ഏവം ക്ഷമാ സമാഖ്യാതാ ശൌചമേവം വദാമ്യഹമ് । സബാഹ്യാഭ്യംതരേ യോ വൈ ശുദ്ധോ രാഗവിവര്ജിതഃ
ഇങ്ങനെ ക്ഷമയെ വിശദീകരിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ ശുദ്ധിയെ പറയുന്നു: അകത്തും പുറത്തും ശുദ്ധിയുള്ളവനും ആസക്തിയില്ലാത്തവനുമാണ് ഉത്തമൻ.
സ്നാനാചമനകൈരേവ വ്യവഹാരേണ വര്തതേ । ശൌചമേവം സമാഖ്യാതമഹിംസാം തു വദാമ്യഹമ്
കുളിയിലും ആചമനത്തിലും ശരിയായ പെരുമാറ്റത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നവനാണ് ശുദ്ധിയുള്ളവൻ. ഇങ്ങനെ ശുദ്ധിയെ വിശദീകരിച്ചു, ഇനി ഞാൻ അഹിംസയെ പറയുന്നു.
തൃണമപി വിനാ കാര്യഞ്ഛേത്തവ്യം ന വിജാനതാ । അഹിംസാനിരതോ ഭൂയാദ്യഥാത്മനി തഥാപരേ
ഒരു പുല്ലിനും അനാവശ്യമായി കൈവെക്കരുത് എന്നത് അറിയാത്തവൻ ഒന്നും ചെയ്യരുത്. മറ്റുള്ളവരോടും, സ്വയംനോടു പോലെ, അഹിംസയിൽ ഉറച്ചിരിക്കണം.
ശാംതിമേവ പ്രക്ഷ്യാമി ശാംത്യാ സുഖം സമശ്നുതേ । ശാംതിരേവ പ്രകര്തവ്യാ ക്ലേശാന്നൈവ പരിത്യജേത്
ഞാൻ സമാധാനം മാത്രമേ പറയൂ; സമാധാനത്തിലൂടെയാണ് സുഖം ലഭിക്കുന്നത്. സമാധാനം മാത്രം പ്രായോഗികമാക്കണം; കഷ്ടതയിലായാലും അതിനെ വിട്ടൊഴിയരുത്.
ഭൂതവൈരം വിസൃജ്യൈവ മന ഏവം പ്രകാരയേത് । ഏവം ശാംതിഃ സമാഖ്യാതാ അസ്തേയം തു വദാമ്യഹമ്
സകല ജീവികളോടുള്ള വൈരം വിട്ട് മനസ്സിനെ സമാധാനത്തിലേക്ക് നയിക്കണം. ഇങ്ങനെ സമാധാനം വിശദീകരിച്ചു; ഇനി ഞാൻ അദ്രവ്യം കൈവശപ്പെടുത്തരുതെന്നതിനെ കുറിച്ച് പറയുന്നു.
പരസ്വം നൈവ ഹര്തവ്യം പരജായാ തഥൈവ ച । മനോഭിര്വചനൈഃ കായൈര്മന ഏവം പ്രകാരയേത്
മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വത്തും, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെയും കൈവശപ്പെടുത്തരുത്. മനസ്സിലും, വാക്കിലും, ശരീരത്തിലും ഇതു ഉറപ്പാക്കണം.
ദമമേവ പ്രവക്ഷ്യാമി തവാഗ്രേ ദ്വിജസത്തമ । ദമനാദിംദ്രിയാണാം വൈ മനസോപി വികാരിണഃ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ആത്മനിയന്ത്രണം വിശദീകരിക്കുന്നു, മഹാനുഭാവാ. ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും ചഞ്ചലമായ മനസ്സിനെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതാണ് ആത്മനിയന്ത്രണം.
ഔദ്ധത്യം നാശയേത്തേഷാം സ ചൈതന്യോ വശീ തദാ । ശുശ്രൂഷാം തു പ്രവക്ഷ്യാമി ധര്മശാസ്ത്രേഷു യാദൃശീ
ഇവയിൽ നിന്ന് അഹങ്കാരം നീക്കം ചെയ്യണം; അപ്പോൾ മനസ്സും നിയന്ത്രണത്തിലാകും. ഇനി ഞാൻ സേവനം എന്താണെന്ന് ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രകാരം വിശദീകരിക്കുന്നു.
പൂര്വാചാര്യൈര്യഥാ പ്രോക്താ താമേവം പ്രവദാമ്യഹമ് । വാചാ ദേഹേന മനസാ ഗുരുകാര്യം പ്രസാധയേത്
മുൻ ഗുരുക്കന്മാർ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്നു: വാക്കിലും, ശരീരത്തിലും, മനസ്സിലും ഗുരുവിന്റെ കാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.
ജായതേഽനുഗ്രഹോ യത്ര ശുശ്രൂഷാ സാ നിഗദ്യതേ । സാംഗോ ധര്മഃ സമാഖ്യാതസ്തവാഗ്രേ ദ്വിജസത്തമ
എവിടെ അനുഗ്രഹം ഉണ്ടാകുന്നു, അതാണ് സേവനം എന്നു പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ സമ്പൂർണ്ണ ധർമ്മം ഞാൻ നിനക്കു മുന്നിൽ വിശദീകരിച്ചു, മഹാനുഭാവാ.
അന്യച്ച തേ പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രോതുമിച്ഛസി യത്പതേ । ഈദൃശേ ചാപി ധര്മേ തു വര്തതേ യോ നരഃ സദാ
നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതും ഇനി ഞാൻ പറയുന്നു, പ്രഭോ. ഇങ്ങനെയുള്ള ധർമ്മത്തിൽ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നവൻ—
സംസാരേ തസ്യ സംഭൂതിഃ പുനരേവ ന ജായതേ । സ്വര്ഗം ഗച്ഛതി ധര്മേണ സത്യംസത്യം വദാമ്യഹമ്
അവനു വീണ്ടും ഈ ലോകത്ത് ജന്മം ഉണ്ടാകില്ല; ധർമ്മം പാലിച്ചവൻ സ്വർഗത്തിൽ എത്തും—ഇത് സത്യമാണ്, ഞാൻ സത്യമായാണ് പറയുന്നു.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ മഹാപ്രാജ്ഞ ധര്മമേവ വ്രജസ്വ ഹി । സര്വം ഹി പ്രാപ്യതേ കാംത യദസാധ്യം മഹീതലേ
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ, മഹാപണ്ഡിതാ, നീ ധർമ്മം പിന്തുടരണം. ഭൂമിയിൽ അസാധ്യമായതും ഇതിലൂടെ നേടാം, പ്രിയനേ.
ധര്മപ്രസാദതസ്തസ്മാത്കുരു വാക്യം മമൈവ ഹി । ഭാര്യായാസ്തുവചഃ ശ്രുത്വാ സോമശര്മാ സുബുദ്ധിമാന്
അതിനാൽ, ധർമ്മത്തിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, എന്റെ വാക്കുകൾ അനുസരിക്കണം. ഭാര്യയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, സോമശർമ്മൻ, ബുദ്ധിമാനായവൻ—
പുനഃ പ്രോവാച താം ഭാര്യാം സുമനാം ധര്മവാദിനീമ്
പുനരായിയും ധർമ്മം സംസാരിച്ച സുമനയെന്ന തന്റെ ഭാര്യയോട് സോമശർമ്മൻ പറഞ്ഞു.
സോമശര്മോവാച- ഏവംവിധം മഹാപുണ്യം ധര്മവ്യാഖ്യാനമുത്തമമ് । കഥം ജാനാസി ഭദ്രേ ത്വം കസ്മാച്ചൈവ ത്വയാ ശ്രുതമ്
സോമശർമ്മൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെയൊരു മഹാപുണ്യമായ ഉത്തമമായ ധർമ്മവ്യാഖ്യാനം നീ എങ്ങനെ അറിയുന്നു, ഭദ്രേ? ആരിൽ നിന്നാണ് നീ ഇത് കേട്ടത്?
സുമനോവാച-। ഭാര്ഗവാണാം കുലേ ജാതഃ പിതാ മമ മഹാമതേ । ച്യവനോ നാമ വിഖ്യാതഃ സര്വജ്ഞാനവിശാരദഃ
സുമന പറഞ്ഞു: ഭാർഗവകുലത്തിൽ ജനിച്ചവനാണ് എന്റെ അച്ഛൻ, മഹാമതിയേ. ച്യവനൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനും സർവ്വജ്ഞനുമായവനാണ് അദ്ദേഹം.
തസ്യാഹം പ്രിയ കന്യാ വൈ പ്രാണാദപി ച വല്ലഭാ । യത്രയത്ര വ്രജത്യേഷ തീര്ഥാരാമേഷു സുവ്രത
ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകളാണ്, ജീവനെക്കാൾ പ്രിയം. അദ്ദേഹം എവിടെയെങ്കിലും പോകുമ്പോൾ, തീർത്ഥങ്ങളിലും, വനംശോഭയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലും—
സഭാസു ച മുനീനാം തു ദേവതായതനേഷു ച । തേന സാര്ദ്ധം വ്രജാമ്യേകാ ക്രീഡമാനാ സദൈവ ഹി
മുനികളുടെയും സഭകളിലും, ദേവതാമന്ദിരങ്ങളിലും, ഞാൻ എപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം മാത്രം പോകും, സന്തോഷത്തോടെ.
കൌശികാന്വയസംഭൂതോ വേദശര്മാ മഹാമതിഃ । പിതുര്മമ സഖാ ദൈവാദടമാനഃ സമാഗതഃ
കൗശികവംശത്തിൽ ജനിച്ച മഹാമതിയായ വേദശർമ്മൻ, എന്റെ അച്ഛന്റെ സുഹൃത്ത്, ദൈവാനുകൂല്യത്തോടെ സഞ്ചരിച്ച് അവിടെ എത്തി.
ദുഃഖേന മഹതാവിഷ്ടശ്ചിംതയാനോ മുഹുര്മുഹുഃ । സമാഗതം മഹാത്മാനം തമുവാച പിതാ മമ
വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായി, വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന എന്റെ അച്ഛൻ, അപ്പോൾ എത്തിയ മഹാത്മാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭവംതം ദുഃഖസംതപ്തമിതി ജാനാമി സുവ്രത । കസ്മാദ്ദുഃഖീ ഭവാഞ്ജാതസ്തസ്മാത്ത്വം കാരണം വദ
സുശീലനേ, നീ ദുഃഖത്തിൽ കത്തുകയാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു. എന്തുകൊണ്ടാണ് നീ ഇങ്ങനെ ദുഃഖിതനായത്? അതിന്റെ കാരണം പറയൂ.
ഏതദ്വാക്യം തതഃ ശ്രുത്വാ ച്യവനസ്യ മഹാത്മനഃ । തമുവാച മഹാത്മാനം പിതരം മമ സുവ്രതഃ
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ച്യവനന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സദാചാരിയായവൻ എന്റെ അച്ഛനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
വേദശര്മാ മഹാപ്രാജ്ഞ സര്വദുഃഖസ്യ കാരണമ് । മമ ഭാര്യാ മഹാസാധ്വീ പാതിവ്രത്യപരായണാ
വേദശർമൻ, വലിയ ജ്ഞാനിയായിരുന്നു. അവൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ എല്ലാ ദുഃഖത്തിന്റെയും കാരണം എന്റെ ഭാര്യയാണ്. അവൾ വലിയ സതീയും ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയിലും അർപ്പിതയുമാണ്.
അപുത്രാ സാ ഹി സംജാതാ മമ വംശോ ന വിദ്യതേ । ഏതത്തേ കാരണം പ്രോക്തം പ്രശ്നിതോസ്മി യതസ്ത്വയാ
എന്നാൽ അവൾക്ക് മക്കളില്ല, അതുകൊണ്ട് എന്റെ വംശം തുടരുന്നില്ല. നീ ചോദിച്ചതിനാൽ ഇതാണ് അതിന്റെ കാരണം എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ പ്രാപ്തഃ കശ്ചിത്സിദ്ധഃ സമാഗതഃ । മമ പിത്രാ തഥാ തേന ഹ്യുത്ഥായ വേദശര്മണാ
അത് സമയത്ത്, ഒരു സിദ്ധപുരുഷൻ അവിടെ എത്തി. എന്റെ അച്ഛനും അവനും ചേർന്ന് വേദശർമനെ സ്വീകരിക്കാൻ എഴുന്നേറ്റു.
ദ്വാഭ്യാമപി ച സിദ്ധോസൌ പൂജിതോ ഭക്തിപൂര്വകൈഃ । ഉപഹാരൈസ്സ ഭോജ്യാന്നൈര്വചനൈര്മധുരാക്ഷരൈഃ
അവരെ ഇരുവരും ആ സിദ്ധനെ ഭക്തിയോടെ ആദരിച്ചു, സമ്മാനങ്ങളും നല്ല ഭക്ഷണവും മധുരമായ വാക്കുകളും നൽകി.
ദ്വാഭ്യാമന്തര്ഗതം പൃഷ്ടം പൂര്വോക്തം ച യഥാ ത്വയാ । ഉഭൌ തൌ പ്രാഹ ധര്മാത്മാ സസഖം പിതരം മമ
അവരെ ഇരുവരും മുമ്പ് ചോദിച്ച പോലെ വീണ്ടും ചോദിച്ചപ്പോൾ, ധാർമ്മികനായ ആ സിദ്ധപുരുഷൻ എന്റെ അച്ഛനും സുഹൃത്തിനും ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ധര്മസ്യ കാരണം സര്വം മയോക്തം തേ തഥാ കില । ധര്മേണ പ്രാപ്യതേ പുത്രോ ധനം ധാന്യം തഥാ സ്ത്രിയഃ
ധർമ്മത്തിന്റെ മുഴുവൻ കാരണവും ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതരാം. ധർമ്മം പാലിച്ചാൽ മകനും സമ്പത്തും ധാന്യവും ഭാര്യകളും ലഭിക്കും.
തതസ്തേന കൃതം ധര്മം സംപൂര്ണം വേദശര്മണാ । തസ്മാദ്ധര്മാത്സുസംജാതം മഹത്സൌഖ്യം സപുത്രകമ്
അതിനുശേഷം, വേദശർമൻ ആ ധർമ്മം പൂർണ്ണമായി അനുഷ്ഠിച്ചു. ആ ധർമ്മഫലമായി, വലിയ സന്തോഷവും മകനുമാണ് ലഭിച്ചത്.