ഥയ മഹാമുനിമ് । തസ്മാത്പ്രാപ്സ്യസി വൈ പുത്രം ധര്മജ്ഞം ധര്മവത്സലമ്
സുമന പറഞ്ഞു: നീ ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന വസിഷ്ഠന്റെ അടുക്കൽ പോവൂ, ആ മഹാമുനിയെ അപേക്ഷിക്കൂ. അവനിൽ നിന്ന് നീ ധർമ്മജ്ഞനുമായ, ധർമ്മത്തെ സ്നേഹിക്കുന്ന മകനെ നേടും.
സൂത ഉവാച- ഏവമുക്തേ തയാ വാക്യേ സോമശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ । ഏവം കരിഷ്യേ കല്യാണി തവ വാക്യം ന സംശയഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സോമശർമൻ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: 'കല്ല്യാണി, ഞാൻ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യും; നിന്റെ വാക്കിൽ എനിക്ക് സംശയമില്ല.'
ഏവമുക്ത്വാ ജഗാമാശു സോമശര്മാ ദ്വിജോത്തമഃ । വസിഷ്ഠം സര്വവേത്താരം ദിവ്യം തം തപതാം വരമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് സോമശർമൻ, ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ, ഉടൻ തന്നെ സകലവും അറിയുന്ന ദിവ്യനായ വസിഷ്ഠന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
ഗംഗാതീരേ സ്ഥിതം പുണ്യമാശ്രമസ്ഥം ദ്വിജോത്തമമ് । തേജോജ്വാലാസമാകീര്ണം ദ്വിതീയമിവ ഭാസ്കരമ്
ഗംഗയുടെ തീരത്ത്, ഒരു പുണ്യശാലിയായ അശ്രമത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ നില്ക്കുന്നു. അവനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി പ്രകാശം പടർന്നിരിക്കുന്നു, രണ്ടാമത്തെ സൂര്യനെന്നപോലെ.
രാജമാനം മഹാത്മാനം ബ്രഹ്മണ്യം ച ദ്വിജോത്തമമ് । ഭക്ത്യാ പ്രണമ്യ വിപ്രേശം ദംഡവച്ച പുനഃ പുനഃ
ആ മഹാത്മാവായ, പ്രശസ്തനും ബ്രഹ്മണ്യനും ആയ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ട രാജാവ് ഭക്തിയോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു.
തമുവാച മഹാതേജാ ബ്രഹ്മസൂനുരകല്മഷഃ । ഉപാവിശാസനേ പുണ്യേ സുഖേന സുമഹാമതേ
വലിയ തേജസ്സുള്ള, പാപരഹിതനായ ബ്രഹ്മപുത്രൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: മഹാമതിയുള്ളവനേ, ഈ പുണ്യമായ ഇരിപ്പിടത്തിൽ സുഖമായി ഇരിക്കൂ.
ഏവമുക്ത്വാ സ യോഗീംദ്രഃ പുനഃ പ്രാഹ തപോധനമ് । ഗൃഹേ പുത്രേഷു തേ വത്സ ദാരഭൃത്യേഷു സര്വദാ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം യോഗീശ്വരൻ വീണ്ടും തപസ്സുകാരനോട് ചോദിച്ചു: മകനേ, നിന്റെ വീട്ടിലും മക്കളിലും ഭാര്യയിലും ദാസന്മാരിലും എല്ലായ്പ്പോഴും സുഖമാണോ?
ക്ഷേമമസ്തി മഹാഭാഗ പുണ്യകര്മസു ചാഗ്നിഷു । നിരാമയോസി ചാംഗേഷു ധര്മം പാലയസേ സദാ
മഹാഭാഗവനേ, നിന്റെ പുണ്യകർമ്മങ്ങളിലും ഹോമങ്ങളിലും എല്ലാം സുഖമാണോ? ശരീരത്തിൽ രോഗമില്ലേ? നീ സദാ ധർമ്മം പാലിക്കുമോ?
ഏവമുക്ത്വാ മഹാപ്രാജ്ഞഃ പുനഃ പ്രാഹ സുശര്മണമ് । കിം കരോമി പ്രിയം കാര്യം സുപ്രിയം തേ ദ്വിജോത്തമ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം മഹാപ്രജ്ഞൻ വീണ്ടും സുശർമനോട് ചോദിച്ചു: ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ നിനക്കു ഏറ്റവും ഇഷ്ടമായതോ പ്രിയപ്പെട്ടതോ എന്ത് ചെയ്യണമെന്നു പറയൂ.
ഏവം സംഭാഷിതം വിപ്രം വിരരാമ സ കുംഭജഃ । തസ്മിന്നുക്തേ മഹാഭാഗേ വസിഷ്ഠേ മുനിപുംഗവേ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞു, കുംഭജനാമനായ മുനി ആ ബ്രാഹ്മണനോട് സംസാരിക്കുന്നത് നിർത്തി. മഹാഭാഗനായ വസിഷ്ഠൻ, മുനിശ്രേഷ്ഠൻ, അങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ—
സ ഹോവാച മഹാത്മാനം വസിഷ്ഠം തപതാം വരമ് । ഭഗവഞ്ഛ്രൂയതാം വാക്യം സുപ്രസന്നേന ചേതസാ
അവൻ മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠനോട്, തപസ്സുകാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു: ഭഗവനെ, മനസ്സ് സമാധാനത്തോടെ എന്റെ വാക്കുകൾ ദയവായി കേൾക്കൂ.
യദി മേ സുപ്രിയം കാര്യം ത്വയൈവ മുനിപുംഗവ । മമ പ്രശ്നാര്ഥസംദേഹം വിച്ഛേദയ ദ്വിജോത്തമ
മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, നീ എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായത് ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, എന്റെ സംശയവും ചോദ്യവും നീ തീർക്കണം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
ദാരിദ്ര്യം കേന പാപേന പുത്രസൌഖ്യം കഥം നഹി । ഏതന്മേ സംശയം താത കസ്മാത്പാപാദ്വദസ്വ മേ
ഏത് പാപം മൂലമാണ് ദാരിദ്ര്യം വരുന്നത്? മക്കളിൽ നിന്നു സന്തോഷം എങ്ങനെ ഇല്ലാതാകുന്നു? അപ്പാ, എന്റെ ഈ സംശയം ഏത് പാപം കൊണ്ടാണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
മഹാമോഹേന സംമുഗ്ധഃ പ്രിയയാ ബോധിതോ ദ്വിജ । തയാഹം പ്രേഷിതസ്താത തവ പാര്ശ്വം സമാതുരഃ
വലിയ അജ്ഞാനത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ ഞാൻ, പ്രിയയായ ഭാര്യയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം, അവളുടെ നിർദ്ദേശം അനുസരിച്ച്, അപ്പാ, ദുഃഖിതനായി നിന്റെ അടുക്കൽ വന്നിരിക്കുന്നു.
തത്സര്വം ഹി സമാചക്ഷ്വ സര്വസംദേഹനാശകമ് । മുക്തിദാതാ ഭവസ്വ ത്വം മമസംസാരബംധനാത്
എന്റെ എല്ലാ സംശയങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന സത്യം ദയവായി പറയൂ. ഈ സാംസാരിക ബന്ധത്തിൽ നിന്ന് എനിക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നവനാകൂ.
വസിഷ്ഠ ഉവാച- പുത്രാ മിത്രാണ്യഥ ഭ്രാതാ അന്യേ സ്വജനബാംധവാഃ । പംചഭേദാസ്തു സംഭേദാത്പുരുഷസ്യ ഭവംതി തേ
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: മക്കൾ, സുഹൃത്തുകൾ, സഹോദരങ്ങൾ, മറ്റു ബന്ധുക്കൾ—ഇവയെല്ലാം അഞ്ചു വിഭാഗങ്ങളായി, ഒരാളുടെ സമ്ബർക്കത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
തേ തേ സുമനയാ പ്രോക്താഃ പൂര്വമേവ തവാഗ്രതഃ । ഋണസംബംധിനഃ സര്വേ തേ കുപുത്രാ ദ്വിജോത്തമ
ഇവയെല്ലാം മുമ്പ് സന്തോഷത്തോടെ നിനക്കു വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവർ എല്ലാവരും ഋണബന്ധിതരാണ്; ഇവരൊക്കെ ദുഷ്പുത്രന്മാരാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
പുത്രസ്യ ലക്ഷണം പുണ്യം തവാഗ്രേ പ്രവദാമ്യഹമ് । പുണ്യപ്രസക്തോ യസ്യാത്മാ സത്യധര്മരതഃ സദാ
നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഞാൻ നല്ല മകന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ പറയുന്നു: ആരുടെ മനസ്സ് പുണ്യത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ട്, സത്യം ധർമ്മം എന്നിവയിൽ സദാ ആനന്ദിക്കുന്നു.
ശുദ്ധിവിജ്ഞാനസംപന്നസ്തപസ്വീ വാഗ്വിദാം വരഃ । സര്വകര്മസുസംധീരോ വേദാധ്യയനതത്പരഃ
ശുദ്ധിയും ജ്ഞാനവും ഉള്ളവൻ, തപസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നവൻ, വാക്കിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും സ്ഥിരതയുള്ളവൻ, വേദപഠനത്തിൽ എപ്പോഴും താൽപര്യമുള്ളവൻ.
സ സര്വശാസ്ത്രവേത്താ ച ദേവബ്രാഹ്മണപൂജകഃ । യാജകഃ സര്വയജ്ഞാനാം ദാതാ ത്യാഗീ പ്രിയംവദഃ
അവൻ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും അറിയുന്നവൻ, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ആരാധിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളിലും പങ്കാളിയാകുന്നവൻ, ദാനശീലനും ത്യാഗിയും സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവനും.
വിഷ്ണുധ്യാനപരോ നിത്യം ശാംതോ ദാംതഃ സുഹൃത്സദാ । പിതൃമാതൃപരോനിത്യം സര്വസ്വജനവത്സലഃ
വിഷ്ണുവിൽ ധ്യാനത്തിൽ എപ്പോഴും ലീനനായവൻ, ശാന്തനും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹമുള്ളവനും എല്ലായ്പ്പോഴും സ്നേഹിതനുമാണ്. പിതാവിനോടും മാതാവിനോടും എപ്പോഴും ഭക്തിയുള്ളവൻ, എല്ലാ ബന്ധുക്കളോടും സ്നേഹമുള്ളവൻ.
കുലസ്യ താരകോ വിദ്വാന്കുലസ്യ പരിപോഷകഃ । ഏവം ഗുണൈശ്ച സംയുക്തഃ സപുത്രഃ സുഖദായകഃ
ഒരു പണ്ഡിതൻ കുടുംബത്തിന് രക്ഷകനാണ്, കുടുംബത്തെ വളർത്തുന്നവനും ആണു. ഇങ്ങനെ നല്ല ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവൻ, മക്കളോടൊപ്പം സന്തോഷം നൽകുന്നവനാണ്.
അന്യേ സംബംധസംയുക്താഃ ശോകസംതാപദായകാഃ । ഏതാദൃശേന കിം കാര്യം ഫലഹീനേന തേന ച
മറ്റുള്ളവർ ബന്ധം കൊണ്ടു മാത്രം ചേർന്നവരാണ്, അവർ ദു:ഖവും വേദനയും മാത്രം നൽകുന്നു. ഫലം ഇല്ലാത്ത ഇത്തരക്കാരെന്തിനാണ് വേണ്ടത്?