പിതരം മാതരം ചൈവ ഹിനസ്ത്യേവ ദിനേദിനേ । സുഖംഡൈര്മുശലൈശ്ചൈവ സര്വഘാതൈഃ സുദാരുണൈഃ
അവൻ പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും ദിവസേന ദോഷം ചെയ്യുന്നു; കഠിനവാക്കുകളും ഉരുളകളുമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്, അതുപോലെ തന്നെ ഭയാനകമായ എല്ലാ ദോഷങ്ങളുമാണ് ചെയ്യുന്നത്.
മൃതേ തു തസ്മിന്പിതരി മാതര്യേവാതിനിഷ്ഠുരഃ । നിഃസ്നേഹോ നിഷ്ഠുരശ്ചശ്ചൈവ ജായതേ നാത്ര സംശയഃ
പിതാവ് മരിച്ചാൽ, അവൻ മാതാവിനോടും അത്യന്തം കഠിനമാകുന്നു; സ്നേഹമില്ലാതെ, കഠിനഹൃദയനായി മാറുന്നു, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
ശ്രാദ്ധകര്മാണി ദാനാനി ന കരോതി കദൈവ സഃ । ഏവംവിധാശ്ച വൈ പുത്രാഃ പ്രഭവംതി മഹീതലേ
അവൻ ഒരിക്കലും ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുകയോ ദാനം നൽകുകയോ ചെയ്യില്ല; ഇങ്ങനെയുള്ള പുത്രന്മാർ ഭൂമിയിൽ ഉണ്ടാകുന്നു.
രിപും പുത്രം പ്രവക്ഷ്യാമി തവാഗ്രേ ദ്വിജപുംഗവ । ബാല്യേ വയസി സംപ്രാപ്തേ രിപുത്വേ വര്തതേ സദാ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ നിന്റെ മുന്നിൽ ശത്രുവായ പുത്രനെ കുറിച്ച് പറയാം; ബാല്യത്തിൽ, വയസ്സാകുമ്പോൾ, അവൻ എപ്പോഴും ശത്രുത്വത്തോടെ പെരുമാറുന്നു.
പിതരം മാതരം ചൈവ ക്രീഡമാനോ ഹി താഡയേത് । താഡയിത്വാ പ്രയാത്യേവ പ്രഹസ്യൈവ പുനഃപുനഃ
കളിക്കുമ്പോൾ, അവൻ പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും അടിക്കുന്നു; അടിച്ച ശേഷം, വീണ്ടും വീണ്ടും ചിരിച്ച് അവൻ അകന്നു പോകുന്നു.
പുനരായാതി സംത്രസ്തഃ പിതരം മാതരം പ്രതി । സക്രോധോ വര്തതേ നിത്യം കുത്സതേ ച പുനഃപുനഃ
പിന്നെ ഭയപ്പെട്ട്, അവൻ പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും സമീപിക്കുന്നു; എപ്പോഴും കോപത്തോടെ പെരുമാറുന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും അവരെ അപമാനിക്കുന്നു.
ഏവം സംവര്തതേ നിത്യം വൈരകര്മണി സര്വദാ । പിതരം മാരയിത്വാ ച മാതരം ച തതഃ പുനഃ
ഇങ്ങനെ, അവൻ എപ്പോഴും ശത്രുത്വപ്രവൃത്തികളിൽ തുടരുന്നു; പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും കൊല്ലുകയും, പിന്നെയും—
പ്രയാത്യേവം സ ദുഷ്ടാത്മാ പൂര്വവൈരാനുഭാവതഃ । അഥാതഃ സംപ്രവക്ഷ്യാമി യസ്മാല്ലഭ്യം ഭവേത്പ്രിയമ്
പൂർവശത്രുത്വത്തിന്റെ ഫലമായി, ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് അകന്നു പോകുന്നു; ഇനി ഞാൻ പ്രിയപ്പെട്ട പുത്രനെ എങ്ങനെ നേടാമെന്ന് പറയാം.
ജാതമാത്രഃ പ്രിയം കുര്യാദ്ബാല്യേ ലാലനക്രീഡനൈഃ । വയഃ പ്രാപ്യ പ്രിയം കുര്യാന്മാതൃപിത്രോരനന്തരമ്
ജനിച്ച ഉടൻ തന്നെ, സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറണം; ബാല്യത്തിൽ ലാളനയും കളിയും നൽകണം; വയസ്സാകുമ്പോൾ, മാതാപിതാക്കൾക്ക് സ്നേഹം കാണിക്കണം.
ഭക്ത്യാ സംതോഷയേന്നിത്യം താവുഭൌ പരിതോഷയേത് । സ്നേഹേന വചസാ ചൈവ പ്രിയസംഭാഷണേന ച
അവൻ എപ്പോഴും ഭക്തിയോടെ, സ്നേഹത്തോടും, വാക്കുകളിലൂടെയും, സുഖകരമായ സംസാരത്തിലൂടെയും, ഇരുവരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കണം.
മൃതേ ഗുരൌ സമാജ്ഞായ സ്നേഹേന രുദതേ പുനഃ । ശ്രാദ്ധകര്മാണി സര്വാണി പിംഡദാനാദികാം ക്രിയാമ്
ഗുരു മരിച്ചാൽ, അതറിയിച്ച് സ്നേഹത്തോടെ വീണ്ടും കരയുന്നു; എല്ലാ ശ്രാദ്ധകർമങ്ങളും, പിണ്ഡദാനം പോലുള്ള കർമങ്ങളും ചെയ്യുന്നു.
കരോത്യേവ സുദുഃഖാര്തസ്തേഭ്യോ യാത്രാം പ്രയച്ഛതി । ഋണത്രയാന്വിതഃ സ്നേഹാദ്ഭുംജാപയതി നിത്യശഃ
അവൻ അതെല്ലാം അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ ചെയ്യുന്നു, അവരുടെ യാത്രയ്ക്ക് സഹായം നൽകുന്നു; മൂന്നു കടങ്ങളാൽ ബന്ധപ്പെട്ടു, സ്നേഹത്താൽ എപ്പോഴും അവരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കുന്നു.
യസ്മാല്ലഭ്യം ഭവേത്കാംത പ്രയച്ഛതി ന സംശയഃ । പുത്രോ ഭൂത്വാ മഹാപ്രാജ്ഞ അനേന വിധിനാ കില
ഇതിനാൽ, പ്രിയപ്പെട്ട പുത്രനെ നേടാം, ഇതിൽ സംശയമില്ല; ഈ രീതിയിലായാണ് മഹാപണ്ഡിതനായ പുത്രൻ ലഭിക്കുന്നത്.
ഉദാസീനം പ്രവക്ഷ്യാമി തവാഗ്രേ പ്രിയ സാംപ്രതമ് । ഉദാസീനേന ഭാവേന സദൈവ പരിവര്തതേ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ മുന്നിൽ ഉദാസീന പുത്രനെ കുറിച്ച് പറയാം; ഉദാസീനഭാവത്തോടെ, അവൻ എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു.
ദദാതി നൈവ ഗൃഹ്ണാതി ന ച കുപ്യതി തുഷ്യതി । നോ വാ ദദാതി സംത്യജ്യ ഉദാസീനോ ദ്വിജോത്തമ
അവൻ നൽകുകയോ സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല, കോപിക്കുകയോ സന്തോഷിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല; അല്ലെങ്കിൽ, ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷം, നൽകുകയോ സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഉദാസീനനായി.
തവാഗ്രേ കഥിതം സര്വം പുത്രാണാം ഗതിരീദൃശീ । യഥാ പുത്രസ്തഥാ ഭാര്യാ പിതാ മാതാഥ ബാംധവാഃ
പുത്രന്മാരുടെ ഗതിയെക്കുറിച്ച് എല്ലാം ഞാൻ നിന്റെ മുന്നിൽ പറഞ്ഞു; പുത്രൻ എങ്ങനെയാണോ, അതുപോലെ ഭാര്യയും, പിതാവും, മാതാവും, ബന്ധുക്കളും.
ഭൃത്യാശ്ചാന്യേ സമാഖ്യാതാഃ പശവസ്തുരഗാസ്തഥാ । ഗജാ മഹിഷ്യോ ദാസാശ്ച ഋണസംബംധിനസ്ത്വമീ
മറ്റു സേവകരും, പശുക്കൾ, കുതിരകൾ, ആനകൾ, മഹിഷികൾ, ദാസന്മാർ, കടംകയറ്റിയവർ എന്നിവയും ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഗൃഹീതം ന ഋണം തേന ആവാഭ്യാം തു ന കസ്യചിത് । ന്യാസമേവം ന കസ്യാപി കൃതം വൈ പൂര്വജന്മനി
ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ആരുടെയും കടം എടുത്തിട്ടില്ല; മുൻജന്മത്തിൽ ആരെയും ഞങ്ങൾ വിശ്വാസത്തിൽ സ്വീകരിച്ചിട്ടില്ല.
ധാരയാവോ ന കസ്യാപി ഋണം കാംത ശൃണുഷ്വഹി । ന വൈരമസ്തി കേനാപി പൂര്വജന്മനി വൈ കൃതമ്
പ്രിയേ, ഞങ്ങൾ ആരുടെയും കടം വഹിക്കുന്നില്ല; മുൻജന്മത്തിൽ ആരുമായും ഞങ്ങൾ വൈരമില്ല, ഇതു കേൾക്കു.
ആവാഭ്യാം ഹി ന വിപ്രേംദ്ര ന ത്യക്തം ഹി തഥാപതേ । ഏവം ജ്ഞാത്വാ ശമം ഗച്ഛ ത്യജ ചിംതാമനര്ഥകീമ്
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ആരെയും ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല, ആരും ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല; ഇതു മനസ്സിലാക്കി മനസ്സ് ശാന്തമാക്കൂ, അനാവശ്യമായ ചിന്തകൾ ഉപേക്ഷിക്കൂ.
കസ്യ പുത്രാഃ പ്രിയാ ഭാര്യാ കസ്യ സ്വജനബാംധവാഃ । ഹൃതം ന ചൈവ കസ്യാപി നൈവ ദത്തം ത്വയാ പുനഃ
ആരുടേതാണ് മക്കൾ, ആരുടേതാണ് പ്രിയ ഭാര്യ, ആരുടേതാണ് ബന്ധുക്കൾ? ആരുടേയും ഒന്നും എടുത്തിട്ടില്ല, നീ ആരെയും ഒന്നും നൽകിയിട്ടില്ല.
കഥം ഹി ധനമായാതി വിസ്മയം വ്രജ മാധവ । പ്രാപ്തവ്യമേവ യത്രൈവ ഭവേദ്ദ്രവ്യം ദ്വിജോത്തമ
ധനം എങ്ങനെ വരുന്നു, മാധവാ? അതിൽ അത്ഭുതപ്പെടേണ്ടതില്ല; ലഭിക്കേണ്ടത് destined ആയ ധനം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.
അനായാസേന ഹസ്തേ ഹി തസ്യൈവ പരിജായതേ । യത്നേന മഹതാ ചൈവ ദ്രവ്യം രക്ഷതി മാനവഃ
ആർക്കാണ് ധനം ലഭിക്കേണ്ടത്, അതു യാതൊരു ശ്രമവും കൂടാതെ അവന്റെ കൈയിൽ എത്തുന്നു; എന്നാൽ മനുഷ്യൻ തന്റെ സമ്പത്ത് സംരക്ഷിക്കാൻ വലിയ പരിശ്രമം വേണം.
വ്രജമാനോ വ്രജത്യേവ ധനം തത്രൈവ തിഷ്ഠതി । ഏവം ജ്ഞാത്വാ ശമം ഗച്ഛ ജഹി ചിംതാമനര്ഥകീമ്
മനുഷ്യൻ പോകുമ്പോൾ, അവന്റെ ധനം കൂടി പോകുന്നു; അതു അവിടെ മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ. ഇതു മനസ്സിലാക്കി മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കൂ, അനാവശ്യമായ ചിന്തകൾ ഉപേക്ഷിക്കൂ.
കസ്യ പുത്രാഃ പ്രിയാ ഭാര്യാ കസ്യ സ്വജനബാംധവാഃ । കഃ കസ്യ നാസ്തി സംസാരേ അസംബംധാദ്ദ്വിജോത്തമ
ആരുടേതാണ് മക്കൾ, ആരുടേതാണ് പ്രിയ ഭാര്യ, ആരുടേതാണ് ബന്ധുക്കൾ? ഈ ലോകത്തിൽ ആരാണ് ആരുടേതെന്ന്, യഥാർത്ഥ ബന്ധം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ.
മഹാമോഹേന സംമൂഢാ മാനവാഃ പാപചേതസഃ । ഇദം ഗൃഹമയം പുത്ര ഇമാ നാര്യോ മമൈവ ഹി
വലിയ അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങിയ പാപചിതങ്ങൾ ഉള്ള മനുഷ്യർ 'ഈ വീട് എന്റെതാണ്, ഈ മകൻ എന്റെതാണ്, ഈ സ്ത്രീകൾ എന്റെതാണ്' എന്ന് ചിന്തിക്കുന്നു.
അനൃതം ദൃശ്യതേ കാംത സംസാരസ്യ ഹി ബംധനമ് । ഏവം സംബോധിതോ ദേവ്യാ ഭാര്യയാ പ്രിയയാ തദാ
പ്രിയേ, ഈ ലോകബന്ധം അസത്യമാണെന്ന് കാണാം. അങ്ങനെ, തന്റെ പ്രിയഭാര്യയായ ദേവി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ,
പുനഃ പ്രാഹ പ്രിയാം ഭാര്യാം സുമനാം ജ്ഞാനവാദിനീമ് । സോമശര്മോവാച- സത്യമുക്തം ത്വയാ ഭദ്രേ സര്വസംദേഹനാശനമ്
അവൻ വീണ്ടും ജ്ഞാനവാക്യങ്ങൾ പറയുന്ന പ്രിയഭാര്യ സുമനയോട് പറഞ്ഞു. സോമശർമൻ പറഞ്ഞു: 'ഭദ്രേ, നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണു; അതു എല്ലാ സംശയങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്നു.'
തഥാപി വംശമിച്ഛംതി സാധവഃ സത്യപംഡിതാഃ । യഥാ പുത്രസ്യ മേ ചിംതാ ധനസ്യ ച തഥാ പ്രിയേ
എങ്കിലും, സത്യം അറിയുന്ന സദ്ഭവങ്ങൾ വംശം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എനിക്ക് മകനെക്കുറിച്ചും ധനത്തെക്കുറിച്ചും ചിന്തയുണ്ട്, പ്രിയേ.
യേനകേനാപ്യുപായേന പുത്രമുത്പാദയാമ്യഹമ് । സുമനോവാച- പുത്രേണ ലോകാഞ്ജയതി പുത്രസ്താരയതേ കുലമ്
എന്തെങ്കിലും മാർഗ്ഗം ഉപയോഗിച്ച് ഞാൻ മകൻ ഉണ്ടാക്കും. സുമന പറഞ്ഞു: 'മകനെ കൊണ്ട് ലോകങ്ങൾ ജയിക്കാം; മകൻ കുടുംബത്തെ ഉയർത്തുന്നു.'