ധര്മം പ്രതി സ ധര്മാത്മാ ചുക്രോധ മുനിപുംഗവഃ । ക്രുദ്ധേ സതി മഹാഭാഗ തസ്മിന്മുനിവരേ തദാ
സദ്ഗുണത്തിനെതിരെ ആ ധർമ്മാത്മാവായ മഹാമുനി കോപിച്ചു; അപ്പോൾ ആ മഹാഭാഗൻ, മുനിശ്രേഷ്ഠൻ, ക്രുദ്ധനായി.
അഥ ധര്മഃ സമായാതഃ സ്വരൂപേണ ച വൈ തദാ । ബ്രഹ്മചര്യാദിഭിര്യുക്തസ്തപോഭിശ്ച സ ബുദ്ധിമാന്
അപ്പോൾ സദ്ഗുണം തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി; ബ്രഹ്മചര്യാദി ഗുണങ്ങളോടും തപസ്സോടും കൂടി, ജ്ഞാനത്തോടെ.
സത്യം ബ്രാഹ്മണരൂപേണ ബ്രഹ്മചര്യം തഥൈവ ച । തപസ്തു ദ്വിജവര്യോസ്തി ദമഃ പ്രാജ്ഞോ ദ്വിജോത്തമഃ
സത്യവും ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിലും, അതുപോലെ ബ്രഹ്മചര്യവും, ഉത്തമരായ ദ്വിജന്മാരിൽ തപസ്സാണ് പ്രധാനമായത്. ജ്ഞാനമുള്ളവനിൽ സ്വയംനിയന്ത്രണമാണ് പ്രധാന ലക്ഷണം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.
നിയമസ്തു മഹാപ്രാജ്ഞോ ദാനമേവ തഥൈവ ച । അഗ്നിഹോത്രിസ്വരൂപേണ ഹ്യാത്രേയം ഹി സമാഗതാഃ
മഹാജ്ഞാനിയാകുന്നവനിൽ ശീലവും, അതുപോലെ ദാനം എന്ന ഗുണവും, അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യുന്നവന്റെ രൂപത്തിൽ ഇവയൊക്കെയും ഇവിടെ ഒന്നിച്ചു വന്നിരിക്കുന്നു, അത്രികുലജ.
ക്ഷമാ ശാംതിസ്തഥാ ലജ്ജാ ചാഹിംസാ ച ഹ്യകല്പനാ । ഏതാഃ സര്വാഃ സമായാതാഃ സ്ത്രീരൂപാസ്തു ദ്വിജോത്തമ
ക്ഷമ, ശാന്തി, ലജ്ജ, അഹിംസ, വഞ്ചനയില്ലായ്മ — ഈ സകല ഗുണങ്ങളും സ്ത്രീരൂപത്തിൽ ഇവിടെ ഒന്നിച്ചു വന്നിരിക്കുന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.
ബുദ്ധിഃ പ്രജ്ഞാ ദയാ ശ്രദ്ധാ മേധാ സത്കൃതി ശാംതയഃ । പംചയജ്ഞാസ്തഥാ പുണ്യാഃ സാംഗാ വേദാസ്തു തേ തദാ
ബുദ്ധി, വിവേകം, കരുണ, വിശ്വാസം, മെധ, നല്ല പെരുമാറ്റം, ശാന്തി, അഞ്ചു യജ്ഞങ്ങൾ, അതുപോലെ പുണ്യമായ വേദങ്ങൾ എല്ലാം ഇവിടെയുണ്ട്.
സ്വസ്വരൂപധരാശ്ചൈവ തേ സര്വേ സിദ്ധിമാഗതാഃ । അഗ്ന്യാധാനാദയഃ പുണ്യാ അശ്വമേധാദയസ്തഥാ
സ്വന്തം രൂപം ധരിച്ചവരായി ഇവർ എല്ലാവരും സിദ്ധി നേടിയിരിക്കുന്നു; അഗ്നി സ്ഥാപനം തുടങ്ങി അശ്വമേധം വരെ എല്ലാ മഹായജ്ഞങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്.
രൂപലാവണ്യസംയുക്താഃ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ । ദിവ്യമാല്യാംബരധരാ ദിവ്യഗംധാനുലേപനാഃ
സൗന്ദര്യവും ആകർഷണവും നിറഞ്ഞവരായി, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, ദിവ്യമായ മാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചു, ദിവ്യഗന്ധം പുരട്ടിയവരാണ് ഇവർ.
കിരീടകുംഡലോപേതാ ദിവ്യാഭരണഭൂഷിതാഃ । ദീപ്തിമംതഃ സുരൂപാസ്തേ തേജോജ്വാലാഭിരാവൃതാഃ
കിരീടവും കുണ്ഡലവും അണിഞ്ഞ്, ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, പ്രകാശം നിറഞ്ഞ മനോഹരരായി, തേജസ്സിന്റെ ജ്വാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവരാണ് ഇവർ.
ഏവം ധര്മഃ സമായാതഃ പരിവാരസമന്വിതഃ । യത്ര തിഷ്ഠതി ദുര്വാസാഃ ക്രോധനഃ കാലവത്തഥാ
ഇങ്ങനെ ധർമ്മം തന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു, ദുർവാസൻ കോപഭരിതനായി, കാലനെപ്പോലെ അവിടെയുണ്ട്.
ധര്മ ഉവാച- കസ്മാത്കോപഃ കൃതോ വിപ്ര ഭവാംസ്തപസ്സമന്വിതഃ । ക്രോധോ ഹി നാശയേച്ഛ്രേയസ്തപ ഏവ ന സംശയഃ
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, തപസ്സിൽ ഉറച്ചവനായി നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് കോപിച്ചിരിക്കുന്നത്? കോപം പുണ്യവും തപസ്സും നശിപ്പിക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സര്വനാശകരസ്തസ്മാത്ക്രോധം തത്ര വിവര്ജയേത് । സ്വസ്ഥോ ഭവ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ ഉത്കൃഷ്ടം തപസഃ ഫലമ്
കോപം എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടു അതിനെ ഒഴിവാക്കണം; ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ, മനസ്സു ശാന്തനായി ഇരിക്കൂ, അതാണ് തപസ്സിന്റെ ഉന്നതമായ ഫലം.
ദുര്വാസാ ഉവാച- ഭവാന്കോ ഹി സമായാത ഏതൈര്ദ്വിജവരൈഃ സഹ । സപ്ത നാര്യഃ പ്രതിഷ്ഠംതി സുരൂപാഃ സമലംകൃതാഃ
ദുർവാസൻ പറഞ്ഞു: നീ ആരാണ്, ഈ ഉത്തമ ദ്വിജന്മാരോടൊപ്പം ഇവിടെ വന്നത്? ഏഴു മനോഹരങ്ങളായ സ്ത്രീകൾ അലങ്കരിച്ചവരായി ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു.
കഥയസ്വ മമാഗ്രേ ത്വം വിസ്തരേണ മഹാമതേ । ധര്മ ഉവാച- അയം ബ്രാഹ്മണരൂപേണ സര്വതേജഃ സമന്വിതഃ
നീ വലിയ ബുദ്ധിമാനായി, എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ. ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: ഈ ബ്രാഹ്മണരൂപിയായവൻ എല്ലാത്തരം തേജസ്സും ഉള്ളവനാണ്.
ദംഡഹസ്തഃ സുപ്രസന്നഃ കമംഡലുധരസ്തഥാ । തവാഗ്രേ ബ്രഹ്മചര്യോയം സോയം പശ്യ സമാഗതഃ
കൈയിൽ ദണ്ഡവും, മനസ്സിൽ ശാന്തിയും, കമണ്ഡലും കൈവശം വച്ചും, നിന്റെ മുമ്പിൽ ബ്രഹ്മചര്യവ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ എത്തി നിന്നിരിക്കുന്നു, നോക്കൂ.
അന്യം പശ്യസ്വ വൈ ത്വം ച ദീപ്തിമംതം ദ്വിജോത്തമ । കപിലം പിംഗലാക്ഷം ച സത്യമേനം ദ്വിജോത്തമ
മറ്റൊരു പ്രകാശമുള്ളവനെ നീ കാണൂ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ; കപിലവണ്ണം, പിങ്കു കണ്ണുകൾ, ഈയാളാണ് സത്യം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.
താദൃശം പശ്യ ധര്മാത്മന്വൈശ്വദേവസമപ്രഭമ് । യത്തപോ ഹി ത്വയാ വിപ്ര സര്വദേവസമാശ്രിതമ്
ഇവനെ കാണൂ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവൻ, വൈശ്വദേവയജ്ഞം പോലെ പ്രകാശമുള്ളവൻ; മഹർഷേ, നീ നടത്തിയ തപസ്സ് എല്ലാ ദേവതകളും അനുഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതം പശ്യ മഹാഭാഗ തവ പാര്ശ്വസമാഗതമ് । പ്രസന്നവാഗ്ദീപ്തിയുക്തഃ സര്വജീവദയാപരഃ
മഹാഭാഗവ, നിന്റെ പക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്ന ഈയാളെ കാണൂ; മനോഹരമായ വാക്കും പ്രകാശവും ഉള്ളവൻ, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ളവൻ.
ദമ ഏവ തഥായം തേ യഃ പോഷയതി സര്വദാ । ജടിലഃ കര്കശഃ പിംഗോ ഹ്യതിതീവ്രോ മഹാപ്രഭുഃ
ഇവൻ തന്നെയാണ് ദമം, എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്നെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ; ജടയും, കർശനതയും, പിങ്കു നിറവും, അത്യന്തം ശക്തിയും ഉള്ളവൻ.
നാശകോ ഹി സ പാപാനാം ഖഡ്ഗഹസ്തോ ദ്വിജോത്തമ । അഭിശാംതോ മഹാപുണ്യോ നിത്യക്രിയാസമന്വിതഃ
പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, കൈയിൽ വാൾ പിടിച്ചവൻ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ; അത്യന്തം ശാന്തനും മഹാപുണ്യവാനുമാണ്, എപ്പോഴും ശുദ്ധകർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവൻ.
നിയമസ്തു സമായാതസ്തവ പാര്ശ്വേ ദ്വിജോത്തമ । അനിര്മുക്തോ മഹാദീപ്തഃ ശുദ്ധസ്ഫടികസന്നിഭഃ
നിയമം നിന്റെ സമീപത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു, മഹാനായ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ. അതു തകർന്നുപോകാതെയും അതീവ പ്രകാശമുള്ളതുമായ, ശുദ്ധമായ സ്ഫടികംപോലെയാണ്.
പയഃകമംഡലുകരോ ദംതകാഷ്ഠധരോ ദ്വിജഃ । ശൌച ഏഷ സമായാതോ ഭവതഃ സന്നിധാവിഹ
ജലം നിറച്ച കമണ്ഡലും പല്ലുതൂളും കൈവശമുള്ള ഈ ദ്വിജൻ ശൗചമാണ്, ഇദ്ദേഹം നിന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
അതിസാധ്വീ മഹാഭാഗാ സത്യഭൂഷണഭൂഷിതാ । സര്വഭൂഷണശോഭാംഗീ ശുശ്രൂഷേയം സമാഗതാ
അത്യന്തം സദ്ഗുണമുള്ള, മഹാഭാഗ്യവതിയായ, സത്യത്തിന്റെ അലങ്കാരത്തിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളുടെയും ഭംഗിയുള്ള ഈ ശുശ്രൂഷ നിന്റെ അടുത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു.
അതിധീരാ പ്രസന്നാംഗീ ഗൌരീ പ്രഹസിതാനനാ । പദ്മഹസ്താ ഇയം ധാത്രീ പദ്മനേത്രാ സുപദ്മിനീ
അത്യന്തം ധീരയുമായും, മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ളതുമായും, ഗൗരവർണ്ണമുള്ളതുമായും, പുഞ്ചിരിയോടെ മുഖമുള്ളതുമായും, കമലപാണിയായ ഈ ധാത്രി, കമലനയനിയായും അതിമനോഹരിയായും ഇവിടെ ഉണ്ട്.
ദിവ്യൈരാഭരണൈര്യുക്താ ക്ഷമാ പ്രാപ്താ ദ്വിജോത്തമ । അതിശാംതാ സുപ്രതിഷ്ഠാ ബഹുമംഗലസംയുതാ
ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ക്ഷമ, മഹാനായ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അതീവ ശാന്തിയും ഉറപ്പും അനേകം മംഗളങ്ങളുമുള്ളവളായി ഇവിടെയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
ദിവ്യരത്നകൃതാ ശോഭാ ദിവ്യാഭരണഭൂഷിതാ । തവ ശാംതിര്മഹാപ്രാജ്ഞ ജ്ഞാനരൂപാ സമാഗതാ
ദിവ്യരത്നങ്ങളാൽ പ്രകാശമുള്ളതും ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ നിന്റെ ശാന്തി, മഹാപണ്ഡിതാ, ജ്ഞാനരൂപത്തിലായി ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
പരോപകാരകരണാ ബഹുസത്യസമാകുലാ । മിതഭാഷാ സദൈവാസൌ അകല്പാ തേ സമാഗതാ
പരോപകാരത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടും, സത്യം നിറഞ്ഞതുമായും, എപ്പോഴും മിതമായി സംസാരിക്കുന്നതുമായ ഈ അകല്പാ നിന്റെ അടുത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു.
പ്രസന്നാ സാ ക്ഷമായുക്താ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ । പദ്മാസനാ സുരൂപാ സാ ശ്യാമവര്ണാ യശസ്വിനീ
സന്തോഷപൂർവ്വം ക്ഷമയോടെ, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ, കമലത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതുമായ, മനോഹരമായ രൂപവും കറുത്ത നിറവും പ്രശസ്തിയും ഉള്ളവളാണ് അവൾ.
അഹിംസേയം മഹാഭാഗാ ഭവംതം തു സമാഗതാ । തപ്തകാംചനവര്ണാംഗീ രക്താംബരവിലാസിനീ
ഈ അഹിംസ, മഹാഭാഗ്യവതിയായവൾ, നിന്റെ അടുത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഉരുവിൽ ഉരുകിയ പൊന്നുപോലും ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ചും അവൾ മനോഹരിയാണ്.
സുപ്രസന്നാ സുമംത്രാ ച യത്ര തത്ര ന പശ്യതി । ജ്ഞാനഭാവസമാക്രാംതാ പുണ്യഹസ്താ തപസ്വിനീ
അത്യന്തം സമാധാനമുള്ളതും നല്ല മന്ത്രങ്ങൾ അറിയുന്നവളും, എവിടെയും നോക്കാത്തതുമായ, ജ്ഞാനഭാവത്തിൽ ലീനയായും, മംഗളകരമായ കൈകളോടും, തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടവളാണ് അവൾ.