മുക്താഭരണശോഭാഢ്യാ നിര്മലാ ചാരുഹാസിനീ । ഇയം ശ്രദ്ധാ മഹാഭാഗ പശ്യ പശ്യ സമാഗതാ
മുത്ത് ആഭരണങ്ങളുടെ ഭംഗിയാൽ സമ്പന്നയും, നിർമലയും മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുമുള്ള ഈ ശ്രദ്ധ, മഹാഭാഗ്യവതിയായവൾ, നോക്കൂ നോക്കൂ, ഇവിടെയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
ബഹുബുദ്ധിസമാക്രാംതാ ബഹുജ്ഞാനസമാകുലാ । സുഭോഗാസക്തരൂപാ സാ സുസ്ഥിതാ ചാരുമംഗലാ
അനേകം ബുദ്ധിയും ജ്ഞാനവും നിറഞ്ഞതും, നല്ല അനുഭവങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുള്ളതുമായ, ഉറപ്പുള്ളതും മനോഹരമായ മംഗളങ്ങളോടുകൂടിയവളാണ് അവൾ.
സര്വേഷ്ടധ്യാനസംയുക്താ ലോകമാതാ യശസ്വിനീ । സര്വാഭരണശോഭാഢ്യാ പീനശ്രോണി പയോധരാ
എല്ലാ ഇഷ്ടധ്യാനങ്ങളോടും യുക്തയായ ലോകമാതാവും, പ്രശസ്തയുമായ, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ, പുഷ്ടമായ കമരും സ്തനങ്ങളും ഉള്ളവളാണ് അവൾ.
ഗൌരവര്ണാ സമായാതാ മാല്യവസ്ത്രവിഭൂഷിതാ । ഇയം മേധാ മഹാപ്രാജ്ഞ തവൈവ പരിസംസ്ഥിതാ
ഗൗരവർണ്ണമുള്ളതും, പുഷ്പമാലയും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചവളുമായ ഈ മേധ, മഹാപണ്ഡിതാ, നിന്റെ അടുത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു.
ഹംസചംദ്രപ്രതീകാശാ മുക്താഹാരവിലംബിനീ । സര്വാഭരണസംഭൂഷാ സുപ്രസന്നാ മനസ്വിനീ
ഹംസയെയും ചന്ദ്രനെയുംപ്പോലെയുള്ള ഭംഗിയുള്ളതും, മുത്ത് മാല ധരിച്ചവളുമായും, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ, അതീവ സമാധാനവും ബുദ്ധിയും ഉള്ളവളാണ് അവൾ.
ശ്വേതവസ്ത്രേണ സംവീതാ ശതപത്രം ശയേകൃതമ് । പുസ്തകകരാ പംകജസ്ഥാ രാജമാനാ സദൈവ ഹി
വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചവളും, ശതപത്ര കമലത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നവളും, പുസ്തകം കൈവശമുള്ളതും, കമലത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതും, എപ്പോഴും പ്രകാശമുള്ളവളാണ് അവൾ.
ഏഷാ പ്രജ്ഞാ മഹാഭാഗ ഭാഗ്യവംതം സമാഗതാ । ലാക്ഷാരസസമാവര്ണാ സുപ്രസന്നാ സദൈവ ഹി
ഈ പ്രജ്ഞ, മഹാഭാഗ്യവതിയായവൾ, ഭാഗ്യശാലിയുടെ അടുത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു. ലക്ഷാരസത്തിന്റെ നിറംപോലും എപ്പോഴും അതീവ സമാധാനവതിയുമാണ് അവൾ.
പീതപുഷ്പകൃതാമാലാ ഹാരകേയൂരഭൂഷണാ । മുദ്രികാ കംകണോപേതാ കര്ണകുംഡലമംഡിതാ
മഞ്ഞ പുഷ്പങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മാല ധരിച്ചും, മാലകളും കൈവളകളും അണിഞ്ഞും, മോതിരവും കങ്കണവും ഉള്ളതും, കാതിൽ കുണ്ഡലങ്ങൾ അണിഞ്ഞവളുമാണ് അവൾ.
പീതേന വാസസാ ദേവീ സദൈവ പരിരാജതേ । ത്രൈലോക്യസ്യോപകാരായ പോഷണായാദ്വിതീയകാ
പസുവർണ്ണ വസ്ത്രം ധരിച്ച ദേവി എപ്പോഴും ത്രിലോകത്തിന്റെയും ഉപകാരത്തിനും പോഷണത്തിനും വേണ്ടി പ്രകാശിക്കുന്നു.
യസ്യാഃ ശീലം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ സദൈവ പരികീര്തിതമ് । സേയം ദയാ സു സംപ്രാപ്താ തവ പാര്ശ്വേ ദ്വിജോത്തമ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എപ്പോഴും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന സ്വഭാവമുള്ള ഈ ദയ എന്നൊപ്പം നിന്നരികിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഇയം വൃദ്ധാ മഹാപ്രാജ്ഞ ഭാവഭാര്യാ തപസ്വിനീ । മമ മാതാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ധര്മോഹം തവ സുവ്രത
ഈ പ്രായമായ, വലിയ ജ്ഞാനമുള്ള, ഭാവഭാര്യയായ, തപസ്സുകാരിയായവൾ എന്റെ അമ്മയാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ; ഞാൻ ധർമ്മമാണ്, നീ വ്രതനിഷ്ഠനാണ്.
ഇതി ജ്ഞാത്വാ ശമം ഗച്ഛ മാമേവം പരിപാലയ । ദുര്വാസാ ഉവാച- യദി ധര്മഃ സമായാതോ മത്സമീപം തു സാംപ്രതമ്
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, സമാധാനത്തിലേക്ക് പോവൂ; എന്നെ ഇങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കണം. ദുര്വാസൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മം ഇപ്പോൾ എന്റെ അടുത്തെത്തിയെങ്കിൽ—
ഏതന്മേ കാരണം ബ്രൂഹി കിം തേ ധര്മ കരോമ്യഹമ് । ധര്മ ഉവാച- കസ്മാത്ക്രുദ്ധോസി വിപ്രേന്ദ്ര കിമേതൈര്വിപ്രിയം കൃതമ്
ഇതിന് കാരണമെന്തെന്ന് പറയൂ, നീ എനിക്ക് ചെയ്യേണ്ട ധർമ്മം എന്താണ്? ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, നീ എന്തിനാണ് കോപിച്ചിരിക്കുന്നത്? ഇവർ എന്താണ് തെറ്റു ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ.
തന്മേ ത്വം കാരണം ബ്രൂഹി ദുര്വാസോ യദി മന്യസേ । ദുര്വാസാ ഉവാച- യേനാഹം കുപിതോ ദേവ തദിദം കാരണം ശൃണു
ദുര്വാസാ, നീ ഉചിതമെന്നു കരുതുന്നുവെങ്കിൽ കാരണമെനിക്കു പറയൂ. ദുര്വാസൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ കോപിച്ചത് എങ്ങനെയാണെന്നു കേൾക്കൂ, ദേവനേ.
ദമശൌചൈഃ സുസംക്ലേശൈഃ ശോധിതം കായമാത്മനഃ । ലക്ഷവര്ഷപ്രമാണം വൈ തപശ്ചര്യാ മയാ കൃതാ
സ്വയംനിയമവും ശുദ്ധിയും കഠിനമായ തപസ്സും കൊണ്ട് ഞാൻ എന്റെ ശരീരം ശുദ്ധീകരിച്ചു; ലക്ഷം വർഷം തപസ്സു ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
ഏവം പശ്യസി മാമേവം ദയാ തേന പ്രവര്തതേ । തസ്മാത്ക്രുദ്ധോസ്മി തേദ്യൈവ ശാപമേവം ദദാമ്യഹമ്
ഇങ്ങനെ നീ എന്നെ കാണുമ്പോൾ, ദയ എന്നനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ കോപിച്ചത്, ഇന്നുതന്നെ ഞാൻ ശാപം നൽകും.
ഏവം ശ്രുത്വാ തദാ തസ്യ തമുവാച മഹാമതിഃ । ധര്മ ഉവാച- മയി നഷ്ടേ മഹാപ്രാജ്ഞ ലോകോ നാശം സമേഷ്യതി
ഇത് കേട്ടശേഷം, മഹാമതിയായവൻ അവനോട് പറഞ്ഞു. ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: എനിക്ക് നാശം സംഭവിച്ചാൽ, മഹാജ്ഞാനിയേ, ലോകം നശിക്കും.
ദുഃഖമൂലമഹം താത നികര്ശാമി ഭൃശം ദ്വിജ । സൌഖ്യം പശ്ചാദഹം ദദ്മി യദി സത്യം ന മുംചതി
ഞാൻ തന്നെയാണ് ദു:ഖത്തിന്റെ മൂലകാരണമായത്, പ്രിയനേ, ഞാൻ ദ്വിജനേ, അതിവേകമവരെ ബാധിക്കുന്നു; സത്യം ഉപേക്ഷിക്കാതെ ഇരുന്നാൽ, പിന്നെ ഞാൻ സുഖം നൽകും.
പാപോയം സുഖമൂലസ്തു പുണ്യം ദുഃഖേന ലഭ്യതേ । പുണ്യമേവം പ്രകുര്വാണഃ പ്രാണീ പ്രാണാന്വിമുംചതി
പാപം സുഖത്തിന്റെ മൂലമാണ്, പക്ഷേ പുണ്യം ദു:ഖത്തിലൂടെ ലഭിക്കും; ഇങ്ങനെ പുണ്യം ചെയ്യുന്നവൻ ജീവൻ വിട്ട് പോകുന്നു.
മഹത്സൌഖ്യം ദദാമ്യേവം പരത്ര ച ന സംശയഃ । ദുര്വാസാ ഉവാച- സുഖം യേനാപ്യതേ തേന പരം ദുഃഖം പ്രപദ്യതേ
ഇങ്ങനെ ഞാൻ വലിയ സുഖം നൽകുന്നു, പിന്നെയും സംശയമില്ല. ദുര്വാസൻ പറഞ്ഞു: ആരാണ് സുഖം അനുഭവിക്കുന്നത്, അവൻ വലിയ ദു:ഖവും അനുഭവിക്കും.
തത്തു മര്ത്യഃ പരിത്യജ്യ അന്യേനാപി പ്രഭുജ്യതേ । തത്സുഖം കോ വിജാനാതി നിശ്ചയം നൈവ പശ്യതി
മനുഷ്യൻ അതു ഉപേക്ഷിച്ചാൽ മറ്റൊരാൾ അതു അനുഭവിക്കും; ആ സുഖം ആരാണ് അറിയുന്നത്? ഉറപ്പായി ആരും കാണുന്നില്ല.
തച്ഛ്രേയോ നൈവ പശ്യാമി അന്യായ്യം ഹി കൃതം തവ । യേന കായേന ക്രിയതേ ഭുജ്യതേ നൈവ തത്സുഖമ്
അത് ഞാൻ നല്ലതെന്നു കാണുന്നില്ല; നീ ചെയ്തത് നീതികേടാണ്. ഏത് ശരീരത്തിൽ പ്രവർത്തി ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ആ ശരീരത്തിന് ആ സുഖം ലഭിക്കില്ല.
അന്യേന ക്രിയതേ ക്ലേശമന്യേനാപി പ്രഭുജ്യതേ । തത്സുഖം കോ വിജാനാതി ചാന്യായം ധര്മമേവ വാ
ഒരാൾ ചെയ്യുന്നത് മറ്റൊരാൾക്കു ദു:ഖം നൽകുന്നു, മറ്റൊരാൾക്കു സുഖം ലഭിക്കുന്നു; ആ സുഖം ആരാണ് അറിയുന്നത്, അതോ ധർമ്മം നീതിയാണോ?
അന്യേന ക്രിയതേ ക്ലേശമന്യേനാപി സുഖം പുനഃ । ഭുനക്തി പുരുഷോ ധര്മ തത്സര്വം ശ്രേയസാ യുതമ്
ഒരാൾ ചെയ്യുന്നത് മറ്റൊരാൾക്കു ദു:ഖം നൽകുന്നു, പിന്നെയും മറ്റൊരാൾക്കു സുഖം ലഭിക്കുന്നു; മനുഷ്യൻ ധർമ്മം അനുഭവിക്കുന്നു, എല്ലാം നല്ലതിനായി തന്നെയാണ്.
പുണ്യം ചൈവ അനേനാപി അനേന ഫലമശ്നുതേ । ക്രിയമാണം പുനഃ പുണ്യമന്യേന പരിഭുജ്യതേ
ഇതുകൊണ്ടും പുണ്യം ലഭിക്കും, അതിന്റെ ഫലം ഇതിൽനിന്നും അനുഭവപ്പെടും; ചെയ്ത പുണ്യം മറ്റൊരാൾക്കു വീണ്ടും അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു.
തത്സര്വം ഹി സുഖം പ്രോക്തം യത്തഥാ യസ്യ ലക്ഷണമ് । ധര്മശാസ്ത്രോദിതം ചൈവ കൃതം സര്വത്ര നാന്യഥാ
എന്താണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ആര്ക്ക് അനുയോജ്യമെന്നു അതിന്റെ സ്വഭാവപ്രകാരം സുഖം നിർവചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിൽ പറയുന്നതുപോലെയാണ് എല്ലാം നടക്കുന്നത്, വേറെയില്ല.
യേന കായേന കുര്വംതി തേന ദുഃഖം സഹന്തി തേ । പരത്ര തേന ഭുംജംതി അനേനാപി തഥൈവ ച
യാരുടെ ശരീരത്തിലൂടെ അവർ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു, അതേ ശരീരത്തിൽ തന്നെയാണ് അവർ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നത്. മറ്റുള്ള ലോകത്തും ഇതുപോലെ തന്നെയാണ് അനുഭവം, ഈ ലോകത്തും അതുപോലെയാണ്.
ഇതി ജ്ഞാത്വാ സ ധര്മാത്മാ ഭവാന്സമവലോകയേത് । യഥാ ചൌരാ മഹാപാപാഃ സ്വകായേന സഹംതി തേ
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, ധർമ്മബുദ്ധിയുള്ളവൻ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കണം. കള്ളന്മാരും വലിയ പാപികൾക്കും തങ്ങളുടെ തന്നെ ശരീരത്തിൽ ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നത് പോലെ.
ദുഃഖേന ദാരുണം തീവ്രം തഥാ സുഖം കഥം നഹി । ധര്മ ഉവാച- യേന കായേന പാപാശ്ച സംചരന്തി ഹി പാതകമ്
അവർ കടുത്ത ദു:ഖം അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, അതുപോലെ സുഖം അനുഭവിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: പാപികൾ ഏത് ശരീരത്തിൽ പാപം ചെയ്യുന്നു—
തേന പീഡാം സഹംത്യേവ പാതകസ്യ ഹി തത്ഫലമ് । ദംഡമേകം പരം ദൃഷ്ടം ധര്മശാസ്ത്രേഷു പംഡിതൈഃ
അവരെ അതേ ശരീരത്തിൽ തന്നെയാണ് ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടത്. അതാണ് പാപത്തിന്റെ ഫലം. ഒരു ശിക്ഷ മാത്രം ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പണ്ഡിതന്മാർ ഏറ്റവും പ്രധാനമെന്ന് പറയുന്നു.