ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസംപന്നഃ സ്മരന്ദേവം ജനാര്ദനമ് । തൈഃ സാര്ദ്ധം തു പ്രയാത്യേവം സംതുഷ്ടോ ഹൃഷ്ടമാനസഃ
ജ്ഞാനവും വിവേകവും ഉള്ളവന്, ജനാര്ദ്ദനനെ ദൈവമായി ഓര്ത്തുകൊണ്ട്, അവരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടും തൃപ്തിയോടും പുറപ്പെടുന്നു.
ഏകത്വം ജായതേ തത്ര ത്യജതഃ സ്വംകലേവരമ് । ദശമദ്വാരമാശ്രിത്യ ആത്മാ തസ്യ സ ഗച്ഛതി
സ്വന്തം ശരീരം വിട്ടുപോകുമ്പോള് അവിടെ ഏകത്വം ഉണ്ടാകുന്നു; പത്താം വാതില് ആശ്രയിച്ച് ആത്മാവ് പുറപ്പെടുന്നു.
ശിബികാ തസ്യ ആയാതി ഹംസയാനം മനോഹരമ് । വിമാനമേവ ചായാതി ഹയോ വാ ഗജ ഉത്തമഃ
അവനുവേണ്ടി ശിഖി കൂദാരം എത്തുന്നു, മനോഹരമായ ഹംസവാഹനം; ദിവ്യവിമാനമോ, കുതിരയോ ഉത്തമമായ ആനയോ എത്തുന്നു.
ഛത്രേണ ധ്രിയമാണേന ചാമരൈര്വ്യജനൈസ്തഥാ । വീജ്യമാനഃ സ പുണ്യാത്മാ പുണ്യൈരേവം സമംതതഃ
കുടയാല് തലയ്ക്ക് കാവലായി, ചാമരങ്ങളാല് വീശി, ആ പുണ്യാത്മാവിനെ പുണ്യശാലികള് എല്ലായിടത്തും ആദരിക്കുന്നു.
ഗീയമാനസ്തു ധര്മാത്മാ സ്തൂയമാനസ്തു പംഡിതൈഃ । ബംദിഭിശ്ചാരണൈര്ദിവ്യൈര്ബ്രാഹ്മണൈര്വേദപാരഗൈഃ
ധര്മ്മനിഷ്ഠന് പാട്ടായി പാടപ്പെടുന്നു, പണ്ഡിതന്മാര് സ്തുതിക്കുന്നു, ദിവ്യഗായകര് ബന്ദികള് വേദപാരായണ ബ്രാഹ്മണന്മാര് സ്തുതിക്കുന്നു.
സാധുഭിഃ സ്തൂയമാനസ്തു സര്വസൌഖ്യസമന്വിതഃ । യഥാദാനപ്രഭാവേണ ഫലമാപ്നോതി തത്ര സഃ
സദാചാരികള് സ്തുതിക്കുന്നവനും എല്ലാ സുഖവും അനുഭവിക്കുന്നവനും, താനുളള ദാനത്തിന്റെ ശക്തിയനുസരിച്ച് അവിടെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.
ആരാമവാടികാമധ്യേ സ പ്രയാതി സുഖേന വൈ । അപ്സരോഭിഃ സമാകീര്ണോ ദിവ്യാഭിര്മംഗലൈര്യുതഃ
ആരാമങ്ങളും തോട്ടങ്ങളും നടുവിൽ, ദിവ്യമായ ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, സ്വർഗ്ഗസുന്ദരിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അവൻ സന്തോഷത്തോടെ കടന്നു പോകുന്നു.
ദേവൈഃ സംസ്തൂയമാനസ്തു ധര്മരാജം പ്രപശ്യതി । ദേവാശ്ച ധര്മസംയുക്താ ജഗ്മുഃ സംമുഖമേവ തമ്
ദേവന്മാർ വാഴ്ത്തുമ്പോൾ, അവൻ ധർമ്മരാജനെ കാണുന്നു; ധർമ്മത്തോടൊപ്പം ചേർന്ന ദേവന്മാർ നേരെ അവന്റെ അടുത്തേക്ക് വരുന്നു.
ഏഹ്യേഹി വൈ മഹാഭാഗ ഭുംക്ഷ്വ ഭോഗാന്മനോനുഗാന് । ഏവം സ പശ്യതേ ധര്മം സൌമ്യരൂപം മഹാമതിമ്
വളരെ ഭാഗ്യവാനേ, വരിക വരിക, മനസ്സിനനുസരിച്ച് ഇഷ്ടസുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കൂ എന്ന് ധർമ്മം, സൌമ്യമായ രൂപത്തിലും മഹത്തായ ജ്ഞാനത്തോടെയും, അവൻ കാണുന്നു.
സ്വസ്യ പുണ്യപ്രഭാവേണ ഭുംക്തേ ച സ്വര്ഗമേവ സഃ । ഭോഗക്ഷയാത്സധര്മാത്മാ പുനര്ജന്മ പ്രയാതി വൈ
തന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ അവൻ സ്വർഗ്ഗസുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു; ആ സുഖങ്ങൾ തീർന്നാൽ, ധർമ്മശീലൻ വീണ്ടും ജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു.
നിജധര്മപ്രസാദാത്സ കുലം പുണ്യം പ്രയാതി വൈ । ബ്രാഹ്മണസ്യ സുപുണ്യസ്യ ക്ഷത്രിയസ്യ തഥൈവ ച
തന്റെ ധർമ്മത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, അവൻ ഒരു പുണ്യകുടുംബത്തിൽ ജനിക്കുന്നു; അതുപോലെ മഹാപുണ്യശാലിയായ ബ്രാഹ്മണനായാലും, ക്ഷത്രിയനായാലും.
ധനാഢ്യസ്യ സുപുണ്യസ്യ വൈശ്യസ്യൈവ മഹാമതേ । ധര്മേണ മോദതേ തത്ര പുനഃ പുണ്യം കരോതി സഃ
അഥവാ ധനികനും മഹാപുണ്യശാലിയുമായ വൈശ്യനായാലും, അവിടെ ധർമ്മത്തിൽ സന്തോഷിച്ച് വീണ്ടും പുണ്യം ചെയ്യുന്നു.
സോമശര്മോവാച- പാപിനാം മരണം ഭദ്രേ കീദൃശൈര്ലക്ഷണൈര്യുതമ് । തന്മേ ത്വം വിസ്തരാദ്ബ്രൂഹി യദി ജാനാസി ഭാമിനി
സോമശർമൻ പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, പാപികൾ മരിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ എങ്ങനെയാണെന്ന് നീ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ ദയവായി വിശദമായി പറയൂ.
സുമനോവാച- ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി തസ്മാത്സിദ്ധാച്ഛ്രുതം മയാ । പാപിനാം മരണേ കാംത യാദൃശം ലിംഗമേവ ച
സുമന പറഞ്ഞു: ഞാൻ സിദ്ധന്മാരിൽ നിന്ന് കേട്ടതുപോലെ പാപികളുടെ മരണത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളെക്കുറിച്ചും പറയാം, കേൾക്കൂ പ്രിയനേ.
മഹാപാതകിനാം ചൈവ സ്ഥാനം ചേഷ്ടാം വദാമ്യഹമ് । വിണ്മൂത്രാമേധ്യസംയുക്താം ഭൂമിം പാപസമന്വിതാമ്
വലിയ പാപികൾ എവിടെയാണ് മരിക്കുന്നത്, അവർ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത് എന്നതും ഞാൻ പറയുന്നു: മലവും മൂത്രവും അകൃത്യവും നിറഞ്ഞ, പാപം നിറഞ്ഞ ഭൂമിയിലാണ് അവർ.
സതാം പ്രാപ്യ സുദുഷ്ടാത്മാ പ്രാണാന്ദുഃഖേന മുംചതി । ചാംഡാലഭൂമിം സംപ്രാപ്യ മരണം യാതി ദുഃസ്ഥിതഃ
സന്മാർക്കിടയിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, ദുഷ്ടഹൃദയൻ വലിയ വേദനയോടെ ജീവൻ വിടുന്നു; ചാണ്ഡാലരുടെ സ്ഥലത്ത് എത്തി, ദുരിതത്തിൽ മരണം നേരിടുന്നു.
ഗര്ദഭാചരിതാം ഭൂമിം വേശ്യാഗേഹം സമാശ്രിതഃ । കല്പപാലഗൃഹം ഗത്വാ നിധനായോപഗച്ഛതി
കഴുതകൾ നടക്കുന്ന സ്ഥലത്തോ, വേശ്യയുടെ വീട്ടിലോ, അഥവാ ചവിട്ടുകുടിയുടെ വീട്ടിലോ പാർത്തു, അവൻ മരണത്തിലേക്ക് അടുക്കുന്നു.
അസ്ഥിചര്മനഖൈഃ പൂര്ണമാശ്രിതം പാപകില്ബിഷൈഃ । താം പ്രാപ്യ ച സ ദുഷ്ടാത്മാ മൃത്യും യാതി സുനിശ്ചിതമ്
എല്ല്, ത്വക്ക്, നഖം എന്നിവ നിറഞ്ഞ, പാപം നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് പാർത്തു, ആ ദുഷ്ടഹൃദയൻ അവിടെ ഉറപ്പായും മരിക്കുന്നു.
അന്യാം പാപസമാചാരാം പ്രാപ്യ മൃത്യും സ ഗച്ഛതി । അഥ ചേഷ്ടാം പ്രവക്ഷ്യാമി ദൂതാനാം തു തമിച്ഛതാമ്
മറ്റൊരു പാപകരമായ ഇടത്തിലും എത്തിയാൽ അവൻ മരിക്കുന്നു; ഇനി അവനെ തേടുന്ന ദൂതന്മാരുടെ പ്രവൃത്തികൾ ഞാൻ പറയുന്നു.
ഭൈരവാന്ദാരുണാന്ഘോരാനതികൃഷ്ണാന്മഹോദരാന് । പിംഗാക്ഷാന്പീതനീലാംശ്ച അതിശ്വേതാന്മഹോദരാന്
ഭയങ്കരവും ഭീഷണിയും അത്യന്തം കറുപ്പും വലിയ വയറുമുള്ളവരും, കവിള് നിറം, മഞ്ഞയും നീലയും, അത്യന്തം വെളുപ്പും വലിയ വയറുമുള്ളവരുമാണ് അവർ.
അത്യുച്ചാന്വികരാലാംശ്ച ശുഷ്കമാംസവസോപമാന് । രൌദ്രദംഷ്ട്രാന്കരാലാംശ്ച സിംഹാസ്യാന്സര്പഹസ്തകാന്
വളരെ ഉയരവും ഭീകരമായ രൂപവും ഉണങ്ങിയ മാംസംപോലെയും, ക്രൂരമായ പല്ലുകളും ഭയങ്കരമായ മുഖവും, സിംഹംപോലെയുള്ള വായും പാമ്പുപോലെയുള്ള കൈകളും ഉള്ളവരാണ് അവർ.
സതാന്ദൃഷ്ട്വാ പ്രകംപേത ഖിദ്യതേ ച മുഹുര്മുഹുഃ । ശിവാസംനാദവദ്ഘോരാന്മഹാരാവാന്മഹാമതേ
അവരെ കണ്ടാൽ അവൻ വിറെച്ചു വീണ്ടും വീണ്ടും വിഷമിക്കുന്നു; അവർ ഭയങ്കരമായ ഉച്ചത്തിൽ കൂകുന്നു, മഹാമതിയുള്ളവനേ.
മുംചംതി ദൂതകാഃ സര്വേ കര്ണമൂലേ തു തസ്യ ഹി । ഗലേ പാശൈഃ പ്രബദ്ധ്വാ തേ കടിം ബദ്ധ്വാ തഥോദരേ
എല്ലാ ദൂതന്മാരും അവനെ ചെവിയുടെ അടിയിൽ പിടിക്കുന്നു; കഴുത്തിലും കമരത്തിലും വയറിലും കയറ്റി കെട്ടുന്നു.
സമാധൃഷ്യ നിപാത്യംതേ ഹാഹേതി വദതേ മുഹുഃ । മ്രിയമാണസ്യ യാ ചേഷ്ടാ താമേവം പ്രവദാമ്യഹമ്
അവനെ പിടിച്ചു താഴെ ഇടുമ്പോൾ, 'അയ്യോ' എന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ മരിക്കുന്നവന്റെ പ്രവൃത്തികൾ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്നു.
പരദ്രവ്യാപഹരണം പരഭാര്യാവിഡംബനമ് । ഋണം പരസ്യ സര്വസ്വം ഗൃഹീതം യത്തു പാപിഭിഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തുക്കൾ മോഷ്ടിക്കൽ, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കൽ, മറ്റൊരാളുടെ മുഴുവൻ സമ്പത്ത് കടമായി എടുത്തു പിന്വലിക്കാതിരിക്കുക — ഇതൊക്കെയാണ് പാപികൾ ചെയ്യുന്ന ദോഷങ്ങൾ.
പുനര്നൈവ പ്രദത്തം ഹി ലോഭാസ്വാദവിമോഹതഃ । അന്യദേവം മഹാപാപം കുപ്രതിഗ്രഹമേവ ച
ലാഭം, രുചി, മായ എന്നിവ കാരണം വീണ്ടും തിരിച്ചു കൊടുക്കാതിരിക്കുക, തെറ്റായ ദാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കൽ — ഇതൊക്കെയും വലിയ പാപങ്ങളാണ്.
കംഠമായാംതി തേ സര്വേ മ്രിയമാണസ്യ തസ്യ ച । യാനികാനി ച പാപാനി പൂര്വമേവ കൃതാനി ച
ഇവയെല്ലാം മരിക്കുമ്പോൾ ആ മനുഷ്യന്റെ കഴുത്തിൽ എത്തുന്നു, അവൻ മുമ്പ് ചെയ്തിട്ടുള്ള മറ്റു പാപങ്ങൾക്കൊപ്പം.
ആയാംതി കംഠമൂലം തേ മഹാപാപസ്യ നാന്യഥാ । ദുഃഖമുത്പാദയംത്യേതേ കഫബംധേന ദാരുണമ്
വലിയ പാപികൾക്ക് ഇവ കഴുത്തിന്റെ അടിയിൽ എത്തി കഫം തടഞ്ഞ് ഭയങ്കരമായ വേദന ഉണ്ടാക്കുന്നു.
പീഡാഭിര്ദാരുണാഭിസ്തു കംഠോ ഘുരഘുരായതേ । രോദതേ കംപതേഽത്യര്ഥം മാതരം പിതരം പുനഃ
ഭയങ്കരമായ വേദനകൾ കാരണം കഴുത്തിൽ ഗർഗര ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നു; അവൻ കരയുന്നു, വളരെയധികം വിറയുന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും അമ്മയെയും അച്ഛനെയും വിളിക്കുന്നു.
സ്മരതേ ഭ്രാതരം തത്ര ഭാര്യാം പുത്രാന്പുനഃപുനഃ । പുനര്വിസ്മരണം യാതി മഹാപാപേന മോഹിതഃ
അവിടെ അവൻ സഹോദരനെയും ഭാര്യയെയും മക്കളെയും വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർക്കുന്നു; വലിയ പാപം മൂലം അവൻ വീണ്ടും മറക്കലിലേക്കു വീഴുന്നു.